256660-01 Raadsvoorstel Kunst- Cultuurplan Tilburg 2025-2028 'Cultuur maakt ons'

Voorblad Raadsvoorstel Kunst- & Cultuurplan Tilburg 2025-2028: ‘Cultuur maakt ons’ Samenvatting We houden koers op het ingezette beleid uit het vorige cultuurplan. We leggen nieuwe accenten die in lijn zijn met het akkoord Meer voor Elkaar en verbinden kunst en cultuur aan de sociale basis. We bieden vertrouwen en rust aan het cultureel ecosysteem zodat deze haar onmisbare bijdrage aan het dynamische en inspirerende woon-, ondernemings- en vestigingsklimaat in Tilburg kan blijven leveren. In dit cultuurplan staan drie beleidslijnen centraal. 1. 2.

3.

We zetten in op cultuurstimulering voor álle Tilburgers in het belang van hun ontwikkeling, welzijn en gezondheid. We versterken het ecosysteem dat ruimte krijgt om zich te vernieuwen waar nodig: makers, organisaties, (ondersteunings)instellingen, talentontwikkeling, publiek zijn allemaal nodig voor een sterke culturele sector. We investeren in ruimte: cultuur als aanjager van gebiedsontwikkeling en de transformatie voor de stad betekent ruimte voor makers en organisaties en kunst en cultuur als integraal onderdeel van de ontwikkeling van de stad.

Collegebesluit Het college stelt de raad voor: 1. Het Kunst- & Cultuurplan Tilburg 2025-2028: ‘Cultuur maakt ons’ inclusief financiële- en subsidiekaders vast te stellen, waarin een drietal beleidsdoelstellingen zijn opgenomen: - Vergroten van de sociale impact van kunst en cultuur; - Versterken ecosysteem makers, organisaties, instellingen en publiek; - Ruimte voor cultuur als aanjager van gebiedsontwikkeling en transformatie van de stad. 2. De structurele financiële impuls van € 335.000,- voor 2025 en verder mee te nemen bij de integrale afweging in de Programmabegroting 2025.

Portefeuillehouder: Wethouder Hendrickx Behandelend ambtenaar: Sociaal, T. van Irsel

Raadsvoorstel Kunst- & Cultuurplan Tilburg 2025-2028: ‘Cultuur maakt ons’ Aanleiding Ons cultuurbeleid is vastgelegd in Cultuur raakt ons; Cultuurplan Tilburg 2021 – 2024. Met het aflopen van de termijn waarvoor dit beleidsplan geldt, is de vaststelling van een nieuwe beleidsnota Cultuur voor de periode 2025 tot en met 2028 aan de orde. De startnotitie Cultuurplan 2025 – 2028 markeerde het begin van de vorming van het nu voorliggende Cultuurplan. Deze is met de raad besproken en op 10 januari 2023 vastgesteld. Op 26 juni 2023 is de evaluatie van het aflopende Cultuurplan met de raad besproken en hebben we input bij de raad opgehaald op de voorgestelde beleidslijnen voor 2025 – 2028. Met het nu voorliggende plan geven we ook verdere invulling aan de doelstellingen op het gebied van cultuur die onderdeel zijn van het akkoord Meer voor Elkaar.

Beoogd effect In het akkoord Meer voor elkaar schrijven we: Tilburg groeit, bloeit en bruist. Een stad die volop in beweging is. We bouwen aan een stad waar het leven prettig is. Nu en in de toekomst. Dit doen we met lef, creativiteit en doorzettingsvermogen. Én we doen dit op z’n Tilburgs. We ontwikkelen een eigen stedelijke identiteit, rijk aan cultuur, erfgoed, evenementen en creatief ondernemerschap. Met dit Cultuurplan geven we verder invulling aan deze ambitie. We versterken de cultuursector, dragen zorg voor toegang voor alle Tilburgers. We stellen Tilburgers in staat hun talenten te ontplooien en dragen bij aan brede gezondheid. Ook positioneren we cultuur als aanjager van gebiedsontwikkeling en de transformatie voor de stad. Dit doen we binnen de volgende bestuurlijke kaders: -

Meer voor Elkaar; Akkoord gemeente Tilburg 2022 – 2026 Kadernota Economie, Cultuur en Evenementen Startnotitie Cultuurplan 2025 – 2028 Visie Cultuur in het Publiek Domein Evenementenbeleid 2023 - 2026 Routekaart ruimtelijk erfgoed Uitvoeringsplan omgevingskwaliteit Routekaard Archeologie

