11_bijlage 7c_ Memo Inspiratiearchitecten d_d_ 30 aug_ 2021

Reactie van de Inspiratiearchitecten op Koningswei.Presentatie.Planteam.20210708 Aanleiding In december 2019 is door bureau ZUS het plan Koningswei gepresenteerd: een helder stedenbouwkundig concept met centrale groene ruimte en 2 bouwblokken (de Hof en het Atrium) die op vanzelfsprekende wijze vormgaven aan richtingen, verbindingen en hoogteaccenten. De positie en 3D-contouren van de 2 bouwblokken lieten een zorgvuldige inpassing zien in zowel de context van de stenige Piusstraat als de open groene ruimte van de nieuwe Koningswei. Een veelbelovende aanzet om kwalitatieve verbindingen te leggen en nieuwe bijzondere gebouwen te laten ontstaan! De huidige planpresentatie dd. 2021-07-08 laat een fundamenteel gewijzigd stedenbouwkundig ontwerp zien, met (gebouw-)eigenschappen die minder overtuigend en vanzelfsprekend zijn en consequenties hebben voor de openbare ruimte. De Inspiratiearchitecten zijn vanaf 2017 (de start van de Koningsplein-plannen) gesprekspartner van het Planteam bij hoofdmomenten in het proces. Vanuit die betrokkenheid en bezorgdheid nemen wij nu de vrijheid om, met positieve intenties, te reflecteren en te reageren op de huidige plannen voor het Koningsplein.

Introductie Eind 2018 publiceerde de gemeente Tilburg het Cahier ‘Verweven Stad’: Het laat zien wat de kracht en eigenheid van ieder gebied is (o.a. Koningsplein) maar doet geen uitspraak over de wijze waaróp verweving plaats gaat vinden. Dat wordt ook beschreven als dé voorliggende opgave: Verweef de centrumgebieden met elkaar, met behoud van identiteiten, maak méér van het geheel dan alleen de som der delen. Beschouw de gebieden niet alleen op zich zelf maar breng ze in verhouding tot elkaar, samen vormen ze de binnenstad, er zal sprake zijn van intensieve gebiedsontwikkeling.

1/14

Verweving, wat betekent dat op deze plek in de Stad? Belangrijke drijfveer van de planontwikkeling voor de Koningswei is het realiseren van soepele en aantrekkelijke verbindingen tussen de Piushaven met de Willem II straat respectievelijk Spoorzone en van de Piushaven met de reeks parken/tuinen (Vrijheidspark en Factoriumtuin, Muzentuin, Stadspark Oude Dijk).

afb. schets Jacqueline Moors De Koningswei vormt een essentiële schakel en biedt een kans deze samenhang te realiseren – zie schets van Jacqueline Moors, ingebracht 2017, voorafgaand aan de planontwikkeling). Draagt het huidige schetsontwerp 2021 bij aan de gewenste verbindingen en wordt het ontwerp daarmee een vanzelfsprekend onderdeel van de Verweven Stad? Hoe speelt het schetsontwerp in op zichtlijnen en looplijnen die met name aantrekkelijk zijn op maat en schaalniveau van voetgangers en fietsers? Hoe worden de routes ruimtelijk begeleid? Hoe worden aantrekkelijke verblijfsplekken langs deze routes gerealiseerd en met elkaar verbonden en hoe wordt deze sequentie van openbare ruimtes beleefd?

2/14

afb. sequentie openbare ruimtes In Tilburg gaat het altijd om gebiedsontwikkelingen, niet om de ontwikkeling van objecten; de ontwerplocaties zijn van een dusdanig formaat en positie dat er altijd sprake is van een stedenbouwkundig schaalniveau. Het gaat in het van oorsprong verbrokkeld Tilburg om het maken van verbindingen: door de inzet van architectonische karakteristieken, door het verbinden van openbare ruimten, door het verankeren van historie, door de inzet van uiteenlopende programma’s, door de verwerking van de specifieke plaatselijke context. Het Verhaal van de Stad wordt dan zichtbaar en beleefbaar gemaakt. De term Archipunctuur is in 1995 in deze stad uitgevonden en staat voor: “een hele precieze ontwerpoplossing op een afgebakende plek die echter óók op een gróter schaalniveau betekenis heeft en meerdere stedelijke zenuwbanen raakt”. Een ontwerpresultaat heeft positieve uitwerking op een gróter gebied dan alleen de ontwerplocatie zelf, dat is Archipunctuur.

