08a Beheerplan Schoon - definitief

Beheerplan Schoon 2023-2026 Gemeente Tilburg 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

Inhoudsopgave Factsheet

5

1

Inleiding

6

1.1

Aanleiding

6

1.2

Doelstelling

6

1.3

Scope

6

1.4

Leeswijzer

7

Kaders en beleid

8

2.1

Wet- en regelgeving

8

2.2

Gemeentelijk beleid

8

2.3

Raakvlakken andere disciplines en stakeholders

8

2

3

4

5

Kwantiteit en Kwaliteit

10

3.1

Kwantiteit

10

3.2

Kwaliteit

10

3.3

Prestatie-indicatoren

11

Beheertactiek

12

4.1

Beheerproces

12

4.2

Activiteiten IBOR

12

Financiën

15

5.1

Uitgangspunten

15

5.2

Exploitatiebudget

15

5.3

Investeringsbudget

16

6

Risico’s

17

7

Ontwikkelagenda (verbeteren en vernieuwen)

18

Bijlagen Bijlage A Afvalstoffenverordening Gemeente Tilburg 2019

19

Bijlage B Praatplaat Samen Schoon Tilburg

21

3

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

Colofon

4

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

22

BEHEERPLAN SCHOON

Factsheet Apart bijlagenblad in pdf.

5

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

1

Inleiding

1.1

Aanleiding

Voorliggend document betreft het beheerplan Schoon. Dit beheerplan maakt onderdeel uit van het project IBOR dat samen met de gemeente is uitgevoerd. Het overkoepelende IBOR plan daarin dient als integraal kader. In de onderliggende beheerplannen is het bestaand beleid door vertaald naar beheer op tactisch niveau. Het zet uiteen hoe het beheer van de betreffende asset bijdraagt aan de doelstellingen van de organisatie en de belangen van de stakeholders. In het Besluit, Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (hierna: BBV) is vastgelegd, dat voor het beheer van de kapitaalgoederen meerjarenprogramma’s beschikbaar moeten zijn.

1.2

Doelstelling

De doelstelling is het opstellen van een beheerplan, dat antwoord geeft op de volgende W-vragen: • • • • • • • •

Wat heeft de gemeente in beheer (omvang en type assets)? Wat is de kwaliteit ervan (actuele kwaliteit en eventueel achterstallig onderhoud)? Wat is het ambitieniveau? Welke werkzaamheden zijn nodig om te kunnen voldoen aan deze ambitie? Welk budget is daarvoor nodig de komende jaren? Hoe verhoudt het benodigd budget zich tot het beschikbaar budget? Welke risico’s zijn er? Welke potentiële verbeteringen en vernieuwingen zijn de komende periode voorzien?

1.3

Scope

Het beheerplan Schoon gaat feitelijk om het reinigen van de openbare ruimte. Hierbij moet gedacht worden aan activiteiten als: • • • • • • • • • • •

Verwijderen van kadavers; Verwijderen van onkruid op de (half-)verharding; Verwijderen van veegvuil, kauwgom, olie- en vetresten en bladafval van verhardingen Verwijderen van zwerfvuil en grofvuil van verhardingen en uit groen; Ledigen van afval- en hondenpoepbakken; Reinigen van de hondenuitlaatplaatsen; Reinigen van straatmeubilair; Verwijderen van (aanstootgevende) graffiti in de openbare ruimte; Reinigen n.a.v. wildplassen en uriliften; Herstellen schade en molest TOP-haltes; Verwijderen bijplaatsingen en illegale stort.

De vuilinzameling binnen de Gemeente Tilburg valt niet onder dit beheerplan, evenals het reinigen van abri’s1 en putten en kolken (riolering). Tevens valt de gladheidsbestrijding buiten de scope van dit beheerplan (wegen). Het beheerplan versie 1.0 is een groeidocument, dat de hoofdlijnen vanuit de huidige situatie weergeeft.

