Bijlage 2. Collegenota voorlopig ontwerp gebiedsontwikkeling Ringpark Zuid

Voorblad Collegenota voorlopig ontwerp gebiedsontwikkeling Ringpark Zuid Datum college: Portefeuillehouder: Afdeling: Behandelend ambtenaar:

23 september 2025, nr. 5 Wethouder Van der Pol Ruimte M. Verhoef

Betrokken portefeuillehouder: wethouder Çelik

Samenvatting In 2020 startte een Tilburgse woningcorporatie met een eerste analyse van haar woningbezit in het gebied aan de Generaal Smuts- en Edisonlaan. De gemeente committeerde zich in 2021 om de opgave voor dit gebied samen met de woningcorporatie verder uit te werken. Begin 2023 heeft dit geleid tot het Koersdocument Ringpark Zuid (24-10-2023, link) als kapstok voor de nieuwe ontwikkelingen. De verdere uitwerking is in gezamenlijkheid verder opgepakt en heeft in september 2024 geleid tot een Schetsontwerp Ringpark Zuid (0309-2024, link ), waar nadere uitwerkingen te vinden zijn voor het park, de aanliggende infrastructuur en de vastgoedontwikkeling van de woningcorporatie. In navolging op de collegebesluiten zijn twee sporen versneld opgepakt, te weten: het ontwerp van Suidsaam (Koningvoorde-oud) als eerste bouwproject in Ringpark Zuid en de verdere uitwerking van Ringpark Zuid naar een voorlopig ontwerp. Voor beide onderwerpen hebben planteams meegedacht en een gekwalificeerd advies opgeleverd. Voor het onderdeel Ringpark Zuid ligt nu een voorlopig ontwerp voor. Ringpark Zuid ontwikkelt zich tot één doorlopend stadspark van oost naar west, met een herkenbare identiteit en een levendig programma voor zowel buurt als wijk.

Collegebesluit Het college: 1. stelt het voorlopig ontwerp voor het Ringpark Zuid vast als het basisdocument voor de verdere (technische) uitwerking van het openbaar gebied van Ringpark Zuid en de parkstraat. 2. beantwoordt het gekwalificeerd advies uitgebracht door het planteam met bijgaande brief.

Collegebesluit voorlopig ontwerp gebiedsontwikkeling Ringpark-Zuid Aanleiding Aan de Generaal Smutslaan en de Edisonlaan heeft de woningcorporatie een groot aantal sociale huurwoningen in haar bezit. Deze portiekflats zijn van een matige technische kwaliteit en de wooneenheden voldoen niet meer aan de hedendaagse wooneisen. Zo zijn de woningen gehorig (waardoor overlast wordt ervaren), niet energiezuinig en hebben geen lift. Om de leefbaarheid in het gebied te waarborgen en te verbeteren zijn investeringen in de gebouwen én de openbare ruimte noodzakelijk. In 2020 startte de woningcorporatie met een eerste analyse. De gemeente committeerde zich in 2021 om de opgave voor dit gebied samen met de woningcorporatie verder uit te werken. Begin 2023 heeft dit geleid tot het vaststellen van het Koersdocument Ringpark Zuid (als kapstok voor de nieuwe ontwikkelingen). De verdere uitwerking is in gezamenlijkheid verder opgepakt en heeft in september 2024 geleid tot een Schetsontwerp Ringpark Zuid, waar nadere uitwerkingen te vinden zijn voor het park, de aanliggende infrastructuur en de vastgoedontwikkeling van de woningcorporatie. In navolging op het collegebesluit zijn twee sporen versneld opgepakt: het ontwerp van Suidsaam (Koningvoorde-oud, Generaal Smutslaan 224) als eerste bouwproject in Ringpark Zuid en de verdere uitwerking van Ringpark Zuid naar een voorlopig ontwerp.

