19 ## DGK-HGK 2023-06-21 Inspraak - brief met bijlage aan gemeenteraad vanuit Landgoed De Groene Kamer (003) -

Landgoed De Groene Kamer Bleukweg 2 5032 PN Tilburg Aan de gemeenteraad van Tilburg Stadhuisplein 130 5038 TC Tilburg Datum 19 juni 2023

Betreft: Inspraak betreffende Landgoed De Groene Kamer in het Buitengebied Zuidwest I - Gerard Berkelmans >> inleiding, over-all en overdracht aan …. II - Nicole Berkelmans >> Ontwikkeling Zuidelijk deel LDGK, w.o. Proeflab en Eco tuinderij III - Lennard Duijvestijn >> LDGK als geheel, 5 Kamers in landschappelijke zetting met concrete verzoeken in aansluiting op collegevoorstel aan raad d.d.16 mei ’23 Totaal van 3 aangesloten presentaties in ca. 15 min.

Geachte leden van de gemeenteraad,

I -

Gerard Berkelmans – initiatiefnemer ( ca. 2 min. )

Geachte leden van de gemeenteraad, Als initiatiefnemer en DGA van LDGK wil ik u in kort voorwoord bedanken voor de gelegenheid om vanuit LDGK in te spreken in kader van de door ons ingediende principeverzoeken en het voorliggende collegeadvies aan uw raad, én uw aandacht en inzet om hierbij tot een goed besluit te komen. − Gegeven is dat we over een periode van ruim 17 jaar, na het afsluiten van de intentieovereenkomst tussen LDGK en gemeente Tilburg in februari 2006, aan weerszijden al veel geïnvesteerd hebben in tijd, geld en zorg om plannen mee te laten evolueren met gaandeweg opkomende nieuwe wensen en veranderende omstandigheden. Bij het nog ‘ns doornemen van de eertijds gesloten intentieovereenkomst viel mij op dat zowel het concept voor Landgoed De Groene Kamer met toen omschreven doelstelling en voorgestelde aanpak nog steeds, en meer dan ooit, actueel zijn. Voor mij reden om dit uitgangspunt niet te verloochenen. − U treft een kopie van de eertijds gesloten intentieovereenkomst bij het verslag van onze inspraak. 1

− Nu is er bij de landgoedontwikkeling een nieuwe generatie aan boord en aan de lat om het roer gaandeweg over te nemen, te beginnen met het op korte termijn in ontwikkeling brengen van het Zuidelijke landgoeddeel, de Kamers 4 en 5. Voor de vervolgstap op het Noordelijk deel is nog een procedure-traject te doorlopen. − We gaan nu uit van het thans voorliggende collegevoorstel aan uw raad. Een gedegen en actueel stuk dat voor de beoogde landgoedontwikkeling misschien wel voor 90 % de lading en actualiteit dekt, maar ook de economische mogelijkheden met 40 % afschaalt, en waardoor wij toch een dringend beroep op u doen met het verzoek voor een aantal noodzakelijke aanpassingen, dan wel aanvullingen. Dit omwille van de haalbaarheid en schaalbaarheid vanuit zowel planologisch, organisatorisch als financieel-economisch oogpunt. − Nicole, mijn dochter en beoogd ondernemer op het landgoed, vertelt u aansluitend wat haar boeit en wat zij nodig heeft om deze ontwikkeling in de vorm van haar en onze droom van de grond te krijgen. − Aansluitend zal Lennard, lid van ons Landgoed-team, onze punten voor een realistisch haalbare start concreet en als verzoek aan u toelichten. − Mijn overtuiging is dat we met iets heel kostbaars bezig zijn wat een meerwaarde voor zowel de stad als het gebied in petto heeft. In een unieke zetting om stad en platteland met elkaar te verbinden.

− Met een gerust hart geeft ik het woord aan Nicole en Lennard voor resp. hun visie en voor ons relevante aandachtspunten met het verzoek dit in uw overwegingen en besluit mee te nemen én, als u dit met ons wilt aangaan, de realisatie van LDGK mogelijk te maken.

