Bijlage 2 Notitie nut en noodzaak en locatiekeuze Tilburg Noord

DATUM

4 juni 2025

PAGINA

1 van 9

Nut en noodzaak en onderbouwing locatiekeuze uitbreiding Tilburg Noord 150 kV Aanleiding

Gemeente Tilburg heeft naar aanleiding van de vergunningaanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit voor de uitbreiding van het 150 kV-hoogspanningsstation aan de Kalverstraat in Tilburg-Noord (hierna: hoogspanningsstation Tilburg Noord) door TenneT en het bijhorende bindende advies van de raad, TenneT en Enexis verzocht om in een notitie nut en noodzaak en de locatiekeuze van de uitbreiding toe te lichten. Deze notitie dient als bijlage bij het raadsvoorstel. Nut en noodzaak uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord

TenneT, als landelijk netbeheerder van het hoogspanningsnet, en Enexis, als regionaal netbeheerder van het middenspanning- en laagspanningsnet voor onder andere Noord-Brabant, werken samen aan het renoveren en uitbreiden (hierna: uitbreiden) van het bestaande hoogspanningsstation Tilburg Noord. Dat is nodig om te voorzien in de toenemende vraag naar elektriciteit. Ook het aanbod naar elektriciteit neemt toe door bijvoorbeeld door particulieren en bedrijven opgewekte stroom. Met de uitbreiding wordt deze drukte op het elektriciteitsnet – dit noemen we netcongestie – opgevangen en wordt het netwerk klaargemaakt om ook in de toekomst de groeiende vraag naar en het aanbod van elektriciteit aan te kunnen.

Netcongestie in Nederland Op dit moment is in grote delen van Nederland een tekort aan transportcapaciteit, dit is de hoeveelheid elektriciteit die TenneT kan verplaatsen over bestaande kabels en installaties. Enexis heeft een tekort aan transformatorcapaciteit, dit is de hoeveelheid elektriciteit die Enexis kan omzetten naar middenspanning via transformatoren en kan verplaatsen naar het middenspannings- en laagspanningsnet. Om deze tekorten aan te vullen en niet verder te laten oplopen, wordt de transport- en transformatorcapaciteit uitgebreid. Wanneer TenneT te weinig transportvermogen heeft, moeten de aanvragen voor nieuwe transformatoraansluitingen van Enexis en nieuwe klantaansluitingen (zoals batterijen) op een wachtlijst geplaatst worden. Bedrijven die nu al vanwege netcongestie wachten op aansluiting, kunnen dan ook niet van de wachtlijst af. Wanneer Enexis te weinig transformatorcapaciteit heeft, komen aanvragen voor nieuwe en het verzwaren van bestaande elektriciteitsaansluitingen op een wachtlijst. Dat betekent dat bedrijven en instellingen langer moeten wachten op (verzwaarde) aansluitingen. Wordt er niet uitgebreid, dan kunnen

TenneT TSO B.V. DATUM

4 juni 2025

PAGINA

2 van 9

überhaupt geen nieuwe aanvragen in behandeling worden genomen. Dit geldt inmiddels ook al voor aanvragen van bijvoorbeeld woningbouwprojecten en scholen.

Nut en noodzaak van uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord De nettechnische noodzaak voor de uitbreiding van het hoogspanningsstation Tilburg Noord is drieledig. Ten eerste is de uitbreiding noodzakelijk om de twee kabels vanuit het nieuwgebouwde hoogspanningsstation Tilburg 380 kV (locatie Spinder) aan te kunnen sluiten. Het aansluiten van deze kabels is cruciaal, aangezien hiermee het lokale 150 kV-net rondom Tilburg (het deelnet Tilburg) een directe koppeling krijgt met het landelijke 380 kV-net. Door deze koppeling wordt de transportcapaciteit verhoogd. Op figuur 1 is in geel (nummer 1) het deelgebied Tilburg weergegeven. Voor deze aansluiting is de realisatie van twee extra velden door TenneT op het hoogspanningsstation Tilburg Noord noodzakelijk. Daarnaast wordt het door de uitbreiding mogelijk om de nieuwe kabel naar Best aan te sluiten, waarna de bestaande bovengrondse lijn kan worden geamoveerd.

