256662-01 Raadsvoorstel Ontwikkelstrategie SRBT

Voorblad Raadsvoorstel Wensen en Bedenkingen "Ontwikkelstrategie Stedelijke regio Breda Tilburg" en eindconcept "Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040" Samenvatting De Ontwikkelstrategie SRBT schetst een gezamenlijk toekomstperspectief en strategie voor de ontwikkeling van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg in woord en beeld (kaart). De Ontwikkelstrategie SRBT is input geweest voor de uitwerking van het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040. Dit geldt met name voor de regionale paragraaf in hoofdstuk 5 evenals de eerste uitvoeringsafspraken in hoofdstuk 4 van het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040. Wij hebben d.d. 23 mei 2023 ingestemd met de Ontwikkelstrategie SRBT en het voornemen om het eindconcept Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant te bespreken op het BO Leefomgeving d.d. 13 juni 2023, onder vermelding van enkele kanttekeningen en aandachtspunten. De raad is hierover geïnformeerd.

Collegebesluit Het college stelt de raad voor geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken over de Ontwikkelstrategie Stedelijke regio Breda Tilburg (SRBT) en het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 t.b.v. de verdere uitwerking in lokaal beleid.

Portefeuillehouder: Wethouder Van der Pol Behandelend ambtenaar: D. Düring, Ruimte

Raadsvoorstel Wensen en Bedenkingen “Ontwikkelstrategie Stedelijke regio Breda Tilburg” en eindconcept “Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040” Aanleiding Het proces voor het opstellen van een gezamenlijke koers voor de integrale verstedelijkingsopgave van Brabant en de ontwikkelstrategie voor de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) is in 2020 gestart. In het BO MIRT van november 2020 hebben de Stedelijke regio's, waterschappen, provincie en Rijk een gezamenlijk plan van aanpak vastgesteld. Het uitgangspunt daarbij was een proces waarbij de verschillende overheden samenwerken als één overheid. Dit proces is gestart met de uitwerking van de Verstedelijkingsstrategie Brabant 2040, die op 21 juni 2022 in het BO Leefomgeving is voorgelegd en breed draagvlak heeft gekregen. Parallel aan de uitwerking van de Verstedelijkingsstrategie Brabant 2040 is op de schaal van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) gewerkt aan de uitwerking van de Verstedelijkingsstrategie SRBT. Een conceptversie daarvan is in mei 2022 opgeleverd en aan alle colleges in de regio voorgelegd voor bestuurlijke reactie. In september 2022 zijn de raden in de SRBT in een webinar geïnformeerd over het proces.

Vanaf het najaar van 2022 is de verdere uitwerking daarvan in een intensieve serie van regionale werksessies—waarbij onze gemeente één van de kartrekkers was—voortgezet tot de eindvorm die het nu heeft, de Ontwikkelstrategie SRBT. Op de schaal van stedelijk Brabant is op basis van de Verstedelijkingsstrategie Brabant 2040 een Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 uitgewerkt, waarin de Brabantbrede verstedelijkingsopgaven worden beschreven. De Ontwikkelstrategie SRBT is de bouwsteen geweest voor het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040. Het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant lag ter bespreking voor met het Rijk bij het BO Leefomgeving (een jaarlijks bestuurlijk overleg (BO) tussen Rijk en regio waarin afspraken over ruimtelijke thema’s worden geagendeerd) van 13 juni 2023. Voorafgaand aan het BO, is het bestuurlijk draagvlak in de regio gesondeerd. Wij hebben ons op 23 mei over de concept-stukken gebogen, en met beide stukken ingestemd onder vermelding van enkele kanttekeningen en aandachtspunten. Op 17 mei is opnieuw vanuit de SRBT een webinar georganiseerd, en de raad is schriftelijk over het consultatieproces met een raadsinformatiebrief d.d. 23 mei 2023 geïnformeerd. In het BO SRBT van 30 juni 2023 is ingestemd met de Ontwikkelstrategie SRBT, waarbij nog enkele punten zijn meegegeven ter verfijning.

De Ontwikkelstrategie SRBT is op basis van de bestuurlijke consultatie aangepast. Verwerking van de gemaakte opmerkingen in het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant vindt in het najaar plaats wanneer de reacties van alle stedelijke regio’s binnen zijn. In de daarop volgende stuurgroep stedelijke ontwikkeling zal deze worden vastgesteld conform de afspraken uit het BO leefomgeving van 13 juni 2023.