-------------------II - Nicole Berkelmans – ondernemer Kamers 4 en 5 -Proeflab en Eco-tuinderij ( ca. 6 minuten) Geachte leden van de gemeenteraad, Graag wil ik, Nicole Berkelmans, mijn bijdrage aan deze inspraakmiddag leveren als aanjager van LDGK en ondernemer achter het Proeflab. Tijdens mijn spreektijd van 5 min verliezen we wereldwijd 150 voetbalvelden aan topsoil. De Vruchtbare Teelaarde is essentieel om planten – ons voedsel - in te laten groeien. Ik sta hier voor 35 hec. Tilburgse topsoil. Grond die afbrokkelt in verslechterde relaties. Ons familielandgoed DGK. Ik ben hier om die relaties te verbeteren, om een frisse wind te laten waaien over ons landgoed, om iets positiefs op te bouwen. 2

4 jaar geleden heeft mijn vader Gerard - mijn zus Suzanne en mij als erfgenamen voor DGK aangesteld. Een bijzondere erfenis, want het landgoed is een enorme kostenpost. Wanneer wij het landgoed erven zoals het nu is, zijn wij genoodzaakt het te verkopen. Wij zijn ons zeer bewust van alle beperkingen die er op het gebied liggen en hebben vooral de vraag: Wat kan er dan wel? Kunnen wij hier iets moois maken voor Tilburg en haar omgeving? Iets waar wij trots op zijn? Het is logisch dat wij rekening moeten houden met de buurt, maar het is ook logisch dat het ons bedrijf is en dat wij verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen van een gezonde circulaire economie.

Vol inspirerende ideeën schetsen wij een beeld over de invulling hiervoor en iedereen vraagt zich af: waarom is het er dan nog niet? Waar sneuvelt het dan steeds op?

‘Het is mooi dat je kritiek hebt, maar de beste stuurlui staan aan wal', aldus mijn vader. Daarom ben ik begonnen met het schrijven van mijn eigen bedrijfsplan: Het Proeflab. Mijn doel was, de lange gesprekken en bureaucratische processen te doorbreken & ‘gewoon’ te starten. Zodat we kunnen laten zien wat we bedoelen. Want ik geloof dat we onze relatie met de buurt en klant pas opbouwen wanneer wij zelf onze handen uit de mouwen kunnen steken. Wanneer wij zelf aan onze toekomst mogen gaan bouwen. Vanuit daar kunnen we organisch en gefaseerd groeien. ‘Gewoon starten’ duurt inmiddels ook al 3 jaar. Dit heb ik met behulp van mijn vader 3 jaar vol kunnen houden, nu is het tijd dat ik zo snel mogelijk omzet gaan draaien.

Met de jaren en de veranderende politieke wind veranderde LDGK als geheel, en die ontwikkeling hebben we meegenomen in het raadsvoorstel dat nu voor u ligt. Waarbij we goed hebben geluisterd naar de bezwaren van de buurt en de visie voor het Stadsbos013. Ik hoop dat dat erkend en gewaardeerd wordt.

Er is al flink met een dikke rode stift door ons plan gestreept waardoor onze ontwikkelingsmogelijkheden, verdienmodellen, draagkracht dusdanig zijn geslonken. De enige verstandige investering moet nu niet meer gaan naar proceskosten, maar moet spijkers en hout kopen. 3

Zodat de deuren open kunnen en LDGK eindelijk zijn rol kan vervullen als meerwaarde voor de stad.

Want ik zie hier zoveel goede ingrediënten; Ik zie een college dat ziet waarom deze gebieds- en maatschappelijke ontwikkeling nodig is & hard werkt om deze multidisciplinaire aanpak passend te maken in een gefragmenteerd systeem. Ik zie een stad vol ambachtelijke makers en vakmensen die staan te popelen om met DGK samen te werken. Ik zie op DGK plekken voor kruisbestuiving tussen al die geweldige groene initiatieven die Tilburg rijk is; van Stadsbos013 tot 013Food & vele studenten en ondernemers die koplopers zijn in hun vakgebied. Ik zie prachtige houten spanten die Koen, mijn vriend en onze duuraam bouw expert, in onze boerderij heeft getimmerd. Ik zie tuinders die met kennis en kunde onze grond vruchtbaarder en biodiverser willen gaan maken, met kraakvers voedsel voor de stad als resultaat. Ik zie kinderen die komen spelen en zo leergierig zijn over de voedselproductie van de toekomst. Ik zie steenuil, zwaluw, patrijzen die nu al onderdeel zijn van ons ecosysteem en straks een nog grotere rol gaan spelen. Ik zie een stuk Tilburg dat inspireert en hoop geeft op nog fijnere vruchtbare samenwerkingen. Een proef laboratorium waar Tilburg trots op is en heel graag naartoe gaat. LDGK biedt een vruchtbare voedingsbodem voor deze regeneratie.