1 Schade en molest aan abri’s vallen wel binnen de scope van de gemeente

6

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

1.4

Leeswijzer

In hoofdstuk 2 wordt (heel) kort stil gestaan bij de relevante kaders en het relevante beleid. Deze zijn reeds besproken in het IBOR en hier wordt het verband gelegd met de relevantie daarvan. Tevens wordt aandacht geschonken aan de relevante raakvlakken met andere beheerdisciplines alsmede relevante stakeholders. Hoofdstuk 3 gaat in op het areaal. Wat is er in beheer (kwantiteit) en wat is daarvan de kwaliteit? Tevens komen hier ook de (relevante) prestatie-indicatoren aan bod. Hoofdstuk 4 gaat vervolgens in op de beheertactiek waarbij het beheerproces, maar ook de wijze van onderhoud aan bod komen. Hoofdstuk 5 gaat in op het financiële aspect. Hierbij wordt aangesloten bij de in de BBV gebruikte terminologie. Hoofdstuk 6 geeft de mogelijke risico’s weer behorende bij het beheer en onderhoud van de assets. Hoofdstuk 7 sluit af met een opsomming van potentiële verbeteringen en vernieuwingen, de zogenaamde ontwikkelagenda.

7

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

2

Kaders en beleid

2.1

Wet- en regelgeving

Er zijn geen specifieke wettelijke kaders voor het schoonhouden van de openbare ruimte. Vanuit haar algemene zorgplicht als beheerder, zoals beschreven in zowel de Wegen- als de Wegenverkeerswet, heeft de Gemeente een zorgplicht voor een veilig ingerichte openbare ruimte. Wel is reiniging van belang om andere assets in staat te stellen om goed te kunnen laten functioneren (bijvoorbeeld wegen en riolering). In de Wet Milieubeheer is in artikel 10.25 van opgenomen dat er regels kunnen worden gesteld in het kader van zwerfafval bestrijden. Deze regels dienen dan in de Afvalstoffenverordening opgenomen te worden. In Tilburg staan in hoofdstuk 5 van de Afvalstoffenverordening de geboden en verboden aangaande (zwerf-)afval in de openbare ruimte (zie Bijlage A). In de Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden is geregeld welke chemische middelen en methoden gebruikt mogen worden. Bovendien moet jaarlijks het gebruik van deze middelen worden geregistreerd.

2.2

Gemeentelijk beleid

Omgevingsvisie Tilburg 2040 Tevens wil Tilburg een aantrekkelijk stad zijn om te wonen, te werken, te winkelen en te recreëren. Dat betekent dat in de openbare ruimte de juiste afvalvoorzieningen aanwezig dienen te zijn en dat deze goed onderhouden zijn en worden. Zijn er voldoende voorzieningen om afval achter te laten en worden deze tijdig geleegd, zijn enkele vragen die daarbij naar voren komen. In de Omgevingsvisie 2040 (en ook in het bestuursakkoord 'Gezond en gelukkig in Tilburg' (2018-2022) is aangegeven dat de Gemeente samen met bewoners aan de slag gaat om de openbare ruimte beter te onderhouden. Het doel is een hogere waardering van de openbare ruimte door de burgers. De Gemeente ziet een schoon Tilburg als een gedeelde verantwoordelijkheid en heeft de praatplaat “Samen Schoon Tilburg’ opgesteld (zie Bijlage B). Deze praatplaat geeft handvatten voor datgene dat de verschillende stakeholders kunnen doen om een bijdrage te leveren aan die schone(re) openbare ruime.

2.3

Raakvlakken andere disciplines en stakeholders

In hoofdstuk 2.7 van het IBOR plan zijn de raakvlakken tussen de verschillende assets weergegeven. In deze paragraaf wordt kort ingegaan op de voornaamste raakvlakken met het aspect Schoon. •

•

• •

8

Wegen: de verhardingen dienen vrij te zijn van obstakels. Met name groot zwerfvuil of grofvuil op de weg levert gevaarlijke situaties op voor de weggebruiker. Maar ook natuurlijk afval zoals bloesem in het voorjaar en blad in het najaar kan voor gevaarlijke situaties leiden voor bijvoorbeeld fietsers. Bij een open verharding heeft onkruid de mogelijkheid om zich in de voegen te nestelen. Door de juiste toepassingen van materialen kan de groei van onkruid in de voegen worden beperkt. Riolering: de aanwezige goten dienen periodiek gereinigd te worden om te voorkomen dat (regen-)water niet meer weg kan lopen. Aandachtspunt daarbij is dat het vuil niet de putten en kolken wordt ingeveegd. Het vegen van de goten dient te worden afgestemd met het reinigen van de putten en kolken, waarbij vegen voorafgaand aan het ledigen van putten en kolken gaat. Straatmeubilair: Reinigen is gebaat bij een openbare ruimte zonder obstakels. Vuil en onkruid is lastig machinaal te verwijderen rondom obstakels. Andersom kan het plaatsen van (voldoende) afvalbakken bijdragen aan een schone(re) openbare ruimte. Groen: Werkzaamheden aan het groen leveren in de regel rommel op. Ook hier liggen kansen om de reinigingsactiviteiten op een dergelijk moment in te plannen dat werkzaamheden aan het groen zijn uitgevoerd en het groen afval in de reinigingsronde kan worden afgevoerd / meegenomen.

