Bijlage 1.G. Visiedocument

Culturele voorzieningen De Reeshof Visiedocument

Johan Gijsen Managing consultant BMC Cultuur & Erfgoed

Februari 2025

Inhoudsopgave 1.​Aanleiding 2.​De Reeshof en de creatieve cyclus 3.​Inhoudelijke verdieping voorkeursvariant Witzy 4.​Governance en organisatie 5.​Waar landt Witzy? 6.​Wat kan er in de tussentijd? 7.​Samenvattend: conclusies en aanbevelingen Bijlage: overzicht van organisaties en personen die zijn geconsulteerd

1. Aanleiding Op 31 mei jl is het college geïnformeerd over de voortgang van het onderzoek naar de haalbaarheid van de realisatie van een (eigen) cultuurcentrum in het stadsdeel de Reeshof (werktitel ‘Witzy’). Tijdens deze bijeenkomst zijn aan het college drie varianten gepresenteerd voor een cultuurcentrum in de Reeshof: 1.​ Het upgraden en beperkt uitbreiden van de bestaande voorzieningen in de Reeshof op de locatie van het huidige Wijkcentrum Heyhoef. 2.​ Het realiseren van een multifunctionele zaal en een bibliotheek in een nieuw te bouwen complex op een andere locatie dan Wijkcentrum Heyhoef. 3.​ Het realiseren van een multifunctionele zaal, een bibliotheek, les- en cursusruimten, o.a. ten behoeve van cultuureducatie en kunstonderwijs, oefen- en opnamefaciliteiten en een volwaardige filmfunctie, in een nieuw te bouwen complex op een andere locatie dan Wijkcentrum Heyhoef. Het college heeft variant 2 (multifunctionele zaal + nieuwe bibliotheek) in het overleg op 31 mei aangewezen als voorkeursvariant. Die keuze is ingegeven door de volgende argumenten: a.​ Variant 2 maakt het mogelijk om activiteiten die nu al succesvol zijn - denk o.a. aan het programma-aanbod dat nu wordt verzorgd door Heyhoef Backstage - door te ontwikkelen. b.​ Variant 2 kan naar verwachting rekenen op draagvlak vanuit de inwoners van de Reeshof.

c.​ Variant 2 maakt spreiding van voorzieningen en meer ‘maatwerk’ mogelijk. Denk hierbij o.a. aan specifieke voorzieningen voor jongeren en/of het creëren van ‘regelloze’ ruimtes elders in het stadsdeel. In dat kader is de vrijvallende ruimte van de Bibliotheek op de locatie Wijkcentrum Heyhoef als “kansrijk” bestempeld. d.​ In het geval van variant 2 zijn de exploitatierisico’s beperkt (zie ook a.). e.​ Vanwege het beperkte ruimtelijke programma zal de stedenbouwkundige inpassing van variant 2 naar verwachting eenvoudiger zijn dan het uitgebreide programma dat in variant 3 besloten ligt. f.​ Variant 2 vraagt een investering van afgerond € 21 miljoen; variant 3 kost afgerond € 38 miljoen (investeringsraming BBN; prijspeil 2024). Het college heeft gevraagd om de voorkeursvariant (variant 2) nader uit te werken en daarbij met name aandacht te besteden aan: ●​ De relatie tussen Witzy en de andere noodzakelijke voorzieningen in het stadsdeel (denk met name aan jongeren) om uiteindelijk tot een integrale afweging te kunnen komen; ●​ Participatie, zowel door de culturele en/of cultureel-maatschappelijke partners in de Reeshof als door inwoners; ●​ De beoogde locatie van Witzy: een nadere afweging tussen de locaties Spoorzone Station Reeshof en het Reeshofpark. ●​ De governance en de organisatievorm van Witzy.

Tegen bovenstaande achtergrond is aan Johan Gijsen (managing consultant BMC Cultuur & Erfgoed) gevraagd een nadere verkenning uit te voeren naar wat aan creatieve praktijk in de Reeshof wenselijk is en wat dat vraagt aan cultureel voorzieningenniveau, met Witzy in het hart daarvan.

Johan Gijsen heeft ruime ervaring met het ontwikkelen van artistieke praktijken en het bouwen van communities, met een accent op de podiumkunsten. Hij is oprichter en ruim 15 jaar directeur geweest van Festival Le Guess Who? in Utrecht. Daarnaast was hij betrokken bij de oprichting en ontwikkeling van festival Into The Great Wide Open op Vlieland. Johan Gijsen werd onder meer door zijn collega’s verkozen tot beste directeur (2022) en werd met Le Guess Who? meerdere malen onderscheiden voor innovatieve ontwikkelingen, pioniersdrang, gedurfde, brede en kwalitatief hoogstaande programmering en goed doordachte marketing-/communicatiestrategieën om een groot en breed publiek te bereiken. Ook is hij adviseur (geweest) van o.a. de Raad voor Cultuur en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie. ​ In de periode november 2024 - januari 2025 heeft Johan Gijsen gesprekken gevoerd met Tilburgse culturele instellingen en werkbezoeken gebracht aan het stadsdeel de Reeshof. Aldus heeft hij input gekregen van onder meer het Burgerinitiatief Witzy, de directies en initiatiefnemers van o.a. Bibliotheek/LocHal, Factorium, R-Newt, Heyhoef Backstage, Theaters Tilburg, Cinecitta, Heyhoef Cinema, Initiatief Raisehof Collective, cultuurcoaches en de gemeentelijke omgevingsmanagers van de Reeshof.