Het is zinvol om het nieuwe ontwerp van het plan Koningswei hier op te toetsen: levert het méér op dan alléén een groene ruimte en 2 gebouwen? Wordt er bijgedragen aan een gróter geheel, op een hoger schaalniveau? Zorgt het ontwerp voor Verweving en Verbinding (Archipunctuur) in de Stad, is er sprake van inspirerende verwerking en vertaling van de specifieke context zoals het ontwerp van ZUS in 2019 dat veelbelovend liet zien?

3/14

afb. ZUS, 2019, stedenbouwkundig ontwerp Koningswei en Stadsforum, integraal concept Samenkomst van 2 verschillende karakteristieken In de bebouwing aan de Piusstraat en het Koningsplein komen in de bestaande toestand twee geheel verschillende karakteristieken samen in het plangebied: 1 Aan de Piusstraat is sprake van gesloten bouwblokken, 5-6 lagen hoog, aaneengesloten straatwandbebouwing met de Stadswachter als object en icoon, een hoger en lichtkleurig signaal dat het centrum bereikt is. De openbare ruimte wordt gevormd door de straatwanden, heeft vooral een verkeersfunctie en heeft een steenachtig, hard karakter. De Piusstraat is te beschouwen als een typisch stedelijk lint, een wezenlijk onderdeel van het Verhaal van Tilburg. 2

Aan het Koningsplein is sprake van open stedenbouw, d.w.z. (hogere) gebouwen zijn vrij geplaatst in de grote ruimte, met overeenkomstige orthogonale richtingen. Deze karakteristiek gaat dóór tot en met het nieuwe Stadsforum met aangrenzende bebouwing en is de resultante van het stedenbouwkundig ontwerp van Jaap Bakema waarin het Koningsplein een belangrijk onderdeel was van het nieuwe Centrum (1965). Bestaande gebouwen rondom het Koningsplein zijn nog steeds in maat, schaal, richting (en soms in expressie) een representant van dat hoofdstuk in het Verhaal van Tilburg.

afb. bestaande orthogonale structuur

afb. maquette plan Bakema 1965

4/14

De beide karakteristieken komen samen ín het ontwerpgebied, zijn beiden essentieel en typisch voor Tilburg en voor de ontwerpopgave. Een essentiële vraag is dan: wat hoort bij wat? Met andere woorden; op welke wijze wordt in het huidige nieuwe ontwerp op beide beschreven karakteristieken van Piusstraat en Koningsplein gereageerd, ingespeeld, wordt er een integraal plan tot stand gebracht met behoud en beleefbaarheid van beide karakteristieken in het huidige nieuwe ontwerp dd. 2021-07-08?

afb. Het nieuwe ontwerp 2021-07-08, aanleiding voor onze reactie Indruk op hoofdlijnen na kennisname van de Koningswei.Presentatie 20210708 Ons antwoord: het nieuwe ontwerp is onduidelijk en geeft reden voor heroriëntatie. A Het Atrium, bouwblok aan de Piusstraat, verwijst volgens de Planpresentatie naar de ordeningsprincipes van de iconische Katterug. Dat is vreemd, in de wereld van gesloten bebouwing aan de Piusstraat wordt de Katterug, prototype van een vrijstaand alzijdig gebouw, gebruikt als referentie voor het eindresultaat? Dat levert in de artist impressies van dit gebouw beelden op die in schaal en materiaal afstand nemen in plaats van zich te hechten aan de Piusstraat en omgeving. B De Hof, een gesloten bouwblok, dringt met een hoek van het gebouw stevig binnen in de nieuwe Koningswei alsof het deze open ruimte in beslag wil nemen. De positie en vorm van De Hof is tevens een fors obstakel in de verbinding Piushaven-Parken-Tuinen, zowel visueel als fysiek, terwijl er grote waarde wordt gehecht aan deze nieuwe verbinding, als verrijking van de beleving van de binnenstad. Er wordt aan de zijde van de Koningswei een symmetrisch opgebouwde toren toegepast als zwaartepunt in het bouwvolume, alsof er met de toren sprake is van een aswerking met…???

