Bijlage 1 Beleidsnota hulp bij het huishouden

Beleidsnota Hulp bij het huishouden 2025

Inhoudsopgave 1. Inleiding..............................................................................................................................................3 1.1 Leeswijzer.........................................................................................................................................3 2. Uitdagingen voor een toekomstbestendig hulp bij het huishouden...................................................4 2.1 Uitdagingen bij hulp bij het huishouden...........................................................................................4 2.1.1. Dubbele vergrijzing.......................................................................................................................4 2.1.2 Abonnementstarief........................................................................................................................5 2.1.3 Financiële houdbaarheid...............................................................................................................6 3.

Doorbreken van maatschappelijke veronderstellingen rondom hulp bij het huishouden..................7 Veronderstelling 1: Ondersteuning lost alle problemen op....................................................................7 Veronderstelling 2: Mensen vragen altijd om de juiste ondersteuning ................................................8 Veronderstelling 3: Inwoners hebben recht op (individuele) ondersteuning.........................................8 4.Tilburgse praktijk: de insteek van positieve gezondheid bij hulp bij het huishouden..........................9 5. Tilburgse aanpak voor een toekomstbestendig hulp bij het huishouden.........................................10 5.1 Pijler 1: Veerkracht.........................................................................................................................10 5.2 Pijler 2: Gemeenschapskracht........................................................................................................11 5.3 Pijler 3: Organisatiekracht..............................................................................................................13 5.3.1 Door ontwikkelen Toegang..........................................................................................................14 5.3.2. Verhouding tot nieuwe marktpartijen........................................................................................14 6.

Slot....................................................................................................................................................16 7. Bijlage Kader- en beleidsnota's.........................................................................................................17

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

2

1. Inleiding In mei 2025 is de beleidsnota Wet maatschappelijke ondersteuning 2025 ‘Samen werken aan een zorgzame samenleving’ vastgesteld1 (hierna: beleidsnota Wmo). Deze biedt richting bij het maken van keuzes in de toekomst, die nodig zijn om inwoners blijvend te ondersteunen bij schaarste aan middelen en menskracht. Hierbij doorbreken we enkele belemmerende veronderstellingen, en gaan we uit van de mogelijkheden van inwoners vanuit de brede blik van positieve gezondheid. We zetten in op het versterken van de veerkracht van inwoners, de gemeenschapskracht in stad en dorpen, en de organisatiekracht van instellingen in onze gemeente. De richting die de beleidsnota Wmo schetst, is ook van toepassing op hulp bij het huishouden. Om hulp bij het Huishouden beschikbaar te houden voor wie het écht nodig heeft, is verandering noodzakelijk. Het vraagt om duidelijke keuzes én biedt ruimte om met een frisse blik nieuwe uitgangspunten te formuleren, of zoals de gemeenteraad het formuleert 2: De nieuwe visie op de uitvoering van hulp bij het huishouden vindt een plek in de Beleidsnota ‘Hulp bij het huishouden’ en draagt bij aan financieel toekomstbestendige, duurzame, passende zorg en ondersteuning. Hulp bij het huishouden omvat alle activiteiten die nodig zijn om een leefbare thuissituatie te verkrijgen en behouden. In de gemeente Tilburg omvat het de volgende activiteiten.

 Een schoon en leefbaar huis 

Schone was en draagbare kleding

De huidige contracten met de aanbieders voor de hulp bij het huishouden lopen op 30 november 2025 af. Daarna gaat vanaf 1 december 2025 een nieuwe contractperiode in (voor de duur van een jaar) waarbij de gemeente de mogelijkheid heeft om de contracten tweemaal met een jaar te verlengen. Met betrekking tot het contract dat daarna volgt, is het de bedoeling om een langjarig contract aan te gaan. We zien de aanbesteding hiervoor als een kans om veranderingen aan te brengen in ons beleid en de uitvoering in hulp bij het huishouden. Het is nu dus een logisch moment om nieuw beleid daarvoor vorm te geven.

1.1 Leeswijzer Voor de leesbaarheid, herkenbaarheid en duidelijkheid van dit document is dezelfde indeling aangehouden als bij de beleidsnota Wmo. In hoofdstuk 2 bespreken we de uitdagingen voor een toekomstbestendig hulp bij het huishouden. Het behandelt de onderliggende oorzaken en de gevolgen hiervan voor de toekomst van hulp bij het huishouden. In hoofdstuk 3 gaan we in op de veronderstellingen rondom hulp bij het huishouden en hoe we die willen nuanceren. Hoofdstuk 4 behandelt het concept positieve gezondheid in relatie tot hulp bij het huishouden. In hoofdstuk 5 tenslotte werken we de drie pijlers van de Tilburgse aanpak uit in relatie tot hulp bij het huishouden: veerkracht, gemeenschapskracht en organisatiekracht. We geven richting aan de vraag: hoe houden we hulp bij het huishouden beschikbaar voor hen die dat nodig hebben.

