Bijlage 1 Evaluatie Stimuleringslening

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Notitie

Voor Van Kopie aan Datum Onderwerp

Gemeenteraad Tilburg Wethouder Çelik 5 juni 2024 Evaluatie Stimuleringsregeling

Aanleiding Met de projecten binnen het 'Aan de slag met je huis' programma willen we stimuleren dat eigenaar bewoners hun woning verduurzamen en eventueel aanpassen zodat ze langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Om de maatregelen voor het verduurzamen van de woning te kunnen financieren, is de landelijke Energiebespaarlening van het Nationaal Warmtefonds beschikbaar. Tot medio 2023 stelde deze als voorwaarde dat maximaal 75% van de lening aan zonnepanelen besteed mag worden. In Tilburg wilden we ook woningeigenaren die niet aan die voorwaarde voldoen helpen met het verduurzamen van hun woning. Daarom is in 2015 de Duurzaamheidslening geïntroduceerd. Deze lening is vanwege ontoereikende middelen vanaf begin 2018 niet meer verleend. Voor het langer zelfstandig thuis wonen is in 2018 de Blijverslening geïntroduceerd. De raad is toegezegd de Blijverslening te verlengen (toezegging 58776). Bij de behandeling van deze lening is toegezegd om aanvullend ook de inzet van een Verzilverlening te onderzoeken (toezegging 59261). Met een Verzilverlening kan ook een aanvrager met een laag inkomen maar met overwaarde op zijn woning een aflossingsvrije lening krijgen. Pas als de woning wordt verkocht lost de eigenaar de schuld af en betaalt hij rente.

Een derde toezegging ging over de mogelijkheid om ook mensen met een laag inkomen de kans te bieden om een lening aan te gaan om de woning te verduurzamen (toezegging 57930). Op 6 mei 2019 heeft de raad ingestemd met het Raadsvoorstel Stimuleringslening ´Aan de slag met je huis´ en bijbehorende Verordening Stimuleringslening 'aan de slag met je huis' en hiermee invulling gegeven aan deze toezeggingen. Met het collegebesluit Invoering Stimuleringslening van 14 mei 2019 is de looptijd, rentepercentage en mandatering geregeld. Daarnaast is met de Stimuleringslening beoogd de volgende maatregelen mogelijk te maken: 1. De toegankelijkheid en levensloopbestendigheid van de woning, zodat de eigenaar-bewoner langer zelfstandig in de eigen woning kan blijven wonen. 2. Het energetisch verduurzamen van de woning, zodat het energieverbruik daalt en de CO2-uitstoot wordt verminderd. 3. Het realiseren van asbestsanering voor zover het als voorbereidende maatregel noodzakelijk is voor het realiseren van de doelen zoals gesteld onder a of b.

Evaluatie Stimuleringsregeling Voor de evaluatie zijn de actuele cijfers van beide leenfaciliteiten geanalyseerd. Daarnaast zijn interviews afgenomen met stakeholders zoals het Nationaal Warmtefonds, afdeling planning en control gemeente Tilburg en een hypotheekverstrekker in Tilburg. Korte verslagen hiervan zijn als bijlage toegevoegd.

Pagina 1 van 6

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Notitie

Resultaten in cijfers Aantal stimuleringsleningen

Aangevraagd

Toegekend

2020

207

112

2021

73

28

2022

134

SVn = 38

2023

237

2024 (tot mei)

70

Gemeente = 117 SVn = 81 Gemeente = 35 SVn = 22

Consumptief / hypothecair

Verzilverlening 2020

13

1

2021

5

0

2022

8

SVn = 2

2023

22

2024 (tot mei)

8

TOTAAL

409

Gemeente = 18 SVn = 12 Gemeente= 5 SVn = 2 180

Waarde stimuleringsleningen

Aangevraagd

Toegekend

Budget

€6.000.000,- (waarvan maximaal €2.000.000,- voor de verzilverlening)

Consumptief / hypothecair 2020

€1.216.548,-

€1.055.138,-

2021

€515.214,-

€175.050,-

2022

€ 1.347.910,-

SVN = € 461.055,-

2023

€ 1.716.956,-

2024 (tot mei)

€ 505.871,-

Gemeente = €996.521,SVn = € 653.587,Gemeente = € 300.549,SVn = € 176.616,-

Verzilverlening 2020

€121.110,-

€7.002,-

2021 2022

€95.386,€ 140.840,-

€0,SVn = € 28.340,-

2023

€ 455.196,-

2024 (tot mei)

€ 293.523,-

TOTAAL

€3.055.483,-

Gemeente = € 420.283,SVn = € 306.186,Gemeente= € 170.532,SVn = € 97.823,€1.495.560,-

Restant

n.v.t.