5/14

De richting en oriëntatie van de toren heeft geen verwantschap met hogere bebouwing die al decennialang in het gebied aanwezig is. De Hof wekt op deze wijze de indruk een fremdkörper te zijn. Het ontwerp van ZUS van december 2019 bevat op deze positie een bouwblok dat zich door vormcontour, richtingkeuze, positie van hoogteaccent en gebouwformaat voorbeeldig invoegt en daardoor ruimte geeft voor optimale verbinding van Parken, Tuinen en Piushaven. Advies De verschillen tussen beide karakteristieken van Piusstraat en Koningsplein mogen ten opzichte van de inhoud van het nieuwe ontwerp nadrukkelijker aangezet, versterkt en verwerkt worden met behoud van volledige focus op de soepele verbindingen tussen Willem II straat/Stadsforum en Koopvaardijstraat/Piushaven en tussen de Parken/Tuinen en Piushaven. A Het Atrium - Dit is mogelijk door het programma in de toren van Het Atrium, bóven 6 bouwlagen, te verplaatsen van de Piusstraat naar de wand van Het Atrium aan de Koningswei; deze wandvleugel aan de Koningswei kan eenvoudig opgehoogd worden, vermoedelijk met behoud van het woningprogramma (zie ook verder, suggestie bij woningprogramma).

Het hoogteaccent wordt dan geplaatst in de richting van de bestaande stedelijke hoge gebouwen (de Katterug, het Stadhuis, het ex-Bevergebouw) , orthogonaal langs de Koningswei, met meer “ogen op het groen”, met ook meer binnenstedelijk wonen aan een belangrijke openbare en groene ruimte. Deze wandverhoging is uitstekend mogelijk met behoud van de bestaande parkeergarage. - Het Atrium wordt dan aan de Piusstraat 6 bouwlagen hoog en voegt zich in de wand, houdt de Stadswachter als hoogteaccent uniek en relatief vrij geplaatst, maakt de ruimtelijke indruk bij benadering vanaf de Piushaven zachter en minder massaal, wat gunstig is voor de soepele verbinding van Piushaven en Binnenstad. - Het vervallen van het toren-element aan de zuidzijde van het Atrium draagt ook bij aan betere bezonningscondities van zowel binnenhof als bestaande bebouwing ter plaatse.

afb. hoogteaccenten begeleiden orthogonale richtingen B De Hof - De Hof zal zich eenvoudig kunnen voegen als het in richting en positie uitgaat van het plandeel dat door ZUS in december 2019 is geschetst, vóórdat het nieuwe ontwerp 2021 werd vervaardigd. Dan ontstaan soepele looplijnen naar Parken-Tuinen, dan kan het hoogteaccent geplaatst worden in

6/14

de orthogonale richting van bestaande hoge gebouwen (Katterug, Stadhuis, ex-Bever-gebouw) en er ontstaat rondom de Koningswei een duidelijke ruimtelijke relatie en samenhang met het opgehoogde Atrium, met SK2 en met het ex-Bever-gebouw. - Op dit moment is bestaande bebouwing aan de Piusstraat hét fysieke obstakel in de verbinding van Piushaven en centrum. In de nieuwe toestand mag De Hof niet opnieuw een dergelijk obstakel vormen maar zal een wezenlijke bijdrage moeten leveren aan de Verweving van de Stad. Herziening van de positie en de grondvorm van De Hof wordt sterk aangeraden met de stedenbouwkundige lay-out van het ZUS-plan uit 2019 als referentie. Afhechting van het stedenbouwkundig plan Bakema De hiervoor genoemde adviezen geven de mogelijkheid om het tot nu toe onvolmaakte stedenbouwkundig plan van Bakema af te maken, dit hoofdstuk in het Verhaal van Tilburg in textieltermen ‘af te hechten’. Rondom de Koningswei begrenzen hogere bouwdelen dan de duidelijk gevormde groene openbare ruimte, de gebouwvleugels geplaatst in de orthogonale richtingen van de bestaande centrumbebouwing. Aan de Piusstraat voegt nieuwe bebouwing zich in de schaal van de bestaande bebouwing (6 bouw- lagen).