1

Beleidsnota Wet maatschappelijke ondersteuning 2025 e.v.

2

Tijdlijn - Informatievoorziening aan de gemeenteraad visie.docx

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

3

2. Uitdagingen voor een toekomstbestendig hulp bij het huishouden De gemeente Tilburg staat voor de uitdaging om kwalitatief goede ondersteuning te blijven bieden aan inwoners die dat nodig hebben. Voortvloeiend uit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is de gemeente verantwoordelijk voor ondersteuning bij een schoon en leefbaar huis. De vraag naar zorg stijgt, terwijl middelen en personeel afnemen. Terwijl het wel onze ambitie is om iedereen die ondersteuning nodig heeft dat krijgt. Dit vraagt om urgente keuzes en een andere manier van organiseren. In de beleidsnota Wmo 2025 zijn de uitdagingen uitgebreid beschreven. Hieronder staat een samenvatting. Een belangrijke oorzaak van de stijgende zorgvraag is de dubbele vergrijzing. Het aandeel ouderen in de totale bevolking neemt toe en tegelijkertijd stijgt de levensverwachting door verbeterde gezondheidszorg en leefomstandigheden. Mensen leven langer, maar vaak met chronische aandoeningen. Dit leidt tot een structureel hogere en langdurigere zorgvraag. Daarnaast verandert de aard van de zorg. De scheidslijn tussen medische zorg en maatschappelijke ondersteuning vervaagt. De focus verschuift van ziekte naar welzijn, wat leidt tot een groter beroep op de Wmo. Dit vraagt om een andere manier van denken en organiseren. Een ander knelpunt wordt gevormd door de arbeidsmarkt.

Er is een structureel tekort aan zorgprofessionals, wat de komende jaren alleen maar zal toenemen. Er is een tekort aan jonge mensen die de arbeidsmarkt betreden. Daarnaast verlaat ongeveer 10% per jaar de sector 3. De prognose is dat er in 2034 een tekort van 265.600 zorgprofessionals zal zijn4. Ook de woningmarkt draagt bij aan de druk op het zorgstelsel. De doorstroom van het ene naar het andere huis is moeilijk, waardoor de keten verstopt. Ouderen blijven bijvoorbeeld lang in hun (grote) woning wonen omdat er geen passende woningen beschikbaar zijn. Dit vergroot de druk op de Wmo. De toenemende complexiteit van de samenleving en het ondersteuningsstelsel maakt het voor veel mensen moeilijk om hun weg te vinden. De veelheid aan regelingen en instanties zorgt voor verwarring en frustratie. Dit leidt tot een grotere vraag naar ondersteuning, ook van mensen die eerder zelfstandig konden functioneren. Tot slot is er de financiële houdbaarheid. Als we niets doen, zullen de rijksuitgaven aan zorg in de periode van 2021 tot 2040 verdubbelen. Voor ca 80% wordt deze groei bepaald door demografische ontwikkelingen. De noodzaak om keuzes te maken is dus niet alleen praktisch, maar ook financieel onvermijdelijk.

2.1 Uitdagingen bij hulp bij het huishouden Bovenstaande ontwikkelingen hebben ook invloed op hulp bij het huishouden. Hieronder gaan we wat verder in op de dubbele vergrijzing, de effecten van het abonnementstarief en de financiële houdbaarheid.

2.1.1. Dubbele vergrijzing De groep ouderen in de bevolking neemt toe én de gemiddelde leeftijd komt steeds hoger te liggen. Dat noemen we dubbele vergrijzing. Dubbele vergrijzing vormt een belangrijke uitdaging voor de Wmo en heeft directe gevolgen voor het beroep op hulp bij het huishouden. We verwachten dat de toename van het aantal thuiswonende ouderen tot een structureel hogere en langdurige zorgvraag zal leiden. Daarbij is 3 4

Uitstroom zorg en welzijn is klein, wel veel wisselingen binnen bedrijfstak CBS (2024) FNV: Personeelstekort in de zorgsector verviervoudigt - FNV. FNV (2024)

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

4

hulp bij het huishouden vaak de eerste vorm van ondersteuning waar inwoners een beroep op doen als het zelfstandig wonen minder goed gaat. Onderstaande tabel geeft de verwachte bevolkingsontwikkeling van de gemeente Tilburg weer tussen 2023 en 2040.3 Tot 2040 zet de vergrijzing in Nederland door. Daarna neemt het aandeel ouderen in de bevolking naar verwachting langzaam af.

