217446-01 Raadsvoorstel verlenging Wbmgp Stoeterij
Tekst van het document
raad 2021_1119 definitief
1
Raadsvoorstel Aanvraag verlenging toepassing Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek Aanleiding Sinds 1 januari 2017 is de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek, hierna genoemd "Wbmgp" van kracht. Deze wet biedt de mogelijkheid om selectieve woningtoewijzing toe te passen ter beperking van overlastgevend en crimineel gedrag en verbetering van de leefbaarheid in aangewezen gebieden. In de Stoeterijstraat en omgeving passen we sinds 1 september 2017 selectieve woningtoewijzing toe op grond van de Wbmgp voor 74 sociale huurwoningen van woningcorporatie Tiwos. De tussenevaluatie uit 2019 liet positieve resultaten zien. De impact op de wijk Groenewoud als geheel is echter klein. Vorig jaar heeft de minister, op voorstel van uw raad, besloten om het gebied per 19 november 2020 tot 19 december 2024 uit te breiden met 701 woningen in delen van de Korhoenstraat, de Visserijbuurt (inclusief het Pater van den Elsenplein), de Landbouwbuurt en het Monte Cristallocomplex in de Dolomietenlaan. De aanwijzing van de eerste 74 woningen in de Stoeterijstraat en omgeving loopt op 1 september 2021 af. Dit raadsvoorstel voorziet in een verlenging van de aanwijzing van de Stoeterijstraat en omgeving voor de toepassing van de mogelijkheden uit de Wbmgp.
Beoogd effect/ bestuurlijk kader Door het benutten van de mogelijkheden uit de Wbmgp leveren we een bijdrage aan het verbeteren van de leefbaarheid en veiligheid in de gemeente Tilburg en meer specifiek in de wijk Groenewoud. Het gebruik van de instrumenten uit de Wbmgp draagt bij aan een evenwichtigere bevolkingssamenstelling en het beperken van overlastproblematiek en criminaliteit in de Stoeterijstraat en omgeving. Kwetsbare wijk/ relatie met de PACT-aanpak Groenewoud is een kwetsbare wijk waar veel bewoners te maken hebben met (een combinatie van) werkloosheid, armoede, problemen op school, slechte gezondheid, kwetsbare gezinnen, ondermijning, discriminatie, et cetera. Voor hen voelt de maatschappij niet inclusief en kansrijk; zij missen een positief toekomstperspectief en ervaren maatschappelijke tweedeling. Om een kentering teweeg te brengen in deze trend en te zorgen voor een leefbare, vitale en kansrijke wijk is in 2018 een zogeheten PACT-aanpak (People Acting in Community) gestart. Ervaringen uit andere steden laten zien dat een transformatie van dit formaat een generatie kan duren. We richten ons vizier daarom op 2040. Wijkaanpak Groenewoud De inzet van de Wbmgp kan niet los gezien worden van de bredere wijkaanpak. In de wijkaanpak in Groenewoud staat sinds enkele jaren interafhankelijk, buurtgericht werken centraal.
Dit is een pragmatische manier van werken om in de praktijk om te gaan met taaie, venijnige vraagstukken. Het creëren van beweging en het bereiken van doorbraken in belemmerende patronen staat daarbij centraal. Een probleem wordt niet afzonderlijk bekeken of in stukjes geknipt, maar in samenhang vanuit verschillende perspectieven bekeken en aangepakt. Binnen het interafhankelijk werken in Groenewoud is de samenwerking tussen wijkpartners geïntensiveerd om echt het verschil te kunnen maken. Het betreft een gecombineerde aanpak die zich karakteriseert als zeer gericht (acupunctuur) via verschillende soorten interventies. Daarbij zoeken we naar een slimme mix tussen repressie en preventie. Hard optreden waar nodig (zuur), maar ook je nek uitsteken voor welwillenden in de wijk (zoet), zorg voor hulpbehoevenden (zout) en reguleren van de instroom (bitter). Zonder de mogelijkheid om instroom van nieuwe bewoners te reguleren, is het moeilijk de balans in een buurt te herstellen. Dit kan in verschillende vormen en gradaties, met als uiterste vorm de toepassing van de mogelijkheden uit de Wbmpg.