Daarnaast zijn steekproefsgewijs circa 25 korte gesprekken gevoerd met inwoners in de verschillende wijken in de Reeshof. In dit visiedocument introduceert Johan Gijsen het model van de creatieve cyclus om te reflecteren op het gewenste voorzieningenniveau in de Reeshof (hoofdstuk 2). Vervolgens reikt hij inhoudelijke overwegingen aan ter verdieping van de voorkeursvariant voor Witzy en welke organisaties in/met Witzy hun culturele praktijk kunnen uitbouwen (hoofdstuk 3). In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de vraag hoe de governance en de werkorganisatie kunnen worden opgezet Hoofdstuk 5 bevat een verkenning van de locatiekeuze voor Witzy. In hoofdstuk 6 geeft Johan Gijsen suggesties voor het opzetten van een pilotorganisatie, als opmaat naar de uiteindelijke situatie. Alle conclusies en aanbevelingen van Johan Gijsen worden afrondend samengevat in hoofdstuk 7. Met dit visiedocument als vertrekpunt kan de planontwikkeling in de komende maanden verder worden geconcretiseerd, op basis waarvan het gemeentebestuur (college en raad) nog dit jaar een definitief go- / no go-besluit kan nemen.

2. De Reeshof en de creatieve cyclus

Bij het nadenken over wat een goed functionerend cultureel ecosysteem is voor een stad(sdeel) of een regio is het schema van de ‘creatieve cyclus1 een handig hulpmiddel. De creatieve cyclus bestaat uit een keten van ‘leren’ (cultuureducatie, talentontwikkeling, amateurkunst), ‘produceren’ (amateurkunst en professionele kunst), ‘presenteren’ (voorstellingen, tentoonstellingen, festivals, literaire bijeenkomsten) en ‘interesseren’ (inspiratie, draagvlakvorming, marketing, sponsoring). Voor een goed functionerend cultureel ecosysteem is van belang dat de schakels van de keten met elkaar in verbinding staan en elkaar versterken. De creatieve cyclus kun je projecteren op het gewenste voorzieningenniveau, in dit geval van stadsdeel de Reeshof. Met zo’n 45.000 inwoners is het wenselijk te streven naar een volwaardig cultureel ecosysteem in de Reeshof, waarbij op alle schakels van de creatieve cyclus goede voorzieningen aanwezig zijn. Met culturele voorzieningen wordt bedoeld: ●​ Fysieke plekken/ruimten met faciliteiten op alle schakels van de creatieve cyclus, waar leerlingen, makers (amateur, professioneel) en publiek kunst kunnen beoefenen of consumeren. ●​ Organisatie(s) en financiële middelen om op die plekken leerlingen, makers en publiek te kunnen bedienen.

Het cultureel voorzieningenniveau in de Reeshof richt zich primair op de inwoners van dit stadsdeel, waarbij - anders dan de culturele voorzieningen in het centrum van Tilburg - de ontmoetingsfunctie voorop staat en amateurkunst en cultuureducatie relatief belangrijk zijn. Met de voorkeursvariant die het college op 31 mei 2024 heeft aangewezen wordt met name voorzien in een bundeling van de schakels ‘presenteren’ en ‘interesseren’ in een centrale voorziening bestaande uit: ●​ Een multifunctionele zaal voor presentaties; 1

De creatieve cyclus is door BMC (Cor Wijn) ontwikkeld.

●​ Een bibliotheekvoorziening; ●​ Een ontmoetingsruimte, voorzien van aantrekkelijke horeca. Voor wat betreft de schakels ‘leren’ en 'produceren’ geeft de voorkeursvariant aan dat er op verschillende plekken in de Reeshof werk- en oefenruimtes kunnen komen, mogelijk met een clustering in de vorm van een broedplaats, die eventueel gerealiseerd zou kunnen worden in de vrijkomende ruimten bij Wijkcentrum Heyhoef. De voorkeursvariant bestaat dus in essentie uit twee type voorzieningen: ●​ Witzy Podium: een plek voor culturele presentaties en ontmoeting (schakels ‘presenteren’ en ‘interesseren’), samen met een nieuwe bibliotheek en horeca; ●​ Witzy Studio: één of meerdere plekken voor ‘leren’ en ‘produceren’, mogelijk in de vorm van een broedplaats. Johan Gijsen geeft aan dat het met deze twee voorzieningen zeer wel mogelijk is om alle schakels van de creatieve cyclus goed te bedienen en het culturele ecosysteem van de Reeshof een stevige boost te geven. Van belang is wel dat de beide voorzieningen in samenhang worden aangestuurd en dat daar een passende organisatievorm voor ontwikkeld wordt. Die passende organisatievorm moet ook zorgdragen voor een goede samenhang met kleinschalige wijkinitiatieven, waaronder de Wijkhuiskamers in de Reeshof.

Wat opvalt is dat het beeld voor de nieuwbouw van een multifunctionele zaal met bibliotheek, ontmoetingsruimte en horeca al wat scherper is dan dat van de oefenfaciliteit/broedplaats. Het is wenselijk beentje bij te trekken op de schakels ‘leren’ en ‘produceren’, en te komen tot een programma van eisen voor de oefenfaciliteiten/broedplaats. Ook zal gekeken moeten worden naar waar de oefenfaciliteiten/broedplaats gesitueerd kunnen worden. Dit zal in dialoog met culturele partijen in de Reeshof moeten gebeuren. Wat verder opvalt is dat het begrip ‘Witzy’ nu vooral betrekking lijkt te hebben op de nieuwbouw van de multifunctionele zaal met bibliotheek en niet op de oefenfaciliteiten/broedplaats. Dat spoort niet met hoe het burgerinitiatief destijds begonnen is, namelijk met het concept van het hart van de bloem en de blaadjes. Je zou kunnen zeggen dat het hart van de bloem nu gevormd gaat worden door de multifunctionele zaal met bibliotheek (en ontmoetingsruimten met horeca) en dat de blaadjes bestaan uit oefenfaciliteiten op verschillende plekken in het stadsdeel, mogelijk met een clustering (broedplaats) al dan niet bij Wijkcentrum Heyhoef. Het is wenselijk het begrip ‘Witzy’ betrekking te laten hebben op het geheel aan culturele voorzieningen in de Reeshof. Dus op beide type voorzieningen.