Tabel bevolkingsontwikkeling van de gemeente Tilburg (aantallen per 1 januari)

2.1.2 Abonnementstarief Sinds 2020 geldt in Nederland een abonnementstarief voor het gebruik van Wmo voorzieningen. Inwoners die gebruik maken van één of meerdere Wmo voorzieningen, zoals hulp bij het huishouden, betalen hiervoor sindsdien een vast tarief per maand, onafhankelijk van zijn of haar inkomen of het aantal voorzieningen waar hij of zij gebruik van maakt. Dit tarief is € 21,- per maand (prijspeil 2025). Het Rijk heeft het abonnementstarief ingevoerd met het doel om de eigen bijdragen voor Wmovoorzieningen eenvoudiger en betaalbaarder te maken. In de praktijk heeft het abonnementstarief landelijk tot een aanzienlijke stijging in het gebruik van huishoudelijke hulp geleid, met name onder midden- en hogere-inkomensgroepen. Deze aanzuigende werking heeft geleid tot oplopende kosten en een grotere druk op de uitvoeringscapaciteit van gemeenten. Tegelijkertijd is de beschikbaarheid van hulp voor kwetsbare inwoners onder druk komen te staan. Om deze ontwikkeling te keren, heeft het kabinet voorgesteld om het abonnementstarief te vervangen door een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage. In juni 2025 is dit wetsvoorstel echter controversieel verklaard door de Tweede Kamer. Dit houdt in dat de behandeling van het voorstel is uitgesteld totdat er een nieuw kabinet is gevormd. Voorlopig blijft het huidige abonnementstarief dus van kracht.

Een inwoner die gebruik maakt van Wmo hulp bij het huishouden krijgt in Tilburg wekelijks gemiddeld 2 uur en 8 minuten hulp. De kostprijs hiervan is € 40,38 per uur. Dit betekent dat de kosten per gebruiker € 4.480 per jaar zijn (prijspeil 2025). Een inwoner betaalt hiervoor per jaar € 250 abonnementstarief.

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

5

Onderstaande tabel geeft het aantal inwoners dat gebruik maakt van hulp bij het huishouden in de gemeente Tilburg weer. We zien een stijging van het aantal gebruikers na de invoering van het abonnementstarief in 2019. In 2020 en 2021 is er minder groei door de coronacrisis. De afgelopen jaren is het aantal gebruikers min of meer stabiel.

Aantal inwoners Hulp bij het Huishouden op 1 januari van het jaar 9,000 8,000 7,000 6,000 5,000 4,000 3,000 2,000 1,000 0

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Tabel aantal gebruikers Hulp bij het huishouden in Tilburg

2.1.3 Financiële houdbaarheid De financiële houdbaarheid van hulp bij het huishouden gaat over de vraag of we de uitgaven hiervoor kunnen en willen dragen. In onderstaande tabel staan de uitgaven voor hulp bij het huishouden in de afgelopen jaren. Als gevolg van de dubbele vergrijzing verwachten we bij gelijkblijvend beleid een toename van het aantal gebruikers. Loonkostenontwikkeling kan eveneens bijdragen aan een verdere stijging van de uitgaven.

Tabel Kosten hulp bij het huishouden gemeente Tilburg Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

6

3. Doorbreken van maatschappelijke veronderstellingen rondom hulp bij het huishouden In de beleidsnota Wmo staan drie hardnekkige veronderstellingen die het denken in het sociaal domein domineren en daarmee ook het denken over hulp bij het huishouden. Het is belangrijk om deze veronderstellingen te nuanceren, omdat ze het denken over mogelijke veranderingen en vernieuwingen bij hulp bij het huishouden belemmeren. De veronderstellingen zijn: • Ondersteuning lost alle problemen op • Mensen vragen altijd om de juiste ondersteuning • Inwoners hebben recht op (individuele) zorg

5

Veronderstelling 1: Ondersteuning lost alle problemen op Als inwoners problemen ervaren in hun leven, wenden zij zich vaak tot de gemeente om hulp. Zo ook als zij problemen ervaren met het schoonhouden van hun huis. In de huidige situatie kunnen inwoners dan wekelijks hulp bij het huishouden krijgen. In Tilburg is dit op dit moment een maatwerkvoorziening. De maatwerkvoorziening die wordt toegekend aan de hand van een normenkader dient te zorgen voor het resultaat: een schoon en leefbaar huis en waar nodig schone was en draagbare kleding. Gemiddeld geven we in Tilburg een beschikking af voor 2 en 8 minuten per week. In de praktijk is de medewerker hulp bij het huishouden voor de inwoner een wekelijks contact met de buitenwereld en/of een gezellig moment in de week. Daar is hulp bij het huishouden echter niet primair voor bedoeld. De veronderstelling dat de maatwerkvoorziening hulp bij het huishouden ook moet zorgen voor menselijk contact moeten we daarom nuanceren. Hulp bij het huishouden is niet primair een oplossing voor bijvoorbeeld eenzaamheid mede gelet op de kosten van de voorziening en de schaarste 5

De Illustraties in de nota zijn van Olivierrijcken.nl

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

7

van personeel. Dat inwoners steun ervaren in hun omgeving, een maatschappelijke rol hebben en onderdeel uitmaken van gemeenschap is belangrijker. Tegelijkertijd tekenen we hierbij aan dat de signalerende component van de functie hulp bij het huishouden belangrijk is en blijft. Ik kan in het huishouden nog best veel zelf, maar vind het prettig dat de hulp er iedere week is zodat ik contact heb en even samen een kopje koffie kan drinken. Inwoner in rondetafelgesprek, 2025.