€4.504.440,-

Pagina 2 van 6

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Notitie

Conclusies en bevindingen Aantallen aanvragen Er is een groot verschil tussen het aantal aangevraagde en het aantal toegekende leningen. Dit verschil is deels te verklaren doordat aangevraagde leningen worden geweigerd door de gemeente of door SVn, omdat de aanvraag niet voldoet aan de voorwaarden (inkomen ontoereikend, aanvraag sluit niet aan bij het doel etc). Ook is een deel te verklaren doordat aanvragers het aanvraagproces zelf niet voortzetten. Het aantal aanvragen omvat in behandeling genomen aanvragen, ingetrokken aanvragen (ingetrokken vanwege vb. financiering elders of lening is bij SVn niet tijdig aangevraagd) en afgewezen aanvragen (lening is door de gemeente of door SVn afgewezen – door de gemeente vb. i.v.m. leeftijdsgrens voor de Verzilverlening – SVn keurt af o.b.v. financiële situatie/niet aanleveren van documenten). In 2023 en 2024 is onderscheid gemaakt tussen voorlopig toegekende aanvragen en toegekende aanvragen door SVn. Het aantal aanvragen fluctueert sterk per periode. Dit lijkt afhankelijk te zijn van externe factoren zoals de hoogte van de rente op de Energiebespaarlening van het Warmtefonds, de plotselinge toename van energieprijzen en het aanbod van maatregelen (het aanbod Zon op je dak werkte verlagend op het aantal aanvragen en promotie-acties van externe aanbieders in de markt werkt verhogend op het aantal aanvragen).

En tijdens zomermaanden (juni t/m september)is er heel weinig vraag vanwege de zomervakantie. Zonnepanelen Circa 95% van de toegekende stimuleringsleningen werd volgens de administratief ondersteuner in het verleden besteed aan zonnepanelen. Dit ligt in lijn der verwachting, want bij het Warmtefonds kon slechts 75% van de lening worden besteed aan zonnepanelen, dit is per juli 2023 100% geworden, waarmee waarschijnlijk ook meer mensen via het Warmtefonds zijn gaan financieren. Vanaf 1-1-2023 zijn de getallen als volgt: • Alleen zonnepanelen = 77 % • Zonnepanelen i.c.m. andere energiemaatregelen = 9 % • Andere energiemaatregelen = 14 % . Volgens deze gegevens bevatten 86 % van de ingediende aanvragen zonnepanelen. Ook in andere gemeenten wordt de Stimuleringslening hoofdzakelijk gebruikt voor de aanschaf van zonnepanelen (circa 85% volgens SVn). Daar wordt vooral ingezet op gerichte communicatie om ook andere maatregelen te promoten. Verzilverlening Het aantal aanvragen voor een Verzilverlening is slechts 25, het aantal toekenningen is zelfs maar 2. De Verzilverlening wordt opvallend weinig aangevraagd, en nog minder toegekend. De verwachting is dat dit komt door de (on)bekendheid van de regeling en de voorwaarde dat de aanvrager niet in aanmerking mag komen voor de consumptieve of hypothecaire stimuleringslening (bijvoorbeeld omdat niet wordt voldaan aan de inkomenseis).

