Document · PDF

09 Bijlage 4 - Mobiliteitsstrategie Stappegoor

Raadsvergadering 18 november 2021, gemeente TilburgBij agendapunt: Raadsvoorstel Integrale ontwikkeling Stappegoor - Cofinanciering WBI en voorstel Olympiaplein8.526 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

MOBILITEITSSTRATEGIE STAPPEGOOR Kaders en principes

Opdrachtgever

Gemeente Tilburg

Kenmerk

009312.20210429.N1.02

Projectleider Goudappel

Nicole Korsten

Titel rapport

Datum publicatie

Projectteam Goudappel

Mobiliteitsstrategie Stappegoor

11 mei 2021

Nicole Korsten, Suzanne Spapens, Sander Velmers, Karin de Regt en Jouke Korf

Status

Definitief

Niets uit deze rapportage mag worden overgenomen zonder bron-

vermelding. Aan de inhoud van de rapportage kunnen geen rechten

worden ontleend. Eventuele rechthebbenden op gebruikt beeldmateriaal dienen contact op te nemen met de uitgever.

Inhoudsopgave 1. Kader

Aanleiding5

2. Analyse van het gebied

Mobiliteit en infrastructuur

Ligging en typologie van het gebied Het plan

Opgave 3:

Verbindingen realiseren voor langzaam verkeer

Mobiliteitsdiensten en Smart Mobility

Bovenlokale met lokale functies mengen

Ruimtelijke ordening, vastgoed en parkeren Mobiliteitsnetwerken

Opgave 2:

Opgave 1:

Stedenbouw en ruimtelijk ontwerp

3. Integrale mobiliteitsstrategie Integraal ontwerp van mobiliteit

4. Vertaling naar ontwerpprincipes

34 40 42 44

Opgave 4: Opgave 5: Opgave 6: Opgave 7:

Opgave 8: Opgave 9:

Het gebied als verblijfsgebied inrichten

(oost west)

verkeer van noord naar zuid

Aanzetten tot duurzame mobiliteitskeuzes

Verbindingen optimaliseren voor langzaam De juiste doelgroep aantrekken

Alle modaliteiten in balans op de Stappegoorweg (gebruik en ruimte)

Slim omgaan met parkeren

59 59

Mobiliteitsdiensten samenbrengen in een HUBS 60

1. KADER Het Stappegoorgebied in Tilburg is een gemengd woon-werkgebiedgebied met diverse voorzieningen die wijkoverstijgend en in een aantal gevallen zelfs stadsoverstijgend zijn. In het kader van de Woningbouwimpuls is de ambitie van de gemeente Tilburg om 1.000 extra woningen te realiseren in het Stappegoorgebied. Daarnaast is het de ambitie om Stappegoor een transformatie naar een levendig gemengd woon- en werkgebied te laten ondergaan, met hoge dichtheden en een aantrekkelijke openbare ruimte. De Mobiliteitsstrategie Stappegoor geeft richting aan de ambities en uitgangspunten voor deze transformatie ten aanzien van mobiliteit.

1850 23-3-2021 Topotijdreis: 200 jaar topografische kaarten

Tijdreis

Topotijdreis: 200 jaar topografische kaarten

Tijdreis

meer dan 200 jaar topografie

1850

tilburg

 

1975

2000 1815

1900

1850

23-3-2021 Topotijdreis: 200 jaar topografische kaarten

Tijdreis

meer dan 200 jaar topografie

1900

Topotijdreis: 200 jaar topografische kaarten

1950

tilburg

 

2000

1975 1815

1975

1900

2000 1850

2020

1950

https://www.topotijdreis.nl

ww.topotijdreis.nl

2020

1950

1900

1/1

2000

2020

1950

ww.topotijdreis.nl

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021 https://www.topotijdreis.nl

1/1

Aanleiding De gemeente Tilburg is volop in ontwikkeling: de Spoorzone, Piushaven, de LocHal hebben Tilburg op de kaart gezet.

Daarnaast wordt er volop gewerkt aan (de uitwerking van)

Er zijn daarvoor onder meer plannen voor een parkeergarage, een fietsbrug en een Stappegoorboulevard.

de netwerkvisie 2040, waarbij door middel van strategische

Vanuit de bijdrageregeling Woningbouwimpuls van het Ministerie

nemen: minder dóór de stad en meer óm de stad.

ontvangen voor een versnelde bouw van woningen. Voor de

keuzes autoverkeer gestimuleerd wordt andere routes te

Verstedelijking en de kracht van de stad hangen samen met de kracht van stedelijke knooppunten. Het gebied Stappe- goor

is een van die knooppunten: sport, leisure en onderwijs komen

hier samen. Naast deze functies is het ook nu al een gebied waar gewoond wordt. Deze woonfunctie wordt de komende jaren

verder versterkt. Voor het gebied ligt een verdichtingsopgave van

van Binnenlandse Zaken heeft de gemeente Tilburg een bijdrage

zomer wil de gemeente een Globaal Stedenbouwkundig Plan voor het gebied opstellen om alle ontwikkelingen in goede banen te

leiden. Stedenbouwkundige en verkeerskundige mogelijkheden en randvoorwaarden moeten daarin op elkaar worden afge-

stemd. Vanuit het kaderstellende, vigerende beleid is de maximale behoefte aan parkeervoorzieningen en de ontsluiting geborgd.

circa 1.000 woningen.

Maar is het mogelijk deze maximale verkeersvraag te temperen en

Er gaat de komende jaren veel gebeuren in het gebied Groot

maal te faciliteren waardoor de leef- en omgevingskwaliteit van

Stappegoor. Naast de genoemde verdichtingsopgave van 1.000 woningen, wordt ook het kazerneterrein ontwikkeld, wordt het Koning Willem II college vernieuwd en wordt Willemsbuiten

verder afgebouwd. Gekoppeld aan deze opgaven ligt een infra-

structurele opgave om het gebied veilig en bereikbaar te houden.

door slimme mobiliteitsmaatregelen andere vervoerwijzen opti-

het gebied aan waarde wint? De ligging van het gebied (met een

uitmuntende auto-ontsluiting), het type voorziening (bijvoorbeeld een langeafstandsschaatsbaan) maken dat het mobiliteitsprofiel

van de wijk niet vergelijkbaar is met bijvoorbeeld een spoorzone.

Desondanks liggen er mobiliteitskansen. De beoogde dichtheden

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

en de ligging in de stad vergen een benadering met een focus

Ontsluiten en parkeren kunnen, maar kan het beter?

vriendelijke’ openbare ruimte.

zocht of de bestaande infrastructuur de mobiliteitsgroei kan

op gezonde, duurzame ruimte-efficiënte mobiliteit en een ‘mens-

Van multifunctioneel terrein naar levendig gebied

Stappegoor is momenteel al een multifunctioneel gebied met

vooral nadruk op sport-, recreatie- en onderwijsvoorzieningen. De openbare ruimte is functioneel ingericht en sterk gericht op het parkeren en afwikkelen van (auto)verkeer. Openbaar vervoer en

fietsvoorzieningen hebben wel een plek gekregen in het gebied maar zijn onderbelicht/ondergeschikt ten opzichte van de auto. Met de intensivering van het gebied met woonfuncties is het

van belang dat de omgevingskwaliteit wordt verhoogd. Dit sluit aan op de netwerkanalyse 2040 waarin gestreefd wordt naar

een aantrekkelijk verblijfsklimaat en meer ruimte voor verblijven

en groen, meer ruimte voor klimaatopgave en meer ruimte voor verdichten.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

In een verkennende studie (januari 2021) is op hoofdlijnen onderverwerken. Hieruit blijkt dat het hoofdwegennet het verkeer kan

verwerken en de aansluitingen op het onderliggende wegennet de kwetsbare schakels zijn. De Stappegoorweg krijgt een hoge inten-

siteit en de zijstraten (Apennijnenweg en parkeerterrein zwembad) kunnen waarschijnlijk geen ongeregelde voorrangsaansluitingen blijven. De verwachting is dat dit wel oplosbaar is. Ook is vanuit

het kaderstellende, vigerende beleid de maximale behoefte aan parkeervoorzieningen geborgd.

Het stedenbouwkundig ambitiedocument heeft echter een hoog ambitieniveau ten aanzien van het langzaam verkeer dat zich in oost west richting (en vv) door het gebied verplaatst.