Veronderstelling 2: Mensen vragen altijd om de juiste ondersteuning Hoewel we uitgaan van het vermogen van inwoners om hun eigen problemen en ondersteuningsbehoeften te benoemen, blijkt dit in de praktijk niet altijd zo te zijn. Daardoor is de vraag om hulp bij het huishouden en de inzet daarvan, niet in alle gevallen ook hetgeen waar mensen het beste mee geholpen zijn. De inzet van huishoudelijke hulp kan bijvoorbeeld anti-revaliderend werken, met als risico dat inwoners minder actief worden, terwijl beweging juist bijdraagt aan herstel en zelfredzaamheid. Ik had het leuk gevonden al me was aangeboden een paar sessies met een ergotherapeut te doen om te onderzoeken of er taken zijn die ik anders kan uitvoeren of die ik met een tip weer zelf kan uitvoeren. Inwoner in rondetafelgesprek, 2025.

Veronderstelling 3: Inwoners hebben recht op (individuele) ondersteuning Veel inwoners ervaren het ontvangen van hulp bij het huishouden als een recht, zeker wanneer zij een bepaalde leeftijd hebben bereikt of jarenlang hebben bijgedragen aan de samenleving. Toch is het belangrijk om te benadrukken dat de Wmo geen automatisch recht op individuele zorg biedt. De wet verplicht gemeenten om passende ondersteuning te bieden aan inwoners die beperkingen ervaren én die deze niet op eigen kracht of met hulp van hun netwerk kunnen oplossen. Dit heet de compensatieplicht. De Wmo vraagt om een individuele beoordeling van de situatie, maar dat betekent niet automatisch dat er ook individuele hulp wordt toegekend. De gemeente kijkt naar de totale context: wat kan iemand zelf nog, welke hulp is beschikbaar in het netwerk, en welke collectieve voorzieningen zijn er? Alleen als deze mogelijkheden onvoldoende zijn, komt individuele ondersteuning in beeld. Binnen de hulp bij het huishouden betekent dit dat:  Er geen automatisch recht bestaat op hulp bij het huishouden vanwege leeftijd of levensloop. Zolang iemand in staat is om huishoudelijke taken zelf uit te voeren of deze zelf kan organiseren, wordt dat ook verwacht.  De gemeente maatwerk levert, maar binnen duidelijke kaders. De ondersteuning is bedoeld voor mensen die echt niet op een andere manier geholpen kunnen worden.

Op dit moment betrekken we het bovenstaande nog onvoldoende bij het beoordelen van aanvragen voor hulp bij het huishouden, zoals blijkt uit onderstaande quote. Dat abonnementstarief is echt een lachertje. Ik had voorheen een particuliere hulp, die koste me € 15,- per uur, die heb ik opgezegd omdat ik in aanmerking kwam voor hulp vanuit de Wmo. Ik betaal nu maar € 21,per maand voor hetzelfde werk. Inwoner in rondetafelgesprek, 2025.

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

8

4.Tilburgse praktijk: de insteek van positieve gezondheid bij hulp bij het huishouden De Wmo heeft als doel om inwoners te ondersteunen bij hun zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie. Binnen onze gemeente willen we dit doel bereiken door uit te gaan van het concept positieve gezondheid. Deze manier van denken is uitgewerkt in de beleidsnota Wmo 2025. Binnen het concept van positieve gezondheid staat niet de ziekte of beperking centraal, maar het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Door oog te hebben voor wat mensen nog wél kunnen en hen daarin te versterken, dragen we bij aan hun gevoel van eigen regie en welzijn. Dit geldt ook voor hulp bij het huishouden. Door vanuit het concept van positieve gezondheid met een brede blik te kijken naar wat mensen nog wel kunnen, ontstaat er een ander gesprek over de benodigde ondersteuning en zijn er ook andere oplossingen mogelijk. Door dit mee te nemen in de afweging wordt hulp bij het huishouden een waardevolle schakel in het versterken van de brede gezondheid van mensen, in lijn met de principes van positieve gezondheid. Deze brede blik leidt ook tot andere keuzes in de wijze van ondersteuning en de inzet van middelen. En leidt tot een ander gesprek met aanbieders.

Op deze wijze zetten we in op het versterken van drie pijlers: veerkracht, gemeenschapskracht en organisatiekracht.