Het bouwproject Suidsaam zal apart aan u worden aangeboden. De brede grasstrook langs de Ringbaan-Zuid met een monocultuur aan vegetatie en bomen biedt een prachtige groene kans voor de verdichtende stad. Het huidige groen heeft een lengte van meer dan anderhalve kilometer en is gemiddeld 100 meter breed. Het grenst aan veel woonbuurten en nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in Tilburg-Zuid. Het gebied heeft echter momenteel weinig gebruikswaarden, er is weinig te doen tussen gras en kruin en het wordt als anoniem en soms sociaal onveilig ervaren. Bij een kwalitatieve landschappelijke inrichting zoals voorgesteld in het Voorlopig Ontwerp kan dit gebied omgedoopt worden tot Ringpark Zuid en gaan functioneren als nieuw stadspark voor Tilburg waarin wonen en buiten verblijven hand in hand gaan.

Beoogd effect De gebiedsontwikkeling Ringpark Zuid past binnen de drie thema’s van het Akkoord gemeente Tilburg 20222026 “Meer voor elkaar”. • Tilburg Kansrijk: samen met de woningbouwcorporatie en in nauwe samenspraak met de bewoners en omwonenden is het voorlopig ontwerp tot stand gekomen. Het ontwerp biedt voor bewoners kansen om dicht bij de woning te recreëren, sporten en elkaar te ontmoeten. • Tilburg, Groen en Duurzaam: dit zijn thema’s die belangrijk zijn in het ontwerp van het park. Onderzocht is hoe het nu “slapende groen” aangewakkerd kan worden met een grotere ecologische betekenis en klimaatwaarde, een park met recreatieve, sportieve en sociale kwaliteiten kan ontstaan voor bestaande en nieuwe bewoners en iedereen uit de omgeving. Het vastgoed wordt door renovatie en/of vervanging verduurzaamd en waar mogelijk aangesloten op het 5e generatie warmtenet. • Tilburg, Groeit, Bloeit en Bruist: in het Schetsontwerp wordt gekeken hoe ingespeeld kan worden op de Stedelijke Ontwikkelstrategie. De oude gebouwen van Koningsvoorde-oud (SuidSaam) en de portiekflats aan de Generaal Smutslaan komen in aanmerking voor sloop/nieuwbouw en verdichting. In totaal worden er zo'n 300 extra woningen van verschillende woontypen bijgebouwd. Wij willen verdichting en vergroening hand in hand laten gaan, met de realisatie van Ringpark Zuid maken we dit ook in Zuid waar.

Besluit Het college: 1. stelt het voorlopig ontwerp voor het Ringpark Zuid vast als het basisdocument voor de verdere (technische) uitwerking van het openbaar gebied van Ringpark Zuid en de parkstraat. 2. beantwoordt het gekwalificeerd advies uitgebracht door het planteam met bijgaande brief.

Argumenten 1.1. Huidig groen wordt omgevormd tot nieuw stadspark voor Tilburg Het groen aan de Generaal Smuts- en Edisonlaan heeft momenteel weinig gebruikswaarde, er is weinig te doen tussen gras en kruin en het wordt als anoniem en soms sociaal onveilig ervaren. Voorgesteld wordt om een park te ontwikkelen met gelaagd groen dat klimaat adaptief is. De woongebouwen staan met de voeten (voordeur) in het park. Buren kunnen elkaar ontmoeten in de hofjes. Het park nodigt uit tot sport en spel voor jong en oud en is onderdeel van het ecologische netwerk van de stad. Zij bevat verschillende routes om te wandelen, hardlopen, recreatief te steppen/fietsen of te skaten. Het stimuleren van bewegen in een parkachtige omgeving draagt bij aan een gezonde leefomgeving. Het park heeft een meanderende hoofdroute van drie meter breed waar gezamenlijk gebruik gemaakt kan worden van verschillende recreatievormen. Aansluitend komen paden van 1.80 en 1.00 meter breed die geschikt zijn voor alleen de voetganger. Bij de avontuurlijke paden zijn de stapstenen van hergebruikt materiaal en komen er vlonders en bruggen over retentievijvers en wadi’s. Het park bevat avontuurlijke speelplekken, rustige zitplekken en sociale ontmoetingsplekken dichtbij de gebouwen. Bij Koningsvoorde kan een levendig horecaterras ontstaan.