afb. schets Bakema In Bakema’s filosofie vormde een stedenbouwkundig plan een familie van gebouwen, groot en klein houden elkaar vast en vormen samen de ruimtelijke omgeving. Een eenvoudige schets van Bakema illustreerde destijds deze gedachtegang, wellicht inspirerend bij de heroverweging van het ontwerp 2021? Het woningprogramma is in de loop van de ontwikkeling flexibel gebleken Plan 01, 2017 (ZUS-AWG) = Koningskwartier model A 275 woningen werden gevraagd, 335 woningen getekend; de parkeergarage werd in het ontwerp gesloopt met fors nadelig saldo voor gemeente, Plan 02, 2018 (ZUS) = 6 torens, 395 woning gevraagd en getekend, parkeergarage gesloopt met fors nadelig saldo voor gemeente. Plan 03, 2019 (ZUS-LEVS) = 2 gebouwen Atrium en De Hof, woningaantal niet exact bekend (tussen 335 en 375 woningen?); de parkeergarage wordt behouden, blijft intact. Plan 04, 2021 (huidig plan) = (ZUS-AWG-LEVS)= 2 gebouwen Atrium en De Hof, 375 woningen, de parkeergarage blijft behouden, blijft intact.

7/14

Het woningprogramma is ten opzichte van het eerste plan opgevoerd (van 275 naar 375 woningen, ca. 40% toename), aanvankelijk om de sloopkosten van de parkeergarage enigszins te compenseren. Die aanleiding voor forse woningverdichting is nu vervallen, (de parkeergarage blijft in het huidig ontwerp behouden) maar het maximale woningprogramma lijkt in stand gehouden?

-

-

-

Advies Gebruik de mogelijke flexibiliteit in het woningprogramma optimaal om de beide gebouwen op deze locatie echt precies passend en op maat te maken. Daarbij zijn aan de orde: de contouren en de rooilijnen van de gebouwen; de posities, beleving en oriëntaties van woning-buitenruimten; de richtingen van de hoge elementen, ook in relatie tot de bestaande hogere bebouwing; de positie van de looplijn naar de Parken-Tuinen, de belevingskwaliteit van de verbinding met de Piushaven, etc.. In deze reactie zijn kanttekeningen geplaatst bij gebouw De Hof en een suggestie gegeven voor een alternatief voor gebouw het Atrium die wellicht (beperkte) invloed hebben op het aantal woningen in dit gebouw. Wij beseffen dat iedere woning in deze tijd van verdichting huisvesting betekent, daarbij moet wel voortdurend de afweging worden gemaakt wat het “laadvermogen” is van de locatie, wat de ruimtelijke consequenties zijn op stadsniveau. Een te maximaal programma zal de plankwaliteit van de Koningswei én de nabije bestaande bebouwing aan de Piusstraat eeuwig voelbaar in de weg zitten. Maatwerk is voor dit puzzelstuk verre te prefereren boven max-werk. De Koningswei is dé plek om te laten zien dat ontwerpmaatwerk samengaat met de bepaling van de programmacapaciteit van een centrum-locatie, ook inspirerend voor toekomstige ontwikkelingen.

Van een vreemde eend in de bijt moet de Koningswei een verbindend plangebied worden, een VERWEVEN STAD ís immers toch de ambitie?

afb. gebouwen rondom het Stadsforum Architectuur Het Stadsforum wordt gevormd door een constellatie van gebouwen en omliggende ruimte van exquise architectonische kwaliteit. Elk van de gebouwen, ieder ook uit een andere periode, draagt sterk bij aan de ruimtelijke kwaliteit van de Tilburgse binnenstad. De tegenhanger van het Stadsforum, de Koningswei, behoort ook tot dit primaire niveau van de binnenstad.