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

9

5. Tilburgse aanpak voor een toekomstbestendig hulp bij het huishouden De uitgangspunten van positieve gezondheid helpen om ondersteuning effectiever en toekomstbestendiger te maken. De focus verschuift van het verhelpen van problemen naar het versterken van veerkracht en gemeenschapskracht. Dit vraagt om een aanpak waarin ‘zorgen dat’ in plaats van "zorgen voor’ centraal staat: waarbij professionele ondersteuning aanvullend is. Zo kunnen we ook bij beperkte menskracht en middelen passende zorg blijven bieden.

5.1 Pijler 1: Veerkracht Veerkracht draait om het vermogen van inwoners om zelf, of samen met anderen, oplossingen te vinden voor problemen die ze ervaren. Wie veerkrachtig is, kan beter met problemen omgaan en oplossingen bedenken. Het versterken van de veerkracht van onze inwoners zien we als een belangrijke opgave.

5.1.1. We versterken de veerkracht van inwoners Wat vragen we van onze inwoners? We vragen een actieve en betrokken rol van onze inwoners. Dit doen we vanuit het perspectief positieve gezondheid. De actieve en betrokken rol krijgt invulling door het versterken van de veerkracht. Door de veerkracht van de inwoner te versterken, ontstaan er vaak ook mogelijkheden andere zaken weer op te pakken of te kunnen blijven doen. Denk aan zelfstandig een boodschap kunnen blijven doen, onderhouden van sociale contacten waaronder kleinkinderen etc. Mogelijk leidt het versterken van de veerkracht ook tot het uitstellen of verminderen van een hulpvraag (voor hulp bij het huishouden maar dat kan ook een traplift of een andere voorziening zijn), maar dat is niet het hoofddoel.

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

10

In de afgelopen twee jaar hebben meerdere gemeenten geëxperimenteerd met diverse varianten. De ervaring uit andere gemeenten willen we betrekken bij de vormgeving van een pilot in Tilburg. We zien steeds meer variatie in de kenmerken van inwoners die om hulp bij het huishouden vragen. Het is niet meer standaard de 70-plusser die als gevolg van ouderdomsklachten een beroep doet op deze maatwerkvoorziening. We weten dat er inwoners zijn die intrinsiek willen werken aan het versterken van hun veerkracht en inwoners die de noodzaak daartoe niet zien. In de pilot onderzoeken we welke kenmerken een belangrijke rol spelen om een traject gericht op het versterken van de veerkracht zo gericht mogelijk te kunnen inzetten. Wat is onze rol? Het is belangrijk om balans te blijven houden in draagkracht van de inwoner enerzijds en het beroep op mogelijkheden om het weer zelf te kunnen doen. Wat gaan we doen? In veel gemeenten is in de afgelopen twee jaar geëxperimenteerd met diverse vormen waarin de veerkracht van inwoners versterkt wordt specifiek naar aanleiding van een vraag om hulp bij het huishouden.

Grosso modo zijn er twee varianten te onderscheiden: (1) trainingsprogramma's gericht op het ontwikkelen van meer spierkracht en balans al dan niet in combinatie met adviezen van een ergotherapeut of (2) het inzetten van getrainde/opgeleide medewerkers hulp bij het huishouden die inwoners gedurende een bepaalde periode begeleiden in het weer meer zelf kunnen doen. Bij de opleiding van de medewerkers hulp bij het huishouden wordt een fysio- en/of ergotherapeut betrokken.

Ervaringen in andere gemeenten leren ons dat pilots die meer omvatten dan uitsluitend een training door een fysio- en/of ergotherapeut beter aansluiten op het doel om de veerkracht van de inwoner te versterken. In Tilburg kiezen we daarom voor de tweede variant. Samen met aanbieders onderzoeken we mogelijkheden om hierbij ook tot meer functiedifferentiatie voor medewerkers hulp bij het huishouden te komen. En we onderzoeken de inzet van (technologische) hulpmiddelen. Daarmee snijdt het mes aan twee kanten. We ontdekken wellicht mogelijkheden tot functiedifferentiatie voor medewerkers en we beperken de inzet van fysio- en ergotherapeuten (beroepsgroepen die ook kampen met personeelstekorten nu en in de (nabije) toekomst). We gaan dit doen in de vorm van een pilot. Het versterken van de veerkracht begint al bij het voeren van het gesprek naar aanleiding van de hulpvraag. Daarom betrekken we niet alleen aanbieders maar ook medewerkers Toegang Tilburg bij de pilot. We spreken met de raad af binnen welke kaders de pilot plaatsvindt en nemen geen onomkeerbare besluiten. ‘Ik heb veel gehad aan een paar gesprekken met de ergotherapeut, kan me voorstellen dat een getrainde hulp veel te bieden heeft en nieuwe inzichten kan geven.’ Quote van inwoner bij ontmoeting, september 2025

5.2 Pijler 2: Gemeenschapskracht Gemeenschapskracht verwijst naar de samenhang binnen een gemeenschap en hoe inwoners met elkaar samenleven, elkaar ondersteunen en samenwerken. We stimuleren inwoners om iets voor elkaar te betekenen en sterke sociale netwerken op te bouwen.

