13_bijlage 8b Reactie gemeente op memo Inspiratie Architecten d_d_ 12-10-2021

Vertrouwelijkheidsniveau: Openbaar

Onderwerp Reactie advies

Datum 12 oktober 2021

Ons kenmerk 15843960

Uw kenmerk

Afdeling TBPPISO E-mail

Fax 013 542 93 96

Postadres Postbus 90155 5000 LH Tilburg

Bezoekadres Spoorlaan 181

Beste inspiratiearchitecten, Hartelijk dank voor het memo Koningswei dat jullie schreven als reactie op de presentatie van 8 juli j.l. aan het planteam, waarin jullie vertegenwoordigd zijn. Hieruit spreekt grote betrokkenheid en daarvoor willen wij jullie danken. Er hebben onze reactie op jullie document voor de leesbaarheid samengevat en op de belangrijkste opmerkingen en/of vragen gereageerd in het blauw. Wij stellen voor dat in het kader van de omgevingsdialoog, het informele gesprek tussen de inspiratie architecten en de ontwerpers (AWG, LEVS, ZUS en gemeentelijke stedenbouwkundige) een vervolg zal krijgen bij de uitwerking van Koningswei tot Voorlopig Ontwerp. In de 1e helft van 2022 gaan we werken aan de Voorlopige Ontwerpen voor het inrichtingsplan van de openbare ruimte Koningswei en voor de bouwvolumes met architectonische uitwerking van de gevels.

Hoogachtend, namens het college,

Rik Grashoff wethouder

Pagina 1 van 1

Doorkiesnummer 14 013

Memo Inspiratie Architecten op plannen Koningswei met reactie College Augustus 2021 Versie 11 okt. 2021

De opmerkingen/vragen van het planteam en van de inspiratie architecten worden separaat behandeld. De notitie ”Reactie van de Inspiratiearchitecten op Koningswei.Presentatie.Planteam.20210708” is per onderdeel samengevat. De reactie van het college is blauw weergegeven.

Op 16 september heeft een ontmoeting plaatsgevonden tussen de inspiratiearchitecten en de ontwerpers van de gebouwen AWG en LEVS en de ontwerper van de openbare ruimte ZUS. Toen is het gedachtengoed over een weer gedeeld en aangegeven dat er mogelijkheden zijn om op detailniveau aan de plannen te sleutelen. Daarmee kunnen o.a. de zichtlijnen en de onderlinge situering van de bouwblokken worden geperfectioneerd. Er wordt verwezen naar Cahier Verweven Stad (Ludo Hermans, 2018), de schets met verbindingen van Jacqueline Moors, de term Archipunctuur (1995), kortom een pleidooi voor een stedenbouwkundige analyse en inbedding in de context van het plan in de stad. Cahier Verweven Stad wordt zeer gewaardeerd en is een inspirerende beschouwing van Tilburg op eigen titel van de auteur. Het Cahier beoogt geen gemeentelijke beleid te zijn; het is enerzijds een overzicht van projecten waar Tilburg trots op is en anderzijds een uitnodiging om mee te denken over hoe Tilburg zich verder kan ontwikkelen. Aan de plannen voor de Koningswei ligt een uitgebreide stedenbouwkundige analyse van de stad en de omgeving ten grondslag, onder meer gebruik makend van het gedachtengoed uit het Cahier.

Samenkomst van 2 karakteristieken: gesloten bouwblokken en straatwand aan de Piusstraat versus de orthogonale, meer open opzet van het stedenbouwkundig ontwerp van Jaap Bakema (1965) rondom het huidige nieuwe Stadsforum en de Koningswei. Het ontwerp houdt te weinig rekening met/ speelt te weinig in op deze verschillende karakteristieken. Het bevreemdt de Inspiratiearchitecten dat het Atrium, een gesloten bouwblok, zich voegt naar de principes van het alzijdige, vrijstaande gebouw de Katterug en niet naar de Piusstraat. De Hof neemt teveel positie in op de Koningswei en vormt een obstakel voor de beoogde nieuwe verbinding. De toren van dit blok is teveel een symmetrisch zwaartepunt. Leg hier meer nadruk op de 2 karakteristieken en soepele verbindingen tussen Willem II straat/ Stadsforum, Koopvaardijstraat/ Piushaven en de parken/ tuinen. De suggestie is om de toren van het Atrium te vervangen door een hogere wand aan de Koningswei en om voor De Hof de opzet van 2019 te gebruiken (vijfhoekig ontwerp met een toren op de punt aan de Koningswei). De Koningswei is van oorsprong ontworpen als afronding van het centrum van Tilburg, als Centrum-Zuid. In de plannen van Van den Broek en Bakema (1965) staan inderdaad kernwandgebouwen (zoals de Katterug en de flat Koningswei, maar is ook sprake van binnenhoven.

De flat Koningswei en de oostelijke pleinwanden (Amvest en TBV) zijn daarvan een vertaling met hun grote gebaren, orthogonale structuur en horizontale gelding, maar evenzeer met het binnenhof Vorstenhof. Een gesloten bouwblok kan zich dus wel degelijk voegen naar de principes van het modernisme/ brutalisme. Het uitgangspunt is dat het noordelijk blok (Het Atrium) voortzetting is van/ refereert aan de kenmerken van het uitbreidingsplan van Van de Broek en Bakema en dat het zuidelijk blok (De Hof) meer opgaat in het stedelijk weefsel. Over deze lezing van de stad en de omgevingskenmerken bestaat (in Omgevingscommissie, Gemeente/ Projectteam en Planteam) consensus. Er wordt gepleit voor architectuur van hoge kwaliteit. Dat is zeker ook de doelstelling van de opdrachtgevers en architecten. De Omgevingscommissie adviseert dat eveneens. Voor de stad is de Koningswei een prominente plek die een hoge ambitie en kwaliteit rechtvaardigt. Het woningbouwprogramma is in de loop van de jarenlange ontwikkeling flexibel gebleken. Nu de parkeergarage behouden blijft is een lager woningaantal mogelijk. De parkeergarage Koningsplein, net als andere openbare parkeergarages in het centrum, is in eerste instantie bedoeld voor parkeren voor bezoekers. Het is politiek nooit de wens geweest de parkeergarage te verwijderen.