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

De belangrijkste stakeholder2 is de burger. De burger ziet rommel in de openbare ruimte en heeft daar een bepaalde beleving bij, maar is zelf ook de veroorzaker van deze rommel. Ook de ondernemers zijn een belangrijke stakeholder. In de winkelgebieden en bedrijventerreinen en bij horecagelegenheden in de groengebieden kunnen ondernemers3 bijdragen aan een schone omgeving door zelf de bezem ter hand te nemen, maar ook door te zorgen voor voldoende (eigen) afvalbakken wanneer ze potentieel zwerfafval aan klanten meegeven (denk bijvoorbeeld aan het papiertje om het ijsje bij de snackbar). Echter het bijplaatsen van afvalbakken kan er ook toe bijdragen dat bij de burger de indruk ontstaat dat zij geen verantwoordelijkheid hebben en het afval altijd maar ergens in de openbare ruimte achterlaten in plaats van deze thuis in de afvalbak te deponeren. Voor dit laatste probleem ligt een (mogelijke) rol voor de woningbouwcorporaties. Zij kunnen haar bewoners beïnvloeden om het afval op een juiste wijze aan te bieden, maar ook op te slaan.

2 In Bijlage E van het IBOR plan zijn de belangrijkste stakeholders van de beheerorganisatie benoemd. Deze zijn

tijdens een gezamenlijke sessie met alle beheerders in beeld gebracht. Deze zijn daar generiek benoemd, terwijl de specifieke stakeholders voor het beheer van een asset hier in het beheerplan zijn benoemd. 3 Sinds januari 2007 bestaat de 25-meterregel en is onderdeel van het Activiteitenbesluit milieubeheer. Deze regel bepaalt dat horeca en andere ondernemingen zwerfafval afkomstig van het eigen bedrijf in een straal van 25 meter rondom de inrichting zelf moeten opruimen. Deze regel verplicht ondernemers hun directe omgeving schoon te houden. Met de nieuwe Omgevingswet vervalt het activiteitenbesluit. De 25-meter regel wordt niet meegenomen in de algemene rijksregels onder de Omgevingswet. De gemeente geeft voortaan regels over het opruimen van zwerfafval. Regels van de gemeente kunnen zich namelijk beter toespitsen op de specifieke lokale situatie. De gemeenten kunnen hun eigen lokale afwegingen hierin meenemen 9

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

3

Kwantiteit en Kwaliteit

3.1

Kwantiteit

De beheerdiscipline ‘Schoon’ heeft geen eigen areaal, maar betreft het schoonhouden van areaal dat onder een andere beheerdiscipline valt. Tabel 1: Areaal Schoon (najaar 2021)

Beheerobject

Activiteit

Verharding centrum

Kauwgom verwijderen

327.600 m2

Natuursteen

Reinigen4

41.600 m2

(Half-)Verhardingen

Onkruid verwijderen5

8.066.000 m2

Groen

Onkruid verwijderen

2.136.200 m2

Verhardingen

Straat vegen

11.496.200 m2

Riolering / verharding

Reinigen goten

1.900.000 m1

Groen en Verhardingen

Ruimen zwerfvuil

23.718.100 m2

Straatmeubilair – afvalbakken

Ledigen6, kleine reparaties en verwijderen bijplaatsingen

4.175 stuks

Straatmeubilair7

Reinigen

11.000 stuks

Hondenuitlaatplaatsen

Reinigen

100 stuks

3.2

Omvang

Kwaliteit

De openbare ruimte wordt onderhouden op beeldkwaliteit A en C (CROW Beeldkwaliteit). In hoofdzaak worden centrum en bijzondere gebieden, zoals de meeste winkelgebieden, de meeste parken en multifunctionele accommodaties (MFA’s) op A-niveau onderhouden. De overige gebieden op C-kwaliteit. Naast de grote gebieden zijn er in de verschillende functiegebieden locaties aangewezen waar de kwaliteit iets hoger dient te zijn, namelijk Bniveau. Het betreft hier bepaalde parkjes in woongebieden, toegangswegen e.d. Tabel 2: Functiegebieden en ambitieniveau

Functiegebied

Ambitieniveau

Centrumgebied.