Voorstel 1. Het Kunst- & Cultuurplan Tilburg 2025-2028: ‘Cultuur maakt ons’ inclusief financiële- en subsidiekaders vaststellen, waarin een drietal beleidsdoelstellingen zijn opgenomen: - Vergroten van de sociale impact van kunst en cultuur; - Versterken ecosysteem makers, organisaties, instellingen en publiek; - Ruimte voor cultuur als aanjager van gebiedsontwikkeling en transformatie van de stad. 2. De structurele financiële impuls van € 335.000,- voor 2025 en verder meenemen bij de integrale afweging in de Programmabegroting 2025.

Argumenten 1.1. De intrinsieke waarde van kunst en cultuur is van belang voor een Tilburg dat groeit, bloeit en bruist. Het akkoord 2022-2026 bevestigt deze waarde en benoemt de culturele sector met het aanwezige rijke aanbod hierin als een belangrijke aanjager. Cultuur maakt ons, kunst- & cultuurplan Tilburg 2025-2028 (bijlage 1) omvat het beleid waarlangs wij de culturele sector willen blijven faciliteren om hun rijke aanbod te behouden en te versterken, zodat zoveel mogelijk mensen daarvan kunnen genieten; door te beleven en/of door te

beoefenen. Dat stimuleert verbeeldingskracht, zet aan tot reflectie en biedt ontspanning; aspecten die een vitale samenleving kenmerken. 1.2. Cultuur maakt ons, kunst- & cultuurplan Tilburg 2025-2028 bouwt voort op het succes van het gevoerde beleid uit de afgelopen vier jaren. Het cultuurbeleid voor de periode 2021-2024 werpt zijn vruchten af. Het principe van Tilburg als #stadvanmakers en #stadvoormakers wordt steeds meer erkend en herkend. Tilburg wordt gezien als cultuurstad met een kwalitatief hoogstaand en avontuurlijk aanbod. Een stad waar wordt samengewerkt en waar goede ideeën een kans krijgen. Dat geeft energie, en makers en culturele instellingen zijn hiervan het fundament. Kunst en cultuur zijn in Tilburg voor iedereen. Van verstilde kunst tot kermis en van het levenslied tot klassieke muziek. Daarom blijven we ook veel aandacht besteden aan cultuurstimulering. Zowel als het gaat om het bezoeken van kunst en cultuur als om kunst en cultuurbeoefening in de vrije tijd. We bouwen voort op successen en leren van wat er beter kan. We voeren daarover het gesprek met de stad en doen aanvullend onderzoek (bijlage 2). 1.3. Het versterken van het cultureel ecosysteem is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van (rijks)overheid en de sector. Wij delen het standpunt van de rijksoverheid dat het van belang is om de sector nu rust en ruimte te gunnen.

Net als in 2021-2024, waarin ‘koers houden’ ons devies was, willen we de sector rust bieden en ruimte om waar het nodig is zichzelf te vernieuwen of zelfs opnieuw uit te vinden. We willen vertrouwen bieden, en rust en ruimte voor vernieuwing. Een belangrijk onderdeel van samen optrekken in het kader van dit vertrouwen is de aansluiting bij de beleidsperiodes die door andere overheden worden aangehouden. Met de vaststelling van het nieuwe Cultuurplan voor de periode 2025 tot en met 2028 behoudt Tilburg aansluiting bij dezelfde beleidsperiodes bij het Rijk, de rijkscultuurfondsen en de provincie Noord-Brabant. Dat biedt duidelijkheid aan het culturele veld en positioneert hen optimaal voor het realiseren van noodzakelijke additionele financiering. 1.4. Kunst en cultuur met sociale impact moet worden bestendigd. Tijdens de nu aflopende beleidsperiode hebben we veel aandacht gehad voor cultuur met sociale impact. We hebben de contouren van een Arts for Health center gerealiseerd en middels initiatieven als Stoute schoenen of The Living Museum leveren we en belangrijke bijdrage aan het oplossen van onze maatschappelijke opgaven. Door de inzet op cultuurstimulering laten we jongeren en ouderen zowel binnen als buitenschools kennis maken met kunst en cultuur en stellen we ze in staat om hun talenten verder te ontplooien.