Een dergelijke ambitie neigt naar een ongeregelde langzaam

verkeersoversteek, in de voorrang, over de Stappegoorweg. Met

de huidige en toekomstige verkeersintensiteit is het niet mogelijk

een voorrangsgerechtigde hoogwaardige langzaam verkeersoversteek op het maaiveld te realiseren. Het realiseren van een onge-

lijkvloerse oversteek (brug of tunnel) of het plaatsen van verkeers-

lichten, zodat fietsers in elk geval regelmatig een vrij moment krijgen om over te steken zijn mogelijke oplossingen.

De ruimte voor een brug of tunnel lijkt niet aanwezig, waardoor

verkeerslichten als enige oplossing lijken te resteren. Deze maatregel is sterk verkeerstechnisch van aard en moet op een manier worden ingepast dat deze ‘prettig’ in het gebied ingebed kan

worden. Daarnaast zijn er plannen voor onder meer een parkeergarage, een fietsbrug en een Stappegoorboulevard.

Hoge ambities ten aanzien van volumes en langzaam verkeer dat lijkt elkaar te bijten, maar het biedt ook kansen om eens goed naar het gebied te kijken: in hoeverre zijn ambitieuze mobili-

teitsmaatregelen mogelijk om het gebied een impuls te geven

en tegelijkertijd de effecten van de aantrekkende werking op het autoverkeer te beperken.

Vanwege de ligging van Stappegoor nabij de hoofdwegen-

struc- tuur voor het autoverkeer (A58) en goed doorstromende

invals- wegen (ringbanen) ligt het voor de hand om in te zetten op autoverkeer.

Het hart van de stad lijkt wat verder weg maar ligt ook dichtbij

en vanwege het stedelijke programma ligt het voor de hand om

in zetten op lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit als

hoofdvervoerwijzen. Dit zijn ook de meest duurzame en ruimte-efficiënte vormen van mobiliteit.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Het uitgangspunt dat de verkeersafwikkeling en het parkeren

(onder condities) wel te realiseren is maar dat het misschien nog wel beter kan, vormt de basis voor deze Mobiliteitsstrategie. Mobiliteitsstrategie Stappegoor

Goudappel heeft, samen met de gemeente Tilburg, deze Mobi-

liteitsstrategie voor Stappegoor opgesteld. Deze sluit aan op de ruimtelijke en stedenbouwkundige ambities en uitgangspunten voor Stappegoor. Als vertrekpunt zijn de stedenbouwkundige

visie (GroupA), de Mobiliteitsaanpak Tilburg 2040, de gemeen-

telijke Nota Parkeernormen Tilburg (november 2017) genomen. Daar- naast is er afstemming geweest met het projectteam van

Stap- pegoor en de gemeentelijke beleidsambtenaren, om zo tot een integraal mobiliteitsplan te komen. Leeswijzer

In hoofdstuk 2 van deze visie wordt het mobiliteitsprofiel van het

gebied in beeld gebracht. In het volgende hoofdstuk 3 wordt een

visie op mobiliteitsambities voor Groot Stappegoor gegeven. Deze wordt in hoofdstuk 4 verder uitgewerkt in een integraal mobiliteitsconcept vanuit een aantal principes. Uiteindelijk zal voor

een aantal van de voorgestelde maatregelen een rekenkundige uitwerking moeten plaats vinden. Dat valt buiten het kader van deze rapportage.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

2. ANALYSE VAN HET GEBIED De analyse van het gebied geeft inzicht in de kenmerken en het mobiliteitsprofiel van het gebied. Dit is een belangrijke basis om bouwstenen voor de mobiliteitsstrategie te definieren en te komen tot keuzes.

Ligging en typologie ruimtelijk Ligging Stappegoor

Stappegoor is een multifunctioneel gebied, gelegen aan de zuidzijde van Tilburg. Ten oosten van Stappegoor ligt de woonwijk

Groenewoud, ten westen de nieuwe (deels gerealiseerde) woonwijk Willemsbuiten. Met de Ringbaan Zuid aan de noordzijde en de A58 aan de zuidzijde ligt het gebied ‘verankerd’ tussen twee belangrijke ontsluitingswegen van de stad.

Ten zuiden van deze A58 ligt Goirle op korte afstand van Stappegoor. Tilburg heeft een sterke relatie met haar omliggende gemeenten en in het bijzonder met Goirle (Bron: de staat van

Brabant). Direct ten zuiden van de A58 is het woongebied Baker-

tand (circa 700 woningen) in ontwikkeling. Verder ligt Stappegoor op ongeveer twee kilometer afstand van het centrum en het centraal station.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Gemengd gebied, met wonen, scholen en voorzieningen en jonge bevolking

Het aantal woningen in Stappegoor is de afgelopen jaren explosief gestegen (van 74 woningen in 2013 naar 490 woningen in 2020). Met de volledige oplevering van de ontwikkeling Willemsbuiten,

de ontwikkeling van het kazerneterrein en de verdichtingsopgave gaat het naar circa 1.800 woningen.

Tot nu toe bestaat het woningaanbod voor 95% uit eengezinswoningen. Van het totaal is 58% koop en 42% huur.

Uiteraard neemt met het woningaantal ook het aantal inwoners

toe, dat is gegroeid van ca. 200 in 2009 naar ca. 1.300 inwoners in 2020. Op basis van de vastgestelde plannen van de gemeente is

de verwachting dat het inwoneraantal zonder de verdichtingsop-

gave reeds richting ca. 1.800 inwoners gaat groeien. Met nog eens 1.000 woningen erbij gaat het richting 4.000 inwoners in 2040 (Bron: BrabantBredeModelAanpak).

Stappegoor kent een relatief jonge bevolking in vergelijking met Tilburg als geheel. 85% van de inwoners is 44 jaar en jonger. Stadsbreed is dat ongeveer 60%.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Bron: c5s.nl

Bron: ijsclubtilburg.nl

Bron?

Bron: fontys.nl

Bron: euroscoop.nl Bron: roctilburg.nl

Bron: sportintilburg.nl 16

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Bron: tilburg.com

Bron: Cyclomedia

Qua overige bebouwing, betreft het in Stappegoor voorname-

veelal een grootschalig karakter hebben. Een grote bioscoop, een

kantoren. Zoals onderstaande afbeelding laat zien is het aanbod

en middelbaar beroepsonderwijs, middelbare scholen, een grote

lijk winkels, sportvoorzieningen, onderwijs en (in beperkte mate)

zeer gevarieerd. Het aantal arbeidsplaatsen in het gebied bedraagt momenteel ca. 3.300 en er zijn ca. 20.500 leerlingplaatsen (BBMA,

overdekte lange afstandsschaatsbaan, grote volumes met hoger supermarkt, et cetera

basisjaar).

Veel van de functies hebben naast een lokale ook een regionale

De verhouding inwoners bezoekers is hiermee niet evenredig.

afstand.

Wat tevens kenmerkend is voor het gebied, is dat de functies

aantrekkingskracht en trekken daarmee verkeer vanuit een grotere

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Mobiliteit en infrastructuur Ligging in de verkeersstructuur

Stappegoorweg als as door het gebied

Tilburg tussen de Ringbaan Zuid en de A58, twee belangrijke

is dit een belangrijke ontsluitingsroute voor Goirle. Deze weg is de

Zoals reeds beschreven ligt Stappegoor aan de zuidzijde van ontsluitingswegen van de stad.

Voor het autoverkeer is Stappegoor via de Ringbaan Zuid -

Kempenbaan en Ringbaan Zuid - Blaakweg aangetakt op de A58. In 4 minuten kan via een westelijke route de A58 bereikt worden. De oostelijke aansluiting op de A58 kan worden bereikt in 7

minuten. Het is hiermee een sterk op auto’s gerichte locatie.

De Stappegoorweg is de belangrijkste as door het gebied. Tevens ruggengraat van het gebied. De Stappegoorweg is momenteel sterk verkeerstechnisch ingericht en faciliteert het autoverkeer in belangrijke mate. De intensiteit in de huidige en toekom-

stige situatie (zonder ontwikkeling van de 1.000 woningen uit de woningbouwimpuls) is hoog.

