09a Beheerplan Riolering - definitief

Beheerplan Riolering 2023-2026 Gemeente Tilburg 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

Inhoudsopgave Factsheet

5

1

Inleiding

6

1.1

Aanleiding

6

1.2

Doelstelling

6

1.3

Scope

6

1.4

Leeswijzer

6

Kaders en beleid

7

2.1

Wet- en regelgeving

7

2.2

Gemeentelijk beleid

7

2.3

Raakvlakken andere disciplines en stakeholders

8

2

3

4

5

Kwantiteit en Kwaliteit

10

3.1

Kwantiteit

10

3.2

Kwaliteit

10

3.3

Prestatie-indicatoren

11

Beheertactiek

13

4.1

Beheerproces

13

4.2

Activiteiten IBOR

14

4.3

Risicogestuurd beheer (PVART)

16

Financiën

21

5.1

Uitgangspunten

21

5.2

Exploitatiebudget

21

5.3

Investeringsbudget

22

6

Risico’s

23

7

Ontwikkelagenda (verbeteren en vernieuwen)

24

Bijlagen Bijlage A Beslisboom Basisplanning Inspectie (V01)

3

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

25

BEHEERPLAN RIOLERING

Bijlage B Eindscore risicoanalyse 2018

26

Colofon

27

4

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

Factsheet Apart bijlagenblad in pdf.

5

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

1

Inleiding

1.1

Aanleiding

Voorliggend document betreft het beheerplan Riolering. Dit beheerplan maakt onderdeel uit van het project IBOR dat samen met de gemeente is uitgevoerd. Het overkoepelende IBOR plan daarin dient als integraal kader. In de onderliggende beheerplannen is het bestaand beleid door vertaald naar beheer op tactisch niveau. Het zet uiteen hoe het beheer van de betreffende asset bijdraagt aan de doelstellingen van de organisatie en de belangen van de stakeholders. In het Besluit, Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (hierna: BBV) is vastgelegd, dat voor het beheer van de kapitaalgoederen meerjarenprogramma’s beschikbaar moeten zijn.

1.2

Doelstelling

De doelstelling is het opstellen van een beheerplan, dat antwoord geeft op de volgende W-vragen: • • • • • • • •

Wat heeft de gemeente in beheer (omvang en type assets)? Wat is de kwaliteit ervan (actuele kwaliteit en eventueel achterstallig onderhoud)? Wat is het ambitieniveau? Welke werkzaamheden zijn nodig om te kunnen voldoen aan deze ambitie? Welk budget is daarvoor nodig de komende jaren? Hoe verhoudt het benodigd budget zich tot het beschikbaar budget? Welke risico’s zijn er? Welke potentiële verbeteringen en vernieuwingen zijn de komende periode voorzien?

1.3

Scope

Het beheerplan Riolering heeft betrekking op alle bij de gemeente Tilburg in beheer zijnde riolering. Het beheerplan versie 1.0 is een groeidocument, dat de hoofdlijnen vanuit de huidige situatie weergeeft.

1.4

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 wordt (heel) kort stil gestaan bij de relevante kaders en het relevante beleid. Deze zijn reeds besproken in het IBOR en hier wordt het verband gelegd met de relevantie daarvan. Tevens wordt aandacht geschonken aan de relevante raakvlakken met andere beheerdisciplines alsmede relevante stakeholders. In hoofdstuk 3 wordt het areaal besproken. Wat is er in beheer (kwantiteit) en wat is daarvan de kwaliteit? Tevens komen hier ook de (relevante) prestatie-indicatoren) aan bod. Hoofdstuk 4 gaat vervolgens in op de beheertactiek waarbij het beheerproces, maar ook de wijze van onderhoud aan bod komen in de vorm van een vijftal IBOR activiteiten. Hoofdstuk 5 gaat in op het financiële aspect. Hierbij wordt aangesloten bij de in de BBV gebruikte terminologie. In hoofdstuk 6 worden de mogelijke risico’s behorende bij de beheer en onderhoud van de assets besproken, waarna het beheerplan in hoofdstuk 7 wordt afgesloten met een opsomming van potentiële verbeteringen en vernieuwingen, de zogenaamde ontwikkelagenda.

6

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

2

Kaders en beleid

2.1

Wet- en regelgeving

Het beleid voor riolering is sinds de jaren 90 van de vorige eeuw vanuit de Wet Milieubeheer vastgelegd in Gemeentelijke RioleringsPlannen (GRP’s). Bij het opzetten van het huidige GRP is voorgesorteerd op de komende Omgevingswet, die het opstellen van programma’s voorschrijft. Het Programma Water en Riolering 2020-2023 (PWR) is het huidige document waar het vigerende beleid ten aanzien van riolering is vastgelegd. Met de nog op te stellen andere programma’s zoals bijvoorbeeld voor geluid, luchtkwaliteit, waterkwaliteit en overstromingsrisico’s ontstaat zo een samenhangend pakket van maatregelen ter bescherming en verbetering van de leefomgeving. In het PWR zijn de gemeentelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater uitgewerkt. De belangrijkste doelen zijn naast het continueren van de inzameling van afvalwater, het tegengaan van wateroverlast, het tegengaan van verdroging en het bijdragen aan klimaatadaptatie. De hiervoor genoemde doelen worden grotendeels door de afdeling Ruimte (RUI) uitgevoerd. Voorliggend Beheerplan Riolering heeft vooral betrekking op het beheer van de assets wanneer deze gerealiseerd zijn. Dit valt onder de afdeling Ruimtelijke Uitvoering (RUV). Met de komst van de Omgevingswet in 2023 worden regels vastgelegd in een Omgevingsplan. De kern daarvan is ‘Ruimte geven en minder regelgeving’.

Een gevolg daarvan is dat er lokale afwegingen moeten worden gemaakt om conform de wet invulling te geven aan participatie van de betrokkenen. Dit betekent dat de oude regels die als ‘bruidsschat’ worden meegenomen de komende jaren worden getoetst en zo nodig aangepast of komen te vervallen. De impact van de Omgevingswet op het beheer van riolering is vooralsnog beperkt. De belangrijkste wetten en beleidskaders die als basis voor het PWR hebben gediend zijn de Europese Kaderrichtlijn Water, de Waterweg, de Wet milieubeheer, de Gemeentewet en de Algemene lozingenbesluiten. Voor een overzicht wordt verwezen naar het PWR. In het Beheerplan Riolering wordt ingegaan op het beheer van de riolering. Voor de wateraspecten wordt verwezen naar het Beheerplan Water.