Op basis van de gesprekken die Johan Gijsen heeft gevoerd constateert hij dat er draagvlak is voor een cultureel ecosysteem in de Reeshof dat voorziet in de twee typen voorzieningen, zoals in de voorkeursvariant geschetst.

3. Inhoudelijke verdieping voorkeursvariant Witzy Versterken culturele ecosysteem de Reeshof Witzy staat voor het versterken van het culturele ecosysteem van de Reeshof. De ambitie is nieuwe impulsen te geven aan cultuurbeleving en cultuurbeoefening voor en door de inwoners van dit stadsdeel, met bijzondere aandacht voor jeugd en jongeren. De Reeshof is immers een stadsdeel met relatief veel kinderen en jongeren. Om het culturele ecosysteem te versterken is het noodzakelijk het culturele voorzieningenniveau te verbeteren, zowel in fysieke zin (accommodaties) als in organisatorische en financiële zin. De culturele infrastructuur van de Reeshof zou idealiter de beschikking moeten krijgen over twee nieuwe culturele voorzieningen: ●​ Cultuurcentrum de Reeshof: combinatie van een nieuwe bibliotheek en Witzy Podium; ●​ Witzy Studio oefenfaciliteiten/broedplaats, mogelijk geclusterd op 1 plek Onderdeel van het culturele voorzieningenniveau is ook dat er een goede organisatievorm komt die zorgt voor: ●​ Een goed gebruik van de twee nieuwe voorzieningen (Witzy Podium en Witzy Studio); ●​ Samenhang tussen het gebruik van beide voorzieningen; ●​ Een verdere ontwikkeling van een cultureel web in de Reeshof, ook als onderdeel van het stedelijke culturele bestel. ●​ Maximale betrokkenheid van de inwoners en sociaal-culturele initiatieven bij de voorzieningen in de Reeshof.

Cultuurcentrum de Reeshof Overkoepelend concept

In Cultuurcentrum de Reeshof staat ‘ontmoeting’ centraal. Cultuurcentrum de Reeshof is de centrale plek in de Reeshof waar de inwoners van dit stadsdeel elkaar kunnen ontmoeten. Het is gelegen op een aantrekkelijke, uitnodigende en goed bereikbare locatie in de Reeshof en moet

ook goed bereikbaar zijn vanuit het centrum. Het cultuurcentrum is altijd open en er is altijd wat te doen. Cultuurcentrum de Reeshof fungeert naast de woon- en werkomgeving als ‘third place’ voor de inwoners van de Reeshof. De pijlers van de ontmoetingsfunctie zijn: ●​ Kunst en cultuur. Hierbij gaat het zowel om passieve als actieve kunst- en cultuurbeleving. En zowel door amateurs als professionals. Dit is Witzy Podium. ●​ Kennis- en talentontwikkeling. Deze pijler heeft met name betrekking op het activiteitenaanbod van de Bibliotheek en op cultuureducatieve activiteiten van mogelijk andere aanbieders. ●​ Horeca. Cultuurcentrum de Reeshof wordt vormgegeven als een dynamisch en flexibel cultuur- en ontmoetingscentrum dat nauw verweven is met de lokale gemeenschap in de Reeshof. Het biedt een breed en divers activiteitenaanbod, van podiumkunsten en bibliotheekactiviteiten en -faciliteiten tot vergader- en workshopruimten en een hoogwaardige horecavoorziening. Door de duidelijke positionering ten opzichte van Wijkcentrum Heyhoef en kleinschalige wijkinitiatieven, ontstaat een complementair ecosysteem waarin zowel de culturele als maatschappelijke behoeften van de inwoners worden bediend.

Cultuurcentrum de Reeshof is daarmee niet alleen een presentatieruimte, maar een levendige, eigentijdse ontmoetingsplek die inspeelt op de veranderende wensen en talenten van de wijk, en tegelijkertijd een brug slaat naar het bredere culturele landschap van Tilburg. Het nieuwe cultuurcentrum (“Hart van de Bloem”) vormt samen met oefenfaciliteiten/broedplaats en de kleinschalige culturele en cultureel-maatschappelijke initiatieven in de wijken van het stadsdeel (“de bloemblaadjes”) de (sociaal-)culturele infrastructuur van de Reeshof. Met de nadruk op sociaal-culturele ontmoeting, culturele presentaties en aantrekkelijke horeca vraagt het gebouw om een aantrekkelijke, goed bereikbare locatie en uitnodigende architectuur. Het concept voor Cultuurcentrum de Reeshof wordt in het document Burgerinitiatief Witzy Reeshof van 2 april 20242 helder en goed onderbouwd beschreven. Johan Gijsen adviseert dit document als uitgangspunt te nemen voor de verdere planontwikkeling. Witzy Podium (circa 1.400 m2 bvo)​ Witzy Podium is dè presentatieplek voor culturele activiteiten in de Reeshof. Witzy Podium krijgt de beschikking over: ●​ Een multifunctionele zaal voor muziekuitvoeringen, voorstellingen en evenementen met een capaciteit van ca. 270 stoelen en/of 500 staanplaatsen. ●​ Expositiefunctie. Witzy Podium biedt gelegenheid aan met name kunstenaars uit de Reeshof om te exposeren.

