265130-01 Raadsvoorstel noodhulp bij mondiale humanitaire rampen

Voorblad Raadsvoorstel noodhulp bij humanitaire rampen Datum college: Portefeuillehouder: Afdeling: Behandelend ambtenaar:

14 mei 2024 Burgemeester Sociaal J. Sträter

Samenvatting In 2023 hebben we financieel bijgedragen aan het verlenen van noodhulp aan de slachtoffers van de aardbevingen in Turkije/Syrië en Marokko. Bij beide donaties bleek dat we als gemeente behoefte hebben aan uitgangspunten op basis waarvan we kunnen bepalen of we in het geval van een toekomstige ramp bijdragen aan het verlenen van noodhulp. Met duidelijke uitgangspunten kunnen we tot een goede afweging komen als er een ramp heeft plaatsgevonden. Wij stellen de raad voor om uitgangspunten vast te stellen die we kunnen hanteren als we gaan bepalen of we bijdragen aan het verlenen van noodhulp of niet. Met de voorgestelde uitgangspunten bieden we ruimte aan medeleven met betrokkenen binnen de Tilburgse gemeenschap, gaan we uit van draagvlak in de Tilburgse samenleving om bij te dragen aan noodhulp, sluiten we optimaal aan bij denkbeelden van de raad en is er ruimte om een aanvullende financiële bijdrage te doen als de situatie daar om vraagt.

Collegebesluit Het college stelt de raad voor om als er een mondiale humanitaire ramp plaatsvindt, de volgende twee uitgangspunten te hanteren om te bepalen of we als gemeente bijdragen aan het verlenen van noodhulp: 1. Als de Tilburgse samenleving in het geval van een humanitaire ramp elders in de wereld in actie komt, ondersteunen en faciliteren we deze initiatieven met expertise, netwerk, beschikbare financiële middelen of middelen ‘in natura’. 2. Bovenop het ondersteunen en faciliteren van initiatieven uit de Tilburgse samenleving zoals beschreven onder uitgangspunt 1 kan de gemeenteraad besluiten tot het bijdragen aan noodhulp door een geldbedrag over te maken naar (één van) de landelijke Samenwerkende Hulporganisaties (SHO), waarbij een bedrag van één euro per inwoner van Tilburg wordt gehanteerd, indien sprake is van de volgende omstandigheden: a. Tilburgers zijn erg betrokken bij de slachtoffers van de ramp. Zij hebben veel hulpacties op touw gezet. Het draagvlak binnen de Tilburgse samenleving om financieel bij te dragen aan noodhulp is groot. b. Landelijk is er veel aandacht voor de ramp. De betrokkenheid vanuit de Nederlandse samenleving is groot. c. In het getroffen land ontbreken de financiële middelen om noodhulp te verlenen aan de slachtoffers. d.

Minimaal één van de landelijke Samenwerkende Hulporganisaties is actief in het rampgebied en staat open voor het ontvangen van donaties. Met andere woorden: financiële donaties kunnen ook besteed worden.

raad 2024_1572 definitief.docx

1

Raadsvoorstel noodhulp bij mondiale humanitaire rampen Aanleiding Vanuit de maatschappelijke opgave mondiale bewustwording richten we de aandacht op mondiale problematieken en leggen daarbij de relatie naar uitdagingen bij onze inwoners. In het verlengde hiervan hebben we in het verleden vaker bijgedragen aan noodhulp in het geval van humanitaire rampen elders in de wereld. In 2023 hebben we financieel bijgedragen aan het verlenen van noodhulp aan de slachtoffers van de aardbevingen in Turkije/Syrië en Marokko. Bij beide donaties bleek dat we als gemeente behoefte hebben aan uitgangspunten op basis waarvan we kunnen bepalen of we, in het geval van een toekomstige ramp, bijdragen aan het verlenen van noodhulp. En als we dat doen, op welke manier we dat willen doen. Zo kunnen we in het geval van een mondiale humanitaire ramp snel een goede afweging maken en vervolgens wel of niet in actie komen. Op 11 december 2023 ging de raad in debat over de vraag hoe die uitgangspunten eruit moeten zien. In dit voorstel gaan we uit van de uitkomsten van dit debat.