Tevens speelt de leeftijdsgrens mee, ouderen boven 57 jaar zijn vaak huiverig om leningen aan te gaan. Woningaanpassing Het aantal leningen dat wordt aangevraagd ten behoeve van woningaanpassing is verwaarloosbaar. Per 1-12023 is er slechts 1x een aanvraag ingediend voor de aanpassing van de badkamer. BKR toets

Pagina 3 van 6

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Notitie

Er moet worden voldaan aan de BKR check die SVn uitvoert. Dit is onveranderbaar vanwege het feit dat het een lening is die wordt beheerd door een externe partij (SVn). Dit maakt dat de Stimuleringslening niet voor iedereen toegankelijk is en er worden ook aanvragen om die reden afgewezen. Weinig leencapaciteit Voor mensen met weinig leencapaciteit (voldoen o.a. niet aan de BKR toets) zijn er enkele mogelijkheden: de Energiebespaarlening met Combinatielening van NWF en de Energiebespaarhypotheek (alleen voor wijkaanpakken). Ook SVn heeft een product, de Maatwerklening, welke voor deze doelgroep inzetbaar is. Voor alle 3 geldt dat rente en aflossing worden bijgeschreven bij de lening totdat deze wordt afgelost (of kwijtgescholden als dit niet mogelijk blijkt). Het nadeel van deze laatste van SVn is dat deze niet ingezet mag worden voor alleen duurzaamheid. De eerste 2 staan ter beschikking van inwoners van Tilburg. De werkwijze is dat de Energiebespaarlening wordt aangevraagd, NWF kijkt bij onvoldoende leenvermogen of de aanvrager in aanmerking kan komen voor de Combinatielening. Advies bij hypotheekadviseur Er heeft een gesprek plaatsgevonden met een hypotheekverstrekker in Tilburg. Deze vertelde dat de leningsfaciliteiten van de gemeente Tilburg bekend zijn maar weinig werden geadviseerd.

Reden was dat de klanten van de hypotheekverstrekker vaak een grotere vraag hadden dan verduurzaming, levensloopbestendig maken of asbestsanering alleen (verbouwing of aankoop). Daarnaast werd eerlijk toegegeven dat het feit dat zij niets aan deze regeling verdienden ook meespeelde. Op dit moment liggen de rentetarieven voor de Stimuleringslening lager dan die van de Energiebespaarlening van NWF. Echter, indien deze aangepast worden aan de huidige markt zullen deze boven die van de Energiebespaarlening uitkomen.

Bijlage: Interviews Nationaal Warmtefonds (NWF) Gesprek met de accountmanager voor Tilburg. Stichting Nationaal Warmtefonds is in 2015 opgericht met marktpartijen door het ministerie van BZK met als doel versnelling van de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Het gaat om eigenaar-bewoners van grondgebonden woningen/VVE’s en scholen. De Stichting heeft een budget van 1,2 mrd EUR. Recent (juli 2023) zijn de voorwaarden van de Energiebespaarlening aangepast. De Energiebespaarlening van het Warmtefonds is voor leningen >1.000 < 27.000, voor Zeer Energiezuinig en Nul op de Meter gelden hogere bedragen ( max. 71.000) . Voor aanvragers met een verzamelinkomen tot 60.000 geldt dat de lening rentevrij is. Er is geen bovengrens in leeftijd (meer). De looptijden zijn 7, 5, 10 en 15 jaar. De Energiebespaarlening wordt onderhands/consumptief verstrekt (geen hypotheek vestigen), er zijn geen afsluitkosten. De rentepercentages (per 2 februari 2024) van het Warmtefonds Looptijd 20 jaar (vanaf 27.000 ZEP/NOM) 15 jaar

Energiebespaarlening Consumptief 4,2 %

Stimuleringslening Consumptief

Stimuleringslening Hypothecair

4,15 %

3.5%

2.6%

10 jaar

3,8 %

3.1%

2.2%

7 jaar

3,75 %

3.1 %

Verzilverlening Tilburg: 1.7%

Pagina 4 van 6

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Notitie

Ook met beperkte leenruimte zijn er mogelijkheden. Voor deze doelgroep is er de Energiebespaarlening met de Combinatielening. Er geldt dan geen rente over het geleende bedrag, maar tevens hoeft de eerste 5 jaar geen aflossing betaald te worden. De aflossing wordt betaald door een 2 lening (de combinatielening) aan te gaan, na elke 5 jaar volgt een hertoets. Als de lening nog steeds niet terugbetaald kan worden hoeft dit pas te gebeuren bij verkoop van de woning binnen de looptijd van de lening (20 jaar). Daarbuiten is er dus geen rente en aflossing (per saldo een subsidie geworden). Deze lening is ook bij een negatieve BKR toetsing toegestaan. e

De accountmanager merkt op dat de Verzilverlening een mooi product is maar wel de doorstroming van de markt verhinderd (ouderen blijven in relatief grote woningen wonen).