2.2

Gemeentelijk beleid

Bij het opstellen van het PWR is naar afstemming gezocht met het klimaatbeleid dat is vastgelegd in de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie van september 2020. Kernpunten daarvan zijn dat klimaatadaptatie en water standaard onderdelen zijn voor bouwplannen in de openbare ruimte. Dat betekent voor water dat er aan de ene kant voor gezorgd moet worden dat er bij hevige regenval zo min mogelijk wateroverlast ontstaat en de situatie beheersbaar blijft. Aan de andere kant moet er zo veel mogelijk water worden vastgehouden om in droge perioden beplanting te kunnen voeden. Voor de riolering betekent dit dat vooral gekeken moet worden naar (tijdelijke) berging in pleinen, parken of plantsoenen gevolgd door gedoseerd afvoeren naar het grondwater. Dit kan door afkoppelen en tijdelijke berging in combinatie met infiltratie en het gebruik van doorlatende verharding. Bij het beheer en onderhoud van riolering is het vooral van belang om de kwaliteit van de aanwezige assets in stand te houden en de capaciteit beschikbaar te houden door effectief ingrijpen bij bijvoorbeeld wortelingroei in riolering en vervuiling van leidingen of het uitvoeren van reparaties. In dit Beheerplan Riolering wordt vooral ingegaan op dit laatste onderdeel. Het inpassen en uitwerken van nieuwe ontwikkelingen ligt vooral bij de afdeling Ruimte (RUI). De samenvatting van het beleid is gegeven in de volgende opsomming: •

7

PWR 2020-2023. Focuspunten zijn: – Het aanpakken van foutieve aansluitingen (milieuoverlast);

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

– Het doelmatig ontvlechten van bestaande gemengde rioolstelsels (scheiden regenwater van stedelijk afvalwater); – Het minimaliseren van wateroverlastsituaties; – Een bijdrage leveren aan klimaatadaptatie (uitgewerkt in Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie); – Het doelmatig beheren van het bestaand rioolsysteem; – Het voorkomen van overstorten (milieuoverlast); – Voorkomen van structurele grondwateroverlast. •

Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. Focuspunten zijn: – Klimaatadaptieve stad (incl. dorpen) in 2050; – Samen met bewoners en partners in de stad; – De Uitvoeringsagenda levert een bijdrage aan 6 doelstellingen, te weten: • een gevarieerd, natuurlijk en vitaal buitengebied; • robuuste groen-blauwe structuren; • een koele woonomgeving; • onze nieuwbouw stelt het voorbeeld; • klimaatbestendige bedrijventerreinen; • klimaatbewustwording en koel gedrag.

2.3

Raakvlakken andere disciplines en stakeholders

Algemeen Veel van de maatregelen voor klimaatadaptatie hebben met de inrichting van de openbare ruimte te maken. Samenwerking met de andere stakeholders is daarbij essentieel. Bij het opstellen van het PWR 2020-2023 is naar afstemming gezocht met het klimaatbeleid, dat is vastgelegd in de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie van september 2020. Door samen te werken en af te stemmen met de andere stakeholders betrokken bij de inrichting van de openbare ruimte ontstaan nieuwe kansen om voorbereid te zijn op de toekomst.

Water Aan het rioolstelsel zijn een aantal retentievoorzieningen gekoppeld. Het beheer en onderhoud daarvan is bij het beheer van oppervlaktewater opgenomen (Beheerplan Water) en wordt daarom verder niet in dit Beheerplan genoemd.

Groen In geval van overvloedige regenval, wordt een deel van het regenwater opgevangen in zogenaamde wadi’s. Deze groene greppels in het stedelijk gebied vallen qua beheer onder andere disciplines. De reguliere werkzaamheden zoals het maaien van gras, gaan mee in de betreffende onderhoudsronden.

Schoon In geval van overvloedige regenval wordt een deel van het regenwater opgevangen in zogenaamde wadi’s. Deze groene greppels in het stedelijk gebied vallen qua beheer onder andere disciplines. De reguliere werkzaamheden zoals het verwijderen van afval, gaan mee in de betreffende onderhoudsronden. Van verhardingen af komend overtollig regenwater wordt afgevoerd via goten en kolken. Dat betekent dat deze vrij moeten zijn van belemmeringen en dat de goten periodiek geveegd moeten worden. Aangezien er bij het vegen afval in de kolk kan komen, worden werkzaamheden als het vegen van de goten en het reinigen van de kolken in deze volgorde uitgevoerd.

Wegen Het Programma Water en Riolering (PWR) 2020-2023 laat zien dat de gemeente Tilburg verder bouwt aan een robuust en flexibel water- en rioleringssysteem. Om het water- en rioleringssysteem toekomstbestendig te kunnen inrichten, hanteert de gemeente vanaf 2020 een regenwateropgave voor vervanging en toename van het verhard oppervlak bij stedelijke ontwikkeling en projecten in de openbare ruimte. Dit is nodig om de zwaardere buien te verwerken zonder dat er schade ontstaat. 8

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

De regenwateropgave verplicht tot het aanbrengen van regenwaterberging. Ook voor de projecten geïnitieerd vanuit de onderhoudsopgave wegen geldt bovenstaande eis. Per project wordt dit binnen het meerjarenprogramma integraal afgestemd en wordt onderzocht wat mogelijk is qua waterberging. Bij het plannen van onderhoudswerkzaamheden wordt rekening gehouden met eventuele werkzaamheden van andere disciplines. Hierdoor is het mogelijk dat werkzaamheden niet altijd op het gewenste moment uitgevoerd kunnen worden. Zo heeft het bijvoorbeeld geen nut nu een riool, dat onder de wegverharding ligt, volledig te gaan vervangen als de wegverharding nog voldoet. Doordat de riolering en de wegen allebei door de gemeente worden beheerd, is het relatief eenvoudig deze plannen op elkaar af te stemmen. De afstemming tussen deze disciplines vindt plaats bij de programmering van het meerjarenprogramma (MJP).

9

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

3

Kwantiteit en Kwaliteit

3.1

Kwantiteit

Het rioolstelsel van de gemeente Tilburg (inclusief Biezenmortel) omvat de onderdelen, zoals opgenomen in tabel 1. De fysieke gegevens van de onderdelen worden bijgehouden met het beheersysteem Obsurv. Installaties, zoals gemalen en randvoorzieningen zijn opgenomen in het beheersysteem SAM. Tabel 1: Overzicht rioolonderdelen (Bron: Obsurv oktober 2021, later aangevuld door de gemeente)

Onderdeel Vrijvervalriolen gemengd Vrijvervalriolen gescheiden (vuil+schoon totaal) Drainage Persleidingen Drukrioolleidingen(buitengebied) Rioolgemalen Drukrioolunits (buitengebied) Kolken (incl. kolkaansluiting) Huisaansluitingen IBA's (minizuiveringen in buitengebied) Peilbuizen Randvoorzieningen zoals bijv. bergbezinkbassins Infiltratievoorzieningen (lengtes infiltratieriool zijn bij vrijvervalriool gescheiden opgeteld)