De stad heeft in het centrum grote behoefte aan gedifferentieerde en betaalbare woningbouw. In het huidige plan is het indicatieve (woningbouw)programma voor Koningswei 367 woningen met daarnaast ca 226 m2 bvo gemengde doeleinden en ca 1600 m2 gastenhuis voor zware zorg. Het beoogde programma Koningswei is als volgt te specificeren:

1

Amvest 133 app. m2 bvo m2 gbo TBV Wonen 234 app. m2 bvo m2 gbo Totaal Koningswei 367 app.

koop

Huur *

62

57

129 90

100 gem. 70 (65-75)

62

57

Huur middel duur 14

Sociale huur

Sociale Sociale huur huur

Sociale huur

gastenhuis

2

71 55

14

Commercieel

31

136

33

34

79 55 31

93 65 136

107 75 33

121 85

34

113

1600

2

1

*Inclusief 2 ‘friendswoningen’ van ca 90 m2 gbo De uitwerking van de openbare ruimte moet meer aandacht hebben voor de karakteristieken van de plek en de gebouwtypologieën. Daarbij wordt aandacht gevraagd voor een integrale ontwerpbenadering, gelijkwaardige verbindingen, directe zichtlijnen en meer ruimte tussen de gebouwen. Daarnaast wordt aandacht gevraagd voor de gebruiksfuncties (fietsen en lopen) en materialisering. Binnen de randvoorwaarden van het in de tabel hierboven opgenomen functionele programma en de met ontwikkelaars overeengekomen financiële kaders van het project, bestaan er mogelijkheden om in overleg tot aanpassingen in het ontwerp te komen. Daarmee kunnen wellicht o.a. de zichtlijnen, de onderlinge situering van de bouwblokken, de indeling van functies in de plint en de inrichting van de buitenruimte worden geoptimaliseerd. Wij gaan hierover graag het gesprek met jullie aan. In het kaderstellend Definitief Ontwerp voor het Stadsforum (ZUS, 2020) is opgenomen dat Stadsforum en Koningswei een integrale opgave zijn. Daarnaast wordt aangegeven dat de tuinen aan het Stadsforum een adressering van gebouwen zijn en de tuinen ten zuiden van het Stadsforum een besloten karakter hebben. Speel in op dat waardevolle contrast, maar houd ook rekening met het sterk openbare karakter van de Koningswei.

Zorg voor een sterker openbaar karakter van de gebouwplinten aan de Koningswei dan aan de Piusstraat. Het klopt dat de Koningswei functioneel is losgehaald van de Binnenstad en daarmee meer een woonpark is geworden met woonkwaliteit in de plinten van de nieuwe gebouwen. De doorgang naar de Koopvaardijstraat is dynamischer, evenals de het pleintje bij de Stadswachter. Dat juist daar commercieel programma in de plint landt is dan logischer. Het openbare programma bestaat in ieder geval uit horeca en de woonkamer van het zorgdeel en is gepland op de meest publieke plek, namelijk langs de verbinding met Piushaven tussen het Noord- en het Zuidblok. Beide functies krijgen hun buitenruimte/terras grenzend aan de Koningswei. De transparante entrees naar de woningen en de verscheidene poorten naar de binnentuinen zijn verspreid en zorgen voor verbinding met de binnentuinen. Het wonen profiteert van de groene omgeving maar dringt zich hier niet aan op. Als het gaat om de relatie tussen de gebouwen en de stad is het belangrijker dat de binnenhoven straks deel zijn van de openbare ruimte (vooral De Hof, in mindere mate Het Atrium). De karakteristiek Forum-Bos-Haven, die ten grondslag ligt aan het ontwerp van ZUS voor Stadsforum en Koningswei mag nadrukkelijker aanwezig zijn: ‘bos in een drassig dal’.

Er wordt gevraagd om een ecologische verbinding aan te leggen tussen de parken/ tuinen, de Piushaven en Moerenburg. De voet van het Atrium moet hierin een grotere rol spelen. Klopt, in de uitwerking van het plan voor de openbare ruimte Koningswei zal daarmee zoveel mogelijk rekening worden gehouden. De plangrenzen zijn gedefinieerd én uitgebreid naar het zuiden. De Koopvaardijstraat zal ook klimaatadaptief heringericht worden. Inrichting van gebieden buiten het plan c.q. ecologische verbindingen met andere parken vallen op dit moment buiten de scope van het project maar juist ecologische verbindingen gaan over projectgrenzen heen. De ruimtelijke visie groen (en blauw) in de stad is in de maak. 2

Wij stellen voor dat in het kader van de omgevingsdialoog, het informele gesprek tussen de inspiratie architecten en de ontwerpers (AWG, LEVS, ZUS en gemeentelijke stedenbouwkundige) een vervolg zal krijgen bij de uitwerking van Koningswei tot Voorlopig Ontwerp.

3