Deze functie kan worden geïntegreerd in de andere functies en/of ruimten, bijvoorbeeld de Bibliotheek en de centrale ontmoetingsruimte. Aan deze functie worden bijgevolg geen extra meters toegerekend. In het document Burgerinitiatief Witzy - Reeshof van 2 april 2024 is al een overzicht opgenomen van type en aantallen voorstellingen en activiteiten, voorzien van een inschatting van het aantal bezoekers. Ook is in dit document al op hoofdlijnen uitgewerkt hoe de zaal het beste kan worden 2

Ambtelijk document geschreven door Juliette Dufornee en Dick te Winkel

ingericht, o.a. met balkon, mobiel buffet en basis geluid- en lichtfaciliteiten. Johan Gijsen geeft aan dat dit een prima basis biedt voor verdere uitwerking. Een suggestie van Johan Gijsen is de multifunctionele zaal ook te gebruiken als auditorium en filmzaal voor Heyhoef Cinema. Dit zou met Heyhoef Cinema verder onderzocht kunnen worden. Bibliotheek (circa 2.200 m2 bvo) De bibliotheekvoorziening wordt verplaatst van Wijkcentrum Heyhoef naar Cultuurcentrum de Reeshof. De bibliotheek krijgt daar een eigentijdse voorziening waar de uitleenfunctie minder centraal staat ten opzichte van de huidige situatie en er veel ruimte wordt geboden voor flexwerken, bijeenkomsten, sociaal- maatschappelijke informatiefuncties. Door de combinatie met Witzy Podium en de horeca ontstaat het beeld van een mini LocHal in de Reeshof. De Bibliotheek presenteert zich op de begane grond van Cultuurcentrum de Reeshof en is direct zichtbaar en bereikbaar bij het binnengaan van het gebouw. De Bibliotheek staat garant voor het huiskamergevoel zoals dat ook in de LocHal geboden wordt. Het is een levendige en open multifunctionele ruimte waar het van 8.00 uur ’s ochtends tot 23.00 uur ’s avonds, 7 dagen per week gezellig druk is. Belangrijkste (in elkaar overlopende) ruimtes: ●​ Jeugdafdeling. Bevindt zich in ieder geval op de begane grond. ●​ Opstelling collectie; uitleenfunctie.

●​ Labs/werkplaatsen ingerichten rond bepaalde activiteiten en/of thema’s die voor stadsdeel de Reeshof van betekenis zijn. ●​ Open ontmoetingsruimte third place met daarin geïntegreerd: ○​ Mogelijkheid voor flexwerken; ○​ Ondersteunende horeca; ○​ Infopunten; ○​ Lees- en voorleesplekken, leestafel; ○​ Klein podium. ○​ Tevens foyer en/of ‘uitloop’ bij activiteiten in de multifunctionele zaal. Optioneel: commerciële horeca (circa 400 m2 bvo) Naast de ondersteunende horeca die onderdeel is van het ruimtebeslag Witzy Podium en Bibliotheek, is in het concept van variant 2 ook ruimte gereserveerd voor een grand café en/of een restaurantformule. Dit deel zal door een private partij moeten worden geëxploiteerd. Derhalve zijn deze m2 niet meegenomen in de investeringsraming zoals die is voorgelegd aan het college dd. 31 mei vorig jaar. Een nieuw inzicht dat recent door Bibliotheek Midden-Brabant is aangereikt, is dat naast het realiseren van een nieuwe bibliotheekvoorziening als onderdeel van Cultuurcentrum de Reeshof er de wens is om de oude bibliotheekfunctie in Wijkcentrum Heyhoef te handhaven. Daarmee zou kunnen worden bereikt dat Tilburg een 8e bibliotheekfiliaal zou krijgen (en dus twee filialen in de Reeshof). De bibliotheek geeft aan dat de Bibliotheekwet voorschrijft dat met het aantal inwoners dat Tilburg heeft, er 8 filialen zouden moeten zijn.

Johan Gijsen plaatst hier de volgende kanttekeningen bij: ●​ Nagegaan moet worden of de Bibliotheekwet wel zo strak voorschrijft dat er 8 filialen moeten zijn. En als het er daadwerkelijk 8 moeten zijn, wat is dan de motivatie om de locatie Heyhoef te handhaven? Ligt dan niet een andere plek in de gemeente Tilburg meer voor de hand?

●​ Heyhoef en Wijkcentrum Heyhoef in het bijzonder bieden niet de geschikte ambiance voor een publieksfunctie, zoals een bibliotheek. Althans niet zonder fundamentele ingrepen. Dit was voor de Bibliotheek juist een belangrijke reden om vol in te zetten op de ontwikkeling van een nieuwe bibliotheek elders in het stadsdeel (Witzy). ●​ Contour de Twern heeft aangegeven mogelijk gebruik te willen maken van een deel van de vrijkomende ruimte wanneer de bibliotheek verplaatst (en vernieuwd) wordt. Een eerste verkenning heeft duidelijk gemaakt dat de uitbreiding van activiteiten die Contour de Twern beoogt veel raakvlakken heeft met het Witzy-concept, met name daar waar het gaat om het creëren van oefenruimtes en ‘regelloze’ ruimtes. ●​ De vrijkomende ruimte in Heyhoef kan mogelijk benut worden voor (althans een deel van) de beoogde oefenfaciliteiten en broedplaatsfunctie, als integraal onderdeel van het Witzyconcept (Witzy Podium en Witzy Studio). Witzy Studio Witzy Studio betreft een creatieve broedplaats met: ●​ Oefenruimtes voor o.a. bandjes, koren, dans- en theatergroepen. ●​ Opnamefaciliteiten. ●​ Regelloze ruimtes voor met name jonge creatieven. ●​ Voor zover nodig lesruimten voor kunstonderwijs (dans, muziek, beeldend, foto film). Atelier- en studioruimtes voor professionele kunstenaars/musici vallen buiten de scope van een creatieve broedplaats in de Reeshof.