Beoogd effect De Ontwikkelstrategie SRBT die nu voorligt schetst een gezamenlijk toekomstperspectief en strategie voor de ontwikkeling van onze regio in woord en beeld (kaart). Dit perspectief is uitgewerkt in een integrale visie op de kernwaarden, de opgaven, en de ontwikkelprincipes van de regio, evenals de strategieën om die opgaven tot uitvoering te brengen. De Ontwikkelstrategie SRBT is input geweest voor de uitwerking van het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040. Dit geldt met name voor de regionale paragraaf in hoofdstuk 5 evenals de eerste uitvoeringsafspraken in hoofdstuk 4 van het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040. De Ontwikkelstrategie SRBT vormt ook een belangrijke bouwsteen voor het zogenaamde ruimtelijk voorstel dat elke provincie dit jaar/begin volgend jaar aan het Rijk moet voorleggen in het kader van de nieuw aangekondigde nationale Nota Ruimte. Wij vinden het belangrijk dat er voor de richting die is uitgewerkt in beide strategieën voldoende draagvlak in de raad bestaat. De raad krijgt de gelegenheid om eventuele wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Deze zullen vervolgens worden meegenomen in de verdere uitwerking van de uitvoeringsafspraken en de vertaling van deze regionale strategieën naar lokaal beleid.

Voorstel Geen wensen en bedenkingen kenbaar maken over de Ontwikkelstrategie Stedelijke regio Breda Tilburg (SRBT) en het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 t.b.v. de verdere uitwerking in lokaal beleid.

Argumenten 1. De ontwikkelstrategie SRBT biedt een goed handvat om onze verstedelijkingsopgaven als regio slimmer en duurzamer op te kunnen pakken. De uitwerking van het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 en parallel daaraan de Ontwikkelstrategie SRBT, betekent een koerswijziging in de ruimtelijke ontwikkeling van Brabant. Er ligt een forse bouw-, transformatie- en herstructureringsopgave. Om ruimte te bieden aan al die opgaven met behoud van onze ruimtelijke kwaliteit, zullen we slimmer en duurzamer moeten verstedelijken—en daarvoor is regionale samenwerking belangrijk. De grote vraag naar ruimte voor woningen en bedrijvigheid moeten we in samenhang bezien met het oplossen van de opgaven op het vlak van klimaatadaptatie, energietransitie, slimme mobiliteit, biodiversiteit, gezondheid, inclusiviteit en circulaire economie. De Ontwikkelstrategie SRBT en het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 bieden het handvat voor de wijze waarop we onze verstedelijkingsopgaven in de SRBT slimmer en duurzamer kunnen oppakken. De inzet en het hoger doel van de Ontwikkelstrategie SRBT is: leven, wonen en werken in een groene, gezonde en inclusieve stedelijke regio en het vergroten van de brede welvaart in een goede verdeling over stad en land.

Alleen door de kwaliteit van water, landschap en natuur te benutten en te versterken én de economie toekomstbestendig te maken én het vestigingsklimaat voor wonen en werken te verbeteren én de ruimtelijke kwaliteit te verhogen én samen gericht te investeren in de—voor de regio extra grote—mobiliteitstransitie lukt het om meer brede welvaart goed over het Brabantse mozaïek van stad en land te verdelen. De visie voor de stedelijke regio Breda - Tilburg is opgebouwd vanuit vijf ontwikkelprincipes: 1. Bodem- en watersystemen zijn sturend bij ruimtelijke ontwikkelingen; • Robuustheid van de ondergrond is leidend. 2. We realiseren, faciliteren en stimuleren interactiemilieus en innovatie; • Economische innovatie en verstedelijking gaan hand in hand. 3. De juiste woning op de juiste plek; • Werk-met-werk-maken voor een duurzame woningvoorraad. 4. Versnellen mobiliteitstransitie en vergroten nabijheid; • Meer mobiliteitsgelijkheid. 5. Groen en voorzieningen groeien mee met verstedelijking; • Verstedelijking bevordert gezondheid in SRBT. Deze vijf ontwikkelprincipes zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ze vormen in samenhang—en onder de kernwaarde van brede welvaart—het ambitiepakket en de beleidsinhoudelijke basis voor de strategieën en de uitwerkingen die daaruit voortkomen.