raad 2021_1119 definitief
2
Voorstel Aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vragen: 1. Om verlenging van de aanwijzing van het gebied Stoeterijstraat en omgeving op grond van de Wbmgp per 1 september 2021; 2. Deze verlenging te laten lopen tot 19 november 2024, om het proces gelijk te trekken met de andere aangewezen gebieden in Tilburg.
Argumenten 1.1 Selectieve woningtoewijzing ter verbetering van de leefbaarheid is alleen mogelijk op grond van de Wbmgp Een gebiedsaanwijzing door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op grond van artikel 5 Wbmgp biedt de mogelijkheid om instroom van nieuwe bewoners met een verleden van crimineel en overlastgevend gedrag te stoppen (artikel 10). Daarnaast geeft de gebiedsaanwijzing de mogelijkheid om financieel kwetsbare mensen te beschermen tegen criminele invloeden (artikel 8 en 9). Om de balans te herstellen, maakt de gemeente Tilburg in de Stoeterijstraat en omgeving sinds 1 september 2017 gebruik van de artikelen 8, 9 en 10 Wbmgp: Artikel 8: Woningzoekenden weren die een werkeloosheids- of bijstandsuitkering hebben en korter dan 6 jaar in de regio (= gemeente Tilburg) wonen - Woningzoekenden met een bijstandsuitkering of een werkloosheidsuitkering die langer dan 6 jaar in Tilburg wonen, kunnen wel voor een woning in aanmerking komen. - Inkomstenbronnen die zijn toegestaan, zijn: inkomen uit een dienstbetrekking/eigen bedrijf of zelfstandig beroep/VUT-regeling/ouderdomspensioen/AOW/nabestaande pensioen/studiefinanciering. Artikel 9: Woningzoekenden voorrang geven op basis van sociaal economische kenmerken - Bijvoorbeeld samenstelling van het huishouden, de leeftijd en het opleidingsniveau van de woningzoekende.
- In Tilburg kiezen wij voor het verlenen van voorrang aan woningzoekenden met een inkomen of een startkwalificatie. Artikel 10: Woningzoekenden weren op basis van gedragingen gerelateerd aan woonoverlast en criminaliteit - Onderzoek naar gedragingen gerelateerd aan woonoverlast en criminaliteit. - Alle leden van het huishouden van 16 jaar en ouder. Bij minderjarigen wordt twee jaar terug gekeken. Bij meerderjarigen vier jaar. De nadruk bij selectieve woningtoewijzing ligt in Tilburg op het weren van woningzoekenden met een overlastgevende of criminele achtergrond (artikel 10). Het weren van woningzoekenden met een uitkering is aanvullend nodig (artikel 8), omdat wij financieel kwetsbare bewoners willen beschermen. Het verlenen van voorrang aan kandidaten met een inkomen uit werk en/of een startkwalificatie heeft als doel het vergroten van het aantal bewoners dat een goede basis heeft om in hun levensonderhoud te kunnen voorzien (artikel 9). 1.2 Het tijdelijk stellen van aanvullende eisen bij woningtoewijzing draagt bij aan het verbeteren van de leefbaarheid in kwetsbare gebieden. In Tilburg passen we de mogelijkheden van de Wbmgp toe in de Stoeterijstraat en omgeving en in delen van de Korhoenstraat, de Visserijbuurt (inclusief het Pater van den Elsenplein), het Monte Cristallo-complex in de Dolomietenlaan en de Landbouwbuurt. In totaal gaat het om 775 woningen.