3.2

Lengte/Aantal 5301 7131 381 481 1011 1401 5781 84.6422 101.1742 232 872 81 532

Eenheid km km km km km stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks

Kwaliteit

Het areaal bestaat uit verschillende rioolonderdelen (subassets). Afgelopen jaren is aan de hand van een risicomatrix de kwaliteit van de hoofdcomponenten in beeld gebracht. Deze kwaliteit is geëxtrapoleerd naar een totaalbeeld zoals in tabel 3 weergegeven. De gemeente is hiermee ‘in control’. Tabel 2: Kwaliteit rioolonderdelen (bron: factsheet Riolering d.d. 08-12-2020)

Onderdeel Vrijvervalriolen

Huidige kwaliteit Kwaliteit voldoet

Drainage Persleidingen/drukrioolleidingen Gemalen/drukrioolunits

Niet bekend Niet bekend Kwaliteit voldoet en bedrijfszekerheid is gewaarborgd Niet bekend Niet bekend Kwaliteit voldoet

Kolken (incl. kolkaansluiting) Huisaansluitingen IBA's (minizuiveringen in buitengebied) Peilbuizen Randvoorzieningen zoals bijv. bergbezinkbassins

Kwaliteit voldoet Kwaliteit voldoet

1 Bron: Beheerprogramma Obsurv oktober 2021 2 Bron: Aangeleverd door gemeente (na oktober 2021)

10

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

Meetmethode Inspectie/onderzoek o.b.v. risico matrix Geen onderzoek naar kwaliteit Geen onderzoek naar kwaliteit Jaarlijkse inspectie compleet areaal Geen onderzoek naar kwaliteit Geen onderzoek naar kwaliteit Jaarlijkse inspectie compleet areaal Jaarlijkse inspectie compleet areaal Jaarlijkse inspectie mechanische en elektrische installaties. Inspectie/onderzoek o.b.v. risico matrix

BEHEERPLAN RIOLERING

Bij sommige onderdelen is aangegeven dat de kwaliteit niet bekend is. Persleidingen zijn bijvoorbeeld nog niet te inspecteren. Ontwikkelingen zijn echter gaande om op termijn met intelligente pigs (proppen die je door de persleiding kunt persen) toch allerlei gegevens te verzamelen. Het is ook niet gebruikelijk om onderzoek naar de kwaliteit van huis- en kolkaansluitingen te doen. In de praktijk vindt aansturing plaats vanuit klachten en meldingen. Ook de kwaliteit van drainage is moeilijk vast te stellen. De leidingen zijn meestal te klein om met een camera te inspecteren. Wordt tijdens het reinigen geconstateerd dat kolken beschadigd zijn of niet functioneren, dan wordt dit als melding behandeld. In het proces van de afhandeling van meldingen/klachten wordt gekeken of maatregelen noodzakelijk zijn of niet. Als dat wel het geval is dan worden de maatregelen binnen dit proces verholpen. De ouderdom van de vrijvervalriolering is als volgt in de tijd verdeeld:

Figuur 1: Verdeling riolering per aanlegjaar (bron: export Obsurv oktober 2021)

Uit figuur 1 valt op dat de rioolaanleg in Tilburg (net als in de rest van Nederland) pas goed op gang is gekomen in de jaren 50 van de vorige eeuw. Met een piek aan het begin van deze eeuw. De piek is voor een deel te verklaren doordat toen veel meer dubbele rioolstelsels zijn aangelegd. Die groei (en waarschijnlijk ook de groei van het aantal woningen in Tilburg) vlakte pas af na 2010. Vrij vervalriolering is in de regel na 80 jaar versleten. Dit betekent dat er een vervangingsgolf aan zit te komen.

3.3

Prestatie-indicatoren

Prestatie Indicatoren zijn voor het vrij vervalriool lastig op te stellen. Anders dan bijvoorbeeld bij het beheer van verhardingen is riolering niet zichtbaar en niet te koppelen aan beeldkwaliteit. Inspectie vindt weliswaar periodiek plaats, maar met een lage frequentie en betreft niet het gehele rioolstelsel. Daarnaast hanteren we als beheerder riolering indicatoren om te monitoren of we datgene doen wat we moeten doen. Om onze prestatie te kunnen halen, hanteren we de volgende indicatoren: • •

Is het areaal opgenomen in een beheersysteem en voldoet de registratie aan de informatiebehoefte; Mate waarin het onderhoud is uitgevoerd: – Service onderhoud. – Regulier onderhoud3. • Aantal mechanische gereinigde kolken.

3 De nadere invulling van de prestatie-indicator is afkomstig uit het “Plan van Aanpak Rioolbeheer Tilburg 2021-2024”

(PVART). De aannemer rapporteert rn monitort deze prestatie-indicatoren gedurende operationele perioden in het weekelijks operationeel overleg, de ‘Weekly’. 11

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

• • • • • •

12

• Aantal handmatig gereinigde kolken. • Lengte gereinigde lijngoot. • Lengte gereinigde riolering. • Tonnage stort vanuit gereinigde riolering. – Groot onderhoud. Mate waarin staat van onderhoud bekend is. Wijze waarop kwaliteitseisen zijn vastgelegd. Wijze waarop geconstateerde kwaliteit is vastgelegd. Aantal ontvangen meldingen betreffende riolering, uitgesplitst naar terechte en onterechte meldingen. Zijn de geplande inspecties (inclusief monitoring) en onderzoeken uitgevoerd: • Aantal putten waar vanuit putvideo-inspecties zijn uitgevoerd. • Lengte riolering waarin gedetailleerde inspectie is uitgevoerd. Aantal innovatieve toepassingen / pilots.

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

4

Beheertactiek

4.1

Beheerproces

De rioolstelsels omvatten een variëteit aan onderdelen. Ieder onderdeel vraagt een op de aard toegespitst beheer. Op hoofdlijnen zijn de volgende onderdelen te onderscheiden met daarachter de verdeling naar type onderhoud. De types onderhoud zijn in de volgende paragraaf nader toegelicht. Een deel is opgenomen in het Risicogestuurd beheer (PVART). Dit is in paragraaf 4.3 nader toegelicht. Tabel 3: Type onderhoud per subasset

Onderdeel Drainage

Service onderhoud Herstellen gebreken o.b.v. meldingen

Kolken

Herstellen gebreken o.b.v. meldingen

Huis- en kolkaansluitingen

Herstellen gebreken o.b.v. meldingen

n.v.t.