A

Stroomgebieden.

C

Winkelgebieden.

A

Sociaal-culturele gebieden.

C

Woongebied.

C

Stedelijke Groengebieden.

A

Bedrijven & Industrie.

C

Natuurgebieden.

C

Buitengebied

C

4 Wordt momenteel niet meegenomen in de werkzaamheden. 5 Onkruid op halfverhardingen wordt momenteel niet meegenomen in de werkzaamheden. 6 Het onderhoud van de afvalbakken in de Gemeente Tilburg valt onder de beheerdiscipline ‘Straatmeubilair’. Het

legen van deze afvalbakken is ondergebracht in de Gebiedsgerichte OnderhoudsContracten (GOC). 7 Exclusief afvalbakken en palen. 10

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

Op basis van metingen blijkt dat de gestelde C-kwaliteit overal wordt behaald. Op de locaties waar A-kwaliteit geldt, blijkt dat de gestelde kwaliteit gemiddeld gezien net behaald wordt 8 (. We ervaren wel verschil in behaalde kwaliteitsniveau wanneer er wordt gekeken naar de verschillende aspecten van ‘Schoon’. Met name voor het verwijderen van fijn zwerfvuil wordt het beoogde kwaliteitsniveau niet gehaald. Tevens ervaren we veel illegale stort en bijplaatsingen bij afvalcontainers. De aandacht ligt momenteel op het verwijderen van het aanwezige grof (zwerf)vuil in de openbare ruimte daar deze mogelijk voor gevaarlijke situaties kunnen leiden voor weggebruikers.

3.3

Prestatie-indicatoren

De activiteiten behorende bij ‘Schoon’ liggen allemaal bij de drie gebiedsaannemers9. Zij zijn er verantwoordelijk voor, dat de frequentie van de activiteiten voldoende is om het gevraagde ambitieniveau te behalen. Zij dienen dit ook zelf aan te tonen. Echter is het raadzaam dat gemeente zelf een schouw initieert om de beeldkwaliteit betreffende ‘Schoon’ vast te stellen. Omdat het prestatiecontracten betreft, heeft de gemeente geen directe invloed op de frequentie dat activiteiten worden uitgevoerd. Prestatie-indicatoren, die hierbij kunnen helpen dit beeld te krijgen, zijn: • • • • • •

Voldoen aan gestelde ambitieniveau; Aantal ontvangen meldingen betreffende ‘Schoon’; Frequentie van de verschillende activiteiten; Frequenties van ledigen van afvalbakken; Mate van aanwezigheid zwerfvuil; Mate van aanwezigheid bijplaatsingen.

Bij bovenstaande prestatie-indicatoren zijn ook indicatoren opgenomen, die aangeven of er iets anders moet gebeuren. Zo kan de mate van aanwezigheid van zwerfvuil mogelijk iets zeggen of er voldoende afvalbakken aanwezig zijn (juiste bak op de juiste plaats). Datzelfde geldt ook voor de vullingsgraad. Wanneer een bak altijd vol zit, is dit dan de juiste bak of moet de frequentie van ledigen omhoog door de aannemer? Als gemeente kom je met deze prestatie-indicatoren wel aan de verantwoordelijkheden van de aannemers, namelijk antwoord geven op de vraag of het juiste onderhoud wordt gedaan om te voldoen aan het gestelde ambitieniveau of hoe dat ambitieniveau gehaald kan worden. Desondanks geven deze indicatoren wel aan of we als gemeente datgene bereiken, namelijk een schone en veilige openbare ruimte.

8 bron: belevingsonderzoek Keizer & van Welsem 2020 9 Van de 5 Gebiedsgerichte OnderhoudsContracten zijn er 3 bij dezelfde aannemer belegd waardoor er ‘slechts’ 3