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

11

Wat vragen we van onze inwoners? Daar waar er een netwerk is, vragen we het netwerk om (weer) iets voor de inwoner te betekenen (los van de inzet die we vanuit de Wmo vragen. Dat kan variëren van een aanspreekpunt voor de aanbieder hulp bij het huishouden tot het ondersteunen van een inwoner bij een traject om de veerkracht te versterken (voor doen – samendoen – alleen doen). ‘Het lijkt me mooi om elkaar als buren te kunnen ondersteunen in het huishouden. Ik heb nu een afspraak met mijn buurman dat hij mijn tuin voor me doet en ik kook voor hem en dan eten we samen.’ ‘Ook ik zou graag iets willen doen voor mensen in mijn omgeving maar kan wel hulp gebruiken bij het ‘vinden’ van de ander.’ Quotes van inwoners bij ontmoeting, september 2025

Wat vragen we van onze aanbieders? Er is een brede erkenning van het feit dat medewerkers hulp bij het huishouden een unieke (of belangrijke) rol hebben om te signaleren bij de inwoner. Door tijdig te signaleren, kan er sneller passende hulp worden ingeschakeld, waardoor problemen mogelijk voorkomen of beperkt kunnen worden. Inwoners hebben ook recht om het leven te leiden zoals zij dat willen (zelfbeschikkingsrecht). Niet iedere inwoner staat (direct) open voor het bespreken van signalen. Dat valt een aanbieder niet te verwijten. Naast de eerder benoemde erkenning spreken we ook contractueel af dat aanbieders dienen te signaleren. Dat doen zij binnen het gestelde kader op een manier die past bij hun bedrijfsvoering. Wat is onze rol? We moeten realistisch zijn over wat een medewerker hulp bij het huishouden naast het schoonmaakwerk kan betekenen in de tijd en binnen de vaardigheden die zij hebben. Medewerkers zijn niet opgeleid voor het bieden van begeleiding. De ondersteuning heeft zodoende de vorm van een luisterend oor en signalering gedurende het werk. Daarom is verbinding in de wijk belangrijk, zodat de inwoner tijdig naar de juiste partner in de wijk geleid kan worden. Dit vraagt van medewerkers de vaardigheid om aan te sluiten bij de inwoner, contact te maken en conclusies te verbinden aan wat hij of zij hoort en ziet bij de inwoner.

Het vraagt van de aanbieder om een effectief werkproces rondom signaleren. Het vraagt van de gemeente om die verbinding in de wijk zo laagdrempelig mogelijk vorm te geven.

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

12

Wat gaan we doen? Er is een grote variatie in medewerkers hulp bij het huishouden (van studenten tot ervaren krachten). De definitie van signalering dient daarom eenduidig te zijn. De gemeente stelt in afstemming met de aanbieders een definitie vast en bespreekt regelmatig in hoeverre deze definitie aanpassing of aanvulling behoeft. Van aanbieders vragen we om de terugkoppeling naar medewerkers standaard te regelen. Ook stellen we een werkproces vast over de opvolging van signalen en de diverse verantwoordelijkheden daarin. Met een of meerdere aanbieders maken we afspraken om aan te sluiten bij de Tilburgse variant op het experiment van de lang-leven-thuisflats.

5.3 Pijler 3: Organisatiekracht Bij organisatiekracht ligt de focus niet alleen op de kracht van afzonderlijke organisaties, zoals de gemeentelijke toegang en de gecontracteerde aanbieders, maar vooral op hun onderlinge samenwerking. We zetten in op verbinding in plaats van versnippering, met als gezamenlijk doel: inwoners integraal, efficiënt, dichtbij en op maat ondersteunen. Niet als concurrenten, maar als bondgenoten. De principes van positieve gezondheid – brede blik, ander gesprek, meer verbinding – bieden hierbij richting. Deze aanpak vraagt om een andere manier van werken, zowel van professionals als van organisaties.