Intensiteit (mvt/etm 2030) Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Relaties en modal split Tilburg

van de auto, 32% gebruikt de fiets. Naar 2040 toe is de verwach-

gemeenten, Goirle in het bijzonder (ca. 36.000 verplaatsingen

en Tilburgseweg zijn belangrijke schakels in het netwerk voor deze

De belangrijkste relaties van Tilburg als totaal zijn de omliggende op een gemiddelde werkdag), en (op volgorde van het aantal

verplaatsingen) de steden Waalwijk (ca. 21.500), Breda (ca. 17.000), Eindhoven en ‘s-Hertogenbosch (beide ca. 12.000). De meeste verplaatsingen vinden plaats binnen Tilburg zelf (ca. 446.000 verplaatsingen).

De modal split van Tilburg is hiernaast weergegeven (Mobiliteitsaanpak 2040) en vervolgens ook verdeeld naar ritafstand (Staat van Brabant). Behalve bij ritten tussen 0-5,5 km, vormt de auto het belangrijkste vervoersmiddel. Vergeleken met de provincie Noord-Brabant als geheel is het gemiddelde autogebruik in

Tilburg iets lager en het gebruik van fiets en/of OV iets hoger. Echter vergeleken met steden als Breda en Eindhoven, wordt

in Tilburg de auto meer gebruikt op korte afstanden en blijft

het fietsgebruik achter. Zeker omdat veel van de verplaatsingen, binnen Tilburg zelf plaatsvinden, liggen daar dus kansen. Naar 2040 toe is de verwachting dat het aandeel fiets gaat groeien.

Kortom, de auto heeft een vrij hoog aandeel in de modal split van

Tilburg (Bron: Staat van Brabant). Stappegoor is een sterke autolo-

catie waardoor ervan uit gegaan mag worden dat dit aandeel voor Stappegoor niet lager ligt. Relatie Goirle - Tilburg

Voor Stappegoor is met name de verbinding Goirle-Tilburg inte-

ressant om nader bij stil te staan. Ca. 63% maakt hierbij nu gebruik

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

ting dat het fietsgebruik met 11% toeneemt. De e Stappegoorweg relatie.

Openbaar vervoer

De buslijnen 1 en 2 lopen door het gebied. Deze verbinden Stappegoor met onder andere het ETZ, het centrum van Tilburg en

het Centraal Station. Met buslijn 1 kan in ongeveer 15 minuten het station worden bereikt, deze lijn rijdt elke 15 minuten.

Met buslijn 2 kan Goirle worden bereikt in circa 18 minuten. Ook deze lijn heeft een frequentie van 4x per uur..

Een derde busverbinding, buslijn 601 zorgt voor een rechtstreekse verbinding met het Centraal Station zonder overstap. Deze buslijn is gericht op de sterke leerlingenstroom naar het gebied. Deze

stromen zijn sterk spitsgevoelig. In de spitsuren rijdt de bus 8x per uur per richting. Buiten de spitsuren is de frequentie 4x per uur (vanwege covid-19 gelden (tijdelijk) andere frequenties).

Deze bus rijdt niet in weekenden en tijdens vakantieperiodes.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Fietsen en lopen

Fietsers kunnen met de recent gerealiseerde fietstunnel veilig de Ringbaan Zuid ‘oversteken’ richting het centrum van Tilburg.

Bron: Tilburgzuiderpark.nl

In het gemeentelijk mobiliteitsbeleid is een fietsnetwerk vastge-

legd. Het belangrijkste niveau zijn de sternetfietsroutes. Daarnaast is een secundair fietsnetwerk aanwezig.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

In ongeveer 10 minuten kan het station worden bereikt. Goirle kan met de fiets via de Stappegoorweg of Kea Boumanstraat worden

bereikt. De eerste behoort tot het netwerl van sternetroutes. Ook

hier is de fietstijd ongeveer 10 minuten tot het centrum van Goirle. De basis voor de fietsinfrastructuur en vooral het fietsnetwerk is

aanwezig in het gebied. Op het gebied van fietsverbindingen lijkt

een belangrijke schakel te ontbreken in oost-west richting. Verder valt op dat fietsenstallingen ontbreken of niet zichtbaar zijn.

Voor voetgangers geldt ook dat de basis op orde is. Er zijn trot-

toirs aanwezig die over het algemeen van voldoende breedte zijn en een aantal zebrapaden zorgen voor een ongehinderde over-

steek voor voetgangers . Toch blijft de voetganger nog onderbelicht in Stappegoor. Goede loopverbindingen en aantrekkelijke routes ontbreken.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Parkeren

Het gebied kent een groot parkeerareaal, ondergebracht in

parkeergarages, op terreinen op maaiveldniveau, in de plint van de schoolgebouwen en straatparkeren in de woonwijken.

Kenmerkend is dat het parkeren voor een belangrijk deel grootschalig van opzet is en bestaat uit 1 laag, ook in de parkeergarages. Het parkeren is vooral geconcentreerd aan de westzijde

van het gebied. Nagenoeg alle parkeerterreinen zijn gekoppeld aan de Stappegoorweg. Tegelijkertijd is het parkeren toch heel

erg verspreid. Bij alle functies is het mogelijk om voor de deur te parkeren. De loopafstanden naar de voorzieningen zijn heel kort.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Het plan De gemeente Tilburg ziet kansen voor stedelijke verdichting met

gemengde functies in Stappegoor en kansen voor andere vervoerwijzen. In het kader van de woningbouwimpuls wordt daarom

de voorbereiding getroffen voor het realiseren van 1.000 extra woningen in Stappegoor.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Uitgangspunten ontwikkeling

dige visie gemaakt waarin een aantal uitgangs punten centraal

aan woningen, maar richt zich wel op het vergroten van het

•

De ontwikkeling Stappegoor gaat uit van een gevarieerde mix aandeel betaalbare woningen voor mensen met een midden- of

laag inkomen. Van alle nieuwe woningen valt 50% in de categorie

•

‘betaalbaar wonen’ (sociale huur, middenhuur en sociale koop).

•

gebied bestaan uit circa 4.000 inwoners in 2040 (Bron: Brabant-

•

Na de toevoeging van de 1.000 woningen aan Stappegoor zal het BredeModelAanpak). GroupA heeft reeds een stedenbouwkun-

staan:

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Toevoegen van 1.000 woningen

Dynamiek in de bebouwing aan de Stappegoorweg, zowel in afstand tot de weg als in hoogte

De aanwezigheid en functie van de Stappegoorweg blijft nagenoeg ongewijzigd

Een langzaam verkeer as wordt toegevoegd aan het gebied en kruist de Stappegoorweg

Te verwachten verkeersbewegingen

Het aantal verkeersbewegingen (lees: autoverplaatsingen)

neemt in de toekomstige situatie met ontwikkeling van de 1.000 woningen uit de woningbouwimpuls toe met circa 5.400 mvt/

etm. In onderstaande afbeelding is de te verwachten intensiteit

grofweg weergegeven. Afhankelijk van waar de aansluitingen van

de nieuwe ontwikkelingen gerealiseerd worden verdeelt de intensiteit zich over het wegennet. (bron: Verkeersstudie Woningbouwimpuls Stappegoor, Goudappel, 2021).

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Van C naar B locatie

In de huidige situatie heeft Stappegoor alle kenmerken van een zogenaamde C-locatie, een locatie waar de auto dominant is.

Vanuit de Netwerkvisie 2040 is Stappegoor een van de knoop-

punten waar stedelijke verdichting geconcentreerd moet worden. Vanuit de gemeentelijke visie is een transformatie naar een

zogenaamd B-locatie daarbij een ‘must’: een locatie waar ook

het openbaar vervoer en de fiets een belangrijke rol spelen in de modal split.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Ander ruimtegebruik

Door de groei van de stad, groeit het aantal verplaatsingen

en daarmee neemt de druk op de openbare ruimte toe. Maar

voetgangers, fietsers en openbaar vervoer gebruiken aanzien-

lijk minder ruimte dan een auto. Een elektrische auto is dan wel

beter voor het milieu, maar in ruimtegebruik niet anders dan een

benzineauto. Deelsystemen kunnen dan een bijdrage leveren in de vermindering van de aantallen geparkeerde auto’s.

Het inzetten op duurzame en ruimte-efficiënte vormen van mobiliteit zorgt voor meer ‘lucht’ in de openbare ruimte. Deze ruimte kan gebruikt worden voor andere doeleinden, zoals spelen, verblijven en groen.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Ruimtelijke kenmerken, kansen en uitdagingen

Multifunctioneel gebied

Multifunctionele gebieden genereren over het algemeen

Gemengd gebied, met wonen, scholen en voorzie-

gunstige voorwaarden meer interne mobiliteit (ipv extern) en

ningen

parkeren (dubbelgebruik).