8/14

Advies Op welke wijze voegen de huidige ontwerpen voor Het Atrium en De Hof zich in deze kwaliteitsreeks? Zijn ze voldoende uitgesproken en kennen ze hun plek, worden Koningswei en Stadsforum straks in één adem genoemd als het gaat om kwaliteit van de architectuur, dragen ze bij aan de positieve uitstraling die Tilburg wil hebben op het gebied van hoogwaardige architectuur, bepalen ze mede de beeldwaarde van het centrumgebied, hoe voegen ze zich in de reeks van Piushaven tot en met het Stadsforum? Gaan de Jaarboeken voor Landschap-Stedenbouw en Architectuur de nieuwe gebouwen opmerken, is er sprake van exquise kwaliteit? Beide architectenbureaus verwijzen met referenties naar eigen reeds gerealiseerde gebouwen die sterk verwant lijken te zijn met de ontwerpen voor de Koningswei. Zijn de ontwerpresultaten bijzonder en uitgesproken genoeg voor Tilburg op deze locatie? Sluiten Koningswei en Stadsforum straks op elkaar aan als het gaat om de beleving van exquise en bijzondere architectuur? Openbare ruimte Uit de aanleiding van deze reactie: de centrale groene ruimte in het plan van december 2019 van bureau ZUS was een veelbelovende aanzet om kwalitatieve verbindingen te leggen en nieuwe bijzondere gebouwen te laten ontstaan.

De uitwerking naar de huidige planpresentatie vraagt ook wat betreft het ontwerp van de openbare ruimte meer aandacht voor de karakteristiek die er is, om zo meer aan te sluiten en bij te dragen aan een logische opbouw van de (openbare) ruimte en gebouwtypologie.

afb. Het ontwerp van december 2019

afb. Het nieuwe ontwerp 2021-07-08

Verweven Stad De Koningswei is verblijfsplek voor stad en buurt en doorgangsruimte in één. De open ruimte verbindt binnenstad, Piushaven en parken/tuinen met elkaar (verbinding tussen Piushaven en Willem II straat, respectievelijk Spoorzone en Vrijheidspark en Factoriumtuin, Muzentuin en Stadspark Oude Dijk, zie schets Jacqueline Moors). In het huidige schetsontwerp ligt het accent op de verbinding tussen Willem II straat / Stadsforum en de Piushaven. Dit hangt samen met de contour van de openbare ruimte, waarbij de hoek van De Hof stevig binnendringt in de nieuwe Koningswei en zo de visuele en fysieke verbinding doorbreekt. Het hangt ook samen met de uitwerking van de aansluiting op het Stadsforum en de paden aan de zuidzijde. Deze paden hebben de uitstraling van ontsluiting van de bouwblokken en geven de zuidelijke rand van de Koningswei een meer privaat karakter.

9/14

Advies - Benut de kans om met een integrale ontwerpbenadering van openbare ruimte en bouwblokken vorm te geven aan de gelijkwaardigheid van de verbindingen, waarbij een directe zichtlijn en meer ruimte tussen de twee nieuwe bouwblokken nodig is om de verbinding tussen Koopvaardijstraat/Piushaven en Koningswei te kunnen maken, maar ook verder westelijk, naar de parken en tuinen.

afb. Impressie komende vanaf de Koopvaardijstraat (ZUS, december 2019) en het huidig ontwerp - De aansluiting op het Stadsforum, met de dubbele lijnen in de bestrating van het Stadsforum en het cirkelvormige pleintje op de Koningswei vraagt nog aandacht. Waar ligt de begrenzing? Past een ronde vorm voor het pleintje? - De verbindingen tussen Stadsforum, Piushaven en de tuinen / parken mogen gelijkwaardiger worden vormgegeven in vorm en materiaal, zodat de groene as van tuinen meer onderdeel wordt van de Tilburgse binnenstad en de route voor voetgangers een rustiger groen alternatief wordt voor de route via het Stadsforum. De route zal ook worden gebruikt door fietsers. Hoe kunnen de verbindingen aantrekkelijk zijn voor zowel voetgangers als fietsers? Samenkomst van de open en gesloten stedenbouwkundige karakteristieken De open karakteristiek: In het Kaderstellend Definitief Ontwerp voor het Stadsforum (ZUS, oktober 2020) is opgenomen dat het ontwerp voor het Stadsforum en het Koningsplein een integrale opgave is. De uitwerking van het ontwerp is weliswaar in twee delen uitgewerkt. Net als het Stadsforum bevindt ook het Koningsplein zich binnen de open stedenbouwkundige structuur die mede is ontstaan door de aanwezigheid van de Katterug. Het is daarom logisch het ontwerp van beide openbare ruimtes als een integrale opgave te zien. Tilburg is een stad van tuinen.