aannemers een GOC hebben. 11

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

4

Beheertactiek

4.1

Beheerproces

Het patroon van de werkzaamheden is regelmatig en voorspelbaar. In principe is het gehele onderhoud en beheerproces voor ‘Schoon’ weggelegd in de vijf Gebiedsgerichte OnderhoudsContracten (GOC) 10. De desbetreffende aannemers zijn verantwoordelijk voor het bepalen van het onderhoud (eventueel gebaseerd op uitgevoerde inspecties op het ‘Schoon’) en het uitvoeren van het onderhoud. De meldingen betreffende Schoon, die bij de gemeente binnenkomen, worden in Fixi geregistreerd. Vervolgens worden deze (direct) doorgezet naar de desbetreffende gebiedsaannemers. De contractmanager van de gemeente monitort de meldingen die burgers jaarlijks maken over het schoon. De contractmanager is in direct contact met de aannemer van de GOC’s. Via een maandelijkse rapportage worden deze gegevens gedeeld. Deze gegevens worden in de toekomst gebruikt om de achteruitgang van de objecten te monitoren. Als het aantal meldingen van de specifieke objecten toeneemt, kan dit een indicator voor achteruitgang zijn. Tilburg streeft naar een schonere omgeving. Hoewel er op dit moment veel goed gaat, is er ruimte voor verbetering. Verbetering zit soms in grote veranderingen, soms in kleine aanpassingen. Gedragsverandering speelt daarin een belangrijke rol. Er wordt ingezet op het optimaal schoonhouden van de stad tegen maatschappelijk acceptabele kosten.

Toekomstig beheer richt zich op een verbetering van de dienstverlening en creëren van meer bewustwording en betrokkenheid van de mensen op straat. Om deze verbeteringen te realiseren wordt ingezet op: 1. Beter of anders reinigen; 2. Goede basisvoorzieningen; 3. Gedragsbeïnvloeding; 4. Participatie; 5. Handhaven van de regels.

4.2

Activiteiten IBOR

Binnen IBOR staan we voor de uitdaging om met de beschikbare middelen minimaal te voldoen aan de wettelijke bepalingen en bovendien overeenkomstig de beleidskaders bij te dragen aan bestuurlijke ambities. Voor een optimale balans tussen prestaties, risico’s en kosten stellen we maatregelen op voor schoon en voeren we onderhoud uit. Dit doen we aan de hand van een aantal activiteiten.

Areaal op orde Om te kunnen bijdragen aan de bestuurlijke doelen is het van belang om actuele, betrouwbare en complete gegevens van het te onderhouden areaal te hebben. Hiervoor is het beheerareaal opgenomen in een dat we continu bijhouden. Revisiegegevens en areaaluitbreidingen voeren we continu door. Het beheersysteem geeft ons inzicht in de kwaliteit en kwantiteit van het te beheren areaal. Het ‘schoon te houden’ areaal heeft betrekking op meerdere disciplines (verhardingen, groen en straat- en wegmeubilair) welke in een eigen beheersysteem worden bijgehouden

Onderzoek De inspecties voor ‘Schoon’ zijn ondergebracht in de lopende onderhoudscontracten.

10 Er zijn vijf gebiedscontracten en 3 aannemers. Eén aannemer heeft drie gebiedscontracten in zijn takenpakket.

12

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

Onderhoud ten laste van exploitatie In het onderhoud nemen we alle activiteiten op om de openbare ruimte schoon, heel, veilig en functioneel te houden en het gewenste CROW-kwaliteitsniveau na te streven. Met het uitvoeren van maatregelen verlagen we de kans van optreden van een mogelijk risico. Deze activiteiten zijn opgenomen in zowel het service onderhoud als het regulier onderhoud welke ten laste komen van het exploitatiebudget.

Service onderhoud Het betreft hier incidenteel onderhoud, reparaties en herstel op basis van zowel eigen constateringen uit schouw als meldingen van burgers. Veelal bedoeld om direct gebreken en gevaarlijke situaties op te heffen (reactieve onderhoudswerkzaamheden). Het doel van service onderhoud is het terugbrengen van het object naar een gewenst kwaliteitsniveau. Het service onderhoud betreft het oppakken van alle meldingen betreffende ‘Schoon’ en worden vervolgens rechtstreeks door de opdrachtnemer (GOC-aannemer) afgehandeld.

Regulier onderhoud Onderhoud- en herstelwerkzaamheden op basis van inspecties en beeldkwaliteit (preventief in plaats van reactief). Hieronder valt onder andere maaiwerkzaamheden, reiniging (kolken), snoeien, inzameling afval, reparaties aan asfalt, rioolreparaties, incidenteel vervangen beplanting of (delen van) straatmeubilair. Deze werkzaamheden hebben veelal een planmatig karakter. Het doel van regulier onderhoud is het in een aanvaardbare conditie houden van het betreffende object. Door periodiek een schouw uit te voeren op het te onderhouden areaal, wordt de volledigheid en kwaliteit gemonitord en getoetst. De resultaten van deze inspectie geven de aannemer inzicht in de uit te voeren werkzaamheden.