Inclusie, het versterken van de sociale basis, duurzaamheid, en gezondheid zijn daarmee integraal onderdeel van de verstedelijkingsopgave, en integraal in de ontwikkelprincipes is opgenomen dat voorzieningen in bijv. de zorg, sport en cultuur meegroeien met verstedelijking. Hiermee wordt tevens richting gegeven aan de ambitie uit het akkoord “Meer voor elkaar” om samen met de omliggende gemeenten de SRBT nadrukkelijker op de kaart te zetten en toe te werken naar een agenda met een duidelijke focus waarin de kwaliteiten van het gebied en elkaars kracht optimaal benut worden.

2. De uitgangspunten van de Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 en de Ontwikkelstrategie SRBT sluiten wederzijds bij elkaar aan en zijn in lijn met ons eigen omgevingsbeleid evenals Rijksbeleid. In het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 zijn de vijf ontwikkelprincipes uit de Verstedelijkingsstrategie Brabant 2040 vertaald naar een aantal hoofdkeuzes en eerste uitvoeringsafspraken op het schaalniveau van heel stedelijk Brabant en op het niveau van de vier stedelijke regio’s daarbinnen. De vijf ontwikkelprincipes Brabant breed zijn: 1. Water en bodemsysteem als basis voor de verstedelijking 2. Landschap en natuur groeien mee met verstedelijking 3. Nieuwe woningen versterken bestaande stad en dorp 4. Mobiliteitstransitie maatwerk voor stad en dorp 5. Kwalitatieve werkgebieden als randvoorwaarde voor een circulaire economie Deze ontwikkelprincipes sluiten goed aan bij de uitgangspunten van de Ontwikkelstrategie SRBT en vice versa. Bovendien zijn deze in lijn met ons eigen omgevingsbeleid, waaronder de Omgevingsvisie Tilburg 2040, de Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen. Ook sluiten de strategieën aan bij de principes van Rijksbeleid op het gebied van ruimtelijke ordening; ze volgen bijvoorbeeld de zgn. “ladder van duurzame verstedelijking” en geven een uitwerking van “bodem en water sturend”.

Op basis van het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 maakt het Rijk verdere afspraken met de provincie, waterschappen en stedelijke regio's. Er worden dus geen aparte verstedelijkingsakkoorden meer afgesloten met de stedelijke regio's. Het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 heeft betrekking op zowel het brede Brabantse schaalniveau als het regionale schaalniveau. Samen met de provincie zullen we de hoofdkeuzes en eerste uitvoeringsafspraken verder uitwerken. Het Rijk zal ook aansluiten wanneer er een rijksbelang is. 3. Met reactie vanuit de raad dragen wij bij aan zorgvuldige regionale besluitvorming en bevorderen wij een goede bestuurlijke samenwerking. Beide documenten geven richting aan hoe we onze verstedelijkingsopgaven als regio slimmer en duurzamer kunnen aanpakken. De totstandkoming ervan heeft veel inzet en afstemming gevraagd van alle deelnemende partners. Het is belangrijk om de positieve samenwerking en het belang van samenwerking als één overheid binnen de SRBT en stedelijk Brabant te benadrukken. Dit draagt bij aan samenhang en kwaliteit van het beleid. Nu de richting is bepaald, zullen we samen met onze partners hier invulling aan geven. Op sommige gebieden gebeurt dit al, zoals met de woondeal SRBT die reeds is vastgesteld en de multimodale mobiliteitspakketten, en het koersdocument SRBT Oostflank die momenteel worden voorbereid.

Deze processen en afsprakenpakketten vloeien allen voort uit de bovenliggende samenwerking aan de Ontwikkelstrategie SRBT. Het concreet maken van deze plannen is dan ook een belangrijke volgende stap in de strategie en het ontwikkelperspectief. Dit geldt zeker ook voor het organiseren van besluitvorming en uitvoeringskracht binnen de SRBT. Als het gaat om regionaal omgevingsbeleid, is de SRBT de schaal waarop we afspraken met elkaar willen maken en waar we de goede verbinding tussen de kwaliteit van steden, dorpen en het landschap kunnen vormgeven. Daarom is het van belang dat de raad zich herkent in de richting die wordt aangeduid in beide strategieën. 4. Het nu betrekken van de raad versterkt de informatiepositie van de raad zodat deze haar rol ook later in het proces goed kan vervullen. Zowel de Ontwikkelstrategie SRBT als het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 hebben het karakter van beleidsvoornemens en hebben als zodanig geen eigenstandige, formeel-juridische of planologische status of werking. Het is de bedoeling dat de voornemens en afspraken worden vertaald in ons eigen (omgevings)beleid waar de raad over besluit. De verdere uitvoering en implementatie zal worden uitgewerkt in een uitvoeringsagenda die nog in samenwerking met het Rijk, de provincie, waterschappen en de stedelijke regio's zal worden opgesteld.

