25-193 Red de laatste Tilburgse stoomketel van vergetelheid

Naam raadsvoorstel:

Programmabegroting 2026

Datum raadsvergadering:

3-11-2025

Motienummer: Resultaat:

25-193 Aangenomen

Motie

Red de laatste Tilburgse stoomketel van vergetelheid De gemeenteraad van Tilburg, in vergadering bijeen op maandag 3 november 2025, Constaterende dat: • Bij de herontwikkeling van de Spoorzone staat het behoud van het erfgoed centraal • In 2015 heeft zowel het ketelhuis als de stoomketels de bescherming gekregen als gemeentelijk monument • Het ketelhuis is in 1947 gebouwd voor de verwarming van de NS werkplaats. In de drie stoomketels werden kolen verbrand om stoom op te wekken. • Eén stoomketel is nog bewaard gebleven en is opgeslagen in afwachting van besluitvorming • Deze laatste, unieke stoomketel in Tilburg is onderdeel van de geschiedenis van onze stad, niet alleen van de Spoorzone maar ook van de textielindustrie • De Heemkundekring Tilborg zich al jarenlang hard maakt om deze stoomketel de status te geven die recht doet aan de geschiedenis van Tilburg; Overwegende dat: • Eerdere pogingen het monumentale ketelhuis incl. interieur (en stoomketels) volledig te behouden, mede vanwege de hoge kosten, niet haalbaar is gebleken.

• De intentie van de Heemkundekring en verantwoordelijke wethouder is nog steeds deze historische stoomketel te restaureren en een passende plek te geven in de Spoorzone • Ondanks alle ambities er weinig schot zit en het realiseren hiervan Draagt het college op: • Voor het einde van deze bestuursperiode samen met betrokkenen een “Plan van aanpak” voor dit unieke historisch erfgoed, incl. kostenindicatie, aan de gemeenteraad te presenteren. Ondertekenaars:

Frans van Aarle Lokaal Tilburg

Pim Kooke FvD

Linda Oerlemans ONS Tilburg

Frans Vriens 50PLUS

Anne Veldhoven CDA Tilburg

Pagina 1 van 3

Anne Veldhoven CDA

Pagina 2 van 3

Bijlage bij motie 25-193: Laatste stoomketel Sinds 1827 is er stoom in Tilburg. Pieter van Dooren begon in zijn nieuwe textielfabriek met een 20 pk stoommachine. Met een stoomketel waarin een kolenvuur om stoom te maken en een fabrieksschoorsteen. Vanaf die tijd zijn er verschillende monumenten bewaard gebleven. Een stoommachine in het Textielmuseum en verschillende fabrieksschoorstenen met ketelhuizen: Mommers en Dröge in de Goirkestraat, AaBe in de AaBe-straat. Wel de gebouwen maar niet de stoomketels. De laatste drie stoomketels stonden in het ketelhuis van NS in de spoorzone, gebouw 65, later eigendom van de Gemeente en gemeentelijk monument.

Foto: Joep Vogels

Na jaren onderzoek bleek dat het bouwen van een woontoren op het ketelhuis de enige mogelijkheid was om het ketelhuis als monument te bewaren. De stoomketels moesten wijken en zijn verschrot. Op dringend verzoek van de Heemkundekring ‘Tilborch’ is toch één stoomketel bewaard gebleven. Dat is de ketel die op fotomontage wordt getoond. Die ketel is opgeslagen en hermetisch ingepakt omdat er het gevaarlijke asbest en chroom-6 verf in aanwezig is. Het schoonmaken en verwijderen van deze gevaarlijke stoffen zal veel geld kosten maar de wethouder heeft beloofd dat hij zijn best zou doen om deze stoomketel te behouden. Daarna kan deze ketel een plaatsje krijgen in het ketelhuis gebouw 65 dat nu een horecabestemming heeft. Tilburg kan dan als enige gemeente het erfgoed van de stoomtijd volledig tonen. De stoommachine, ketelhuizen, deze stoomketel en de fabrieksschoorstenen. De stoomtijd heeft in Tilburg ruim een eeuw geduurd en heeft veel voorspoed gebracht. Het verhaal van Tilburg is dan op dit aspect compleet.

Pagina 3 van 3