Professionele kunstenaars kunnen terecht bij Stichting Ateliers Tilburg, die verspreid over de stad ateliers en studio’s aanbiedt. Voor wat betreft Witzy Studio doet Johan Gijsen de volgende aanbevelingen: ●​ Voor wat betreft de lesruimten voor kunstonderwijs als onderdeel van Witzy Studio is het zeer de vraag in hoeverre daar behoefte aan is, zeker in de omvang waarmee eerder in variant 3 van Witzy is gerekend. Dit zou nader onderzocht moeten worden met Factorium. Factorium ontwikkelt zich steeds meer als netwerkorganisatie en geeft aan steeds minder behoefte te hebben aan vaste lesruimtes. Denkbaar is in ieder geval te voorzien in 1 of 2 multifunctionele oefenruimtes die ook als lesruimte kunnen worden gebruikt. ●​ Het is wenselijk te onderzoeken of de oefenfaciliteit/broedplaats Witzy Studio bij Heyhoef gesitueerd kan worden in de vrijkomende ruimte van de bibliotheek. Dit heeft als voordeel dat dwarsverbanden kunnen ontstaan met het jongerenwerk van R-Newt en dat de ‘regie’ en het gebouwbeheer kan worden belegd bij Contour de Twern. ●​ Sinds vorig jaar is Raisehof Collective actief. Raisehof Collective is een groep jongeren (12-17 jaar) die samen met professionals (o.a. CIST-cultuurcoach Anja Reinhardt, architect Remco van den Broek en onderzoeker Mirjam van Tilburg van Fontys) artistieke activiteiten organiseert in de Reeshof.

Het doel is om een actieve community op te bouwen en een plek te creëren waar jongeren zich thuis voelen en zich kunnen uiten via kunst en creativiteit. Raisehof Collective werkt stap voor stap naar een creatieve ontmoetingsplek voor jongeren. Op dit moment wordt gekeken naar een leegstaande ruimte van de gebr. Van Beurden. Niet als eindstation maar als opmaat naar een volwaardige definitieve plek. Het zou goed zijn om op zijn minst te onderzoeken of de ‘regelloze’ ruimte die Raisehof Collective zoekt onderdeel kan zijn van Witzy Studio, als concrete invulling van de regelloze ruimtes van de broedplaats. Hiervoor is overleg nodig met Raisehof Collective en o.a. Coco Peet en Fleur Hubregtse van de gemeente.

●​ Met Contour de Twern en R-Newt is overleg nodig of de oefenfaciliteit/broedplaats Witzy Studio bij Heyhoef gesitueerd kan worden, al dan niet inclusief de regelloze ruimtes van (o.a.) Raisehof Collective.

Johan Gijsen geeft als eerste aanzet voor een Programma van Eisen voor Witzy Studio: ●​ 3 oefenruimtes van ca. 30 m2 per oefenruimte, ‘doos in doos’ constructie en ingericht met een standaard backline en opbergkasten voor eigen apparatuur. ●​ 1 opnamestudio van ca. 50 m2, ‘doos in doos’ constructie, volledig ingericht voor audio- en audiovisuele opnames. ●​ 1 multifunctionele zaal voor repetities (theater, dans, muziek, leerorkest), ca.150 m2. ●​ 2 (casco) ‘werkplaatsen’/regelloze ruimten voor onder andere montage, decorbouw ca. 100 m2. ●​ Ontmoetingsruimte: cafe met klein podium, indicatief ca. 75 m2. ●​ Totaal ca. 565 m2 nvo (ca. 700 m2 bvo). Het is belangrijk dat de faciliteiten 7 dagen per week dag en nacht toegankelijk zijn voor de gebruikers. Johan Gijsen adviseert het PvE voor Witzy Studio in overleg met Contour de Twern, R-Newt, Raishof Collectie en mogelijk ook Factorium nader uit te werken en te bepalen of Wijkcentrum Heyhoef inderdaad een goede plek daarvoor is. Met inschakeling van een bouwkostenbureau (BBN?) kan bezien worden hoe het PvE kan worden ingepast in de vrijkomende ruimte van het Wijkcentrum als gevolg van vertrek van de bibliotheek en wat daarvan de kosten zijn. Denkbaar is om 1 van de 2 werkplaatsen/regelloze ruimten niet bij Heyhoef te situeren, maar te realiseren op een nader te bepalen locatie in de Reeshof. In overleg met o.a. Raisehof Collective.

In dat geval wordt bedraagt het pve voor een cluster oefenruimten/broedplaats indicatief 465 m2 nvo (575m2 bvo). En zal er op een later tijdstip en een andere locatie nog eens ca. 100 m2 regelloze ruimte gezocht kunnen worden.

4. Governance en organisatie Johan Gijsen geeft aan dat het wenselijk is om voor de organisatorische opzet van Witzy Podium/Studio een onderscheid te maken tussen gebouwbeheer en het gebruik van het gebouw. Ook is het van belang goed na te denken over sturing op de samenhang van programmering tussen Witzy Podium en Witzy Studio. In het plan Burgerinitiatief Witzy - Reeshof van 2 april 2024 staat op hoofdlijnen beschreven hoe programmering en het gebouwbeheer van Cultuurcentrum de Reeshof (en daarmee ook van Witzy Podium) kan worden opgezet. Voor het onderdeel Witzy Studio moet dit nog gebeuren. Johan Gijsen onderschrijft het voorstel voor gebouwbeheer en programmering voor Cultuurcentrum de Reeshof (Witzy Podium), zoals geformuleerd in het plan Burgerinitiatief Witzy - Reeshof en onderstaand kort samengevat. Ook doet Johan Gijsen een voorstel op hoofdlijnen voor het gebouwbeheer en het gebruik van een oefenfaciliteit/broedplaats (Witzy Studio) en een voorstel voor sturing op noodzakelijke samenhang in programmering tussen Witzy Podium en Witzy Studio. Witzy Podium Witzy Podium gaat samen met een nieuwe bibliotheekvoorziening deel uitmaken van Cultuurcentrum de Reeshof. Het voorstel is om in analogie met de LocHal in het centrum een beheerorganisatie te maken voor het gehele complex.