Om de raad goed in positie te brengen, is de raad via webinars in september 2022 en mei 2023 eerder geïnformeerd over het proces, en heeft de raad in februari 2022 kunnen deelnemen aan een gezamenlijke radenavond met de gemeente Breda. Voorts is het belangrijk dat de raad betrokken is bij deze ontwikkelingen en de stappen die worden gezet om beleidsvoornemens te vertalen naar (lokaal) beleid, en daarbij eventuele wensen en bedenkingen kenbaar kan maken. De rol en het mandaat van de raad in lokale gemeentelijke besluitvorming wordt op geen enkele manier beïnvloed of gewijzigd door (instemming met) voorliggende strategieën. Beide stukken zullen nadrukkelijk worden betrokken bij het project “Tilburg 2050” en daar aan gekoppelde actualisatie van de omgevingsvisie.

5. De overwegingen die wij in mei 2023 hebben meegegeven, zijn/worden meegenomen in de vervolgstappen c.q. de eindversie van de stukken. Wij hebben in mei 2023 besloten om voor het vervolgtraject de volgende aandachtspunten mee te geven (zie “Kanttekeningen en aandachtspunten bij de Ontwikkelstrategie SRBT en het Ontwikkelperspectief en Eerste Uitvoeringsafspraken Stedelijk Brabant 2040”). Wat betreft de Ontwikkelstrategie SRBT hebben wij vooral de nadruk gevestigd op enkele belangrijke punten met een blik op de uitvoering. Te weten: vaart maken met de vertaling van de strategie naar een uitvoeringsagenda, daarbij oog houden voor de mogelijkheden voor maatwerk, en aandacht vestigen op de (kwalitatieve aspecten) van sturing op bedrijventerreinen. Nadrukkelijk wordt ook aandacht gevraagd om een perspectief op de uitvoeringskracht (de governance) van de SRBT in beeld te brengen. Deze punten zijn kenbaar gemaakt in het BO SRBT en worden meegenomen in de vervolgstappen bij de uitwerken van de strategie. De governance is in 5.4 van de Ontwikkelstrategie extra beschreven. Daar staat ook met welke opdracht de governance- en organisatievraagstukken in najaar 2023 nog worden uitgewerkt. Verwerking van de gemaakte opmerkingen in het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant vindt in het najaar 2023 plaats wanneer de reacties van alle stedelijke regio’s binnen zijn.

Aangaande beide de Ontwikkelstrategie SRBT en het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant is afgesproken dat de Multimodale Mobiliteitspakketten SRBT—die inventariseren welke investeringen nodig zijn om de toekomstige verstedelijking op te vangen en die in het najaar 2023 voorliggen ter bespreking met het Rijk— zullen worden vertaald in de uitvoeringsafspraken die uit deze strategieën voortvloeien. Hetzelfde moet opgaan voor het ruimtelijk voorstel.

Kanttekeningen en gewogen alternatieven 2.1. Regionale samenwerking verschuift meer van Hart van Brabant naar SRBT. De regionale samenwerking in de (fysieke) leefomgeving vindt steeds meer plaats in SRBT-verband (Woondeal, Ontwikkelstrategie, Multimodaal Mobiliteitspakket). Gezien de majeure opgaven waar wij als gemeente en als regio voor staan—bijv. de woningbouwopgave, mobiliteitstransitie, en energietransitie—is dat ook van belang. Wij geloven dat wij de ruimtelijke opgaven op het gebied van verstedelijking, mobiliteit en landschap in onze regio effectiever en in samenhang hoogwaardiger kunnen verder brengen in een goede samenwerking op het schaalniveau van de SRBT. Onderzoek toont aan dat de SRBT functioneert als een “daily urban system”, als een gebied waarbinnen de belangrijkste dagelijkse verplaatsingen (wonen, werken, onderwijs/studie, sport, ontspanning, bezoek aan voorzieningen) van inwoners van onze regio zich concentreren. De SRBT sluit daarom ook goed aan bij de beleving en ook behoeften van onze inwoners. Ook kunnen wij in dit regionale samenwerkingsverband, namens 1 miljoen inwoners, onze gezamenlijke stedelijke en dorpse belangen beter bevorderen door middel van samenwerking met de Rijksoverheid, de provincie, waterschappen en tussen de 19 betrokken gemeenten en hun partners. Daarmee rijst de vraag hoe dat zich verhoudt tot Hart van Brabant.