Met de inrichting van het park wordt direct zicht op de Ringbaan-Zuid zo veel mogelijk voorkomen. 1.2. Park heeft een stedelijke- en een parkzijde qua uitstraling De hoofdentrees van zowel bestaande als nieuwe bebouwing liggen aan de noordzijde van Ringpark Zuid en zijn bereikbaar via de Parkstraat (Generaal Smuts- en Edisonlaan). De noordelijke zijde fungeert als een groen voorplein met een stedelijke sfeer, terwijl de zuidzijde wordt gekenmerkt door een uitgestrekt groengebied met een fijnmazig netwerk aan paden. Beide zijden vloeien in elkaar over tot één doorlopend parklandschap en fungeren als schakels binnen het stedelijk groensysteem, met zorgvuldig gekozen beplanting en een weelderige groene uitstraling welke bijdragen aan een gezonde leefomgeving. Ringpark Zuid vormt een belangrijke ecologische verbinding tussen de natuurgebieden in Tilburg. In 2040 zouden alle ecologische structuren, corridors en stapstenen die op de door de Raad in 2022 vastgestelde geactualiseerde Stadsnatuurkaart staan gerealiseerd moeten zijn en hebben zij het juiste beheer. 1.3. Het voorlopig ontwerp bevat een ‘Concept strategie bomen’, een plan op hoofdlijnen om de bestaande groenstructuur in het gebied geleidelijk te verduurzamen.

Dit is een eerste analyse van een onderzoeksvraag die uitnodigt tot een verdere nadere uitwerking De Generaal Smuts- en Edisonlaan kenmerken zich in de bestaande situatie als statige bomenlaan met grote Moeraseiken. De Moeraseiken zijn even oud en hebben op dit moment een leeftijd van circa 75 jaar en een levensverwachting tot circa 125 jaar. Dit betekent dat de Moeraseiken in de komende 50 jaar geleidelijk zullen gaan uitvallen. Het concept ‘strategie bomen’ is een eerste analyse hoe in de toekomst geleidelijk gekomen kan worden tot een duurzamer en meer robuust areaal aan bomen en heesters in het park. Om ervoor te zorgen dat in het Ringpark de opbouw qua leeftijd en soort meer differentiatie gaat vertonen is in het voorlopig ontwerp is een eerste analyse gemaakt hoe in verschillende stappen in de tijd voor de jaren 2030, 2050 tot 2085 geleidelijk en met respect voor de kwaliteit van de huidige bomen het park kan verduurzamen. De analyse ‘Strategie bomen’ werkt geleidelijk toe naar een volgroeit streefbeeld op de lange termijn in 2080/85. Daarvoor zal door middel van nog uit te voeren boomanalyses en met inachtneming van de conditie van de bomen nauw gekeken moeten worden om te komen tot de uiteindelijke verdeling, selectie en fasering voor het park.

Ter verjonging van een deel van de Moeraseiken waarvan de conditie niet goed meer is, kunnen enkele bomen vervangen worden door nieuwe bomen in een divers sortiment. Daarnaast wordt over het gehele park een robuuste heesterlaag toegevoegd in dichte massa’s en als solitairs. De strategie bevat een voorstel tot een verjongingsopgave en om te komen tot de gewenste diversiteit in het boomsortiment met als doel verrijking van de ecologie. In het voorlopig ontwerp Ringpark Zuid staat de eerste aanzet van de analyse. Bij de nadere uitwerking van het voorlopig ontwerp in definitieve ontwerpen zal deze onderzoeksvraag verder uitgewerkt worden door middel van de nog uit te voeren boomanalyses. Deze uitwerkingen per deelgebied worden opnieuw ter besluitvorming voorgelegd.