In regeneratie zien we de mens niet als schade toebrengen maar als het herstellend bevorderen van nieuwe relaties: tussen micro-organismen in de bodem, tussen stad en land, tussen producent en consument, tussen buren. Het team van De Groene Kamer gaat relaties verbeteren en het gebied mooier maken. Wij hebben een positieve blik op de toekomst.

Verandering is altijd spannend. De nieuwe weg van een start-up is onzeker, wie blijft er ons steunen, juist als het moeilijk wordt? Wie werkt met ons samen om het groen onderwijs, gezondheid en leefbaarheid van de stad te verbeteren? We moeten door blijven evolueren, experimenteren. Nieuwsgierigheid prikkelen, discussies voeren. Onze mind openen. Landgoed De Groene Kamer zet haar deuren hiervoor open.

Ik vraag u raad, om ook uw deuren te openen voor de vergunningen die DGK nodig heeft. 4

Het collegevoorstel wat voor u ligt is duidelijk en begrijpelijk en voor 90% zowel prima als een gezonde uitdaging. Met een groot team aan adviseurs en stakeholders hebben wij gewikt, gewogen en gewerkt en hebben we met veel zorg en kunde deze plannen opgesteld zodat onze circulaire economie klopt. Er is een ondergrens bereikt, wij laten jullie zien hoe wij door kunnen. Om dit voorstel te kunnen realiseren zijn er 8 aanpassingen dan wel aanvullingen nodig op het collegevoorstel. Aanpassingen waarbij de essentie volledig overeind blijft van wat beschreven staat en we met z’n allen willen, en waarmee het project LDGK een gezonde en haalbare uitdaging blijft. Lennard Duijvestein, specialist op gebied van bodem- en landgoedontwikkeling en lid van ons team, zal dit zo toelichten.

Laten we ons voorstel realiseren; Raad geef ons de ruimte om dat te doen, samen met het college.

Laat mij de energie die deze processen kosten stoppen in het opbouwen van ons landgoedbedrijf. Kortom: Ik vraag u om LDGK niet als wisselgeld maar als meerwaarde te gaan zien.

Ik wil in 2024 de deuren opengooien, wie gelooft in ons plan, wie van jullie gaat voor die lange termijn steun? Wie van jullie gooit vandaag de deur open naar een groenere toekomst, voor Tilburg en al haar bewoners? Zodat ik hier over 20 jaar kan staan en precies kan vertellen hoeveel Tilburgse topsoil wij samen hebben laten groeien.

-------------------------III - Lennard Duijvestijn ( ca. 7 minuten ) Ik ben Lennard Duijvestijn en betrokken bij Landgoed De Groene Kamer als adviseur plattelandsontwikkeling. In de afgelopen 13 jaar heb ik meerdere initiatieven in het buitengebied op het snijvlak van natuur en landbouw mogen begeleiden. Hetgeen keer op keer een struikelblok blijkt is de lange duur om tot duidelijkheid te komen wat het voor alle betrokkenen niet beter maakt.

De ontwikkelingen in dit Stadsbosgebied, waaronder Landgoed De Groene Kamer, hebben ongetwijfeld een grote invloed op verschillende aspecten van het dagelijks leven voor de direct omwonenden. Een duidelijke en breed gedragen stellingname van de gemeenteraad is daarom zeer gewenst. Gericht op betrouwbare en haalbare afspraken, met ruimte om te ondernemen en het belang van bewoners van dit gebied, maar ook die van de initiatiefnemers en de stad Tilburg in het oog houden. 5

Het collegevoorstel schept duidelijkheid, maar voor LDGK ook aanzienlijke inperking van mogelijkheden t.o.v. het eerdere collegevoorstel met instemming van de toenmalige raad in 2016. Ik presenteer bij deze een aantal aandachtspunten zodat het project voor LDGK haalbaar is.