Adviseur planning en control gemeente Tilburg De Stimuleringsregeling bestaat uit 2 delen: de Stimuleringslening in 2 varianten (consumptief en hypothecair) en de Verzilverlening. De totale kredietfaciliteit is 6 mln EUR, waarvan 2 mln in rekening courant staat bij SVN, op korte termijn volgt nog een storting van 1,2 mln om de rekening courant aan te vullen. Gemeente Tilburg heeft het rentepercentage vastgesteld en dit is 3 jaar niet aangepast (mandaat College). Met stand van dit moment (mei 2024) zouden deze nog hoger liggen en niet/nauwelijks concurreren met de markt (commerciële geldverstrekkers) en het Warmtefonds.

Op basis van de rente april 2024 zou de staffel (zoals opgenomen in het raadsvoorstel van 2019) er als volgt uit komen te zien: Tariefopbouw

Stimuleringslening

rente

risico

beheerskosten

totaal

lening 10 jr.

consumptief

1

0,7

1,4

3,1

lening 15 jr.

consumptief

1,4

0,7

1,4

3,5

lening 10 jr.

hypothecair

1

0,7

0,5

2,2

lening 15 jr.

hypothecair

1,4

0,7

0,5

2,6

Aangepast naar huidige rente (april 2024)

rente

risico

beheerskosten

totaal

lening 10 jr.

consumptief

2,92

0,7

1,4

5,02

lening 15 jr.

consumptief

2,95

0,7

1,4

5.05

lening 10 jr.

hypothecair

2,92

0,7

0,5

4,12

lening 15 jr.

hypothecair

2,95

0,7

0,5

4,15

Dit levert het volgende vergelijk op:

7 jaar consumptief 7 jaar hypothecair 10 jaar consumptief 10 jaar hypothecair

Pagina 5 van 6

Stimuleringslening (actueel) 3,1 % n.v.t. 3,1 % 2,2 %

Stimuleringslening na aanpassing 5,02 %

Energiebespaarlening (*) 3,75 %

5,02 % 4,12 %

3,8 %

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Notitie

15 jaar consumptief 3,5 % 5,05 % 15 jaar hypothecair 2,6 % 4,15 % *De Energiebespaarlening kent alleen een consumptieve variant

4,15 %

Als wij nu geld overzetten naar de rekening courant van Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) voor de uitvoering van de regeling, gebeurt dit tegen een rentepercentage van afgerond 3%. Dit is ca 2x zo hoog als bij de start van de Stimuleringslening. Als wij dit actuele rentepercentage gaan doorrekenen komen wij zoals in bovenstaande tabel duidelijk wordt, op of boven de Energiebespaarlening uit. De adviseur zou als advies meegeven om de regeling aan te passen naar alleen het levensloopbestendig maken van de woning (Verzilverlening) en hier een faciliteit van 675.000,- voor aan te houden (gezien de benuttingsgraad nu). De adviseur meldt verder dat er minder animo binnen finance/treasury van de gemeente Tilburg bestaat om leningen te vertrekken en dat garantstellingen de voorkeur krijgt.

Hypotheekshop vestiging Tilburg Een telefonisch interview over de kennis van de regeling bij de gemeente en de mening van een commerciële geldverstrekker/tussenpersoon. De medewerker geeft aan dat zij bekend zijn met de producten die de gemeente aanbiedt. Deze worden vrij zelden geadviseerd om 2 hoofdredenen: de meeste klanten hebben een financieringsvraag die verder gaat dan verduurzaming (verduurzaming is onderdeel van bijvoorbeeld een grotere verbouwing) daarnaast geeft men eerlijk toe dat zij geen incentive hebben om de gemeentelijke producten te verkopen omdat zij daar geen courtage over ontvangen.

Pagina 6 van 6