De inzet van de Wbmgp maakt deel uit van een bredere wijkgerichte aanpak om de leefbaarheid in Groenewoud te verbeteren. In dit deel van de wijk is de situatie dusdanig kwetsbaar dat we het noodzakelijk achten de Wbmgp in te zetten om te komen tot een evenwichtigere bevolkingssamenstelling en overlastproblematiek en criminaliteit te beperken. 1.3 Het stellen van aanvullende eisen bij woningtoewijzing is een vergaande maatregel voor buurten waar sprake is van cumulatie van leefbaarheidsproblemen. Selectieve woningtoewijzing is een tijdelijke, ingrijpende maatregel. We gaan er in Tilburg zorgvuldig mee om. De afweging om selectief woningen toe te wijzen, hangt samen met het ingrijpende effect van de Wbmgp op
raad 2021_1119 definitief
3
de levens van individuele burgers en hun grondrecht om te kunnen wonen waar zij wensen. De afweging hangt ook samen met de impact die het wonen in een buurt met een slechtere leefbaarheid heeft op bewoners in die buurt en ons streven om een leefbare stad te zijn. De Wbmgp is een preventief instrument voor een wijk waar al sinds 2008, in het kader van de impulswijken aanpak, daarna als focuswijk en sinds 2018 vanuit de PACT-aanpak extra aandacht is. Met de PACT-aanpak willen we een kentering teweeg brengen in het toekomstperspectief van de wijk door op een andere manier met elkaar en met bewoners samen te werken. Voor verdere onderbouwing verwijzen wij naar hoofdstuk 4 van de 'Aanvraag verlenging gebiedsaanwijzing in het kader van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek'. De aanvraag is als bijlage 1 bijgevoegd. 1.4 Dit voorstel tot verlenging heeft een zeer beperkt effect op de slaagkansen voor woningzoekenden in de gemeente Tilburg. Dit raadsvoorstel betreft 74 sociale huurwoningen, waarmee de aanvraag tot verlenging van de gebiedsaanwijzing betrekking heeft op 0,25% van de voorraad sociale huurwoningen in Tilburg.
Woningzoekenden naar een sociale huurwoning die vanwege hun achtergrond niet in aanmerking komen voor een huisvestingsvergunning om aanspraak te maken op een woning in het aangewezen gebied, kunnen wel reageren op de andere sociale huurwoningen in de stad. Dit maakt dat er voldoende alternatieven zijn en dit voorstel tot verlening een zeer beperkt effect heeft op de slaagkansen van woningzoekenden in de gemeente Tilburg. Inclusief de in 2020 aangewezen adressen (701) gaat het om 2,22% van het totaal aantal sociale huurwoningen in Tilburg waarvoor een huisvestingsvergunning nodig is. Het is mogelijk om in de toekomst bij de Minister een verzoek in te dienen om ook andere gebieden aan te wijzen voor selectieve woningtoewijzing. Mocht deze wens ontstaan, dan zou dit (als het een groot gebied betreft) een meer belemmerend effect kunnen hebben op de slaagkansen van woningzoekenden. Dit maakt dat we hier terughoudend mee om zullen gaan. 1.5 Uit de evaluatie van de gebiedsaanwijzing in het kader van de Wbmgp blijkt een licht positieve verbetering in de leefbaarheid in de Stoeterijstraat en omgeving, maar het risico op terugval is groot. De evaluatie van de gebiedsaanwijzing (zie bijlage 2) laat voor de Stoeterijstraat en omgeving een licht positieve ontwikkeling zien. Tegelijkertijd is er nog steeds sprake van een zwakke leefbaarheid en zijn er zorgen over de veiligheid in de buurt.