Ergo, de verantwoordelijkheid voor het gebouwbeheer van Cultuurcentrum de Reeshof wordt belegd bij Bibliotheek Midden-Brabant. Bibliotheek Midden-Brabant fungeert dan als hoofdhuurder. Daarnaast is de bibliotheek vanzelfsprekend verantwoordelijk voor de activiteiten, de organisatie en de exploitatie van het onderdeel bibliotheek, inclusief ontmoetingsruimte en de ondersteunende horeca. Dit moet verder worden uitgewerkt met Bibliotheek Midden-Brabant en de partij die de programmering en exploitatie van de multifunctionele zaal zal gaan verzorgen. De verantwoordelijkheid voor het gebruik en de programmering van de multifunctionele zaal kan goed worden belegd bij (nu nog Heyhoef) Backstage. Backstage kan eigen concerten en activiteiten in de multifunctionele zaal organiseren, maar ook ruimte bieden aan initiatieven van anderen. Het voorstel is dus dat Backstage de verantwoordelijkheid krijgt voor de algehele programmering van de multifunctionele zaal, het in de markt zetten daarvan en de ticketing. Dat betekent dus dat Backstage de exploitatieverantwoordelijkheid voor de multifunctionele zaal op zich neemt, minus het gebouwbeheer. Johan Gijsen adviseert de Governance en de organisatie- en exploitatieopzet van Cultuurcentrum de Reeshof verder uit te werken met Backstage en Bibliotheek Midden-Brabant.

Witzy Studio Voor Witzy Studio tekent zich een oefenfaciliteit/broedplaats af, mogelijk gebundeld in één voorziening, mogelijk in twee voorzieningen of meer. Een interessante, nader te onderzoeken optie is een bundeling op één locatie: Wijkcentrum Heyhoef. In de vrijkomende ruimte van de bibliotheek kan deze voorziening worden gerealiseerd, waarbij de verantwoordelijkheid voor het gebouwbeheer mogelijk bij Contour de Twern kan worden belegd. De verantwoordelijkheid voor het gebruik kan in handen gegeven worden aan R-Newt en/of Raisehof Collective. Nader overleg is nodig tussen Contour de Twern, R-Newt en Raisehof Collective om de Governance en organisatie- en exploitatie-opzet van Witzy Studio op de locatie Heyhoef verder uit te werken.

In de huidige situatie ervaren organisaties als Backstage en Reeshof Cultuurt het gebruik van ruimtes in Wijkcentrum Heyhoef als problematisch. Er wordt te veel een van ‘negen tot vijf mentaliteit’ ervaren en de huur die gevraagd is (te) hoog. Johan Gijsen geeft aan dat dit echt anders moet en dan niet pas over een paar jaar in de nieuwe setting, maar zo snel mogelijk en in ieder geval met ingang van 2026. Sturing op samenhang Een uitwerking van het concept Witzy in twee voorzieningen in de Reeshof - Witzy Podium en Witzy Studio - is een interessant perspectief. Van belang is wel dat er gestuurd gaat worden op de samenhang tussen beide voorzieningen en daarmee op de kwaliteit van het culturele klimaat van de Reeshof in zijn geheel. Johan Gijsen adviseert daartoe een ‘intendant creatieve praktijk de Reeshof’ aan te stellen (aan deze functie moet nog wel een meer prikkelende titel worden gegeven). Mogelijk kan de intendant ook een ‘cultuurcoach-plus’ zijn. De taak van de intendant is: ●​ Zorgen voor samenhang aanbrengen tussen Witzy Podium en Witzy Studio. ●​ Relatie leggen met andere sociaal-culturele initiatieven in de Reeshof. ●​ Zoeken naar afstemming en samenwerking met stedelijke culturele voorzieningen. Voor deze functie van intendant zal een profielschets moeten worden opgesteld.

De kernpunten van de profielschets zijn: ●​ Goed bekend met het sociaal-culturele leven van de Reeshof; ●​ Ruime ervaring met het ontwikkelen en (doen) organiseren van culturele activiteiten; ●​ Kunnen schakelen tussen amateurs/vrijwilligers en professionals; ●​ Bedreven in het opbouwen en onderhouden van netwerken; ●​ In staat verbindingen te leggen tussen wijkinitiatieven en stedelijke voorzieningen; ●​ Zowel autoriteit als aanjager. De cultuurcoaches die actief zijn in de Reeshof moeten samen met de intendant en de programmeurs van Witzy Podium en Witzy Studio een hecht team vormen. De intendant stuurt dit team aan. De Intendant Creatieve Praktijk de Reeshof kan mogelijk worden aangesteld bij CiST. Dit zal nader met CiST onderzocht moeten worden. Johan Gijsen adviseert een parttime aanstelling van 0,5 fte. Om de intendant Witzy doorzettingsmacht te geven is het wenselijk om deze functie te voorzien van een vrij inzetbaar budget. Dit budget kan naar eigen inzicht worden ingezet voor projecten/activiteiten, opdrachten, faciliteiten enz. Johan Gijsen adviseert een jaarlijks budget van € 50.000,-. Dit betreft additioneel budget.