Wat vragen we van onze aanbieders en/of inwoners? Binnen de Wmo-begeleiding en de jeugdhulp werken we al gebiedsgericht vanuit een taakgerichte inkoop met een lumpsum financiering. Gebiedsgericht werken draagt bij aan het versterken van gemeenschapskracht en veerkracht. Een ander belangrijk uitgangspunt is dat we contracten willen aan gaan met aanbieders die continuïteit kunnen bieden én hun winsten normeren zodat zorggeld ook echt naar de zorg gaat. Wat is onze rol? In onze aanbestedingen en daaruit voortvloeiend onze contracten proberen we maximaal in te zetten op eisen waarbij aan bovengenoemde uitgangspunten (zorgcontinuiteit, zorggeld=zorggeld) wordt voldaan. In de afgelopen periode hebben we ervaring opgedaan dat dit beperkt resultaat heeft. Het is en blijft een markt van aanbieders die maatschappelijk betrokken zijn en een winstoogmerk hebben. Het is daarom

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

13

onze rol om op zoek te gaan naar innovatie. Gelet op het feit dat de Diamantgroep een verbonden partij is met een visie en werkwijze die passend is bij onze vraag om hulp bij het huishouden anders vorm te geven, zoeken we logischerwijs een eerste verbinding met hen. Uitvoering van hulp bij het huishouden past daarnaast bij de strategische visie van de Diamantgroep om zich ook op de markt te begeven. Daarnaast zijn er voorbeelden in het land van (kleine) zorgcoöperaties waarin zonder winstoogmerk gewerkt wordt. ‘Waarom neemt de gemeente niet zelf mensen in dienst zodat ze geen contracten met aanbieders hoeven te sluiten. Ik heb in het verleden hulp bij het huishouden gehad en deze opgezegd toen mijn gezondheid verbeterde.’ ‘Het gaat erom dat de hulp goed is, ik vind de organisatie waar de hulp bij hoort minder belangrijk’ Inwoners bij ontmoeting, sept 2025

Wat gaan we doen? Van september tot en met december 2025 voeren de gemeente Tilburg en de Diamantgroep een eerste verkenning uit naar de haalbaarheid van gehele of gedeeltelijke inbesteding bij de Diamantgroep. Daarbij onderzoeken we organisatorische, financiële en juridische aspecten. De raad wordt hierover geïnformeerd in het eerste kwartaal van 2026. Daarna kan pas een advies worden gegeven of een meerjarig contract vorm kan worden gegeven met of zonder inbesteding bij de Diamantgroep. Bij de verkenning gaan we uit van een opdracht waarbij uitsluitend de uitvoering (en dus niet het vaststellen van de omvang van de beschikking) geheel of gedeeltelijk door de Diamantgroep wordt uitgevoerd.

5.3.1 Door ontwikkelen Toegang Huidige werkwijze De zes wijkteams van Toegang Tilburg zijn er primair om inwoners snel op weg te helpen, om hun veerkracht te vergroten en hen in staat te stellen om op een gezonde manier met uitdagingen om te gaan. De wijkteams van Toegang Tilburg kennen de sociale basis waar inwoners, laagdrempelig en in de wijk, gebruik van kunnen maken. Bij een aanvraag hulp bij het huishouden wordt door een medewerker van Toegang Tilburg met specialisatie Wmo-voorzieningen het goede gesprek gevoerd over mogelijkheden van de inwoner en achterliggende redenen voor de aanvraag. Als blijkt dat de maatwerkvoorziening ‘hulp bij het huishouden’ de beste oplossing is, wordt aan de hand van het normenkader van bureau HHM de hoogte en aard van de inzet bepaald en een beschikking afgegeven. In de basis kent de beschikking een looptijd van vijf jaar. In afstemming met de raad zijn we in het voorjaar van 2025 met een pilot gestart waarbij medewerkers hulp bij het huishouden langs een stoplichtmodel adviseren bij het vervolg op een aflopende beschikking. Is er meer, minder of andere inzet nodig of kan de huidige inzet worden gecontinueerd. We hebben afgesproken dat deze pilot tot het einde van 2025 loopt. Ontwikkelingen Er ligt een opdracht tot doorontwikkeling van Toegang Tilburg naar wijkzorgteams en er ligt een gemeente brede opdracht om gebiedsgericht te werken.

De mogelijkheden om gebiedsgericht te werken (zie ook paragraaf 5.3) onderzoeken we parallel aan de verkenning met een eventuele inbesteding bij de Diamantgroep. De doorontwikkeling naar wijkzorgteams geven we vanuit het beleidsveld hulp bij het huishouden vorm door de pilot ‘versterken veerkracht’ die deels ook uitvoering krijgt door medewerkers Toegang Tilburg.