Onderhoud ten laste van investeringen Naast het onderhouden van de assets voeren we ook vervangingen, herinrichtingen of reconstructies uit in de openbare ruimte. Investeringen vinden vaak plaats omdat de levensduur van de betreffende asset is verstreken of als de functie van de bestaande asset niet meer voldoet aan de gestelde eisen van deze tijd of omdat er vanuit een andere invalshoek een herinrichting nodig is. Deze activiteiten zijn opgenomen in zowel het groot onderhoud als de vernieuwingen welke ten laste komen van het investeringsbudget. Binnen het aspect ‘Schoon’ zijn echter geen eigen assets in beheer, maar betreft het assets binnen andere beheerdisciplines. Binnen ‘Schoon’ vindt dan ook geen onderhoud plaats welke ten laste gaan van investeringen.

Groot onderhoud Omvangrijke maatregelen, zoals herstratingen en grootschalig asfaltwerk, rehabilitaties of herstelwerkzaamheden aan kunstwerken, vervanging groenvoorzieningen, rioolrenovaties etc. Allen gericht op het herstellen c.q. vervangen van een deel van de bestaande openbare ruimte, zonder dat daarbij noemenswaardige functiewijzigingen van de betreffende objecten aan de orde zijn. Het doel van groot onderhoud is het terugbrengen van het betreffende object in zijn bestaande functie. De dekking voor het groot onderhoud is afkomstig uit het investeringsbudget en geprogrammeerde budgetten maken onderdeel uit van het MeerJarenProgramma. Het uitvoeren van groot onderhoud is erop gericht om het aanwezige areaal weer op een goed niveau te brengen.

Vernieuwing Realiseren van nieuwe inrichting van de openbare ruimte (met vergaande wijzigingen van functies, profielen en materialen). De dekking voor de vernieuwingen is afkomstig uit het exploitatiebudget en geprogrammeerde budgetten maken onderdeel uit van het MeerJarenProgramma.

Innovatie / Pilots We beheren de openbare ruimte op een slimme manier en spelen daarbij in op toekomstige trends en ontwikkelingen. Door het uitvoeren van pilots verkleinen we de risico’s bij een nieuwe toepassing en krijgen we inzicht in deze nieuwe producten en/of methodieken. Dat maakt de kans op succes bij een toepassing op grotere schaal groter. 13

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

Een ontwikkeling waar we in mee willen gaan is The Natural Step. The Natural Step is een pionier in de “Backcasting vanuit Duurzaamheidsprincipes” -aanpak die zich richt op de ontwikkeling van een samenleving die beter is ingericht voor meer duurzaamheid. Systeemdenken en backcasten vanuit duurzaamheidsprincipes vormen de basis voor tal van toepassingen en tools voor het plannen en (her)ontwerpen van organisatiestrategieën, organisatieprocessen, product / service-innovatie en bedrijfsmodellen. Het grootste voordeel is het concept ‘vereenvoudiging zonder reductie’ om te voorkomen dat je verdwaalt in de details met de complexe vraagstukken binnen duurzaamheid. Doel voor Tilburg is om samen met onze GOC-partners te komen tot meer duurzaamheid in onze GOC-contracten, door gezamenlijk een stip op de horizon te definiëren voor 2040, waarbij de lat hoog en duurzaam moet liggen.

14

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

5

Financiën

5.1

Uitgangspunten

De dekking van het service onderhoud en het regulier onderhoud komt vanuit het exploitatiebudget. De dekking van groot onderhoud en vernieuwing komt vanuit het investeringsbudget. Voor ‘Schoon’ zijn structurele budgetten beschikbaar, inclusief een bijdrage van andere assets. Tevens bestaat de mogelijkheid om gebruik te maken van beschikbare subsidiegelden vanuit bijvoorbeeld Nederland Schoon voor het uitvoeren van pilots. Deze subsidies zijn echter niet onuitputtelijk. De ‘Nedvang’11 stopt in 2022. Het budget voor regulieronderhoud zit in de GOC-contracten. Geprogrammeerde maatregelen komen niet voor, waardoor de Voorziening Groot Onderhoud en Investeringen hier niet van toepassing zijn. Ook de post Voorziening Achterstallig Onderhoud is hier niet van toepassing daar het hier geen kapitaalgoed betreft.