Vrij vervalriool

Herstellen gebreken o.b.v. meldingen

Gemalen

Herstellen gebreken o.b.v. meldingen

Persleidingen hoofdgemalen

Herstellen gebreken o.b.v. meldingen

Jaarlijks planmatig risicogestuurd inspecteren Jaarlijks planmatig repareren o.b.v. maatregelprogramma Jaarlijks planmatig reinigen en preventief onderhoud (reparatie) door eigen personeel -

Randvoorzieningen

Herstellen gebreken o.b.v. meldingen

Drukriool (pompunits en leidingen)

Herstellen gebreken o.b.v. meldingen

Retenties IBA’s

Ondergrondse infiltratievoorzieningen (infiltratieriolen, kratjes e.d.) 13

Herstellen gebreken o.b.v. meldingen Herstellen gebreken o.b.v. meldingen

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

Regulier onderhoud Onderzoek naar grondwateroverlast i.v.m. zorgplicht grondwater Jaarlijks planmatig risico gestuurd reinigen Planmatig herstel gebreken

Groot onderhoud Vervanging vanuit zorgplicht bij structurele grondwateroverlast Vervangen o.b.v. leeftijd bij groot onderhoud of reconstructie aan wegen en riolering, gepland via MJP Vervangen o.b.v. leeftijd bij groot onderhoud of reconstructie aan wegen en riolering, gepland via MJP Vervangen o.b.v. kwaliteit en/of leeftijd, gepland in MJP.

Vervangen o.b.v. kwaliteit en/of leeftijd, gepland in MJP. Vervangen o.b.v. kwaliteit en/of leeftijd, gepland in MJP. Vervangen o.b.v. kwaliteit en/of leeftijd, gepland in MJP.

Jaarlijks planmatig risico gestuurd inspecteren Jaarlijks planmatig repareren o.b.v. maatregelprogramma Installatie-deel: jaarlijks planmatig reinigen en preventief onderhoud (reparatie) door eigen personeel Jaarlijks planmatige Vervangen o.b.v. kwaliteit inspectie en preventief en/of leeftijd, gepland in onderhoud. MJP. Valt onder Beheerplan Water Beheercontract IBA’s Vervangen o.b.v. kwaliteit uitgevoerd door en/of leeftijd, gepland in Waterschap MJP. Periodieke planmatige Vervangen o.b.v. kwaliteit inspectie en preventief en/of leeftijd, gepland in onderhoud. MJP.

BEHEERPLAN RIOLERING

Onderdeel Peilbuizen

Regulier onderhoud Groot onderhoud Jaarlijks planmatige Vervangen o.b.v. kwaliteit inspectie en preventief en/of leeftijd, gepland in onderhoud. MJP. NB: risico's bij overstortputten en ontvangende stelsels van drukrioolsystemen zijn nog in onderzoek.

4.2

Service onderhoud Herstellen gebreken o.b.v. meldingen

Activiteiten IBOR

Binnen IBOR staan we voor de uitdaging om met de beschikbare middelen minimaal te voldoen aan de wettelijke bepalingen en bovendien overeenkomstig de beleidskaders bij te dragen aan bestuurlijke ambities. Voor een optimale balans tussen prestaties, risico’s en kosten stellen we maatregelen op voor riolering en voeren we onderhoud uit. Dit doen we aan de hand van een aantal activiteiten.

Areaal op orde Om te kunnen bijdragen aan de bestuurlijke doelen is het van belang om actuele, betrouwbare en complete gegevens van de riolering te hebben. Hiervoor is het beheerareaal zowel administratief als geometrisch opgenomen in de beheersystemen. Deze gegevens worden continu bijgehouden. Revisiegegevens en areaaluitbreidingen voeren we continu door. Het beheersysteem geeft ons inzicht in de kwaliteit en kwantiteit van het te beheren areaal, maar ook in de uit te voeren onderhoudsmaatregelen op basis van de uitgevoerde onderzoeken.

Onderzoek Via een periodieke inspectie brengen we de toestand van de riolering in kaart. De resultaten daarvan nemen we op in het beheersysteem en zijn de basis voor de bepaling van de benodigde onderhoudsmaatregelen en bijbehorende kosten in het gewenste planjaar. Daarnaast gaan bij riolering inspectie- en onderhoudswerk vaak samen. Zo worden de kolken visueel beoordeeld wanneer deze worden gereinigd, maar dient de vrij vervalriolering eerst gereinigd te worden om een doeltreffende inspectie uit te kunnen voeren. Om die reden zijn inspecties onderdeel van het regulier onderhoud. De volgende inspecties worden uitgevoerd: • • •

Vrij vervalriolering: jaarlijks een deel gereinigd en geïnspecteerd. Kolken: jaarlijks visueel geïnspecteerd tijdens reiniging. Gemalen en andere mechanische objecten: jaarlijkse inspectieronde.

Onderhoud ten laste van exploitatie4 In het onderhoud nemen we alle activiteiten op om de openbare ruimte schoon, heel, veilig en functioneel te houden en het gewenste ambitieniveau na te streven. Met het uitvoeren van maatregelen verlagen we de kans van optreden van een mogelijk risico. In de volgende alinea’s zijn de verschillende types onderhoud toegelicht.

Service onderhoud Het betreft hier incidenteel onderhoud, reparaties en herstel op basis van meldingen en storingen aan het rioleringsstelsel. Veelal bedoeld om direct gebreken en gevaarlijke situaties op te heffen (reactieve onderhoudswerkzaamheden). Het doel van service onderhoud is het terugbrengen van het object in een aanvaardbare conditie. De dekking voor het service onderhoud is afkomstig uit het exploitatiebudget en geprogrammeerde budgetten. Deze maken geen onderdeel uit van het MeerJarenProgramma.

4 Het service en het regulier onderhoud worden deels uitgevoerd in het kader van het Risico gestuurd rioolbeheer

(PVART). Dit is in paragraaf 4.3 toegelicht. 14

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

Het service onderhoud is ondergebracht in diverse beheercontracten: • • • •

Rioleringsbeheercontract (2017-2024) – zie paragraaf 4.3 voor een nadere uitwerking. Beheercontract IBA's (wordt uitgevoerd door het waterschap). Beheercontract grondwatermeetnet (wordt uitgevoerd door Brabantwater). Beheercontract drukriolering.

Storingen en regulier onderhoud aan gemalen wordt door eigen personeel uitgevoerd.

Regulier onderhoud Het Regulier onderhoud is planmatig en bestaat hoofdzakelijk uit een jaarlijkse onderzoeksronde. Geconstateerde gebreken worden direct verholpen binnen de afgesloten contracten. Het doel van het regulier onderhoud is het in een aanvaardbare conditie houden van het betreffende object. Is het object ‘versleten’, dan wordt het overgehaald naar groot onderhoud. Van de vrij vervalriolering wordt jaarlijks een deel gereinigd en geïnspecteerd. De kolken worden jaarlijks gereinigd. Het onderhoud aan het vrij vervalriool en de kolken is opgenomen in het Rioleringsbeheercontract, PVART. In paragraaf 4.3 is dit uitgebreid toegelicht. Gemalen en andere mechanische objecten zijn in een jaarlijkse inspectieronde opgenomen. IBA’s, systemen voor de Individuele Behandeling van Afvalwater, worden toegepast in het buitengebied waar het maken van rioolaansluitingen te duur is. Het zijn minizuiveringen die vaak per woning worden aangebracht. Ze worden volgens een langjarig contract door het Waterschap onderhouden. Het beheer van het grondwatermeetnet (peilbuizen) wordt in opdracht van de gemeente uitgevoerd door Brabant Water.