5.3.2. Verhouding tot nieuwe marktpartijen  Kosten beheersen en vergroten effectiviteit door nieuwe inkoopstrategieën In de afgelopen jaren hebben we nieuwe inkoop(strategieën) gehanteerd bij begeleiding, dagopvang, beschermd wonen en ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding (OAD). Door krachten te bundelen, taken anders te verdelen en te financieren, beogen we kosten te beheersen en de effectiviteit van de inspanningen te vergroten. We gaan uit van gezamenlijke verantwoordelijkheid, om samen met andere organisaties zoveel als mogelijk de juiste zorg, op de juiste plaats te bieden. In afwachting van de verkenning met de Diamantgroep bezien we of ook hulp bij het huishouden dit voorbeeld volgt. Daarbij

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

14

realiseren we ons dat hulp bij het huishouden verschilt van de inkoop Wmo-begeleiding, beschermd wonen en OAD omdat we te maken hebben met commerciële aanbieders. Waar mogelijk sluiten we aan bij de volgende inkoop Wmo-begeleiding, beschermd wonen en OAD die in 2027 plaatsvindt.  Toezicht op rechtmatigheid en kwaliteit In de afgelopen jaren (mede voortvloeiend uit het bestuursakkoord 2022 – 2026) hebben we ons toezicht binnen het sociaal domein zowel regionaal en daarmee ook in Tilburg versterkt. Door oneigenlijk gebruik te voorkomen, zorgen we ervoor dat het geld besteed wordt aan ondersteuning van onze inwoners (zorggeld = zorggeld). Binnen juridische en organisatorische kaders blijven we zoeken naar mogelijkheden om uitvoering aan de motie zorggeld = zorggeld vorm te geven.

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

15

6. Slot Zorg en ondersteuning worden steeds schaarser. De druk op de toegankelijkheid en kwaliteit neemt toe — niet alleen bij maatschappelijke ondersteuning zoals hulp bij het huishouden, maar ook bij jeugdhulp en medische zorg. Daardoor verandert de manier waarop we met deze vraagstukken omgaan. We kunnen als gemeente stimuleren en ondersteunen, maar we kunnen dit niet alleen oplossen. Inwoners zullen meer voor zichzelf en voor elkaar moeten zorgen. Door de veerkracht van mensen en de kracht van gemeenschappen te versterken, kunnen we de samenleving beter voorbereiden op het vinden van eigen oplossingen. Die beweging is niet alleen nodig, maar ook waardevol: het draagt bij aan gezondheid, welzijn en een gevoel van veiligheid. Tegelijk moeten we realistisch zijn. Niet alles kan door de samenleving worden opgevangen. Het is nog onzeker hoeveel mensen kunnen dragen en hoe snel veranderingen zichtbaar worden. Daarom blijft professionele hulp onmisbaar — vooral voor inwoners die te maken hebben met complexe problemen die ze zelf of met hun omgeving niet kunnen oplossen. We moeten die professionele ondersteuning zo goed mogelijk inzetten. Dat vraagt om samenwerking tussen betrokken partijen én om de bereidheid om bestaande werkwijzen en structuren te herzien.

Als we samen werken aan een zorgzame samenleving — waarin mensen elkaar helpen, professionals doen wat nodig is en de gemeente ondersteunt waar het kan — zorgen we ervoor dat zorg en ondersteuning ook in de toekomst beschikbaar blijven voor wie deze het hardst nodig heeft. Door samen te werken aan een zorgzame samenleving kunnen we ervoor zorgen dat de zorg en ondersteuning ook in de toekomst beschikbaar blijft voor de meest kwetsbare inwoner!

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

16

7. Bijlage Kader- en beleidsnota's Kadernota: Bieden van passende ondersteuning 2021-2024 Beleidsnota's:  Uitgangspuntennotitie inkoopstrategie Sociaal Domein  Doorontwikkeling Toegang Tilburg  Tilburg investeert in Perspectief  Koersdocument 'Samen met de jeugd'  Regiovisie en spoorboekje beschermd wonen en maatschappelijke opvang HvB  Lees de lokale paragraaf woonzorgvisie Tilburg Kadernota: Versterken sociaal en veerkrachtig Tilburg Beleidsnota's:  Integrale kijk op ouderen: gezond en gelukkig oud in Tilburg  Sport en Bewegen: Meedoen is winnen  Bijlage bij Beleidsnota Sport en Bewegen: Meedoen is winnen  Positieve gezondheid 2020-2023  Visie bestaanszekerheid 2020-2023: Activeren vanuit nabijheid en maatwerk  Sociale basis  Inclusie  Mondiale bewustwording 2021-2025  Integrale Jeugdaanpak Kadernota: Stimuleren van persoonlijke ontwikkeling Beleidsnota's:  Inburgering Tilburg 2022-2026  Mondiale bewustwording  Lokaal Educatieve Agenda (LEA)  Programma Jeugdwerkloosheid vrije regio  Meerjarig integraal huisvestingsplan (MIHP) VO Kadernota:  Ingrijpen bij crisis en onveiligheid Beleidsnota's:  Prostitutie en seksbranche gemeente Tilburg 2019  Rapport Preventie met Gezag  Regionaal programma Huiselijk Geweld en Kindermishandeling HvB 2023-2027  Woonzorgvisie Hart van Brabant

6

Overzicht kadernota’s en beleidsnota’s

Beleidsnota Hulp bij het Huishouden 2025

17

6