Ook hebben we stappen gezet richting een meer divers en inclusief aanbod. Deze resultaten moeten bestendigd en verder uitgebouwd worden zodat we onze culturele partners in staat blijven stellen hun belangrijke bijdrage aan de samenleving te leveren. 1.5. Een sterk cultureel ecosysteem draagt bij aan een goed economisch klimaat. Cultuur en economie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Iedere kunstenaar en culturele instelling is tevens ook ondernemer. Samenwerking tussen horeca en culturele ondernemers werpt steeds meer vruchten af. Ook andere bedrijven zijn gebaat bij een vitale, bruisende stad. Het Evenementenbeleid Tilburg 2023-2026 kent een sterk aandeel cultuur en culturele evenementen alsmede culturele talentontwikkeling. Festivals dragen bij aan de lokale economie; een win-winsituatie voor publiek, ondernemers en kunstenaars/makers. Hoe meer er gebeurt in de stad, des te aantrekkelijker voor een bedrijf om zich hier te vestigen. Dit bevordert ook het vestigingsklimaat voor makers. Dat is gezien de kunstopleidingen in de stad extra van belang. We willen de studenten aan deze opleidingen graag voor de stad behouden. 1.6. Voor een sterk cultureel ecosysteem is eerlijke beloning voor geleverd werk noodzakelijk. In het akkoord Meer voor Elkaar hebben we aandacht voor de stijgende prijzen en de problemen die daardoor ontstaan.

Dit probleem speelt in de hele stad, dus ook in de cultuursector. Mensen die in de sector werken zien zich geconfronteerd met stijgende kosten. Tegelijkertijd constateren we dat de beloning voor werk in een deel van de sector te laag is. Een eerlijke betaling is een speerpunt binnen het huidige Cultuurplan waarin we schrijven Tilburg = Fair Practice stad. Ook binnen het rijksbeleid is eerlijke betaling een speerpunt. Daarom zetten we in het nieuwe Cultuurplan een volgende stap. Dat doen we door met voorstellen te komen tijdens de

behandeling van de programmabegroting 2025 waarin de incidentele middelen die in de periode 21 – 24 voor cultuur beschikbaar zijn structureel worden in de periode 2025 – 2028. Dit stelt ons in staat om conform de uitkomsten van het onderzoek naar de meerkosten van Fair Pay onze subsidiebudgetten te verruimen. Daarmee dragen we bij aan een eerlijke beloning voor geleverd werk. Daarbij is het van belang te melden dat we niet de volledige meerkosten van Fair Pay zullen dekken. Makers en instellingen hebben ook een eigen verantwoordelijkheid voor het genereren van meer publieksinkomsten. Ook heeft het rijk toegezegd om in de periode 2025 – 2028 extra te investeren om Fair Pay mede mogelijk te maken. 1.7. Cultuur en erfgoed geven identiteit en betekenis aan stedelijke en ruimtelijke ontwikkeling van Tilburg. We streven naar een toekomstbestendige en aantrekkelijke openbare ruimte die kan rekenen op waardering van onze inwoners. Wij zijn ervan overtuigd dat cultuur een betekenisvolle bijdrage levert aan de kwaliteit van de stedelijke ruimte en haar visuele karakter. Wij benutten kunst en cultuur om uitdrukking te geven aan de identiteit van onze stad en om bepaalde locaties te definiëren waarmee inwoners zich verbonden voelen; maximale impact van cultuur als gevolg van haar ruimtelijke, sociale en economische waarde.

Daarom hebben we eerder de Visie Cultuur in het Publiek Domein vastgesteld. Binnen dit Cultuurplan geven we daar verder uitvoering aan. Dit doen we met maximale betrokkenheid van onze inwoners en een stadslab bij de beleidsuitvoering. 1.8. De potentie van cultuur voor de Tilburgers wordt optimaal benut. Door ons cultureel ecosysteem te blijven versterken en verder uit te breiden naar de wijken en dorpen komt kunst en cultuur letterlijk dichterbij. Samen met onze culturele en sociale partners gaan we nog meer wijkgericht werken. Dat betekent dat het genieten van kunst en cultuur alsmede het zelf beoefenen voor meer Tilburgers toegankelijk wordt. Zo vergroten we ook de sociale impact van kunst en cultuur door deze verder met de sociale basis te vervlechten en veel oog te hebben voor diversiteit en inclusie. Hierbij hebben we speciale aandacht voor jongeren en ouderen. Deze beweging hebben we middels incidentele middelen ingezet in ons Cultuurplan 21 -24. Om de behaalde resultaten te bestendigen en uit te bouwen zullen we ook op dit punt met voorstellen komen tijdens de behandeling van de programmabegroting 2025. Tenslotte zullen we kunst en cultuur een steeds belangrijkere rol geven bij gebiedsontwikkelingen om zo de kwaliteit van de woonomgeving mede vorm te geven.