Figuur 1 - TenneT deelnetten.

TenneT TSO B.V. DATUM

4 juni 2025

PAGINA

3 van 9

Figuur 2 – Tilburg Noord middenspanning voedingsgebied.

Ten tweede breidt TenneT uit ten behoeve van Enexis en haar gebruikers. Dat wil zeggen particulieren/huishoudens, bedrijven, instellingen en gemeenten in het middenspannings voedingsgebied regio Tilburg. De regio is weergegeven in figuur 2. Op dit moment is het hoogspanningsstation Tilburg Noord een kritiek netcongestie station. Van de huidige netwerkcomponenten wordt het maximale gevraagd. Het risico van uitval is daarmee groot. Om dit op te lossen wenst Enexis drie nieuwe 150 kV-transformatoren aan te sluiten op het hoogspanningsstation Tilburg Noord. Enexis is dan in staat om de huidige belasting over de nieuwe installaties te verdelen waardoor het hoogspanningsstation niet langer een kritiek netcongestie station is. Vervolgens kan de autonome groei en uitbreiding/verzwaring van aansluitingen van klanten worden gefaciliteerd. Door de toename aan transportcapaciteit door de koppeling met het 380 kV-station in Tilburg, kan worden voldaan aan de vraag van Enexis. Daarvoor moet TenneT wel de noodzakelijke transformatorvelden bouwen. Worden deze extra velden niet gebouwd, dan kan de toename aan transportcapaciteit die op het station ontstaat, niet ten goede komen aan gebruikers in de regio, omdat deze toename niet kan worden ‘ontsloten’ naar het midden- en uiteindelijk laagspanningsnet.

De derde reden is dat het hoogspanningsstation Tilburg Noord uit 1956 stamt, waardoor het grootste gedeelte van de installatie van TenneT aan het einde van zijn verwachte levensduur is. Het bestaande hoogspanningsstation moet daarom worden gerenoveerd, zodat de leveringszekerheid kan worden gegarandeerd. Kort samengevat is het risico op uitval door overbelasting van het hoogspanningsstation al realistisch. Er is daarom groot belang bij spoedige realisatie van de uitbreiding en verzwaring van het hoogspanningsstation

TenneT TSO B.V. DATUM

4 juni 2025

PAGINA

4 van 9

Tilburg Noord. Uitbreiding aansluitend ten oosten van het bestaande station zorgt ervoor dat we het hoogspanningsstation zo snel mogelijk uit kunnen breiden.

Wat gaan we doen? Het bestaande hoogspanningsstation Tilburg Noord wordt uitgebreid door TenneT en Enexis om het transport- en transformatorvermogen te vergroten. De aanvraag voor een vergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit omvat het eerste deel van de werkzaamheden en bestaat uit de volgende activiteiten van TenneT: -

-

-

-

het bouwen van een deel van de hoofdrail waarop de volgende velden worden aangesloten: o twee velden voor het aansluiten van de 150 kV-verbindingen vanaf het nieuwe hoogspanningsstation Tilburg 380 kV; o één veld voor het aansluiten van één van de twee circuits van de 150 kV-verbinding naar Best; Zodra beide circuits zijn aangesloten, kan de bovengrondse lijn naar Best worden geamoveerd; o twee velden voor het tijdelijk aansluiten van extra transformatoren van Enexis; o twee velden voor het aansluiten van een koppelveld benodigd voor het koppelen van twee hoofdrailen; o één veld benodigd voor het direct koppelen van de twee hoofdrailen; het bouwen van een nieuw centraal dienstengebouw voor TenneT. In dit gebouw staan de ondersteunende installaties die nodig zijn voor de bedrijfsvoering en beveiliging van het TenneT-deel van het station. Gedurende de bouw wordt gebruikt gemaakt van een tijdelijk centraal dienstengebouw, totdat het nieuwe gebouw is gebouwd; het bouwen van een nieuw noodstroomaggregaat (NSA)-gebouw voor TenneT. In dit gebouw staat een noodstroomaggregaat die het hoogspanningsstation voorziet van stroom als de voeding van Enexis uitvalt; het verplaatsen van de condensatorbank; het aanleggen van de ontsluiting en parkeerplaatsen; het landschappelijk inpassen van het hoogspanningsstation; en het aanleggen van een tijdelijk werkterrein inclusief toegangsweg.