Onderhoud ten laste van investeringen Naast het onderhouden van de assets voeren we ook vervangingen, herinrichtingen of reconstructies uit in de openbare ruimte. Investeringen vinden vaak plaats omdat de levensduur van de betreffende asset is verstreken of als de functie van de bestaande asset niet meer voldoet aan de gestelde eisen van deze tijd of omdat er vanuit een andere invalshoek een herinrichting nodig is. Geprogrammeerde budgetten maken deel uit van het MeerJarenProgramma.

Groot onderhoud Groot Onderhoud omvat omvangrijke maatregelen, zoals herstratingen en grootschalig asfaltwerk, rehabilitaties of herstelwerkzaamheden aan kunstwerken, vervanging van groenvoorzieningen, rioolrenovaties etc. Allen gericht op het herstellen c.q. vervangen van een deel van de bestaande openbare ruimte, zonder dat daarbij noemenswaardige functiewijzigingen van de betreffende objecten aan de orde zijn. Het doel van groot onderhoud is het terugbrengen van het betreffende object in zijn bestaande functie. De dekking voor het groot onderhoud is afkomstig uit het investeringsbudget en geprogrammeerde budgetten maken onderdeel uit van het MeerJarenProgramma. Het uitvoeren van groot onderhoud is erop gericht om de aanwezige riolering weer op een goed niveau te brengen. Indien repareren van geconstateerde gebreken in het rioolstelsel niet doelmatig is, worden riolen (inclusief rioolaansluitingen) vervangen. Voor gemalen en drukrioolunits is een meerjarig vervangingsprogramma beschikbaar. Dit wordt indien nodig elke PWR periode aangepast. Het doel van groot onderhoud is het terugbrengen van het betreffende object in zijn bestaande functie. Wanneer groot onderhoud samenhangt met andere assets wordt het opgenomen in het integrale MJP.

Vernieuwingen Onder vernieuwingen verstaan we aanpassingen aan de bestaande objecten zoals het aanleggen van blauwe aders (incl aanleg waterpark Pauwels) en het uitvoeren van hydraulische verbetermaatregelen. Verder worden er maatregelen uitgevoerd vanuit de Stedelijke Wateropgave, (SWO), het Afvalwater Akkoord met het Waterschap (AWAK) en de Kader Richtlijn Water (KRW) en worden klimaatadaptieve maatregelen uitgevoerd. Dit wordt 15

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

momenteel door de afdeling RUI geprogrammeerd en afgestemd in het MJP. Na realisatie worden de gemaakte werken overgedragen aan de afdeling Ruimtelijk Beheer (RUV).

Innovatie / Pilots We beheren de openbare ruimte op een slimme manier en spelen daarbij in op toekomstige trends en ontwikkelingen. Door het uitvoeren van pilots verkleinen we de risico’s bij een nieuwe toepassing en krijgen we inzicht in deze nieuwe producten en/of methodieken. Dat maakt de kans op succes bij een toepassing op grotere schaal groter.

4.3

Risicogestuurd beheer (PVART)

In 2017 heeft de gemeente Tilburg opdracht gegeven aan MJ Oomen, Rions en Suez, samenwerkend in de ‘Rioolbeheer Combinatie Zuid’, voor het uitvoeren en opbouwen van het risico gestuurde rioolbeheer. Het contract 2017-2020 is verlengd naar de periode 2021-2024. Vanuit de situatie dat niet van elke rioolstreng de kwaliteit bekend was, is bij de start gekeken hoe de risico’s op een efficiënte wijze beheersbaar gemaakt konden worden. Het contract is afgesloten binnen het Service onderhoud en het Regulier onderhoud voor het beheer van kolken en vrij vervalriolen. De wijze van uitvoering is beschreven in het ‘Plan van Aanpak Rioolbeheer gemeente Tilburg 2017-2020’, bij de verlenging geactualiseerd in ‘Rioolbeheer gemeente Tilburg 2021-2024’. In de rest van dit document wordt naar dit contract/plan verwezen als het PVART. In de volgende paragrafen is een toelichting gegeven op de werkwijze.

Kolken Van oudsher werden alle kolken en lijngoten in Tilburg ieder jaar 2x gereinigd. In 2017 is op de volgende wijze gestart met risicogestuurd beheer: Alle kolken en lijngoten werden in het voorjaar gereinigd waarbij de vervuiling per object werd geregistreerd. De eerste keer bleek dat het areaal groter was dan volgens de contractstukken. 88.400 kolken (later bijgesteld naar 84.642 – tabel 1) tegenover 63.400 stuks volgens contract. 90% van de kolken blijkt mechanisch gereinigd te kunnen worden, de resterende 10% moet handmatig (vanwege slechte bereikbaarheid voor onderhoudsvoertuigen). Alleen de meest vervuilde kolken, circa 10.000 stuks, en circa 15.000 stuks kolken langs de hoofdontsluitingswegen, in het centrum en in Berkel-Enschot (veel bomen) werden in het najaar een tweede keer gereinigd. In 2021 is de werkwijze verder geoptimaliseerd door te kijken welke kolken door geparkeerde auto’s niet gereinigd konden worden. Dit betreft 1 à 2% van het areaal. Zijn de kolken aan weerszijden van zo’n kolk wel gereinigd, dan is geen verdere actie ondernomen. Is in een straat meer dan 50% van de kolken niet te reinigen, dan wordt hier later teruggekomen en handmatig gereinigd. Na grote evenementen zoals Carnaval, het Festival van het Levenslied, de Tilburgse Kermis en Tilburg Zingt krijgen de kolken in het evenementengebied een extra reinigingsbeurt.

Dit betreft circa 5.100 kolken. Na een wegreconstructie valt op dat de kolken in het werkgebied of langs de transportroute er naar toe veel zand bevatten. Dit vraagt om een extra inspanning. Binnen het proces is gaandeweg meer aandacht gekomen voor de oorzaak van klachten en meldingen. De monteur legt nu ook de oorzaak vast. Zodat hier gericht op gestuurd kan worden. Een voorbeeld is dat in woonwijken de beeldkwaliteit voor natuurlijk afval van B naar C is gegaan. Dat betekent dat er veel blad mag liggen. Het blijkt de afvoer via kolken te belemmeren en een toename van het aantal klachten tot gevolg te hebben. Na klachten over slecht functionerende kolken wordt dit aan de betreffende stakeholders doorgegeven. Wanneer bij de reiniging blijkt dat kolken beschadigd zijn, stankschermen ontbreken, er sprake is van wortelingroei/verstopping of andere schades wordt dit door de reiniger gemeld en als meldingen in het service onderhoud verholpen. Wanneer dat niet mogelijk is, wordt nader bekeken hoe de melding af te handelen.