5.2

Exploitatiebudget

Het exploitatiebudget wordt aangewend voor service onderhoud en regulier onderhoud. Tabel 3. Kosten voor exploitatie

Omschrijving Areaal op orde Onderzoek Service onderhoud Regulier onderhoud13 Benodigd / Beschikbaar Financiële opgaaf (IBOR) Aanpak illegale stort (structureel) * Ten laste van Afvalstoffenheffing Aanpak illegale stort (eenmalig) * Ten laste van Afvalstoffenheffing Bijplaatsingen containers * Ten laste van Afvalstoffenheffing Participatie, educatie en verhogen beleving (i.v.m. wegvallen Nedvang) Nat reinigen van Chinees graniet, aanpak van graffiti14, datagestuurd onderhouden (metingen, meningen en meldingen) en onderhoud van half verhardingen

2023 € 0 € 0 € 6.136.737 € 2.478.813 € 8.615.551

2024 € 0 € 0 € 6.136.727 € 2.615.663 € 8.752.391

2025 € 0 € 0 € 6.170.278 € 2.633.333 € 8.803.611

202612 € 0 € 0 € 6.170.278 € 2.633.333 € 8.803.611

€ -€ € -€ € -€ €

200.000 100.000 200.000 100.000 400.000 200.000 200.000

€ -€

200.000 100.000

€ -€

200.000 100.000

€ -€

200.000 100.000

€ -€ €

400.000 200.000 200.000

€ -€ €

400.000 200.000 200.000

€ -€ €

400.000 200.000 200.000

€

600.000

€

600.000

€

600.000

€

600.000

11 Nederland Van Afval Naar Grondstof 12 Gebaseerd op het budget van 2025 13 Exclusief reguliere onderhoudskosten betreffende het schoonhouden van de culturele kunstwerken van

respectievelijk € 122.355, € 123.205, € 124.075 en € 124.075 14 Op 7 februari 2022 is in de Raad een motie besproken over de toename van graffiti in de openbare ruimte. Naar aanleiding hiervan is door het College toegezegd een plan op te stellen voor de aanpak van (illegale) graffiti en de communicatie hierover. De motie is vervolgens ingetrokken. 15

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

5.3

Investeringsbudget

Er is geen investeringsbudget opgenomen voor ‘Schoon’. Tabel 4. Kosten voor investeringen

Omschrijving Groot onderhoud Vernieuwingen Pilots Benodigd / Beschikbaar

16

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

2023 €0 €0 €0 €0

2024 €0 €0 €0 €0

2025 €0 €0 €0 €0

202612 €0 €0 €0 €0

BEHEERPLAN SCHOON

Risico’s

6

Het huidige beheer kent een aantal risico’s en knelpunten. In tabel 5 zijn deze benoemd met bijbehorende (mogelijke) beheersmaatregelen. Tabel 5: Risico's en knelpunten

Risico

Beheersmaatregel

Budgetten zijn niet toereikend om alle wenselijke activiteiten uit te kunnen voeren  Niet voldoen aan beeldkwaliteit, (mogelijk) verwaarloosde indruk openbare ruimte

• • •

Herberekenen afvalstoffenheffing (budgetverhoging) Evenwichtig takenpakket met mogelijke concessies Insteken op participatie

Ambitieniveaus met verschillende assets (m.n. wegen) komen niet overeen  Algemene beeld van de openbare ruimte scoort (te) laag bij te burger (beleving) door negatieve beïnvloeding van het lage(re) ambitieniveau t.o.v. een hoger ambitieniveau

•

Afstemmen ambitieniveaus (zie Ontwikkelagenda)

Stijging van aantal (illegale) stortingen en / of bijplaatsingen  Stijgende opruim- en verwerkingskosten  Slechte score beleving

• • • •

Herberekenen afvalstoffenheffing (budgetverhoging) Evalueren Afvalstoffenverordening en handhaving Evalueren proces van vuilinzameling i.s.m. uitvoerende partij Opstellen communicatieplan

Nedvangvergoeding stopt na 2022  Budget om een impuls te geven aan ‘Schoon’ valt weg

•

Aanvragen structureel extra budget

17

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

7

Ontwikkelagenda (verbeteren en vernieuwen)