1. De uitwerking van het landgoed is onderdeel van een gebiedsontwikkeling. Dit zal een permanente zoektocht blijven die in interactie met / tussen stakeholders inhoud en vorm krijgt. Dit groeitraject ontwikkelt zich in afstemming met de omgeving en de voortdurend ontwikkelende markt en maatschappij. Dit vraagt erom niet alles tot in detail te regelen, maar ruimte te bieden aan de uitvoering binnen gestelde voorwaarden, een zogenaamd flexibel omgevingsplan op hoofdlijnen. Re. LDGK op collegevoorstel – Algemeen + Argumenten 1.1a, b, c, 2 + 1.2,1.5, 1.6 · > Verzoek vanuit LDGK is dat het college de ruimte krijgt van de raad om, binnen de geest van het voorstel en begrip voor het geschetste ontwikkelproces, op hoofdlijnen zaken vast te leggen in een flexibel omgevingsplan, en dit door te vertalen in de AOVK ( Anterieure overeenkomst ). ------------------------------------------------------

2. Onderdeel van deze flexibiliteit is een realistische mogelijkheid tot uitwisselbaarheid van m2’s BVO tussen de Kamers. De uitwerking tot op detailniveau zal nog in praktijk uitgewerkt worden. Daarom dient de mogelijkheid voor tussentijdse aanpassingen voor de plannen voor de resp. erven tot de mogelijkheden te behoren. Niet om de bestemming te wijzigen, maar wel om de m2’s tussen de erven te kunnen schuiven passend bij de ontwikkeling van vraag en wenselijkheid. Re. LDGK op collegevoorstel – Algemeen + Argumenten 1.1.a,& c i t/m iv + 1.1, 1.2

> Voorstel is om de mogelijkheid een wijzigingsbevoegdheid voor het college op te nemen waarbij, op basis van gedegen argumentatie en planmatige onderbouwing 20 % van het beschikbaar bedrijfsmatig BVO, tussen de Kamers 1 t/m 5 uitgewisseld kan worden. Met de afspraak dat BVO van Kamer 2 - i.c. het tuincentrum 3.0, in dit geval niet groter mag worden.

3. De voorgestelde afschaling met gemiddeld 40 % van het bedrijfsmatig BVO in het thans voorliggende collegevoorstel is ingrijpend, ogenschijnlijk willekeurig en trekt een grote wissel op de economische mogelijkheden en potentie van LDGK. Het economisch potentieel van LDGK wordt dus aanzienlijk verkleind terwijl de verplichte investeringen vanuit LDGK in te ontwikkelen groen gelijk blijven. Wij gaan ervan uit dat als het deel rood met 40 % afgeschaald wordt dit ook doorgetrokken wordt in de verplichte investeringen in de natuurcompensatie. Daarnaast is het voor LDGK noodzaak dat voor gewenste natuurontwikkeling een beroep gedaan kan worden op beschikbare fondsen vanuit o.a. gemeente en provincie. 6

Re. LDGK op collegevoorstel – Algemeen + Argumenten 1.1.a & b.

> Verzoek is dat gemeente zich i.s.m. LDGK inspant om, op basis van door LDGK dan wel in samenwerking onderbouwde plannen, de mogelijkheden voor cofinanciering van e/o subsidies voor realisatie van het ‘bovenmatige deel’ aan ecologische ontwikkeling in de benen te helpen en te begeleiden gericht op resultaat. ---------------------------------------------------

4. Het Tuincentrum 3.0 - zoals beoogd in Kamer 2 - wordt door het collegevoorstel het hardst getroffen. Het voorgestelde 40 % afgeschaalde BVO brengt met zich mee dat formules als Intratuin hier geen brood meer in zien en dat naar een alternatief tuincentrum exploitatie gezocht moet worden. Een tuincentrum-opzet, verdeeld over meerdere gebouwen, zoals beschreven in het collegevoorstel, blijkt in stichtingskosten ook nog eens dermate kostbaar en in functioneel gebruik dermate inefficiënt dat een rendabele exploitatie per definitie is uitgesloten. Wij begrijpen en respecteren de wens voor kleinschaligheid, met een opzet passend in het karakter van agrarische landschap. Dat willen we graag mogelijk maken maar op een haalbare manier.

Re. LDGK op collegevoorstel – Algemeen + Argumenten 1.1.a & b. i t/m viii.

> Verzoek is dat het college ruimte geboden wordt en aangespoord om, voor het tuincentrum deel in Kamer 2, met de initiatiefnemer een plan af te stemmen wat, m.b.t. bebouwing, zowel in vormgeving, uitstraling, groene cachering, als m.b.t. efficiency en gebruik voldoende mogelijkheden biedt en waardoor ontwikkeling realistisch en aansprekend haalbaar is. ---------------------------------------------------

5. De 4 bestaande woningen waren niet begrepen in de collegebesluiten van 2013 en 2016. De woningen, met een gezamenlijk opp van ca. 1.400 m2 zijn voor LDGK geen onderdeel van het verdienmodel, maar worden ingezet om de ontwikkeling van de resp. Kamers / erven te faciliteren. Als dit wel in de 17.000 m2 BVO wordt opgenomen zou dit nogmaals een beperking van 10% van het BVO betekenen. Dat voelt voor LDGK alsof de economische haalbaarheid onder ons vandaan wordt getrokken.