Daarnaast worden de volgende werkzaamheden verricht door TenneT, waarvoor geen wijziging van het omgevingsplan is vereist. Voor deze werkzaamheden is wel een omgevingvergunning voor een bouwactiviteit nodig: -

-

het bouwen van het tweede deel van de nieuwe hoogspanningsinstallatie, bestaande uit tien velden, op de beschikbare grond op het huidige perceel dat reeds planologisch is bestemd voor het station. Deze werkzaamheden worden gelijktijdig met bovengenoemde werkzaamheden gerealiseerd. het renoveren van de huidige hoogspanningsinstallatie. Dit kan pas worden gerealiseerd nadat de uitbreiding “buitenplanse omgevingsplanactiviteit” en “huidige perceel” is afgerond. Eerst worden de verbindingen en transformatoren losgekoppeld van het bestaande hoogspanningsstation en worden aangesloten aan op het uitgebreide deel, zodat de levering van elektriciteit niet onderbroken

TenneT TSO B.V. DATUM

4 juni 2025

PAGINA

5 van 9

wordt. Zodra dat is gebeurd, wordt de huidige hoogspanningsinstallatie gerenoveerd, zodat het hele station gemoderniseerd en uitgebreid is. Enexis is op een later moment voornemens het hoogspanningsstation uit te breiden door het realiseren van vier nieuwe Schakelgebouwen, drie nieuwe transformatorcellen en een nieuwe algemene ruimte voor stationsautomatisering. Ook worden enkele bestaande transformatoren vernieuwd en wordt de calamiteitentank vervangen. Alle bouwwerkzaamheden zijn mogelijk op grond van het geldende omgevingsplan zonder dat een afwijkingsvergunning nodig is. De bestaande middenspanningsinstallaties en transformatoren van Enexis op het huidige station worden niet vervangen. In het omgevingsplan is voor het bestaande hoogspanningsstation Tilburg Noord een geluidzone opgenomen. Deze zone bepaald hoeveel geluid er in dat gebied mag worden gemaakt door het hoogspanningsstation. Omdat er door Enexis transformatoren worden toegevoegd en gewijzigd, wordt niet langer binnen de bestaande geluidzone gebleven. Dit kan alleen worden aangepast met een wijziging van het Omgevingsplan. Er wordt daarom, naast de voorliggende vergunningaanvraag, in een latere fase een wijziging van het Omgevingsplan voorbereid om het gebruik van de toe te voegen transformatoren mogelijk te maken.

Op onderstaande figuren is weergegeven hoe het hoogspanningsstation eruitziet in de huidige en de nieuwe situatie.

Figuur 3 – het huidige hoogspanningsstation Tilburg Noord 150 kV (paars: Enexis componenten; blauw/grijs: TenneT componenten).

TenneT TSO B.V. DATUM

4 juni 2025

PAGINA

6 van 9

Figuur 4 – het toekomstige hoogspanningsstation Tilburg Noord (paars: Enexis componenten; blauw/grijs, zwart en lichtbruin: TenneT componenten).