5. Waar landt Witzy? Witzy Podium / Cultuurcentrum de Reeshof Witzy Podium vormt samen met de bibliotheek Cultuurcentrum de Reeshof. Als mogelijke locaties zijn genoemd: ●​ Wijkcentrum Heyhoef ●​ Reeshof Park ●​ Spoorzone Station Reeshof Wijkcentrum Heyhoef In 2021 is door 4Advies onderzoek gedaan naar de stedenbouwkundige inpasbaarheid van het programma Witzy op de locatie van het Wijkcentrum Heyhoef. De conclusie was dat dit programma vanwege zijn omvang hier niet inpasbaar is. In het vervolgtraject is vastgesteld dat er op de genoemde locatie niet alleen fysieke beperkingen gelden, maar dat er ook inhoudelijke en conceptuele argumenten zijn om Witzy Podium op een andere locatie te laten verrijzen dan die van het wijkcentrum. De locatie mist de uitstraling die een uitgaansgelegenheid behoeft en daarmee samenhangend: Wijkcentrum Heyhoef trekt een ander publiek dan het beoogde Witzy Podium. Deze argumenten zijn nader onderbouwd in de rapportage Burgerinitiatief Witzy - Reeshof van 2 april 2024. Reeshofpark en de Spoorzone Station Reeshof In 2021 zijn naar aanleiding van de rapportage van 4Advies en in afstemming met de stedenbouwkundige van de gemeente twee (alternatieve) locaties aangewezen: het Reeshofpark en de Spoorzone Station Reeshof. De inpasbaarheid van Witzy op beide locaties is onderzocht (zie beknopt stedenbouwkundig onderzoek maart en juni 2023).

Daarnaast is er ook een inhoudelijke/conceptuele afweging gemaakt. De conclusie was dat Witzy Podium bij voorkeur onderdeel zou moeten zijn van de gebiedsontwikkeling Stationsgebied Reeshof. De argumenten daarvoor zijn de volgende a.​ Witzy Podium / Cultuurcentrum de Reeshof sluit goed aan bij de stedenbouwkundige ambitie voor het gebied: het creëren van een stedelijke omgeving met meerdere functies. b.​ Witzy Podium / Cultuurcentrum de Reeshof kan een bijdrage leveren aan de woonaantrekkelijkheid van het gebied. c.​ Er is sprake van een goede bereikbaarheid: station vormt letterlijk en figuurlijk een directe verbinding met de (infrastructuur van) binnenstad. Witzy Studio Het programma van eisen voor Witzy Studio, uitgaande van een bundeling in één voorziening, gaat uit van ca. 500 m2. De ligging van Witzy Studio is niet zo belangrijk; het gaat vooral om de functionaliteit van casco ruimtes die multifunctioneel inzetbaar zijn, 24/7. Aan de locatie worden geen specifieke eisen gesteld, anders dan goede bereikbaarheid en niet te dicht bij woonhuizen. In het geval dat de bibliotheek verhuist uit Wijkcentrum Heyhoef komt daar voldoende ruimte beschikbaar om Witz Studio in zijn geheel te accommoderen. Deze locatie heeft als voordeel dat er qua gebouwbeheer een link kan worden met Contour de Twern en op activiteitenniveau met R-Newt.

Advies Johan Gijsen Nu met voorkeursvariant 2 (= Witzy Podium / Cultuurcentrum de Reeshof) het programma van eisen is bijgesteld en een onderscheid gemaakt wordt tussen Witzy Podium en Witzy Studio, is het zaak knopen door te hakken over de locatie voor Witzy Podium / Cultuurcentrum de Reeshof en voor Witzy Studio. Johan Gijsen onderschrijft de argumentatie om Witzy Podium / Cultuurcentrum de Reeshof niet te situeren op de locatie Heyhoef, ook al is het bouwvolume inmiddels minder groot dan het aanvankelijke plan zoals in 2021 voorgesteld door 4Advies. Wanneer de bibliotheek verhuist naar Cultuurcentrum de Reeshof op een andere locatie dan Heyhoef, ontstaat bij het wijkcentrum de mogelijkheid om daar Witzy Studio te realiseren. Omdat Witzy Studio geen of slechts een beperkte publieke functie heeft, spelen de stedenbouwkundige beperkingen op deze locatie (zie hiervoor) een minder prominente rol. En de locatie is goed bereikbaar en ligt niet te dicht bij woonhuizen. Johan Gijsen adviseert hier op in te zetten. De vrijkomende ruimte bij Wijkcentrum Heyhoef is groter dan wat voor Witzy Studio nodig is. Met Contour de Twern kan bezien worden hoe daar verder invulling aan te geven. Blijft over de locatiekeuze voor Witzy Podium / Cultuurcentrum de Reeshof. Van de genoemde locaties gaat het dan om een keuze tussen Reeshofpark en Spoorzone Station Reeshof.

Johan Gijsen adviseert het in 2023 uitgevoerde stedenbouwkundig onderzoek te actualiseren. Sinds 2023 zijn er nieuwe inzichten ontstaan met betrekking tot Witzy, namelijk het onderscheid tussen Witzy Podium (als onderdeel van een nieuw Cultuurcentrum de Reeshof) en Witzy Studio. Dit onderscheid geeft ook aangescherpte inzichten met betrekking tot de locatiekeuze. Bij Witzy Podium / Cultuurcentrum de Reeshof gaat het om de sfeer van ontmoeting, uitgaan, inspiratie opdoen. Dat vraagt om een aantrekkelijke, goed bereikbare en zichtbare locatie. Witzy Podium / Cultuurcentrum de Reeshof gedijt goed in (en kan ook bijdragen aan) een stedelijke centrumfunctie van de Reeshof. Ook zijn er inmiddels nieuwe inzichten ontstaan vanuit de gebiedsontwikkeling Station Reeshof. Het is wenselijk om met de nieuwe inzichten vanuit het Witzy concept en de gebiedsontwikkeling opnieuw te kijken naar de locatiekeuze. Dat zal moeten gebeuren in een sessie/onderzoek met ambtelijk betrokkenen (o.a. projectleider Stationsgebied Reeshof, hoofd Vastgoed, stedenbouwkundige) maar ook met de partijen die exploitatie-verantwoordelijkheid moeten gaan nemen in Witzy Podium / Cultuurcentrum de Reeshof (Bibliotheek Midden-Brabant, Backstage). Te overwegen valt in dit locatieonderzoek een ervaren stedenbouwkundig bureau te betrekken.