Re. LDGK op collegevoorstel – Algemeen + Argument 1.1.c.

> We verzoeken om bevestiging dat de 4 bestaande woningen niet in de thans

7

voorgestelde 17.000 m2 bedrijfsmatig BVO zijn inbegrepen, maar separaat kunnen worden meegenomen t.b.v. ontwikkeling van het landgoed. ---------------------------------------------------

6. Essentieel is dat de ontwikkeling van het Zuidelijk deel van het landgoed, het Proeflab, de Eco-tuinderij en de eco-cabins in het najaar van 2023 ter hand kan worden genomen met de doelstelling om 2e helft van 2024 exploitatief te zijn. Voor het Proeflab is dit in het collegevoorstel voorzien op basis van het principeverzoek dat daarvoor is ingediend. Het kunnen ontwikkelen van het zuidelijk deel op een regeneratieve manier heeft ook een bepalende invloed op de ontwikkeling van het noordelijk deel van het landgoed. De eco cabins zijn een essentieel onderdeel van de economische haalbaarheid van deze plannen. Re. LDGK op collegevoorstel – Algemeen + Argumenten 1.1.c iv. &2 + 1.7 & 1.9

> Verzoek is om de eco-cabins onderdeel te maken van versnelde procedure voor de ontwikkeling van kamers 4 en 5, het Proeflab en de eco-tuinderij. ---------------------------------------------------

7. Feesten en partijen worden in het raadsvoorstel nadrukkelijk uitgesloten voor het Proeflab. Nu is LDGK niet van plan om grootschalige muziekfestivals of wekelijkse drankfestijnen te organiseren. Kleinschalige evenementen zijn echter erg belangrijk voor het Proeflab. Ze trekken bezoekers aan, versterken het imago van het landgoed, geven impulsen aan de economie en versterken de saamhorigheid in de buurt en regio. Niet voor niets wordt er jaarlijks een Stadsbosdag georganiseerd ter promotie van het gebied. Dergelijke vieringen zijn een essentieel onderdeel van het Proeflab en er zijn voorwaarden te bedenken om dit te organiseren op gepaste wijze.

Re. LDGK op collegevoorstel – Algemeen + Argumenten 1.2.b & c, én 1.6, 1.9

> Verzoek is om de doelstelling in het raadsbesluit op te nemen dat in de omgevingsvergunning de ruimte voor het houden van bij het concept passende vieringen, i.v.v. kleinschalige evenementen, wordt opgenomen. Dit alles onder de verplichting dat overlast voor de omgeving tot redelijke normen wordt beperkt en dat dit in samenspraak met het college wordt uitgewerkt in voorwaarden die voor deze evenementen gelden.

---------------------------------------------------

8. Uitwerking van een verkeersveilige ontsluiting van het gebied Klein Tilburg. Om zowel de risico’s voor eventuele overlast te beperken en bezwaren van bewoners tegemoet te komen, alsook om de recreatieve en landschappelijke paden uit het plan voor 8

de omgeving tot hun recht te laten komen lijkt het ons het beste als dit door de gemeente gecoördineerd wordt. Re. LDGK op collegevoorstel – Algemeen

> Voorstel is dat gemeente de regie neemt over het creëren van een stabiele, efficiënte en verkeersveilige situatie voor het autoverkeer als het langzaam verkeer, zowel in de ontwikkelfase als de eindfase. Gedegen afspraken over de genoemde 8 onderwerpen zijn cruciaal voor het kunnen starten en economisch rendabel en organisatorisch functioneel realiseren van LDGK. De presentaties van LDGK krijgt u aansluitend schriftelijk en digitaal aangereikt. Indien u nog aanvullende informatie wenst e/o vragen of opmerkingen heeft horen we deze graag van u. Wij vertrouwen op uw aandacht en een besluit waarmee het proces en procedure voor realisatie van LDGK als de ontwikkeling van Klein Tilburg en het grotere Tilburg gebaat zijn, en door de initiatiefnemers voortvarend ter hand kan worden genomen. Namens het gehele LDGK team danken wij u voor uw aandacht. Met vriendelijke groet, Namens het hele team van Landgoed De Groene Kamer ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

9