Onderbouwing locatiekeuze uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord Kort samengevat bestaan voor de keuze voor uitbreiding aan de oostzijde van het bestaande hoogspanningsstation de volgende argumenten: -

-

Een deel van de uitbreiding – en daarmee het grootste deel van het hele hoogspanningsstation – past binnen het bestaande planologisch kader. Het Omgevingsplan kent voor een deel van de uitbreiding al de functie ‘Bedrijf-Nutsvoorziening’. Er wordt zoveel als mogelijk gebruik gemaakt van gronden die reeds in eigendom zijn van Enexis. Uitbreiding naar het oosten is – gezien de urgentie met betrekking tot netcongestie – de beste oplossing, aangezien dit het snelst is te realiseren. Er wordt zoveel als mogelijk aangesloten bij de bestaande infrastructuur, waardoor het ruimtebeslag wordt beperkt en sprake is van doelmatig ruimtegebruik.

Hieronder worden deze argumenten verder toegelicht. Publiekrechtelijke situatie Zoals in figuur 5 te zien, is het huidige hoogspanningsstation in het Omgevingsplan van de gemeente Tilburg gelegen binnen de functie ‘Bedrijf-Nutsvoorziening’. Uit het Omgevingsplan volgt dat deze functie onder andere is bedoeld voor ‘nutsvoorzieningen, meer in het bijzonder een trafostation t.b.v. elektriciteit’. Binnen deze functie is het dus toegestaan om het hoogspanningsstation in bedrijf te hebben, maar ook om het hoogspanningsstation uit te breiden.

TenneT TSO B.V. DATUM

4 juni 2025

PAGINA

7 van 9

Figuur 5: publiekrechtelijke situatie van het hoogspanningsstation Tilburg Noord.

Dit betekent dat binnen de in figuur 6 weergegeven blauwe contour, het hoogspanningsstation op dit moment kan worden uitgebreid, omdat hier geen planologische beperking geldt. Binnen de rode contour geldt op dit moment de functie ‘Agrarisch’, waardoor uitbreiding van het hoogspanningsstation hier zonder wijziging of afwijking van het Omgevingsplan niet mogelijk is. Het gekozen ontwerp zorgt ervoor dat ruim 75% van het toekomstige hoogspanningsstation binnen de nu geldende functie ‘Bedrijf-Nutsvoorziening’ ligt. Daarmee wordt met de uitbreiding aansluitend aan het bestaande hoogspanningsstation zoveel mogelijk aangesloten bij de in het verleden al gemaakte planologische keuze voor de functie ‘bedrijf-nutsvoorziening op deze locatie en is sprake van doelmatig ruimtegebruik.

Figuur 6: uitbreiding hoogspanningsstation met markering huidige functies ‘Bedrijf-Nutsvoorziening’ (blauwe lijn) en ‘Agrarisch’ (rode lijn).

TenneT TSO B.V. DATUM

4 juni 2025

PAGINA

8 van 9

Privaatrechtelijke situatie Het huidige hoogspanningsstation staat volledig op grond in eigendom van Enexis. In figuur 7 is weergegeven dat ook de uitbreiding voor een groot deel is gelegen op grond in eigendom van Enexis (rood gekleurd in figuur 7). Een kleiner deel (groen gekleurd in figuur 7) is in eigendom van de gemeente Tilburg. Door aan de oostzijde uit te breiden en het bestaande hoogspanningsstation te handhaven, wordt optimaal gebruik gemaakt van het bestaande hoogspanningsstation en van percelen in eigendom van Enexis en wordt het gebruik van percelen in particulier en publiek eigendom vermeden. Daarmee worden de gevolgen voor andere perceeleigenaren zoveel als mogelijk voorkomen.

Figuur 7: tekening met perceeleigenaren. Rood is in eigendom van Enexis, groen van de gemeente Tilburg en geel en paars van twee particulieren.

Planning in relatie tot netcongestie Zoals geschetst onder ‘Nut en noodzaak uitbreiding hoogspanningsstation Tilburg Noord’, is het vanwege drie belangrijke redenen noodzakelijk om het hoogspanningsstation uit te breiden. Het is van groot belang om de uitbreiding zo snel mogelijk te kunnen realiseren om de congestie op zowel het hoog-, midden- en laagspanningsnet op te lossen en om de verouderde hoogspanningsinstallatie uit 1956 te vervangen. Uitbreiding ten oosten van het bestaande hoogspanningsstation is om meerdere redenen de gewenste situering, maar als puur naar de planning wordt gekeken is dit ook de snelste oplossing, doordat zowel het publiek- als privaatrechtelijke spoor grotendeels reeds zijn doorlopen.