Grootschalige functies

Het gebied mist de ‘menselijke maat’ en er is scheefheid in

De aanwezige functies zijn overwegend grootschalig

bezoekers bewoners

Ligging tussen twee woongebieden

De drie losse opzichzelfstaande gebieden met elkaar samen te

van aard

Stappegoor ligt tussen twee woongebieden. Ten

voegen tot één gebied

oosten een bestaand gebied, ten westen een gebied in aanbouw.

Korte afstand tot het centrum

De korte afstand tot het centrum biedt kansen voor fiets

Het centrum en centraal station liggen op circa 2 kilometer afstand

Belangrijke relaties met omliggende gemeenten

Korte afstand biedt kansen voor de fiets

De belangrijkste relaties van Tilburg als totaal zijn de omliggende gemeenten, Goirle in het bijzonder. Relatief jonge bevolking Stappegoor

Circa 85% van de inwoners is jonger dan 45 jaar

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Een jonge doelgroep is relatief flexibel, sturen op gedrag is mogelijk.

Mobiliteitskenmerken, kansen en uitdagingen Goed bereikbaar met de auto

De hoofdwegen liggen binnen handbereik en in de

huidige situatie is Stappegoor een C-locatie met een

De autointensiteit in het gebied is hoog.

Stappegoorweg als as door het gebied

Een relatief hoge autointensiteit en verkeerstechnische inrich-

hoge autodominantie

Stappegoorweg is de as door het gebied met een

ting.

Grote parkeervoorzieningen

Veel ruimtebeslag. Korte loopafstanden naar voorzieningen

belangrijke functie in de verbinding met Goirle.

Een aantal grote parkeerclusters,alles op 1 laag, over-

maakt de auto nog interessanter.

Basisniveau Openbaar vervoer

Basisniveau geeft geen grote impuls aan OV gebruik voor

gebied op een basisniveau. Vooral scholen maken

kunnen evt bredere functie krijgen (buurtHUBS)

wegend gekoppeld aan Stappegoorweg

Openbaar vervoer (lijnen en haltes) is aanwezig in het

andere functies. Maar basisniveau is wel belangrijk (Bushaltes

hiervan gebruik.

Basisniveau Fiets

Fietsinfrastructuur en vooral het fietsnetwerk

Basisniveau geeft geen grote impuls aan fiets, Maar basisni-

Oost-westverbinding in het gebied ontbreekt en fiet-

schakels zijn aanwezig.

Voetganger onderbelicht

Loopafstanden zijn vanwege grootschaligheid soms groot, maar

is aanwezig in het gebied op een basisniveau.

veau is wel belangrijk Kansen voor toevoegen ontbrekende

senstallingen ontbreken of zijn niet zichtbaar.

Geen specifieke voetgangersroutes en kwalitatieve

voelen vooral groot aan.

voorzieningen in het gebied anders dan zebrapaden en trottoirs.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

3. INTEGRALE MOBILITEITSSTRATEGIE Stappegoor groeit de komende jaren flink door naar een wijk met circa 4.000 inwoners. Dit betekent een aanzienlijke verdichting van bestaand stedelijk gebied. Het is van belang om daarbij een goede balans te vinden tussen de verkeerskundige inrichting en de kwaliteit van het gebied. De ‘Mobiliteitsaanpak Tilburg, Samen op weg naar 2040’ schetst een toekomst waarin slim en duurzaam vervoer centraal staat. Dat betekent: nieuwe technologieën toepassen. Niet als doel op zich, maar om bij te dragen aan een leefbare stad. Daarnaast zet Tilburg in op duurzaamheid: nadrukkelijk rekening houden met toekomstige generaties. Deze ambities op stadsniveau zijn vertaald in een gebiedsgerichte benadering voor Stappegoor.

Integraal ontwerp van mobiliteit Het mobiliteitswiel als plattegrond voor integraal ontwerp van

liteit). Deze maatregelen zijn veelal ruimtelijk georiënteerd: de

Bij het inrichten en herinrichten van een stedelijk gebied is het

beleid.

mobiliteit

van belang een goede balans te vinden tussen de verkeers-

kundige inrichting en de kwaliteit van de openbare ruimte. Het mobiliteitswiel functioneert als plattegrond voor het integraal

ontwerpen van mobiliteit. Het wiel bevat vier hoofdprincipes voor mobiliteit. Alle principes hangen met elkaar samen en moeten

onderling in balans zijn. De totale ketting is zo sterk als de zwakste schakel. Alle maatregelen (fysiek of niet-fysiek) richten zich op het versterken van de kwaliteit van het (stedelijk) leven. De vier principes zijn:

1 Ruimtelijke ordening, vastgoed en parkeren. 2 Stedenbouw en ruimtelijk ontwerp. 3 Mobiliteitsnetwerken. 4 Mobiliteitsdiensten.

Sommige mobiliteitsmaatregelen richten zich op het transformeren van mobiliteit (verminderen van onnodige mobiliteit,

stimuleren van duurzame en ruimte-efficiënte vormen van mobi-

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

meest effectieve vorm van mobiliteitsbeleid is veelal ruimtelijk

Andere mobiliteitsmaatregelen richten zich meer op het faciliteren en optimaliseren van verkeersstromen (efficiencyverbeteringen, aanbieden van nieuwe verbindingen). Dit is het meer klassieke

mobiliteitsdomein. Samen vormen zij de verticale as in het wiel. Een aantal mobiliteitsmaatregelen zijn onderdeel van het overheidsdomein (top down: ontwikkeling van infrastructuur en

openbare ruimte). Daarnaast is nieuwe mobiliteit in opkomst;

veelal bottom up gedreven marktinitiatieven. Bijvoorbeeld marktaanbieders van Mobility as a Service, opkomst van nieuwe typen

voertuigen en nieuwe logistieke oplossingen. Dit is de horizontale as in het wiel.

Schematische weergave van de systeemsprong mobiliteit op drie fronten. Eén: meer ruimte voor actieve mobiliteit, Twee: beter openbaar vervoer en drie: deelmobilitiet als volwaardige vervoerwijze.

De vier principes zijn in de navolgende paragrafen uitgewerkt en gerelateerd aan Stappegoor. Dit resulteert in bouwstenen die vertaald kunnen worden in de opgaven voor Stappegoor.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

1 Ruimtelijke ordening, vastgoed en parkeren

Goede ruimtelijke ordening maakt mobiliteit efficiënter Hoge mate van functiemenging; minder onnodige automobiliteit

De hoge mate van functiemenging biedt ook kansen voor het

functies aanwezig is. Een hoge mate van functiemenging draagt

baar vervoer is per definitie wijkoverstijgend en in de ochtendspits

Stappegoor is nu al een gebied waar een grote diversiteit aan

over het algemeen bij aan de levendigheid in een gebied door

de dag heen, maar het voorkomt ook onnodige mobiliteit. Door

een combinatie van wonen, werken, scholen, winkels kunnen veel verplaatsingen binnen het gebied blijven of een bezoek aan een

functie kan gemakkelijker gecombineerd worden met een andere functie in het gebied.

De functies binnen Stappegoor zijn echter voor een belangrijk

deel bovenlokaal (en zelfs regionaal). De kansen moeten daarom gebiedsspecifiek worden gefinetuned.

benutten van de tegenrichting van het openbaar vervoer. Openkenmerkt zich dit door een sterke stroom scholieren/studenten

het gebied in. De frequentie en capaciteit van het openbaar is als gevolg van deze scholierenstroom groot. Het openbaar vervoer systeem faciliteert deze ingaande stroom, maar heeft wellicht

capaciteitsoverschot de wijk uitgaand. Bewoners kennen in de

ochtend juist een sterke stroom uitgaand. Stimuleren van open-

baar vervoer voor de bewoners biedt kansen voor een evenwich-

tiger openbaar vervoerbezetting. Randvoorwaarde voor het OV is dat haltes op logische plekken liggen en wellicht gekoppeld zijn aan hubs.

De schaalsprong tussen fijnmazig wonen en de bovenlokale

Korte afstand tussen gebieden: kansen voor fietsen en lopen

(bijvoorbeeld kleinschalige winkels en/of horeca, kinderdagverblijf,

stad van Tilburg en op korte afstand van buurgemeente Goirle,

functies is nu te groot. Door toevoeging van meer lokale functies kantoren/dienstverlening, et cetera) ontstaat er een ‘tussenlaag’

in functies en wordt het schaalverschil verkleind/overbrugd. Hier

door ontstaat een diverser en aantrekkelijker verblijfsmilieu. Meer verplaatsingen kunnen dan binnen het gebied blijven.