Beoogd effect Met duidelijke uitgangspunten kunnen we tot een goede afweging komen als er een ramp heeft plaatsgevonden. De uitgangspunten helpen ons ook om deze afweging in een kort tijdsbestek te maken.

Voorstel Als er een mondiale humanitaire ramp plaatsvindt, hanteren van de volgende twee uitgangspunten om te bepalen of we als gemeente bijdragen aan het verlenen van noodhulp: 1. Als de Tilburgse samenleving in het geval van een humanitaire ramp elders in de wereld in actie komt, ondersteunen en faciliteren we deze initiatieven met expertise, netwerk, beschikbare financiële middelen of middelen ‘in natura’. 2. Bovenop het ondersteunen en faciliteren van initiatieven uit de Tilburgse samenleving zoals beschreven onder uitgangspunt 1 kan de gemeenteraad besluiten tot het bijdragen aan noodhulp door een geldbedrag over te maken naar (één van) de landelijke Samenwerkende Hulporganisaties (SHO), waarbij een bedrag van één euro per inwoner van Tilburg wordt gehanteerd, indien sprake is van de volgende omstandigheden: a. Tilburgers zijn erg betrokken bij de slachtoffers van de ramp. Zij hebben veel hulpacties op touw gezet. Het draagvlak binnen de Tilburgse samenleving om financieel bij te dragen aan noodhulp is groot. b. Landelijk is er veel aandacht voor de ramp. De betrokkenheid vanuit de Nederlandse samenleving is groot. c. In het getroffen land ontbreken de financiële middelen om noodhulp te verlenen aan de slachtoffers. d. Minimaal één van de landelijke Samenwerkende Hulporganisaties is actief in het rampgebied en staat open voor het ontvangen van donaties.

Met andere woorden: financiële donaties kunnen ook besteed worden.

Argumenten 1.1 We bieden ruimte aan medeleven met betrokkenen binnen de Tilburgse gemeenschap Mensen met verschillende culturele achtergronden vormen samen de Tilburgse gemeenschap. Zo is het mogelijk dat een humanitaire ramp plaatsvindt in een gebied waarmee veel Tilburgers een persoonlijke band hebben en waar zij misschien wel familie of bekenden hebben wonen. Dat kan veel impact hebben op de betrokkenen en veel emotie oproepen. Ook kan het zijn dat Tilburgers om andere redenen betrokken zijn bij

raad 2024_1572 definitief.docx

2

een ramp in het buitenland. In dat geval vinden we het belangrijk om onze mede-Tilburgers een hart onder de riem te steken en bij te dragen aan de initiatieven die ontstaan om noodhulp te verlenen. 1.2 We gaan uit van draagvlak in de Tilburgse samenleving om bij te dragen aan noodhulp Het bieden van noodhulp bij mondiale humanitaire rampen is primair een verantwoordelijkheid van de Rijksoverheid en hulporganisaties. Daarom kiezen we ervoor om alleen Tilburgs gemeenschapsgeld in te zetten voor noodhulp als we voldoende signalen ontvangen dat hiervoor draagvlak is in de Tilburgse samenleving. Als veel Tilburgers zich betrokken voelen bij een mondiale humanitaire ramp en er ontstaan burgerinitiatieven om iets te doen voor de bevolking in het rampgebied, dan komen we als gemeente in actie. Als een ramp nauwelijks tot actie of reuring leidt in de Tilburgse samenleving, dan is daar geen aanleiding toe. Door deze manier van werken geven we initiatieven in de stad ook de ruimte en voorkomen we dat de gemeenschap afwacht ‘omdat de gemeente toch wel in actie komt’. 2.1 We sluiten optimaal aan op de denkbeelden van de raad Tijdens het gesprek met de raad op 11 december 2023 heeft de raad aan de hand van vier scenario’s gedebatteerd over de vraag hoe de uitgangspunten voor het verlenen van noodhulp eruit moeten zien.