Kanttekeningen en gewogen alternatieven 1. Gezien de ambities die we hebben uitgesproken in Meer voor Elkaar; Akkoord gemeente Tilburg 2022 – 2026 en de rol die we daarbij zien voor kunst en cultuur zien we geen alternatieven. Voor de dekking van de kosten die gepaard gaan met onze ambities op het gebied van Fair Pay en het vergroten van de sociale impact van cultuur is de nu incidentele jaarlijkse investering noodzakelijk. Daarom zullen we tijdens de behandeling van de programmabegroting 2025 voorstellen doen om deze incidentele investering structureel te maken. Indien tijdens de integrale afweging andere keuzes worden gemaakt dan kunnen we onze ambities op Fair Pay niet realiseren en de ambities met sociale impact van cultuur slechts ten dele. Zie voor onderbouwing de kosten en dekkingsparagraaf.

Niet beïnvloedbare risico’s De financieringsmix van ons cultureel ecosysteem bestaat uit een aantal geldstromen. Het gaat om de eigen inkomsten van de makers en instellingen en bijdragen van de provinciale- en rijksoverheid. We hebben geen invloed op eventuele beleidswijzigingen van andere overheden of het eventueel uitbreken van een crisis die het verdienvermogen van onze makers en instellingen aantast.

Kosten en dekking Om de beleidslijnen uit het Cultuurplan 2025 – 2028 te kunnen realiseren is het noodzakelijk om de nu incidentele middelen structureel aan de cultuurbegroting toe te voegen. Daarmee realiseren we de ambities in dit Cultuurplan op het gebied van wijkgericht werken, het vergroten van de sociale impact en het mede

mogelijk maken van Fair Pay. We zullen hiervoor voorstellen doen bij de integrale afweging in de Programmabegroting 2025. De financiën zouden er als volgt uit komen te zien: Tabel CP 2025-2028 Budget basisinstellingen Meerjarige subsidies (2 of 4 jaar) Projectregeling Makersfonds Versterken mediabeleid Overige cultuurbudgetten Totaal benodigd budget Beschikbaar budget Voorstel nieuw beleid

2025 € 27.171.327 € 1.150.000 € 150.000 € 200.000 € 400.000 € 1.986.688 € 31.058.015 € 30.723.015 -€ 335.000

2026 € 27.171.327 € 1.150.000 € 150.000 € 200.000 € 400.000 € 1.986.688 € 31.058.015 € 30.723.015 -€ 335.000

2027 € 27.171.327 € 1.150.000 € 150.000 € 200.000 €0 € 1.986.688 € 30.658.015 € 30.323.015 -€ 335.000

2028 € 27.171.327 € 1.150.000 € 150.000 € 200.000 €0 € 1.986.688 € 30.658.015 € 30.323.015 -€ 335.000

Het is van belang om te vermelden dat 7 miljoen van het budget basisinstellingen terugvloeit naar de gemeentebegroting in de vorm van huur. Op 6 februari 2023 heeft uw raad de Startnotitie voor de realisatie van het Cultuurplan 2025-2028 vastgesteld. Zoals in de startnotitie beschreven, is de voorbereiding gestart begin 2023. De concept versie van het Cultuurplan 2025-2028 naderde zijn voltooiing in de zomer van 2023 na het debat met de raad, de stadsgesprekken en het schrijfproces. Inmiddels zijn de financiële consequenties van de ambities uitgewerkt. Om het Cultuurplan 2025-2028 uit te voeren is er structureel €335.000 extra budget nodig voor Fair Pay en regelloze ruimtes in de wijken. Een deel van de gevraagde extra middelen voor Fair Pay wordt dan toegevoegd aan een of meer subsidieplafond(s) voor 2025. Dit betekent een voorstel nieuw beleid van structureel €335.000 voor 2025. Het begrotingsproces voor 2025 start in het voorjaar 2024 met de voorbereiding van de Perspectiefnota voor 2025. Het voornemen is om dan het voorstel nieuw beleid mee te nemen richting de integrale afweging bij de Programmabegroting 2025. Het subsidieplafond voor 2025-2028 zoals nog dit jaar bekend wordt gemaakt, wordt opgenomen onder voorbehoud van vaststelling van de Programmabegroting 2025 door de raad. Terzijde In de programmabegroting 2023 is €1 mln.