Stappegoor ligt tussen woonwijken, relatief dicht bij de binnen(waar Tilburg een sterke relatie mee heeft). Dit zorgt voor een

milieu dat uitnodigt om verplaatsingen ‘van nature’ te voet en

per fiets af te leggen. Voor de nieuwe bewoners ontstaan daarbij unieke kansen. Omdat de ligging duurzame en ruimte-efficiënte mobiliteit mogelijk maakt, is Stappegoor onder bepaalde voorwaarden geschikt voor nieuwbouwontwikkelingen met lagere

parkeernomen en daarmee een mobiliteitstransitie die vergroening van de openbare ruimte mogelijk maakt.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Evenwichtige verkeersstromen en dubbelgebruik parkeercapaciteit

Lagere autoparkeernormen verlagen het autogebruik

belasting en mobiliteitsstromen (aankomende en vertrekkende

stedelijk woon- en werkgebied met aantrekkelijke openbare

De ruimelijke functiemix leidt tot een relatief evenwichtige

stromen in de spitsperioden). Ook is de mix geschikt voor efficiënt dubbelgebruik van parkeer- en stallingscapaciteit (overdag voor werkers/bezoekers, ’s nachts voor bewoners).

Maar dit betekent in Stappegoor dat het bewonersparkeren of een deel ervan (gerelateerd aan woningtypologie) op grotere

afstand van de woning wordt gesitueerd, gecombineerd met de

gebouwde parkeervoorzieningen voor de grootschalige functies

Tilburg zet met ‘Samen op weg naar 2040’ in op een levendig ruimten, waar de auto niet meer het straatbeeld domineert. Door het scheppen van de juiste voorwaarden, zullen mensen minder afhankelijk worden van de auto en ontstaan er kansen voor het

hanteren van een lagere parkeernorm. Dit kan dan resulteren in

een autoluwe wijk. Immers minder autoparkeerplaatsen veroorzaken ook minder autobewegingen. Lopen, fietsen, OV-gebruik

en deelmobiliteit worden in de toekomst de hoofdvervoerwijzen.

en nabij de ontsluitingsas. De bezoekersparkeernorm die gerela-

Het reduceren van de parkeernorm bij nieuwbouwontwikkelingen

teerd maar in de (gebouwde) parkeervoorzieningen.

te vangen met deelmobiliteit is hier een vorm van. Een randvoor-

teerd is aan de woningen wordt niet nabij de woningen gefacili-

door bijvoorbeeld 20-30% van de parkeervraag van bewoners op waarde bij het toepassen van lage parkeernormen is een betaald parkeerregime in een straal van 750 meter rondom de wijk, om eventueel uitwijkgedrag naar omliggende gebieden te voorkomen.

Ter illustratie: een gebied met 90% woonfuncties vergt voor de nachtperiode extra parkeer- en stallingsplekken ten opzichte van de dag, bij 50% werkfuncties is er juist overdag extra capaciteit nodig voor bezoekers en werknemers

Flexibiliteit in parkeeroplossingen

ten opzichte van de nachtperiode. Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

De parkeerbehoefte is aan verandering onderhevig door maat-

schappelijke trends. Om toekomstige veranderingen op te vangen, zijn flexibele parkeeroplossingen nodig. Dit kan door een deel van de parkeervoorzieningen bovengronds op te lossen in transformeerbare of demontabele gebouwen.

Deze transformatie kan in twee richtingen plaatsvinden: Voldoen-

de parkeerplaatsen realiseren en langzaam transfomeren naar een situatie waarin minder behoefte ontstaat (ingroeimodel).

Of juist niet teveel parkeerplaatsen realiseren, maar een achtervang hebben. Als de parkeerbehoefte niet aansluit bij de ver-

wachting (en dus hoger ligt) kan gemakkelijk transformatie naar

meer parkeerplaatsen plaatsvinden, dan kan het fall-back scenario worden ingezet.

Als parkeerplaatsen er eenmaal liggen zullen deze ook gebruikt

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

gaan worden. Als er schaarste ontstaat overweegt iedereen eerder of het hebben en het gebruik van de auto de moeite waard is.

In plaats van het oplossen van het parkeervraagstuk per gebouw

vraagt dit om een (deel)gebiedsgerichte uitwerking van parkeren. Fietsparkeren als onderdeel van het parkeerconcept

Met een ambitieus mobiliteitsdoel is het noodzakelijk om het

stallen van fietsen zowel voor bewoners als voor bezoekers ruim-

telijk op te nemen. Het aantal stallingsplekken is van belang, maar

zeker zo belangrijk zijn de locaties van de stallingen, de zichtbaarheid en vindbaarheid en de bereikbaarheid van de fiet- senstallingen, korte loopafstanden, et cetera.

Hoogwaardige fietsstallingen stimuleren het fietsgebruik. De

behoefte van de verschillende doelgroepen variëren. Bewoners

willen iets anders dan bezoekers en ook weer anders dan bijvoorbeeld medewerkers.

Fietsparkeervoorzieningen voor bezoekers zijn openbaar toegankelijk (deels inpandig, deels in de openbare ruimte).

Bron: rotterdam.nl

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

2 Stedenbouw en ruimtelijk ontwerp

Stimuleren van lopen, fietsen en openbaar vervoer met ruimtelijk ontwerp Voorkeursvolgorde lopen-fietsen-OV-auto bij ruimtelijk ontwerp

Verblijfskwaliteit als must

de voorkeursvolgorde lopen-fietsen-OV-auto ondersteunen met

gebied een hoge verblijfskwaliteit krijgt. Dan gaat het om groene

De interne stedenbouwkundige structuur van Stappegoor moet ruimtelijke ontwerpprincipes. Oftewel: als mensen naar buiten

stappen, moeten ze eerst een aantrekkelijke verblijfsruimte tegenkomen die uitnodigt om te lopen, daarna het fietspad en een OV-halte en pas daarna de autoparkeerplaats.

Een hoofdrol voor lopen, fietsen en OV is alleen mogelijk als het voetgangersstraten en pleintjes met menselijke maat.

Daarnaast zijn langs de belangrijkere looproutes richting de buurtcentra genoeg rustmomenten nodig waar bewoners elkaar onge dwongen kunnen ontmoeten. Het toevoegen van lokale klein-

schalige functies (bijvoorbeeld een koffietentje) kan een bijdrage

leveren aan de verblijfskwaliteit. Maar ook levendigheid en variatie in de eerste bebouwingslaag dragen hier aan bij (levendige plinten).

10 20 40 70 40

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Fijnmazige loop- en fietsstructuren

Goed toegankelijk openbaar vervoer

lopen en fietsen de hoofdfuncties zijn. Dit ontmoedigt automo-

om de wijk, is het van belang dat de haltes op logische, sociaal

De straatinrichting binnen de wijk moet uitstralen dat verblijven, bilisten om te hard te rijden in de woonstraten. Daarnaast zorgt het creëren van een fijnmazig loop- en fietsnetwerk in de wijk,

met aantrekkelijke, logische en directe routes naar de dagelijkse

voorzieningen, voor maximale keuzevrijheid en optimale spreiding

Voor het optimaal functioneren van het openbaar vervoer in en veilige en goed bereikbare plekken liggen. Het gaat hier bijvoor-

beeld om het beperken van het aantal oversteekbewegingen dat moet worden gemaakt om bij de halte te komen.

van stromen.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

3 Mobiliteitsnetwerken

Hoogwaardige verbindingen in de wijk en met de rest van de stad Ontwikkeling als schakel in het netwerk

Versterken looproutes tussen de functies onderling en met de

compleet maken van het mobiliteitsnetwerk. Zo kan de ontwik-

Op buurt- en wijkniveau gaat het om het verbinden van de interne

Nieuwe ontwikkelingen in Stappegoor kunnen bijdragen in het

keling of het gebied als ontbrekend puzzelstukje bijdragen aan

het compleet maken van verbindende structuren op buurt-, wijk en mogelijk zelfs op stadsdeelniveau. Het is daarom belangrijk

om nieuwe ontwikkelingen zo goed mogelijk te vervlechten in de

huidige structuur van de wijk. Een belangrijke schakel is de noordzuid fietsverbinding door het gebied ten westen van de ijsbaan,

waarmee Goirle en Stappegoor voor de fiets naar elkaar worden

gebracht en waarmee Stappegoor met het centrum is verbonden

omliggende gebieden

voetgangersstructuren tussen alle ontwikkelingen in het gebied. Voor Stappegoor gaat het specifiek om het op elkaar aansluiten van de woonhoven, maar ook om het verbinden van en met de

overige functies. Maar vooral ook om deze verbindingen (sociaal) veilig, toegankelijk en aantrekkelijk te maken. Dat kan bijvoorbeeld gaan om het realiseren van oversteekplateaus en het

doorbreken van de bouwblokken, om zo het lopen te stimuleren en autoluwe routes tussen de bouwblokken te creëren. Hierdoor

krijgen kinderen de mogelijkheid om ook in de binnentuin bij een buurblok te spelen, zonder dat ze een ‘gevaarlijke’ weg hoeven over te steken.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Op buurtoverstijgend niveau gaat het om de verbinding met de

Versterken fietsroutes met de omliggende gebieden, omliggende

en aantrekkelijk lopend te bereiken vanuit een andere buurt.