Tijdens het debat werd vanuit de raad een vijfde scenario naar voren gebracht. In dit scenario ondersteunt en faciliteert de gemeente initiatieven vanuit de Tilburgse samenleving door het beschikbaar stellen van expertise, netwerk en andere middelen ‘in natura’. Voorbeelden daarvan zijn: beschikbaar stellen van fysieke ruimtes, ondersteuning met transport, gebruik van communicatiekanalen, inzet van netwerk/contacten, beschikbaar stellen van personele inzet met specifieke kennis en expertise. Voor dit scenario was onder de aanwezige raadsleden direct veel draagvlak. 2.2 De uitgangspunten bieden ruimte om een aanvullende financiële bijdrage te doen, als de situatie daar om vraagt Er zijn rampen die op grote schaal emoties oproepen in de Nederlandse samenleving. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren bij een ramp van grote omvang, waarbij zeer veel mensen afhankelijk zijn van noodhulp of bij een ramp in een gebied waarmee veel mensen in Tilburg een persoonlijke band hebben. Op dat moment willen we solidair zijn met de slachtoffers van de ramp en gehoor geven aan de roep uit de samenleving om financieel bij te dragen aan noodhulp. Hierbij doneren we een bedrag van één euro per inwoner.

2.3 Door het vaststellen van uitgangspunten kan het college snel handelen als het verlenen van noodhulp via een financiële bijdrage wenselijk is in het geval van een humanitaire ramp De kosten van een financiële bijdrage van één euro per inwoner voor noodhulp bij een humanitaire ramp, worden vanwege het incidentele karakter gedekt uit de Algemene reserve. Hiervoor is een raadsbesluit noodzakelijk. Door het vaststellen van uitgangspunten kan het college op voorhand toetsen of het bieden van een financiële bijdrage opportuun is en hierover op een korte termijn in gesprek gaan met de lokale gemeenschap. Via het presidium zal het college de raad zo snel mogelijk informeren over/betrekken bij het voornemen om noodhulp te bieden via een financiële bijdrage door het voorbereiden van een raadsvoorstel waarin aangegeven wordt op welke wijze het bieden van deze bijdrage past binnen de vastgestelde uitgangspunten.

Kanttekeningen en gewogen alternatieven 1.1 De raad is in debat gegaan aan de hand van vier scenario’s Op 11 december 2023 ging de raad in debat over de vraag hoe die uitgangspunten eruit moeten zien. Dit gebeurde aan de hand van vier vooraf uitgewerkte scenario’s: Scenario 1: De gemeente draagt incidenteel bij aan mondiale noodhulp via een financiële bijdrage aan (één van) de landelijke Samenwerkende Hulporganisaties (SHO). Scenario 2: De gemeente draagt incidenteel bij aan mondiale noodhulp via een financiële bijdrage aan het fonds voor noodhulp, wederopbouw en vredesbevordering van Vereniging Nationale Gemeenten (VNG). Scenario 3: De gemeente draagt niet bij aan mondiale noodhulp (structureel). Scenario 4: De gemeente draagt bij aan mondiale noodhulp via een structurele bijdrage aan het fonds voor noodhulp, wederopbouw en vredesbevordering van Vereniging Nationale Gemeenten (VNG).

raad 2024_1572 definitief.docx

3

Tijdens het debat werd vanuit de raad een vijfde scenario naar voren gebracht waarvoor veel draagvlak was: Scenario 5: De gemeente ondersteunt en faciliteert initiatieven vanuit de Tilburgse samenleving met expertise, netwerk en andere middelen ‘in natura’ waarover we als gemeente beschikken. Dit raadsvoorstel is met de inbreng uit dat debat geformuleerd. 1.2 Iedere mondiale humanitaire ramp is anders De aard en omvang van een ramp, het geografisch gebied waar een ramp plaatsvindt en de gevolgen voor de slachtoffers kunnen per ramp enorm verschillen. Ook de emoties hierover in de Tilburgse samenleving kunnen erg wisselend zijn. Hierdoor is het niet eenvoudig om vooraf te bepalen wanneer we als gemeente bijdragen aan noodhulp en op welke manier we dat doen. De uiteindelijke afweging zal altijd gemaakt worden als we de reacties uit de Tilburgse samenleving op een humanitaire ramp elders kennen.

Niet beïnvloedbare risico’s Hoeveel humanitaire rampen er gaan plaatsvinden en op welke manier we hieraan willen bijdragen met noodhulp is niet te voorspellen. Daarom is het ook niet mogelijk om vooraf een goede inschatting te maken van de kosten voor noodhulp, die allemaal incidenteel zijn.