1.4. Water is een belangrijk element in Ringpark Zuid Ringpark zuid fungeert als een klimaatpark, een glooiend stadspark met hoogtes en laagtes. Belangrijke onderdelen van het klimaatpark zijn de retentievijvers en wadi’s. Piekbuien kunnen zo opgevangen worden en het water kan langzaam infiltreren. Ook krijgt het project blauwe aders Voltstraat een plek in het park. Deze zal bij de verdere technische uitwerking vorm krijgen. 1.5. Programma is flexibel, uniform waar dit moet maar samen met de buurt in te vullen waar het kan Tijdens de planteamsessies is waardevolle input opgehaald voor het toekomstig parkprogramma. Het planteam zelf heeft hierop ter aanvulling nog een enquête uitgezet die door ca. 800 personen is ingevuld. Het park heeft een wijkprogramma voor een groter publiek, zoals een skatebaan, een basketbalveld of een waterspeelplek. Daarnaast is er ook een buurtprogramma tussen de woongebouwen met een kleinschaliger karakter zoals spelen of individueel bewegen. Per blok worden zgn. ‘groene kamers’ gerealiseerd, waar bewoners gezamenlijk een invulling aan kunnen geven. 1.6. Parkeren wordt haaks aan de Generaal Smuts- en Edisonlaan opgelost, er komt zo weinig mogelijk parkeren in het park De parkstraat wordt de mobiliteit-backbone voor auto’s, bussen en fietsers van Ringpark Zuid. Aan de parkstraat wordt haaks geparkeerd aan de noordzijde.

De parkeerhavens worden omzoomd door hagen. De appartementen krijgen een groene autovrije entree. Niet het gehele programma kan op deze wijze per deelgebied opgelost worden. Daarom wordt ook gekeken naar alternatieve oplossingen, zoals het realiseren van parkeerplaatsen op eigen terrein, bijvoorbeeld in gebouwde voorzieningen. Over de precieze invulling daarvan wordt per deelgebied onderdeel van de nadere uitwerken en besluitvorming. 1.7. Ringpark Zuid bestaat uit drie deelgebieden, elk met een eigen tempo van realisatie De aanleg van Ringpark Zuid zal hand in hand gaan met de vastgoedontwikkeling van TBV. Als eerste onderdeel zal Deelgebied Midden (het gebied tussen de Trouwlaan en Winklerprinsstraat) in een technisch ontwerp uitgewerkt worden. Het park wordt na oplevering van Suidsaam door de gemeente ter hand genomen. de woningcorporatie schat in om te starten in 2026 met de bouw van Suidsaam én de renovatie van de appartementen aan de Edisonlaan. De aanleg van Ringpark Zuid zal dan eind 2027 – begin 2028 van start gaan, beginnend met deelgebied Midden en doorlopen naar deelgebied Oost. Voor deelgebied West start komend jaar een stedenbouwkundige volumestudie, dus dit deel zal als laatste, waarschijnlijk in 2029/2030 worden aangelegd. Over de hier te realiseren woningbouwplannen volgt later in dit kader nog een apart vervolgbesluit. 2.1.

Planteam Ringpark Zuid heeft actief mee ontworpen aan het park en de uitgezette enquête heeft 800 reacties opgeleverd Voor het tot stand komen van het voorlopig ontwerp zijn meerdere participatiemomenten geweest. Zo heeft in mei 2024 een informatiebijeenkomst plaatsgevonden waar eenieder informatie op kon halen bij de woningcorporatie over sloop/nieuwbouw en renovatie en bij de gemeente over het ontwikkelen van een park. Naast het verzamelen van reacties is ook gevraagd wie deel wou nemen aan een planteam Ringpark Zuid. Dit planteam stond niet alleen open voor de huidige bewoners, maar ook voor omwonenden en toekomstige bewoners. Met het planteam zijn vijf bijeenkomsten geweest, waar men ook mee heeft kunnen ontwerpen en waar extra input is opgehaald door het uitzetten van een enquête. Het planteam heeft vervolgens een gekwalificeerd advies opgeleverd, welke grotendeels nu reeds verwerkt is in het voorlopig ontwerp en voor een deel opgepakt zal worden bij de nadere technische uitwerking/input van de toekomstige bewoners. Alleen het onderdeel over de Ringbaan Zuid in het gekwalificeerd advies kan nog geen uitvoering aan gegeven worden. Hiervoor zal de verkeerskundige studie over de Ringbaan Zuid moeten worden afgewacht.