Een sterk uitgangspunt voor het ontwerp van het Stadsforum is dat de tuinen het adres maken voor de gebouwen rondom, familie van elkaar, maar met verschillen op detail. Daarmee onderscheiden deze tuinen zich van de tuinen ten zuiden van het Stadsforum, die een sterk besloten karakter hebben. Dat is een waardevol contrast. Het concept van de gebouwen die een adres krijgen is ook herkenbaar in het programma: het gebruik van de Koningswei komt voort uit de functies van de aanliggende gebouwen, SK2 en woningen. Er zullen alleen kleinschalige activiteiten plaatsvinden op het Koningsplein, de menselijke maat is leidend. Net als in het bestuurlijk centrum van het Stadsforum zal er worden vergaderd en geluncht. Omwonenden zullen er een wandelingetje maken, even zitten, praten, wat eten of drinken, spelen, een boek lezen, muziek luisteren. De Koningswei is echter ook de meest openbaar gelegen groene verblijfsplek in de Tilburgse binnenstad waar veel Tilburgers graag en vaak gebruik van zullen gaan maken om te komen spelen, picknicken, of bijvoorbeeld te sporten. Het is een plek voor de stad.

10/14

De gesloten karakteristiek: De groene ruimte aan de voet van Het Atrium is in het netwerk van openbare ruimtes langs de Piusstraat onderdeel van een reeks van ruimtes die omkaderd worden door de gesloten gevels van de omliggende bebouwing. Advies - Benut ook hier de kans om door middel van een integrale ontwerpbenadering het samenspel tussen openbare ruimte en gebouwen vorm te geven zodat ze elkaar versterken. Op het Stadsforum maken de tuinen het adres, ze geven een adres aan de gebouwen en de functies. Is de Koningswei één tuin voor alle omliggende gebouwen of zijn er verschillende karakteristieken gewenst in relatie tot Stadskantoor 2, de twee nieuwe gebouwen en de bestaande gebouwen? Is het interessant het uitgangspunt om te keren: de Koningswei is een open groene ‘tuin’ met pleinen die het adres maken voor de gebouwen rondom? - Aan de zijde van de Koningswei mogen de plinten van de nieuwe gebouwen een sterker openbaar karakter hebben dan aan de zijde van de Piusstraat. Dit laat ook het gebruik door ‘de stad’ op de Koningswei beter toe. De open ruimtes rondom de gebouwen mogen meer verblijfskwaliteit krijgen. In het huidige ontwerp ligt de nadruk te sterk op ontsluiting en doorgang.

- Een afgewogen samenhang tussen de gebouwen en de openbare ruimte en de overgang tussen openbaar en privé kan bijdragen aan betrokkenheid van de nieuwe bewoners bij de plek op de lange termijn. Kunnen zij bijdragen aan de zorg voor de Koningswei, een oogje in het zeil houden?

afb. Referentiebeeld (ZUS, december 2019) - De groene ruimte aan de voet van Het Atrium is relatief klein en mag daarom nadrukkelijker verbonden worden met doorgang tussen de twee bouwblokken, met entree naar de Koopvaardijstraat en met het zuidelijker gelegen groene ruimte op de kop van de Primus van Gilsstraat.

11/14

afb. Forum-Bos-Haven (ZUS) De karakteristieken Forum-Bos-Haven en Dekzandplateau-Drassig dal Aan de integrale benadering van de ontwerpopgave door bureau ZUS ligt een wezenlijke gedachte ten grondslag voor de verbinding tussen het centrum van Tilburg en de Piushaven en verder: de karakteristieken Forum-Bos-Haven. Deze karakteristieken geven expliciet kleur aan de reeks van de drie openbare ruimtes Stadsforum-Koningswei-Piushaven. Alhoewel elk van de drie ruimtes kenmerken heeft van deze drie karakteristieken (dit zorgt voor verbinding tussen de ruimtes), overheerst in iedere ruimte een bepaalde karakteristiek, die herkenbaar is in de aanwezige functies en materialisatie. De karakteristiek Bos is van toepassing op de Koningswei. Tegelijkertijd zijn er ook ‘Forumkarakteristieken’ (routing, bestrating) en ‘Havenkarakteristieken’ (wadi) in het plan opgenomen.