Op stadsniveau gaat het om het verbinden van Stappegoor met

omliggende wijken. Een basisschool in de ene buurt is ook goed Het realiseren van oost-westverbindingen (zowel aan de zuidzijde

als aan de noordzijde) voor langzaam verkeer door het gebied zijn waardevolle aanvullingen in het versterken van de looproutes. De oversteekkwaliteit over de Stappegoorweg speelt een belangrijke rol.

Op inrichtingsniveau gaat het ook om verlichting, het toevoegen

van bankjes en ‘sociale ogen’ in het gebied en het toevoegen van ruimtelijke kwaliteit. Ook het toevoegen van groen speelt een belangrijke rol.

kernen en binnenstad

een fietsstructuur met de binnenstad en op bovenlokaal niveau

vervolgens om de verbinding te leggen met Goirle. Dit kan gaan om het aantakken op bestaande fietsstructuren, het verbeteren

van de kwaliteit van fietsstructuren en het toevoegen van ontbrekende schakels. Hierdoor krijgen de bewoners en bezoekers van Stappegoor een interessant alternatief voor de auto.

Op buurtoverstijgend niveau gaat het ook voor de fiets om het

verbindinden met de direct omliggende gebieden. Het realiseren van oost-westverbindingen (zowel aan de zuidzijde als aan de

noordzijde) voor langzaam verkeer door het gebied zijn daarom

ook waardevolle aanvullingen in het versterken van de fietsroutes.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

4 Mobiliteitsdiensten en Smart Mobility Het bieden van alternatieven en verleiden

MaaS ondersteunt ambities aantrekkelijke en duurzame wijk

Onderbrengen van deelmobiliteit in een buurthub

aanbod aan. Onder principe 1 is toegelicht dat 20-30% van de

lijk is voor iedereen. Een mobiliteitshub of buurthub speelt een

Nieuwe vormen van mobiliteit vullen het huidige mobiliteits-

parkeervraag van bewoners kan worden opgevangen met deel-

mobiliteit. Dan gaat het om Mobility as a Service (MaaS), waarbij mensen niet investeren in eigen vervoermiddelen, maar waarbij

ze mobiliteit inkopen. MaaS is 24/7 de mogelijkheid bieden om

gebruik te maken van mobiliteit in de breedste zin van het woord. Bijvoorbeeld via een app waarbij men een auto, e-bike busje, bakfiets maar bijvoorbeeld ook een taxi kan boeken.

MaaS biedt kansen, omdat er minder reguliere parkeerplaatsen

nodig zijn, er minder autogebruik ontstaat en er meer keuzevrijheid komt voor eindgebruikers. Over het algemeen vervangt 1 deelauto 5 reguliere auto’s.

De voordelen zijn: geen bezit maar gebuik, minder investeringen voor projectontwikkelaars, minder ruimtebeslag door parkeren,

meer duurzame en leefbare mobiliteit en een breder mobiliteit-

saanbod voor gebruikers. MaaS richt zich op deelauto’s, maar ook op bijvoorbeeld deel-bestelbusjes, deel-cargobikes, deel-scootmobielen en deelfietsen.

Het is van belang dat de deelmobiliteit in een wijk toeganke-

onmisbare rol in het onderbrengen van de deelmobiliteit en het faciliteren van Mobility as a Service. Een mobiliteitshub is meer

dan alleen een stalling van voertuigen. Een mobiliteitshub is een clustering van menselijke activiteit en ontmoeting. Daarnaast

zorgt de clustering van deelmobiliteit ervoor dat het gebruiksgemak verhoogt en er minder kans is om mis te grijpen.

Idealiter bestaan HUB’s uit een stapeling van een aantal van de volgende functies: •

• • •

Geclusterde, openbare stallingsvoorzieningen voor auto’s en

fietsen van bewoners en bezoekers, voor deelauto’s, deel-cargobikes en andere vormen van deelmobiliteit. Koppeling met OV-haltes.

Servicedesk voor mobiliteit (bijvoorbeeld te combineren met wijkconciërge of retail).

Omliggende bezoekersfuncties die de gehele dag door

zorgen voor activiteit en sociale veiligheid, zoals supermarkt, detailhandel, gezondheidscentrum, bibliotheek, horeca, buurcentrum, verdeelpunt voor pakketten, enzovoort.

Afhankelijk van de doelgroep en het doeleinde waartoe de mobiliteitshub moet dienen, zijn er diverse vormen te definiëren.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

1 Ruimtelijke ordening, vastgoed en parkeren -

Hoge mate van functiemenging

2 Stedenbouw en ruimtelijk ontwerp -

zorgt voor: -

OV-auto bij ruimtelijk ontwerp. -

Verblijfskwaliteit als must

Versterken fietsroutes met de omliggende gebieden en centra

Efficient dubbelgebruik van

Fijnmazige loop- en

fietsstructuren

parkeer- en stallingsplaatsen

MaaS ondersteunt ambities aantrekkelijke en duurzame wijk

Onderbrengen van deelmobiliteit in een buurthub

Versterken looproutes met de omliggende gebieden en centra

Ontwikkeling als schakel in het netwerk

Evenwichtige belasting mobiliteitsstromen

4 Mobiliteitsdiensten

Minder onnodige verplaatsingen

Voorkeursvolgorde lopen-fietsen-

3 Mobiliteitsnetwerken

Goed toegankeijk OV

Korte afstand tussen gebieden zorgt voor verplaatsingen te voet en per fiets ‘van nature‘

Flexibiliteit in parkeeroplossingen: -

Lagere autoparkeernormen verlagen het autogebruik-

Parkeren op afstand woning icm parkeren overige functies

Hoogwaardige fietsenstallingen stimuleren fietsgebruik

Bouwstenen

Functiemenging

Ontwerpvolgorde

Schakel vormen

MaaS

Benutten afstand

Verblijfskwaliteit

Hoogwaardige fietsverbinding oost-west en noord-zuid

Deelmobiliteit

Flexibel en slim parkeren auto

Fijnmazige structuur

Hoogwaardige loopverbinding

Buurthub(s)

Flexibel en slim stallen fiets

Levendige plinten

Check op deze onderdelen (kwam terug in gesprek gemeente en eigen aantekeningen) - fietsparkeren op maaiveld (in het zicht), autoparkeren eronder (uit het zicht). - doelgroepen Karin toevoegen - Omliggende wijken ook meer verbindingen met stappegoor ook voor fijnmazige struturen - NZ is echt een uitdaging. Ruime as die als centrale drager in het gebied ligt. - OW is vooral oversteekbaarheid een uitdaging - bestaande vraag bundelen nieuwe vraag sturen

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

4. VERTALING NAAR ONTWERPPRINCIPES De mobiliteitstransitie voor Stappegoor krijgt uitwerking met een samenhangend en integraal mobiliteitsconcept.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

4 Vertaling naar ontwerpprincipes Op basis van de vastgestelde kenmerken voortkomend uit de wijkanalyse, de vier hoofdprincipes uit het mobiliteitswiel en

de bijbehorende bouwstenen is er toegewerkt naar een aantal ontwerpprincipes/opgaven voor Stappegoor.

Het zijn principes/opgaven die bijdragen aan de ambities van de

wijk en de stad. In dit hoofdstuk worden zij stuk voor stuk toegelicht. 1.