Kanttekeningen en gewogen alternatieven 1. Het voorlopig ontwerp van Ringpark Zuid is een flexibel document. Ze legt de hoofdlijnen vast maar biedt ruimte voor de gezamenlijke invulling met bewoners en omwonenden. Het park wordt niet in één keer aangelegd maar kent een doorlooptijd van minstens 10 jaar. Om ervoor te zorgen dat het wel één park wordt zijn de hoofdlijnen nu helder, maar omdat de doorlooptijd dusdanig lang is,

wordt er ruimte gegeven aan mogelijk ‘nieuw ontstane’ denkbeelden/mogelijkheden en de uitvoering van langdurige strategieën, zoals de bomenstrategie. 2. Momenteel vindt er op meer plaatsen langs de Ringbaan Zuid verdichting plaats. Er loopt nog een verkeerskundig onderzoek op welke wijze de Ringbaan Zuid en het omliggende wegenstelsel deze ontwikkelingen op kunnen vangen. De mate van verdichting is dus ook afhankelijk van de uitkomst van deze studie.

Niet beïnvloedbare risico’s Er is geen spraken van niet beïnvloedbare risico’s.

Kosten en dekking Het voorbereidingskrediet van € 500.000 is benodigd voor het opstellen van een Definitief Ontwerp voor deelgebied Midden als ook voor de uitwerking van deelgebied Oost naar een Voorlopig ontwerp plus inclusief een gedetailleerde kostenraming. Voor de realisatie van Ringpark Zuid is in de begroting 2025 een bedrag van € 5.6 mln. ten laste van de reserve fonds stedelijke ontwikkeling gereserveerd. Hierbij wordt voorgesteld om van deze gereserveerde middelen een bedrag van € 500.000 voor het voorbereidingskrediet definitief beschikbaar te stellen. Dit budget is noodzakelijk voor interne kosten als plan- en apparaatskosten, voorbereiding/toezicht en uitvoering en externe kosten voor de in te huren adviesbureaus. Voor de aanvraag van het benodigd uitvoeringskrediet inclusief voorgestelde dekking, zal een separaat voorstel aan de Raad voorgelegd worden.

Uitvoering Voor het deelgebied Midden zal dit deel van het voorlopig ontwerp verder uitgewerkt worden tot een technisch definitief ontwerp. Tijdens de bouw van Suidsaam zal het werk aanbesteed worden, zodat bij het afronden van de bouwwerkzaamheden dit deel van de aanleg van het park opgepakt kan worden. Hierbij wordt rekening gehouden met de 1% regeling kunst in de openbare ruimte, welke gedurende het ontwerptraject verder ingevuld zal worden. Tevens wordt parallel hieraan gewerkt aan een voorlopig ontwerp voor deelgebied ‘oost’. De werkzaamheden van het ontwerptraject worden gezamenlijk getrokken door de projectleiders stedelijke ontwikkeling en openbare ruimte. Richting de aanleg van het openbaar gebied is de projectleider openbare ruimte kartrekker en kijkt de projectleider stedelijke ontwikkeling op de achtergrond mee. In de volgende fase werken wij uit hoe invulling zal worden gegeven aan de 1% regeling voor kunst in de openbare ruimte. Hierbij betrekken wij Stichting SPOOR.

Participatie Voor het tot stand komen van het voorlopig ontwerp zijn meerdere participatiemomenten geweest. Zo heeft in mei 2024 een informatiebijeenkomst plaatsgevonden waar eenieder informatie op kon halen bij de woningcorporatie over sloop/nieuwbouw en renovatie en bij de gemeente over het ontwikkelen van een park. Naast het verzamelen van reacties is ook gevraagd wie deel wilde nemen aan een planteam Ringpark Zuid. Dit planteam stond niet alleen open voor de huidige bewoners, maar ook voor omwonenden en toekomstige bewoners. Het planteam Ringpark Zuid heeft na vier ontwerpsessies, een enquête en één adviessessie (sept. ’24 – maart ’25) een gekwalificeerd advies opgeleverd.

Communicatie Ringpark Zuid heeft een eigen website op www.tilburg/ringparkzuid en een nieuwsbrief waar men zich op kan abonneren. Met de woningcorporatie wordt communicatie altijd afgestemd.

Bijlagen 1 2 3

Voorlopig ontwerp Ringpark Zuid (d.d. 25-08-2025) Gekwalificeerd advies planteam Ringpark Zuid (d.d. mei 2025) Beantwoording van het gekwalificeerd advies (d.d. 23-09-2025)