afb. Dekzandplateau-Drassig dal (ZUS)

12/14

Daarnaast ontmoeten in het ontwerp van het Stadsforum op basis van geomorfologische kenmerken het dekzandplateau en het drassige dal elkaar. In het verlengde van dit gedachtengoed is de Koningswei ‘een bos in een drassig dal’. Vanwege haar ligging is de Koningswei de groene schakel tussen stedelijke en meer landschappelijke structuren richting Piushaven en verder, richting Moerenburg en het Van Gogh Nationaal Park. De Koningswei is, vanuit de Piushaven gezien, de eerste Tilburgse tuin op de groene as van tuinen en parken in de zuidelijke binnenstad. Tegelijkertijd is de Koningswei de plek waar de stedelijkheid begint en de Stadswachter zijn betekenis waar maakt, waar ook stad en buurt, bestuurlijk centrum en wonen samenkomen. Het ‘Bos in drassig dal’-concept van de open plek in de Oisterwijkse bossen in het beekdal van de Achterste Stroom is vertaald in een gecultiveerde natuurlijke sfeer binnen een stedelijke context. Advies - Hoe kan de gelaagdheid van Forum en ‘bos in een drassig dal’, van stad en landschap, stad en buurt, nog explicieter worden vertaald in een iconische groene én tegelijkertijd stedelijke plek? Het stedelijke gebruik kan overrompelend zijn.

Is het landschappelijke karakter robuust genoeg ontworpen om in de praktijk stand te houden onder druk van het stedelijke gebruik en beheer? Leent meer ruimte onder bomen zoals in het plan van december 2019 zich beter voor het stedelijke gebruik dan een groot ruig grasveld? Ook een deels gemaaid grasveld lijkt nodig, zie referentiebeeld ZUS. De bestaande pergola als door de natuur overwoekerde ruïne, als follie, is een iconische verbeelding van de kracht van de natuur in de stad. Is een ondergrond van (val)zand nodig om er veilig te kunnen schommelen?

afb. Impressie komende vanaf het Stadsforum (ZUS, december 2019)

13/14

afb. Referentiebeelden (ZUS) - De inheemse bomen en beplanting op de Koningswei en rond de wadi aan de Piusstraat zijn onder andere geselecteerd vanwege hun hoge ecologische waarde. Ze kunnen veel meer waarde krijgen als de ecologische verbinding met de oevers van de Piushaven en het buitengebied richting Moerenburg en verder ook écht doorgetrokken wordt tot in de binnenstad en op maaiveldniveau wordt ondersteund in de Koopvaardijstraat. Denk naast de rij bomen bijvoorbeeld aan een brede ecologische berm en een groene oversteek van de Piusstraat bij de herprofilering van de Koopvaardijstraat. Een logisch vervolg op de herinrichting van de Koningswei is het ecologische lint door te trekken tot en met Stadspark Oude Dijk. - Natuurlijk heeft ook de ecologische verbinding profijt bij meer fysieke groene ruimte tussen de beide nieuwe gebouwen. Deze ruimte kan zo ook beter verbonden worden met de Koopvaardijstraat, de groene ruimte rond de wadi aan de voet van Het Atrium en met de groene ruimte op de kop van de Primus van Gilsstraat. - Zet maatwerk in voor het ontwerp van inrichtingselementen, zitranden, hoogteverschillen, trapjes, etc. om de mensen met de plek verbinden, het gewenste gebruik te faciliteren en bij te dragen aan het samenspel van openbare ruimte en gebouwen om karakter en identiteit te geven aan de Koningswei.

Pleidooi Gezien het bovenstaande houden wij als Inspiratiearchitecten een dringend pleidooi voor het heroverwegen van de huidige plannen van 2021-07-08 ten gunste van de veelbelovende aanzet uit het in december 2019 aan de gemeenteraad gepresenteerde plan van ZUS dat juist kwalitatieve verbindingen met de bestaande stad aangaat en nieuwe bijzondere gebouwen laat ontstaan!

Namens de Inspiratiearchitecten: Ton van der Hagen Martijn Honselaar Jacqueline Moors Ludo Hermans Ed Bergers

augustus 2021

14/14