Kosten en dekking In het verleden hebben we ervaren dat de eventuele kosten die het ‘in natura’ ondersteunen van initiatieven in de Tilburgse samenleving met zich meebrengt, qua omvang kunnen worden opgevangen binnen bestaande werkbudgetten in de Programmabegroting. De kosten van een financiële bijdrage voor noodhulp bij een ramp van één euro per inwoner, zoals beschreven onder uitgangspunt 2van het raadsvoorstel, worden vanwege het incidentele karakter gedekt vanuit de Algemene reserve. Hiervoor is altijd een raadsbesluit nodig.

Uitvoering Tijdens voorgaande mondiale humanitaire rampen, is gebleken dat we de ondersteuning van initiatieven uit de Tilburgse samenleving kunnen bieden vanuit de reguliere bezetting van de gemeentelijke organisatie.

Participatie Als het gaat om het verlenen van noodhulp in het geval van humanitaire rampen, volgen we de initiatieven vanuit de Tilburgse gemeenschap. Bewoners of organisaties zijn als eerste aan zet. Als zij in actie komen om noodhulp te verlenen aan de slachtoffers van een ramp, ondersteunen we waar mogelijk en bekijken we of daar bovenop een aanvullende financiële bijdrage aan de orde is. Op deze manier zijn de stad en dorpen leidend en trekken we samen op.

Communicatie We publiceren het besluit op de besluitenlijst en brengen relevante (lokale afdelingen van) hulporganisaties via een mailing op de hoogte van de nieuwe uitgangspunten. Als een ramp heeft plaatsgevonden en we komen in actie, dan informeren we de inwoners via onze gemeentelijke kanalen. Daarbij laten we de uitgangspunten terugkomen in de berichtgeving.

Evaluatie Over drie jaar evalueren we de beleidslijn om te zien of deze ons genoeg handvaten biedt om in een kort tijdsbestek een weloverwogen besluit te nemen over het wel of niet bijdragen aan noodhulp. Op het moment dat we de beleidslijn na drie jaar niet of nauwelijks hebben hoeven toepassen, omdat er geen mondiale humanitaire rampen plaatsvonden, stellen we het moment van evaluatie uit.

raad 2024_1572 definitief.docx

4

Bijlagen Niet van toepassing.

Ter inzage gelegde stukken Niet van toepassing.

Tilburg, 14 mei 2024 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris,

de burgemeester,

raad 2024_1572 definitief.docx

5

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders; gelet op het aanvaarde amendement A24-007

Besluit Als er een mondiale humanitaire ramp plaatsvindt, de volgende twee uitgangspunten te hanteren om te bepalen of we als gemeente bijdragen aan het verlenen van noodhulp: 1. Als de Tilburgse samenleving in het geval van een humanitaire ramp elders in de wereld in actie komt, ondersteunen en faciliteren we deze initiatieven met expertise, netwerk, beschikbare financiële middelen of middelen ‘in natura’. 2. Bovenop het ondersteunen en faciliteren van initiatieven uit de Tilburgse samenleving zoals beschreven onder uitgangspunt 1 kan de gemeenteraad besluiten tot het bijdragen aan noodhulp door een geldbedrag over te maken naar (één van) de landelijke Samenwerkende Hulporganisaties (SHO), waarbij een bedrag van één euro per inwoner van Tilburg wordt gehanteerd, in ieder geval sprake is van de volgende omstandigheden: a. In het getroffen land ontbreken de financiële middelen om noodhulp te verlenen aan de slachtoffers. b. Minimaal één van de landelijke Samenwerkende Hulporganisaties is actief in het rampgebied en staat open voor het ontvangen van donaties. Met andere woorden: financiële donaties kunnen ook besteed worden. En daarnaast sprake is van één van onderstaande omstandigheden: c. Tilburgers zijn erg betrokken bij de slachtoffers van de ramp. Het draagvlak binnen de Tilburgse samenleving om financieel bij te dragen aan noodhulp is groot. d.

Landelijk is er veel aandacht voor de ramp. De betrokkenheid vanuit de Nederlandse samenleving is groot.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 1 juli 2024. de griffier,

voorzitter,