Vrij vervalriolen - reiniging Voor de start van het risico gestuurde rioolbeheer werd gewerkt volgens een schema waarbij het streven was om elke 10 jaar te reinigen en elke 20 jaar te inspecteren. Met inspecteren werd pas gestart wanneer een riool 40 jaar oud was. Met het aangaan van het contract aangaande ‘risico gestuurd rioolbeheer’ is in beginsel gewerkt volgens de volgende regels: • • • 16

Alleen reinigen waar het werkelijk vuil (genoeg) is; Gerichte inspectie waar er behoefte is; Alleen maatregelen treffen waar het risico hoog genoeg is. Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

Na een pilot is dit uitgerold over heel Tilburg. Als basis dient een putvideo-inspectie (ook wel globale inspectie genoemd). Hiervoor zijn een aantal putten verspreid over de hele gemeente geselecteerd. Vanuit deze putten worden de rioolstrengen in de gebruikssituatie gefilmd. Er ontstaat zo vooral een beeld van de vervuilingssituatie. Aangevuld met een risicoprofiel, riolen uit het vervangingsplan en riolen waar werkzaamheden plaatsvinden vanuit de andere assets (onder andere het MJP) wordt vervolgens een selectie gemaakt om riolen te reinigen en/of gedetailleerd te inspecteren. Met een gedetailleerde inspectie worden de leidingen met een camera vanuit de rioolstreng geïnspecteerd. Voorafgaand daaraan worden de leidingen gereinigd (de opgestelde beslisboom voor deze basisplanning is weergegeven in Bijlage A). De resultaten worden beoordeeld en aan de hand daarvan zijn maatregelen vastgesteld en uitgevoerd. Bij het vaststellen van de maatregelen wordt ook gekeken naar nut en noodzaak van de ingreep. Met de globale inspectie ontstond in één jaar een globaal beeld van het hele rioolstelsel. Er bleek in circa 80% van de leidingen geen reiniging nodig. De vier jaar er op is gericht gereinigd en geïnspecteerd. Doordat bewust de meest vervuilde riolen werden opgezocht resulteerde dit in een verhoging van de hoeveelheid af te voeren slib van 3,7 ton/km naar 7,2 ton/km.

Door deze manier van werken is de lengte van de te reinigen riolen afgenomen. Door het selectiecriterium op basis van vervuiling is de gemiddelde hoeveelheid af te voeren slib per strekkende meter toegenomen. Naar aanleiding van de inspecties is een inhaalslag uitgevoerd voor wat betreft de rioolreparaties. Door het werken met een geoptimaliseerd risicogestuurd maatregelenfilter leverde dit een besparing op van 20% over de uitgevoerde reparaties. Gelijktijdig zijn infiltratievoorzieningen geïnventariseerd en waar mogelijk geïnspecteerd. Er bleken meer infiltratievoorzieningen aanwezig, namelijk 53 stuks. In dit aantal zijn de infiltratieriolen niet meegenomen. Met de kennis verzameld vanuit de globale inspectie en die kennis te vergelijken met de planning van de reinigingsronden van voor het risicogestuurd beheer zijn vervuilingsgevoelige riolen geselecteerd. Deze worden met een volgende serie globale inspecties gemonitoord. Met deze informatie wordt alleen gereinigd waar nodig is en worden op de lange termijn kosten bespaard. Aanvullend wordt nader onderzoek gedaan waarom de riolen zo snel vervuild raken. Zo mogelijk wordt de oorzaak weggenomen. Het is een kenmerk van risicogestuurd rioolbeheer dat het sterk reageert op de input. Hiermee rekening houdend is voor de rest van de contractperiode de volgende aanpak vastgesteld voor reiniging en onderhoud: • • • • • • •

Gerichte putvideo op eerder vastgestelde locaties met vervuiling; Risicogestuurd reinigen op basis van data komende uit putvideo; Inspecteren waar nodig; Treffen van onderhoudsmaatregelen (b.v. wortelfrezen) op basis van data uit de putvideo of de aanvullende gedetailleerde inspectie; Onderzoek oorzaken van (te) snel terugkerende vervuiling; Meldingen vrijverval-riool vastleggen, analyseren, monitoren en oplossen; Afstemmen van de inspectiewerkzaamheden met geldende MJP. Dat wil zeggen inspecteren waar voorafgaand aan uit te voeren vervangingswerkzaamheden onvoldoende rioolgegevens beschikbaar zijn.

Om beter grip te krijgen op de vervuilingshistorie heeft de aannemer een voorstel gedaan om de, aan het risico gestuurd beheer voorafgaande, gebiedsgewijze reinigingshistorie vast te leggen in ribx-bestanden. En deze in het beheerprogramma in te lezen, zodat ook deze informatie direct benaderbaar is.

Vrij vervalriolen - inspectie In de periode 2011 tot 2022 is 710 km riolering geïnspecteerd. Een analyse door de uitvoerenden van het beheercontract aangaande wel of niet beschikbare kwaliteitsinformatie leverde figuur 2 op. Hierin is de verdeling over de leeftijd van het riool zichtbaar gemaakt.

17

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

Figuur 2: Aandeel strengen met beschikbare kwaliteitsindicatie per leeftijdsgroep (bron: PVART)

De verdeling bevestigt het voorheen uitgevoerde beleid. Pas na 40 jaar wordt intensiever geïnspecteerd. Opvallend is dat er geen 100% dekking is en er nauwelijks opleveringsinspecties beschikbaar zijn. Dit houdt risico’s in omdat in de tijd groeiende schades zoals wortelingroei en aantasting niet in een vroeg stadium in beeld komen. Er kan dan niet in een vroeg stadium worden ingegrepen wat op termijn tot grotere schades en hogere kosten leidt. In het kader van het risico gestuurd beheer zijn de volgende conclusies getrokken: • • • • • • • •

Opleverinspecties zijn niet ingevoerd in het systeem. Dit betekent dat er geen nulmeting beschikbaar is; Het riool werd pas interessant voor gedetailleerde inspectie na 40 levensjaren; Hierna werden deze riolen geïnspecteerd conform de beslisboom Tilburg. Deze grens van 40 jaar lijkt tot op heden niet gezorgd te hebben voor risico’s of calamiteiten (het beeld is onduidelijk omdat dergelijke verschijnselen niet structureel zijn bijgehouden). Data uit putvideo heeft aangetoond dat er ook schades geconstateerd zijn in riolen jonger dan 40 jaar, die voor reparatie in aanmerking komen (zie figuur 3 en figuur 4); Riolen die in het MJP geselecteerd waren, werden geïnspecteerd; De intentie van de opdrachtgever was om riolen van 40 jaar en ouder eens in de 20 jaar geïnspecteerd te hebben. Met het PVART is aangetoond dat ook in jongere riolen schades voorkomen. De uitvoering is hierop aangepast. Na de inspectie bepaalde het maatregelfilter het vervangings- en maatregelenplan.