Een mix creëren van bovenlokale en lokale functies

Verbindingen realiseren voor langzaam verkeer van oost naar

4. 5. 6. 7. 8. 9.

Het gebied inrichten als verblijfsgebied west

Verbindingen optimaliseren voor langzaam verkeer van noord naar zuid

De juiste doelgroep aantrekken

Aanzetten tot duurzame mobiliteitskeuzes

Alle modaliteiten in balans op de Stappegoorweg (zowel qua gebruik als qua ruimte)

Slim omgaan met parkeren

Mobiliteitsdiensten samenbrengen in een hub

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Ruimtelijke kenmerken, kansen en uitdagingen (hst. 2)

Multifunctioneel gebied

Grootschalige functies

Ligging tussen twee woongebieden

Korte afstand tot het centrum

Belangrijke relaties met omliggende kernen

Relatief jonge bevolking Stappegoor

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Integrale mobiliteitsstrategie (bouwstenen) (hst. 3)

Opgaves

Opgave 1: een mix creëren van bovenlokale en lokale functies

Functiemenging

Verblijfskwaliteit

Opgave 2: inrichten als verblijfsgebied

Schakel vormen

Fijnmazige structuur

Opgave 3: verbindingen realiseren voor langzaam verkeer (oost-west)

Benutten afstand

Hoogwaardige verbindingen

Functiemenging

Hoogwaardige verbindingen Schakel vormen

Deelmobiliteit

Opgave 4: verbinding optimaliseren voor a. langzaam verkeer b. openbaar vervoer

Flexibel en slim parkeren

MaaS

Opgave 5: juiste doelgroep aantrekken Opgave 6: aanzetten tot duurzame mobiliteitskeuzes

Mobiliteitskenmerken, kansen en uitdagingen (hst. 2) Goed bereikbaar met de auto

Stappegoorweg als as door het gebied

Grote parkeervoorzieningen

Openbaar vervoer: de basis is op orde

Fiets: de basis is op orde

Voetganger onderbelicht

Integrale mobiliteitsstrategie (bouwstenen) (hst. 3)

Opgaves

Opgave 7: alle modaliteiten in balans op de Stappegoorweg (zowel qua gebruik als qua ruimte)

Flexibel en slim parkeren

Ontwerpvolgorde

Levendige plinten

Flexibel en slim parkeren

Ontwerpvolgorde

Buurthub(s)

Hoogwaardige verbindingen

Fijnmazige structuur

Hoogwaardige verbindingen

Ontwerpvolgorde

Levendige plinten

Fijnmazige structuur

Levendige plinten

Opgave 8: slim omgaan met parkeren (concentreren, dubbelgebruik, etc.)

Opgave 9: mobiliteitsdiensten samenbrengen in hub(s)

Deze zitten reeds verweven in opgave 2, opgave 3, opgave 4 en opgave 7

Ontwerpvolgorde

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Opgave 1: Bovenlokale met lokale functies mengen

Opgave 2: Het gebied als verblijfsgebied inrichten

buiten en de 1.000 nieuwe woningen) en de bovenlokale functies

zal hier ook op aangepast moeten worden om het tot een

De schaalsprong tussen fijnmazig wonen (in Zuiderpark, Willemsin Stappegoor is nu te groot.

Meer functiemenging alleen is niet genoeg. De openbare ruimte aantrekkelijker verblijfsmilieu te maken.

Door toevoeging van meer lokale functies (bijvoorbeeld klein-

Zet in het ontwerp de voetganger (en fietser) voorop. Er liggen

verlening, weekmarktje, et cetera) ontstaat er een ‘tussenlaag’ in

Door een divers ritme aan te brengen qua afstand tussen be-

schalige winkels en/of horeca, kinderdagverblijf, kantoren/dienstfuncties en wordt het schaalverschil verkleind/overbrugd.

Hierdoor ontstaat een diverser en aantrekkelijker verblijfsmilieu. Meer verplaatsingen kunnen dan binnen het gebied blijven.

ideeën om de Stappegoorweg tot een boulevard in te richten. bouwing en de weg ontstaan er speelse verblijfsruimtes. Deze

verblijfsruimtes zijn gebaat bij levendige plinten (waarin zich dus bij voorkeur lokale functies bevinden). Deze en zorgen voor een

prettig verblijfsklimaat én voor sociale ogen in het gebied. Daarnaast is het belangrijk om straten in te richten als 30 km/h straat

met een lage intensiteit, dit voorkomt sluiproutes door de woongebieden en bevordert de verkeersveiligheid.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Opgave 3: Verbindingen realiseren voor langzaam verkeer

De Stappegoorweg vormt een barrière tussen de oost- en west-

Voor het intern functioneren van Stappegoor is het belangrijk dat

dingen voor langzaam verkeer (lopen en fietsen). De beoogde

(oost west is belangrijk)

de verschillende functies binnen Stappegoor goed verbonden zijn met elkaar. Maar ook dat bijvoorbeeld Zuiderpark goed verbon-

den wordt met bijvoorbeeld de nieuwe basisschool op het nieuw te ontwikkelen Kazerneterrein. En dat bushaltes goed bereikbaar

kant van Stappegoor. Het ontbreekt aan goede oost-westverbinlangzaam verkeer verbinding die door Zuiderpark en ten noorden

van de ijshockeybaan loopt richting Willemsbuiten uit het ambitiedocument is een goed voorbeel hiervan.

zijn voor het langzaam verkeer. Dit vraagt niet alleen om recht-

Ook de langzaam verkeer verbinding die via het scholencluster

aan de route. Wanneer een route aantrekkelijk is voelt deze min-

verbindt is kansrijk en nodig. Één of meerdere goede oversteken

streekse verbindingen maar ook om het toevoegen van kwaliteit der lang. Want de afstanden tussen de functies binnen Stappe-

goor zijn over het algemeen groot, maar voelen vooral groot aan.

(ROC en Fontys) ten zuiden van T-Kwadraat met Willemsbuiten op de Stappegoorweg creeëren zal hierbij de grootste uitda-

ging zijn. Dit vraagt om een uitwerkingsopgave voor de Stappegoorweg.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Opgave 4: Verbindingen optimaliseren voor (a) langzaam verkeer en (b) openbaar vervoer van noord naar zuid a. Langzaam verkeer

Stappegoor niet alleen, het versterkt de fietsverbinding tussen Tilburg centrum en Goirle.

Het centrum van Tilburg ligt op 10 minuten fietsen. Om het voor

b. Openbaar vervoer

mogelijk de fiets te pakken, is een vlotte, comfortabele verbinding

gezegd belangrijk. De Stappegoorweg blijft zijn huidige functie

nieuwe inwoners aantrekkelijk te maken om inderdaad zoveel

De relatie tussen langzaam verkeer en openbaar vervoer is zoals

van voldoende kwaliteit, cruciaal. Daarom is het zaak om de Stap-

voor het ov behouden. Er wordt niet voorzien in nieuwe lijnen

pegoorweg als hoofdfiets-as door te ontwikkelen. De fietstunnel

aan de noordzijde, onder de Ringbaan Zuid door, levert hier al een belangrijke bijdrage aan, maar het is net zo belangrijk om de as in het zuiden door te trekken naar Goirle via een fietsbrug over de

A58 heen. Hiermee is Stappegoor niet meer alleen een eindpunt, maar wordt het ook een gebied om je doorheen te verplaatsen en onderweg te verblijven.

Ook de kwaliteit van de route is hier van belang. Hiervan profiteert

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

of routes. De bushaltes moeten wel goed bereikbaar zijn voor

langzaamverkeer, van voldoende kwaliteit zijn, maar ook op de juiste plekken liggen. Twee volwaardige haltevoorzieningen op

de Stappegoorweg, 1 op de noord-zuid en 1 op de oost west as, zorgen hiervoor.

Opgave 5: De juiste doelgroep aantrekken

Voor de sociale huurwoningen kan onderzocht worden of de

groep is flexibel en sturen op gedrag is over het algemeen goed

te realiseren bij de ontwikkelingen. De parkeerbehoefte voor de

De bewoners van Stappegoor zijn relatief jong. Een jonge doel-

mogelijk. De nieuwe woningen gesubsidieerd door de Woning-

bouwimpuls worden gebouwd voor starters en middeninkomens. Starters zijn over het algemeen jong en deze doelgroep is bij

mogelijkheid bestaat om geen parkeerplaatsen voor eigen auto’s bewoners van sociale huurwoningen kan in dat geval vervangen worden door deelmobiliteit.

uitstek geschikt om te sturen op gedrag. Daarnaast maken zij een nieuwe keuze voor een woonlocatie en juist op dat moment is gedragsverandering het makkelijkst te maken.