De cijfers tonen een vermindering van het aantal uitkeringsgerechtigden in de Stoeterijstraat en omgeving (door toepassing van artikel 8 en 9). De politiemeldingen op overlast zijn afgenomen. De stijgende trend in politiemeldingen op criminaliteit lijkt doorbroken, maar is lastig te duiden door fluctuatie in de cijfers (artikel 10). De betrouwbaarheid van de cijfers is beperkt, omdat het gebied met 74 woningen erg klein is. Wijkprofessionals geven aan dat in de afgelopen tijd enkele overlastcasussen zijn aangepakt, een aantal mensen met negatieve invloed op de buurt is verhuisd en er zijn nieuwe bewoners in de straten komen wonen. Ze merken dat de intimiderende sfeer op straat is verminderd, maar nog niet is verdwenen. Volgens wijkprofessionals heeft de buurt nog steeds aantrekkingskracht op subjecten met criminele antecedenten. Er wordt nog steeds weinig aan hen gemeld en er is sprake van wantrouwen naar de overheid. Voor wijkprofessionals blijft het moeilijk om in contact te komen met bewoners. De Corona-periode heeft de contacten met bewoners helaas verslechterd. Uit onze enquête in de Stoeterijstraat en omgeving (februari 2021), blijkt een enorme stijging van de rapportcijfers (met hele punten) over de buurt. De respons was echter veel lager dan in 2017, waardoor wij twijfels hebben over de betrouwbaarheid en representativiteit van de resultaten.
Wijkprofessionals stellen dat de leefbaarheid zwak is, zij spreken van een broos evenwicht. Ze vragen ons niet te snel te juichen en niet in de valkuil te stappen om weer los te laten nu kleine verbeteringen zichtbaar worden. De weerbaarheid van de buurt is nog niet duurzaam verbeterd, criminele (familie)structuren nog niet doorbroken. Het risico op terugval is nog te groot. Dit wordt versterkt doordat in het omliggende gebied sinds eind 2020 ook de artikelen 8, 9 en 10 van de Wbmgp worden toegepast.
raad 2021_1119 definitief
4
1.6 Verlenging van de gebiedsaanwijzing is noodzakelijk om duurzame verbetering van de leefbaarheid te kunnen bewerkstelligen. Een langdurige wijkaanpak is nodig om duurzame verbetering van de leefbaarheid in een wijk te kunnen bewerkstelligen. De cijfers in de Stoeterijstraat en omgeving zijn nog onvoldoende verbeterd. De zwakke leefbaarheid, intimiderende sfeer en aantrekkingskracht voor criminele subjecten is nog niet doorbroken. Professionals vragen om voortzetting van de preventieve maatregelen, omdat ze hen ondersteunen bij hun intensieve wijkgerichte aanpak. Het voorkomen van nieuwe instroom helpt wijkprofessionals om de buurt op adem te laten komen. Vanwege de samenhang met de bredere gebiedsaanwijzing in Groenewoud is het wenselijk om de gebiedsaanwijzing in de Stoeterijstraat en omgeving te verlengen. We willen voorkomen dat gemaakte verbeteringen snel teniet worden gedaan als selectieve woningtoewijzing voor deze straten nu wordt losgelaten. Beide gebieden liggen namelijk pal naast elkaar. Wij vinden voortzetting van toepassing van de artikelen 8, 9 en 10 van de Wbmgp noodzakelijk. Als de positieve ontwikkeling zich doorzet in de Stoeterijstraat en omgeving is beëindiging na de volgende periode wellicht mogelijk.