De maatregelen die in het kader van risico gestuurd beheer zijn uitgevoerd zijn in figuur 3 en figuur 4 uitgezet tegen de leeftijd van de riolen.

18

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

1600

60%

1400

50%

1200

Aantal

800

30%

600

Aandeel

40%

1000

20%

400 10%

200 0

0% 1-10

11-20

21-30

31-40

41-50

51-60

61-70

>70

Totaal

Leeftijdscategorie streng (peiljaar 2021) Aantal geïnspecteerde strengen

Aandeel strengen met reparaties

Figuur 3: Aandeel strengen met reparaties uitgezet tegen het aantal geïnspecteerde strengen (per leeftijdscategorie) (bron: PVART)

Uit figuur 3 blijkt dat te repareren schades niet alleen voorkomen in riolen ouder dan 40 jaar. Ook bij jongere riolen komen schades voor, waarbij reparatie noodzakelijk is. Wortels

Scheur

Inlaat

Afzetting

Overig

60%

50%

Aandeel

40%

30%

20%

10%

0% 1-10

11-20

21-30

31-40

41-50

51-60

61-70

Leeftijdscategorie streng (peiljaar 2021) Figuur 4: Onderverdeling soort schade per leeftijdscategorie (bron: PVART)

19

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

>70

Totaal

BEHEERPLAN RIOLERING

Uit het voorgaande en figuur 3 en figuur 4 kunnen de volgende conclusies worden getrokken: • • • •

Pas na een leeftijd van 10 jaar beginnen met inspecteren lijkt (afgezien van in de hand houden van wortelingroei) terecht; Pas na een leeftijd van 20 jaar lijken gebreken, die met stabiliteit te maken hebben, op te treden; De regel om pas na 40 jaar te beginnen met inspecteren wordt niet onderbouwd. Uit de inmiddels opgedane ervaring blijkt dat ook in jongere riolen schades voorkomen waar reparatie nodig is; Voorgaande uitspraken zijn gebaseerd op uitgevoerde inspecties. Er is echter geen compleet beeld.

Hieruit is de volgende strategie ontstaan, zoals die in het geactualiseerde PVART van eind 2020 als kans is verwoord: • • • • • • •

Globale inspectie uitvoeren op de leeftijdsgroep 20-40 jaar; Op basis van de resultaten van de globale inspectie risico gestuurd gedetailleerd inspecteren; Om de achterstand niet te vergroten ieder jaar een gedetailleerde inspectie uitvoeren in de riolen die 40 jaar worden; Nader onderzoek uitvoeren naar liggende inspectieresultaten en deze toevoegen aan de beheerdata, waardoor ze direct toegankelijk zijn; Risico gestuurd gedetailleerd inspecteren in riolen die ouder zijn dan 40 jaar waar geen inspectieresultaten van beschikbaar zijn; Afstemmen en uitvoeren inspectiewerkzaamheden met het geldende MJP; Uitvoeren van maatregelenplan op basis van data uit de gedetailleerde inspecties met als onderdelen ook het uitvoeren van aanvullend onderzoek zoals bijvoorbeeld betononderzoek (maken boorkernen) en inventarisaties.

Dit betekent een uitbreiding van het contract voor risicogestuurd rioolbeheer en dus een kostenverhoging voor de korte termijn. Op de lange termijn zal dit echter resulteren in een kostenverlaging, doordat riolen langer meegaan en er een beter inzicht is wanneer onderhoudsmaatregelen nodig zijn of vervanging nabij is. Ook zal het inzicht in locaties en omvang van wortelingroei toenemen. Door de toenemende omvang en intensiteit van buien is de aanwezige capaciteit van het riool hard nodig. Wortelingroei kan die capaciteit aanzienlijk beperken. De hiervoor te verrichten extra werkzaamheden zijn door de aannemer als ‘Kans’ gepresenteerd. Het is aan de gemeente of ze deze kans wil benutten.

20

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

5

Financiën

De dekking van het service onderhoud komt vanuit het exploitatiebudget. De dekking van groot onderhoud en vernieuwing komt vanuit het investeringsbudget. De in dit hoofdstuk genoemde getallen zijn overgenomen uit het PWR 2020-2023.

5.1

Uitgangspunten

De vervangingswaarde van het bestaande areaal is als volgt: Tabel 4: Vervangingswaarde en vervangingsleeftijd

Onderdelen Vrij vervalriool, drainage, persleidingen Huis- en kolkaansluitingen Drukrioolleidingen Rioolgemalen/drukrioolunits: - Gemalen bouwkundig - Gemalen drukrioolunits - Mechanische installatie - Electrische installatie IBA’s Peilbuizen Randvoorzieningen Infiltratievoorzieningen Totaal

Vervangingswaarde x € 1.000.000 480,3 onbekend 2,5 22,7 / 3,4

Vervangingsleeftijd 80 jaar (niet voor aansluitingen en kolken) 40 jaar 80 jaar 60 jaar 40 jaar 20 jaar 12 jaar onbekend onbekend 80 jaar 40 jaar

0,2 0,1 4,0 513,2

NB de vervangingswaarde van de bovengrondse infrastructuur is niet meegerekend. Deze komt voor rekening van de betreffende stakeholders. Huis- en kolkaansluitingen zijn niet nader geraamd – deze worden alleen op grote schaal vervangen bij vervanging van de bovengrondse infrastructuur.

5.2

Exploitatiebudget

Tabel 5: Kosten voor exploitatie

Omschrijving Areaal op orde (informatiebeheer)6 Onderzoek7 Service onderhoud8 Regulier onderhoud / MJP Benodigd

€

2023 92.557

€ 105.280 € 614.277 € 1.922.526 € 2.734.640

€

2024 92.557

€ 105.510 € 616.197 € 1.934.326 € 2.748.590

5 Gebaseerd op het budget van 2025 6 Betreft indirecte kosten. 7 Zowel directe als indirecte kosten (€ 72.479,-) 8 Inclusief schadeloosstellingen à € 16.069,- (indirecte kosten).

21

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

€

2025 92.557

€ 105.750 € 619.217 € 1.948.606 € 2.766.130

€

20265 92.557

€ 105.750 € 619.217 € 1.948.606 € 2.766.130

BEHEERPLAN RIOLERING

5.3

Investeringsbudget

Tabel 6: Kosten voor investeringen

Omschrijving Groot onderhoud Vernieuwingen Pilots Benodigd

22

2023 € 4.831.921 € 16.742.396

2024 € 5.633.714 € 15.927.464

2025 € 4.693.301 € 17.371.335

20265 € 4.693.301 € 17.371.335

€ 21.574.317

€ 21.561.179

€ 22.064.636

€ 22.064.636

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

6

Risico’s

Voor het beheer van de riolering worden de volgende risico’s voorzien (zie tabel 7). Tabel 7: Risico’s met beheersmaatregelen m.b.t. riool

Risico Bij persleidingen, drukrioolleidingen, infiltratievoorzieningen en drainage is onvoldoende inzicht in de kwaliteit. Er wordt alleen correctief onderhoud uitgevoerd. Dit kan leiden tot onaanvaardbare overlast, milieuschade, onverwachte hoge kosten onderhoud

Beheermaatregel • Er wordt een risicoscan uitgevoerd • Bij geconstateerde onaanvaardbare risico’s wordt gelijk een PVA opgesteld inclusief kostenindicatie • Resterende risico’s worden zo nodig opgenomen in het volgende beleidsplan (PWR).