6. Wat kan er in de tussentijd? De besluitvorming en de uitvoering van de plannen voor Witzy Podium / Cultuurcentrum de Reeshof en Witzy Studio zal naar verwachtingnog enkele jaren in beslag nemen. Het is van belang in de tussenliggende tijd alvast aan de slag te gaan met de inhoud en dat te faciliteren waar mogelijk en zinvol. Johan Gijsen ziet verschillende mogelijkheden dat te doen: ●​ Het initiatief Raisehof Collective ondersteunen voor zover nodig. Op dit moment kijkt Raisehof Collective naar een tijdelijke plek voor de regelloze ruimte: de voormalige wasstraat van de gebr. Van Beuden. Als het goed is, is daar ook financiering voor. ●​ Het aantrekken van een ‘intendant’ die de beschikking krijgt over een jaarlijks programmeringsbudget (€ 50.000,-). In te zetten in samenspraak met beoogde programmeurs van Witzy Podium (Backstage) en Witzy Studio (R-Newt, Raisehof Collective) en betrokken cultuurcoaches. Intendant, programmeurs en cultuurcoaches vormen samen het programmateam Witzy. Verder adviseert Johan Gijsen te kijken naar de situatie van de huidige cultuurfunctie in Wijkcentrum Heyhoef. Het zou goed zijn om in overleg met Heyhoef Backstage en Contour de Twern te bezien hoe de huidige sleetse situatie een upgrade kan krijgen. Niet zozeer bouwkundig, maar wel qua aankleding en faciliteiten.

7. Samenvattend: conclusies en aanbevelingen ●​ Betrek in de overwegingen de creatieve cyclus die mensen in hun ‘culturele loopbaan’ kunnen doorlopen (amateur en/of professioneel):

●​ Het eerdere advies van voorkeursvariant 2 (informeel college 31 mei 2024) voor een Cultuurcentrum de Reeshof bestaande uit een nieuwe bibliotheek (‘mini LocHal’) met een multifunctionele zaal (‘Witzy Podium’) voor voorstellingen, concerten, film, events en gecombineerd met horeca/ontmoetingsruimte is goed gekozen. Pak daar op door! Het gaat om nieuwbouw op een aantrekkelijke locatie bij Spoorzone Station Reeshof of Reeshof Park. ●​ Cultuurcentrum de Reeshof in deze opzet bedient uitstekend de schakels Presenteren en Inspireren van de creatieve cyclus. Voor de schakels Leren en Produceren is nog een tweede voorziening nodig: Witzy Studio. Witzy Studio biedt een cluster van oefenruimten/broedplaats en regelloze ruimten/werkplaatsen voor jongeren, voorzien van een interne horecafunctie/ontmoetingsruimte. Dit cluster kan heel goed gesitueerd worden in de vrijkomende ruimte bij Wijkcentrum Heyhoef. Eventueel kan een van de regelloze ruimten/werkplaatsen ook elders in de Reeshof gerealiseerd worden, nog nader te bepalen. ●​ Bij Cultuurcentrum de Reeshof kan Bibliotheek Midden-Brabant de rol van hoofdhuurder en gebouwbeheerder op zich nemen; de programmering en exploitatie van de multifunctionele zaal (Witzy Podium) kan in handen gegeven worden van Backstage.

●​ Bij Witzy Studio (cluster oefenruimten/broedplaats/werkplaatsen), onderdeel van Wijkcentrum Heyhoef, is Contour de Twern de hoofdhuurder en gebouwbeheerder. De coördinatie van het gebruik van de ruimten kan in handen gegeven worden van R-Newt en/of Raisehof Collective. ●​ Met Contour de Twern zullen afspraken gemaakt moeten worden om flexibel gebruik van Witzy Studio mogelijk te maken, juist ook buiten kantoortijden en tegen een betaalbaar huurtarief. Herziening van afspraken betreft ook de huidige situatie! ●​ Om te sturen op afstemming en samenhang tussen Witzy Podium en Witzy Studio en ook op de samenhang met andere sociaal-culturele initiatieven in de Reeshof (o.a. de Wijkhuiskamers, de scholen, de Wijkraad) en met de stedelijke culturele voorzieningen in Tilburg (met als aanspreekpunt de Cultuur Alliantie) is het wenselijk een intendant aan te stellen, als trekker van een Cultuurteam de Reeshof. Aan Cultuurteam de Reeshof nemen vertegenwoordigers van de inhoudelijke partijen deel: Backstage, R-newt, Raisehof Collective, CiST-cultuurcoaches. Het Cultuurteam met Intendant wordt voorzien van een jaarlijks ‘stimuleringsbudget’ van € 50.000,-, naar eigen inzicht aan te wenden. De Intendant kan mogelijk ook een ‘cultuurcoach-plus’ zijn, aangesteld bij CiST. Het werken met een Intendant/Cultuurteam de Reeshof kan nu al opgepakt worden.

Acties voor de korte termijn: ●​ Verdere planontwikkeling Cultuurcentrum de Reeshof / Witzy Podium in samenspraak met Bibliotheek Midden-Brabant en Backstage. ●​ Verdere planontwikkeling Witzy Studio in vrijkomende ruimte Wijkcentrum Heyhoef, in samenspraak met Contour de Twern, R-Newt en Raisehof Collective. ●​ Aanstellen/instellen Intendant en Cultuurteam de Reeshof + stimuleringsbudget € 50.000,-. ●​ Herziening afspraken voor cultureel gebruik Wijkcentrum Heyhoef met Contour de Twern (flexibel gebruik, betaalbare huur). Daarbij ook voorzien in een praktische upgrade van de huidige ruimten. ‘Praktisch’ in de zin van eenvoudige verbetermaatregelen in apparatuur en inrichting/sfeer voor de tussenliggende jaren tot aan de opening van de nieuwe voorzieningen.