gereserveerd binnen de Reserve Incidentele Opgaven voor onder andere het financieren van de onrendabele top bij verwerving en uitbreiding van panden en werkplaatsen. Hierdoor kan Stichting Ateliers Tilburg betaalbaar verhuren aan creatieve makers en is het mogelijk om ondersteuning te bieden aan culturele broedplaatsen en oefenruimtes. Voor inzet van de €1 mln. volgt separaat een voorstel.

Uitvoering De uitvoering van de omschreven beleidslijnen doen we vanuit afdeling sociaal waarbij team cultuur een coördinerende rol heeft. Deze is in lijn met de uitvoering van het beleid in 2021 -2024 en past dus binnen de beschikbare capaciteit. Natuurlijk blijven we samen werken met onze culturele en maatschappelijke partners in de stad. De uitvoering van het beleid vindt plaats in de periode 2025 – 2028.

Participatie Als onderdeel van het proces richting een nieuw Cultuurplan hebben we stadsgesprekken georganiseerd rond de thema's Inclusief en sociaal, Cultuurstimulering: educatie & participatie en Een duurzaam en vitaal ecosysteem (bijlage 3). Daarnaast hebben we verdiepende gesprekken gevoerd met de leden van de cultuuralliantie en onze andere culturele partners. Deze gesprekken vonden plaats met vertegenwoordigers van tal van culturele en maatschappelijke organisaties alsook belangstellende ondernemers. Ook hebben we

online inbreng gevraagd middels een panel en een onderzoek. Wij blijven de stad in de komende jaren raadplegen over de uitvoering van cultuurbeleid. Dit doen wij aan de hand van groepsgesprekken die we zelf initiëren of waar we op uitnodiging aan deelnemen. En we stemmen natuurlijk af met onze collega’s binnen BrabantStad en de rijksoverheid.

Communicatie Na vaststelling van het cultuurplan zullen we een publieksgerichte versie maken die we actief delen met de stad. De culturele instellingen en kunstenaars waarmee de gemeente een subsidierelatie onderhoudt, worden na de vaststelling van het Cultuurplan 2025-2028 door de raad, geïnformeerd over welke subsidiemogelijkheid voor hen openstaat alsmede het subsidietraject van indienen tot besluitvorming. Verder wordt gepubliceerd hoe nieuwe aanvragers hun subsidieaanvragen aan de gemeente kunnen voorleggen. Daarvoor zullen we ook een informatieavond organiseren. Lopende de uitvoering van ons Cultuurplan 2025-2028, continueren we het gesprek met de stad op daartoe geëigende momenten zowel on- als offline.

Evaluatie Evaluatie zal plaatsvinden middels stadsgesprekken en onderzoeken. Deze zullen gedurende de periode 2025 – 2028 plaatsvinden zodat we de raad zo nodig ook tussentijds kunnen informeren over de voortgang of eventuele noodzakelijke bijsturing.

Bijlagen 1 - Cultuurplan 2025 – 2028; 2 - Overzicht van onderzoeken; 3 - Verslag stadsgesprekken.

Ter inzage gelegde stukken Niet van toepassing.

Tilburg, 12 september 2023 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris,

Portefeuillehouder: Wethouder Hendrickx Behandelend ambtenaar: Sociaal, T. van Irsel

de burgemeester,

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit 1. Het Kunst- & Cultuurplan Tilburg 2025-2028: ‘Cultuur maakt ons’ inclusief financiële- en subsidiekaders vast te stellen, waarin een drietal beleidsdoelstellingen zijn opgenomen: - Vergroten van de sociale impact van kunst en cultuur; - Versterken ecosysteem makers, organisaties, instellingen en publiek; - Ruimte voor cultuur als aanjager van gebiedsontwikkeling en transformatie van de stad. 2. De structurele financiële impuls van € 335.000,- voor 2025 en verder mee te nemen bij de integrale afweging in de Programmabegroting 2025.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 20 november 2023, de griffier,

voorzitter,