Aansluiten op bestaande infrastructuur en zorgvuldig ruimtegebruik Het huidige hoogspanningsstation Tilburg Noord is met het hoogspanningsnet verbonden middels drie verbindingen: (1) Tilburg Noord – Tilburg West, (2) Tilburg Noord – Tilburg Zuid en (3) Tilburg Noord – Best. In de toekomstige situatie komt daar een vierde verbinding bij: de nieuwe verbinding met het 380 kV-station Tilburg. Renovatie op de huidige stationslocatie en uitbreiding ervan richting het oosten vergt nagenoeg geen aanpassingen aan de bestaande infrastructuur – zijnde de drie hierboven genoemde verbindingen. De aanpassingen die noodzakelijk zijn gedurende de realisatie van het project – het omleggen van de hoogspanningsverbindingen van het oude naar het nieuwe deel en terug – vinden uitsluitend plaats op eigen

TenneT TSO B.V. DATUM

4 juni 2025

PAGINA

9 van 9

terrein van Enexis, waardoor de impact op de omgeving en de belemmeringen voor derden zoveel als mogelijk worden beperkt. Daarnaast is het hoogspanningsstation – middels de transformatoren en middenspanningsinstallaties van Enexis – aangesloten op het middenspanningsnet van Enexis. In de huidige en de beoogde situatie is sprake van een gecombineerd hoogspanningsstation van TenneT en Enexis, waardoor het ruimtebeslag zoveel als mogelijk is beperkt.

Ontbreken gelijkwaardige oplossingen Uit bovenstaande argumenten blijkt waarom gekozen is voor uitbreiding van het hoogspanningsstation naar de oostzijde. Naast deze argumenten geldt ook nog dat er verder geen andere gelijkwaardige oplossing is waarmee de doelstelling van het project – spoedige realisatie van de uitbreiding van het hoogspanningsstation Tilburg Noord om verdere netcongestie en uitval te voorkomen – kan worden bereikt. Hieronder wordt daar kort op ingegaan. Uitbreiding naar het zuiden en westen van het bestaande hoogspanningsstation is niet mogelijk vanwege de daar aanwezige bebouwing. De uitbreiding van het hoogspanningsstation haaks aanleggen (verspringen naar het noorden) of het hele hoogspanningsstation naar het noorden verplaatsen of spiegelen is veiligheidstechnisch onwenselijk. Een hoogspanningsstation moet worden opgebouwd in rechte lijnen en hierop haakse lijnen, de velden. Voor de bedrijfsvoering, het uitvoeren van onderhoud en het verhelpen van storingen, moet in één oogopslag kunnen worden gezien welke velden met elkaar zijn gekoppeld. De belangrijkste reden om een hoogspanningsstation in rechte en haakse lijnen op te bouwen is overzicht creëren en daarmee menselijke fouten tot een minimum te beperken. Veiligheid en leveringszekerheid staan hoog in het vaandel.

Een alternatieve oplossing weegt planning- en kostentechnisch niet op tegen de urgentie van het oplossen van netcongestie en het voordeel van de al aanwezige bouwmogelijkheden (vanuit publiek- en privaatrecht), zoals hiervoor toegelicht. De impact van het verplaatsen van de enorme hoeveelheid bestaande boven- en ondergrondse infrastructuur is groot, raakt veel andere perceeleigenaren en zorgt voor aanzienlijke vertraging en een aanzienlijke toename van kosten. Iedere andere oplossing leidt tot een vertraging van ten minste meerdere jaren. Zonder de voorgestelde maatregelen wordt het risico op uitval alsmaar groter en kunnen noodzakelijke aansluitingen niet worden gerealiseerd.