Bewoners van sociale huurwoningen kennen een beperkt budget. Deze doelgroep is dan ook zeer gevoelig voor prijsprikkels. Voor bewoners van de sociale huurwoningen zal het huren van een

parkeerplaats een te grote impact hebben op het besteedbaar inkomen. De focus van deze doelgroep zal daarom komen te

liggen op het reizen met het openbaar vervoer, de fiets en te voet.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Opgave 6: Aanzetten tot duurzame mobiliteitskeuzes

De relatief jonge bevolking in Stappegoor biedt kansen voor deel-

Om de inzet van deelauto’s te laten slagen is een stimuleringsaan-

gestimuleerd om deelmobiliteit te gebruiken, naast lopen, fietsen

omvatten:

mobiliteit, Vanaf het eerste begin worden bewoners en bedrijven en OV gebruik. Maar ook voor de overige doelgroepen zien we kansen.

De inzet van deelauto’s is met name aantrekkelijk voor twee typen doelgroepen: -

jongeren die nog geen auto hebben: deelauto kan functione-

voor de overige doelgroepen met een eigen auto.

ren ter vervanging van de 1e auto.

Voor deze laatste groep kan de deelauto functioneren ter vervanging van de 2e en 3e auto. Wanneer iemand eenmaal een auto

pak nodig. De stimuleringsaanpak kan de volgende onderdelen -

Woningen worden niet standaard verkocht met een parkeer-

Gebruikers kunnen dit abonnement op maat maken met OV

heeft, zal deze niet zo snel weg worden gedaan. Maar kan wel heroverwegen als de auto aan vervanging toe is.

plaats, maar met een mobiliteitsabonnement

abonnement, verschillende vormen van deelmobiliteitsabonnementen en eventueel huur van een parkeerrecht voor de reguliere auto

Het product ‘mobiliteitsabonnement’ moet beschikbaar zijn bij de oplevering van de eerste woningen

Nieuwe bewoners krijgen een welkomstpakket met korting

voordeelmobiliteit (proefpakket). Om deelmobiliteit te stimuleren, betalen de huurders van reguliere autoparkeerrechten

mee aan betaalbare deelmobiliteitsdiensten

Het is niet mogelijk om zomaar in de openbare ruimte te parkeren.

Bestaande gebruikers van Stappegoor worden met een wel-

komstpakket gestimuleerd om mee te doen in de deelmobiliteitsdiensten.

Tilburg neemt zelf initiatieven voor deelmobiliteit en heeft daardoor meer dan andere gemeentes invloed op deelmobiliteit.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Opgave 7: Alle modaliteiten in balans op de Stappegoorweg (gebruik en ruimte)

De Stappegoorweg blijft de belangrijkste verbindingsweg en

verzamelweg in het gebied. Momenteel is het een weg die overwegend gericht is op het doorstromen van de auto om deze zo snel mogelijk van A naar B te brengen. De opgave is de weg te

transformeren naar een gebiedsontsluitingsweg waarbij de weg

ten dienste staat van het afwikkelen van verkeer van de aanliggende functies maar waarbij de weg nadrukkelijk onderdeel uitmaakt van het gebied Stappegoor.

Vanwege de hoge verkeersintensiteiten ligt hier een rekenkundige en ontwerpopgave. Deze uitwerking maakt geen onderdeel uit

In opgave 3 is al aangegeven dat het belangrijk is dat er goede

langzaam verkeer verbindingen naar de bushaltes worden gereali-

seerd. Maar voor de bereikbaarheid van bushaltes is het belangrijk dat niet alleen de routes naar de haltes goed zijn, maar dat ze ook op logische locaties liggen. De opgave voor het openbaar vervoer

is dat er 2 haltes komen aan de Stappegoorweg en dat er gezorgd wordt voor een goede bereikbaarheid van de haltes en goede haltevoorzieningen.

Naast de belangrijke noord-zuidfietsroute en de OV-haltes is het

aantal aansluitingen naar woonvelden en parkeergebouwen en de

kruispuntvorm van belang bij de uitwerking (ruimtelijk en verkeerstechnisch) van het ontwerp voor de nieuwe Stappegoorweg.

van deze studie. In een uitwerkingsopgave moeten de steden-

bouwkundige en verkeerskundige randvoorwaarden en wensen uitgewerkt worden.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Opgave 8: Slim omgaan met parkeren

Voor zowel de auto als de fiets is het belangrijk om slim om te gaan met parkeren

Voor de fiets zijn goede fietsenstallingen bij de functies (toegankelijkheid en vindbaarheid) belangrijk. Bij het ontwerp van de

woongebouwen moet de wijze waarop met fietsenstallen wordt

omgegaan expliciet worden opgenomen (of het moet een toetscriterium worden). Daarnaast is het aanbod van een 24/7 van deelsystemen (bakfiets, et cetera) belangrijk.

Voor de auto wordt het bezoekersparkeren van de nieuwe woonfuncties niet bij de woningen maar bij centrale parkeerplaatsen/ garages gefaciliteerd. Dit zorgt voor meer mogelijkheden voor

dubbelgebruik van parkeerplaatsen en minder focus op autogebruik.

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Daarnaast wordt ingezet op deelautosystemen. Er is voor

Stappegoor flexibliteit nodig in de parkeeroplossing: ingroei/

versus uitgroeimodel. Dit in combinatie met de andere opgaven

leidt er toe dat het gebied als een zogenaamde B-locatie kan gaan functioneren en de parkeernorm van B-locatie kan gaan gelden. Let op: bij stringente parkeermaatregelen kan het noodzakelijk

zijn om in omliggende woongebieden parkeerregulering toe te passen.

Het advies is om de parkeeropgave niet per gebouw maar per deelgebied uit te werken. Dit vraagt om het opstellen van een parkeerbalans. Dit is een opgave voor de uitwerking.

9. Mobiliteitsdiensten samenbrengen in een HUB

Een hub is in onze ogen een OV-knooppunt en/of een geclusterde, ruimte-efficiënte parkeeroplossing voor

meerdere doelgroepen (openbaar, dubbelgebruik) die een naadloze overstap van het ene naar het andere

vervoermiddel mogelijk maakt. Mobiliteitshubs vormen daarmee een essentiële schakel in het systeem van

gedeelde mobiliteit. Elke reiziger kan elke keer opnieuw zijn of haar reis samenstellen, afgestemd op zijn of haar behoeften van dat moment; ruimtelijk komt dit samen

op mobiliteitshubs. Naast dat de hub dient als overstap

van de auto of fiets naar het OV, is het ook een plek waar

De HUB heeft een verzorgende functie voor Stappegoor en de

daaromheen liggende gebieden en ligt zo dicht mogelijk bij de

Stappegoorweg (bij voorkeur bij de noordelijke halte). Verder kan de hub dienstdoen als de ‘huiskamer’ of ‘ontmoetingsplek’ voor heel Stappegoor. Hiervoor kan de combinatie worden gezocht

met een nieuw complex nabij de OV halte. Sociale veiligheid en ruimtelijke kwaliteit hebben daarom een hoge prioriteit.

Deelmobiliteit is aanwezig voor inwoners van Stappegoor maar ook als last-mile voor de aankomende reiziger.

Parkeerfaciliteiten voor de auto zijn minder van belang.

Fietsenstalling en laadfaciliteiten van basiskwaliteit zijn wel gewenst.

functies kunnen worden toegevoegd (horeca, pakketmuur) of gebruikers kunnen verblijven (flexwerkplekken, overlegruimtes).

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Conceptueel eindbeeld

Parkeerconcentratie ontwikkeling west

Ontwikkeling Auto Langzame verkeer OV HUB Verblijfsgebied

Mobiliteitsstrategie Stappegoor - 11 mei 2021

Parkeerconcentratie ontwikkeling oost

Goudappel werkt vanuit Amsterdam, Den Haag, Deventer, Eindhoven en Leeuwarden. Snipperlingsdijk 4 7417 BJ Deventer The Netherlands

Postbus 161 7400 AD Deventer The Netherlands

+31(0) 570 666 222 info@goudappel.nl www.goudappel.nl

BTW NL123456789B01 KVK 12345678 IBAN NL 99 BANK 0123 4567 89

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10792406/1