Binnen de regionale samenwerking Hart van Brabant hebben we in de kernagenda projecten en prioriteiten vastgelegd. Vanuit de bovenliggende Ontwikkelstrategie SRBT worden daar projecten aan toegevoegd en wordt gevraagd om naar vermogen inzet, kennis en capaciteit in te brengen. Wat hiervan precies de consequenties zijn voor de samenwerking op het schaalniveau Hart van Brabant is op dit moment niet goed te overzien. Pas wanneer in de loop van dit jaar concrete voorstellen worden gepresenteerd voor een uitvoeringsagenda en de governance- en organisatievraagstukken kunnen we hiervan een inschatting maken.

Niet beïnvloedbare risico’s Niet van toepassing.

Kosten en dekking De stukken die nu voorliggen hebben geen directe financiële consequenties. De uitvoering van de Ontwikkelperspectieven kan wel financiële consequenties hebben. De oproep uit de Ontwikkelstrategie SRBT

dat alle gemeenten eigenaarschap tonen voor de samenwerking en hierop naar vermogen inzet, kennis en capaciteit in te brengen kan resulteren in meer kosten en/of ambtelijke capaciteit. De uitvoering van de strategieën in concrete projecten kan resulteren in benodigde cofinanciering. Daarover dient dan apart besluitvorming plaats te vinden.

Uitvoering Wij hebben d.d. 23 mei 2023 ingestemd met de Ontwikkelstrategie SRBT en het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant. Voor de wensen en bedenkingenprocedure door de raden, benutten de SRBT-gemeenten de periode tot en met najaar 2023. Het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant ligt in het najaar 2023 nog ter instemming voor bij de Stuurgroep Stedelijk Brabant, en bij het Rijk tijdens het BO MIRT. Eventuele wensen en bedenkingen zullen daarin worden meegenomen. De verdere doorvertaling van beide strategieën gericht op de uitvoering vindt vervolgens plaats in uitvoeringsagenda’s die nog opgesteld zal worden in samenwerking met Rijk, provincie, waterschappen en de stedelijke regio’s, en in verdere uitwerking in lokaal beleid. De raad besluit onverminderd over de vertaling in lokaal beleid. Op verschillende themagebieden zijn/worden afspraken gemaakt op het schaalniveau SRBT, die binnenkort of in de nabije toekomst richting uitvoering zullen gaan. De Ontwikkelstrategie SRBT en het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant vormen hierbij het integrerend kader.

Participatie De Ontwikkelstrategie SRBT en het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant zijn opgewerkt vanuit lokaal vastgesteld beleid, zoals de Omgevingsvisie Tilburg 2040 en de Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie. Het lokaal door vertalen van de strategieën tot uitvoeringsafspraken zal middels trajecten zoals (Omgevingsvisie) Tilburg 2050 en deelopgaven als SRBT Oostflank plaatsvinden. Voor deze trajecten en opgaven worden apart participatieprocessen ingericht.

Communicatie De Ontwikkelstrategie SRBT en het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant zijn begin juli aan alle colleges in SRBT-verband aangeboden, met als doel beide documenten, als een tweeluik, met de raden te bespreken. De vorm waarin—zienswijze, wensen-bedenkingen etc.—verschilt per gemeente.

Evaluatie Niet van toepassing.

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.

Ontwikkelstrategie SRBT Eindconcept Ontwikkelperspectief en eerste uitvoeringsafspraken Stedelijk Brabant 2040 Collegebesluit Ontwikkelstrategie SRBT en het Ontwikkelperspectief en eerste uitvoeringsafspraken Stedelijk Brabant 2040 Kanttekeningen en aandachtspunten bij de Ontwikkelstrategie SRBT en het Ontwikkelperspectief en eerste uitvoeringsafspraken Stedelijke Brabant 2040 Raadsbrief Ontwikkelstrategie SRBT en Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040

Ter inzage gelegde stukken Niet van toepassing.

Tilburg, 12 september 2023 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris,

Portefeuillehouder: Wethouder Van der Pol Behandelend ambtenaar: D. Düring, Ruimte

de burgemeester,

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit Geen wensen en bedenkingen kenbaar te maken over de Ontwikkelstrategie Stedelijke regio Breda Tilburg (SRBT) en het Ontwikkelperspectief Stedelijk Brabant 2040 t.b.v. de verdere uitwerking in lokaal beleid.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 20 november 2023, de griffier,

voorzitter,