Kapitaalsvernietiging bestaande riolen, hogere kosten groot onderhoud op langere termijn door soms frictie tussen de aanleg van de ‘blauwe aders’ en het doelmatig beheren van de bestaande rioolsystemen

•

Een explosieve vervangingspiek die start rond 2030

• • • •

23

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

Samen met afdeling RUI zijn er ‘afspraken’ gemaakt over doelmatige inzet van zowel vervangingsbudget als budget voor aanleg blauwe aders. Afstemming en programmering wordt uiteindelijk in het MJP geconcretiseerd. Onderzoek naar een andere manier van financieren (bijvoorbeeld direct afschrijven) Anders kijken naar beheer in de toekomst (nieuwe ontwikkelingen) Praktische benadering op basis van kwaliteit en risico zoals vastgesteld in het kader van het PVART Werken aan bewustwording van deze problematiek.

BEHEERPLAN RIOLERING

7

Ontwikkelagenda (verbeteren en vernieuwen)

Om goed grip te krijgen en te houden op het beheer van de riolering dienen de onderstaande punten uitgezocht en/of worden ontwikkeld (zie tabel 8). Tabel 8: Ontwikkelpunten met betrekking tot beheer riolering

Nr.

Ontwikkelpunten

Planjaar

1.

Van veel relatief nieuwe systemen die integraal gebruikt worden is onbekend wat de levensduur is en welk onderhoud nodig is. Bijvoorbeeld bij wadi’s, doorlatende verharding, infiltratie en gebruik van de weg als afvoergoot. Daarom de opgedane ervaring gebruiken en terugkoppelen naar RUI zodat bij er bij nieuwe projecten op kan worden geanticipeerd. Daarnaast het onderhoud in overleg met de andere sectoren vaststellen en uitvoeren. Bij integraal gebruikte systemen het onderhoud in overleg met de andere sectoren uitvoeren. De huidige mogelijkheden voor onderzoek aan persleidingen zijn beperkt. Onderzoek naar nieuwe mogelijkheden is gaande (STOWA/Rioned). Nu al de huidige mogelijkheden benutten zoals: bijhouden informatie over de ligging, aanpassen van die informatie wanneer bij werkzaamheden blijkt dat er afwijkingen zijn. Dit is van belang voor de WIBON. Van bij werkzaamheden vrijgekomen materiaal de kwaliteit onderzoeken. Van bij werkzaamheden vrijgekomen materiaal de drukklasse/wanddikte vastleggen Bij werkzaamheden de vervuilingsgraad vastleggen. Draaiuren en stroomverbruik van pompen/gemalen periodiek vastleggen en als indicator gebruiken voor efficiëntie. Verschillen tussen praktisch en theoretisch debiet onderzoeken.

De aankomende vervangingspiek kan onderbouwd worden afgevlakt door na iedere inspectie per streng een globale indicatie te geven van het vervangingsjaar van de leiding. Hierdoor ontstaat een reëler beeld van de vervangingsopgave dan door uit te gaan van een vaste levensduur. Het inzicht in vervuiling van riolen kan worden vergroot door oude reinigingsrondes te vertalen naar een RIBX-bestand. Deze bestanden kunnen worden ingelezen in het rioolbeheersysteem. Bij nu geconstateerde hoge vervuilingsgraden is dan een basis aanwezig. De werking van een drainage (-systeem) controleer je met peilbuizen. Met periodiek doorspuiten wordt alleen de leiding gecontroleerd. Niet de drainerende werking. Ook is er een grote kans dat door doorspuiten de drainerende werking afneemt. Door pas met doorspuiten te beginnen wanneer blijkt dat de drainage niet meer voldoet wordt de levensduur van drainage verlengd. In 2018 is een begin gemaakt met een risicoanalyse van alle objecten binnen de assets riolering en water. Ter informatie is in Bijlage B de tabel met de eindscore weergegeven. Deze analyse is tot nu toe maar beperkt gebruikt. Door deze analyse in 2022 nader uit te werken wordt een basis gelegd voor bijsturing van het beleid. Dit is nodig als voorbereiding op het volgende PWR.

Voor toekomstige hydraulische berekeningen is inzicht in de gegevens en de locatie van infiltratievoorzieningen van belang. Het is daarom van belang om de gegevens van de voorzieningen vast te leggen.

Doorlopend

2. 3.

4.

5.

6.

7.

8

24

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

Doorlopend Doorlopend en uitbreiden zodra er meer mogelijkheden beschikbaar komen.

Doorlopend

2022

2022

2022

Doorlopend

BEHEERPLAN RIOLERING

Bijlage A Beslisboom Basisplanning Inspectie (V01) Versie 16 december 2020

25

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

Bijlage B Eindscore risicoanalyse 2018 In 2018 is een aanzet gemaakt voor een risicoanalyse voor de objecten binnen de assets riolering en water. Ter informatie wordt hieronder de eindscore weergegeven. In de ontwikkelagenda is opgenomen om hiermee verder te gaan. Tabel 9: Score risicoanalyse, hoe hoger de score, hoe meer risico

Objectengroep Persleidingen

Score 60

Overstortputten

52

Siervijvers

50

Bergbezinkbassins (exclusief de pompen)

48

Sloten en greppels

36

Duikers en overkluizingen (verbindingen van sloten en greppels)

36

Fonteinen

36

Drukrioolleidingen inclusief stroomkabel

34

Droge retentie

34

Infiltratievoorzieningen

32

Natte retentie en singels

32

Drainage

32

Huis- en kolkaansluitingen

30

Kolken, roostergoten en lijngoten

30

Weesleidingen

28

IBA

28

Plassen

24

Niveaumeters

18

Haven (De gemeente is verantwoordelijk voor het waterstaatkundig beheer (haven-, bak- en scheepvaartbeheer)

0

26

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN RIOLERING

Colofon BEHEERPLAN RIOLERING 2023-2026

KLANT Gemeente Tilburg AUTEUR Henk de Leeuw PROJECTNUMMER 30079287 DATUM 10 juni 2022 STATUS Definitief GECONTROLEERD DOOR

VRIJGEGEVEN DOOR

Jeroen Verhoef Senior adviseur Assetmanagement

Jeroen Verhoef Senior adviseur Assetmanagement

Arcadis. Improving quality of life

Volg ons op 27

arcadis-nederland

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

arcadis_nl

ArcadisNetherlands