1.7 In de bijgevoegde "Aanvraag verlenging gebiedsaanwijzing in het kader van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek" is het verzoek om verlenging onderbouwd met feiten en cijfers. In artikel 6 van de Wbmgp worden de volgende punten genoemd die de gemeenteraad bij de aanvraag tot aanwijzing van gebieden bij de minister voldoende aannemelijk moet maken: - De aanwijzing is noodzakelijk en geschikt om problemen aan te pakken; - De aanwijzing voldoet aan de eisen van subsidiariteit en proportionaliteit; - Er zijn voldoende alternatieven voor woningzoekenden die als gevolg van de aanwijzing geen huisvestingsvergunning kunnen krijgen in het gebied waarvoor de aanwijzing geldt; - Het onderzoek op basis van politiegegevens is het meest geschikte instrument voor het bestrijden van overlast en criminaliteit. Wij zijn van mening dat bovenstaande criteria van toepassing zijn op de Stoeterijstraat en omgeving. Voor verdere toelichting en onderbouwing verwijzen wij naar de evaluatie en de aanvraag voor verlenging (bijlage 1 en 2). 2.1 Om praktische redenen vragen we om verlenging tot 19 november 2024. De Stoeterijstraat en omgeving was een pilot voor selectieve woningtoewijzing in Tilburg. Vanaf 19 november 2020 is een groter gebied aangewezen door de minister. De aanwijzing van het grotere gebied loopt tot 19 november 2024.
Het is praktischer voor de evaluatie en besluitvorming over voortzetting, beëindiging of aanpassing van de maatregelen om beide gebieden gelijk te laten lopen. Dat betekent dat we de aanwijzing niet aanvragen voor de maximale periode van 4 jaar (tot 1 september 2025), maar voor een kortere periode van ruim 3 jaar (tot 19 november 2024). De volgende evaluatie van het gehele gebied vindt dan plaats in het eerste kwartaal van 2024. Besluitvorming door de gemeenteraad rond de zomer van 2024.
Kosten en dekking Er worden geen legeskosten berekend voor het in behandeling nemen van een aanvraag voor een huisvestingsvergunning. Hier worden echter wel personele kosten voor gemaakt. Deze kosten bedragen per vergunning € 156,91. Op jaarbasis verlenen we ongeveer 10 vergunningen. Dat betekent een totaal bedrag van € 1.569,10. De afdeling Dienstverlening werkt met een formatie-calculatiemodel dat jaarlijks wordt herijkt op basis van bijgestelde aantallen. De genoemde kosten worden hierin meegenomen.
Vervolg Na besluitvorming door de raad verzenden we het verzoek tot verlenging naar de minister. Deze beslist binnen een termijn van 8 weken. Communicatie Zorgvuldige communicatie, zowel richting bewoners, wijkpartners als pers is belangrijk. Zij worden actief geïnformeerd.
raad 2021_1119 definitief
5
Evaluatie De verlenging van de aanwijzing, waarvoor de gemeenteraad het verzoek bij de minister indient, geldt voor een periode van maximaal vier jaar. Daarna is nog vier maal verlenging mogelijk. De Wbmgp kan maximaal 20 jaar van toepassing zijn. Omdat we het proces gelijk willen trekken met het andere aangewezen gebied, zal de evaluatie van de tweede periode plaatsvinden over 3 jaar, in het eerste kwartaal van 2024. Op basis van de evaluatie besluit de gemeenteraad of voortzetting, beëindiging of aanpassing van de maatregelen wenselijk is. Op dit moment werkt de minister ook aan een landelijke evaluatie om de doeltreffendheid en de effecten van de Wbmgp in beeld te brengen. Naar verwachting wordt deze medio april aan de Eerste en Tweede kamer aangeboden.
Bijlagen 1. 2.
Aanvraag verlenging gebiedsaanwijzing in het kader van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek Evaluatie gebiedsaanwijzing in het kader van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek
Tilburg, 6 april 2021 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,
raad 2021_1119 definitief
6
Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -
gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders; gelet op de artikelen 8 - 10 Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek;
Besluit Aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties te vragen 1. Om verlenging van de aanwijzing van het gebied Stoeterijstraat en omgeving op grond van de Wbmgp per 1 september 2021; 2. Deze verlenging te laten lopen tot 19 november 2024, om het proces gelijk te trekken met de andere aangewezen gebieden in Tilburg.
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 26 april 2021.
de griffier,
plaatsvervangend voorzitter,