Het voorliggend Beheerplan (versie 1.0) is ingestoken als een groeidocument dat de hoofdlijnen vanuit de huidige situatie heeft neergelegd. De ontwikkelpunten voor versie 2.0 zijn in de onderstaande tabel inzichtelijk gemaakt. Tabel 6. Ontwikkelpunten voor versie 2.0

Ontwikkelpunten Basis op orde • Juiste bak op de juiste plaats • Technologische ontwikkelingen • Opstellen beleidsplan ‘Schoon’ Samen • Vrijwilligers • Proactieve wijkaanpak • Samenweken met ondernemers en jongeren • Samenwerken met de ondernemers voor de aanpak van zwerfvuil en een betere uitstraling van centrum en winkelgebieden • In de Algemene Plaatselijke Verordening opnemen dat ondernemers de verplichting hebben om in een straal van 25m zwerfafval afkomstig van het eigen bedrijf zelf op te ruimen (vervangen van het huidige Activiteitenbesluit milieubeheer) Borging Schoon • Budget borgen voor werkwijze Schoon • Oppakken van activiteiten die momenteel niet opgepakt werden binnen de discipline ‘Schoon’15: – Verwijderen van onkruid op halfverhardingen – Nat reinigen van Chinees graniet – Verwijderen van alle (aanstootgevende) graffiti

Planjaar 2022 2022 2023 2022-2025 2022-2025 2022-2025 2023 2022

2022 2022 2022 2022 2022

Duurzaam • Onderzoeken van aansluitmogelijkheden met Natural Step (opgenomen in IBOR plan) en implementeren van een andere wijze van beheer (dit naar voorbeeld van de pilots in de Binnenstad en Noord) • Afval: soort zwerfafval aanpakken • Emissieloos onderhoud van de buitenruimte

2022-2025 2022-2025

Beleving • Aanpak illegale stortingen • Zichtbaar schoonmaken • Dash-board – storytelling (positief en effect meten) • Meetbare doelstellingen (aanvullend op Lemon)

2022 2022-2025 2022-2025 2022-2025

Prikkels • Prikkelagenda & communicatie

2022

2023

15 Hiervoor dient extra budget à € 600.000,- beschikbaar te komen zoals beschreven in paragraaf 5.2 en in het IBOR

plan. Met betrekking tot de aanpak van graffiti wordt een plan van aanpak opgesteld. 18

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

Bijlage A Afvalstoffenverordening Gemeente Tilburg 2019

Hoofdstuk 5 Zwerfafval en overige Artikel 16 Dumpingsverbod 1. Het is verboden zonder ontheffing van het college buiten een inzamelplaats als bedoeld in artikel10, lid 6 en buiten een inrichting als bedoeld in artikel 1.1 van de wet, hinder of nadelige beïnvloeding van het milieu te veroorzaken, door een afvalstof, een stof of een voorwerp op of in de bodem te brengen, te storten, te houden, achter te laten of anderszins daar te plaatsen. 2. Het eerste lid is niet van toepassing op: a. het aanbieden, overdragen of achterlaten van huishoudelijke afvalstoffen of bedrijfsafvalstoffen in overeenstemming met deze verordening; b. het composteren van huishoudelijk groente-, fruit- of tuinafval op het perceel waar dit is ontstaan; c. het laden, lossen of vervoeren van afvalstoffen, met inbegrip van daarbij niet te vermijden plaatsing van afvalstoffen, stoffen of voorwerpen op de weg, bedoeld in artikel 1 van de Wegenverkeerswet 1994; d. handelingen die zijn verboden bij of krachtens de Wet bodembescherming, de Waterwet of het Besluit bodemkwaliteit. Artikel 17 Zwerfafval in de openbare ruimte 1. Het is verboden huishoudelijke afvalstoffen van zeer beperkte omvang en gewicht die zijn ontstaan buiten een perceel, achter te laten in de openbare ruimte, anders dan in daartoe bestemde afvalbakken of andere middelen ter inzameling van deze afvalstoffen. 2.

Reclamedrukwerk, ander promotiemateriaal en de verpakking daarvan, die in weerwil van het eerste lid in de openbare ruimte wordt weggeworpen of achtergelaten, wordt onmiddellijk opgeruimd door degene die het in de betreffende omgeving onder het publiek verspreidde. 3. Het is verboden zwerfafval te veroorzaken door ter inzameling gereedstaande afvalstoffen of in-zamelmiddelen te doorzoeken of te verspreiden, te stoten, te schoppen, omver te werpen of door deze anderszins te behandelen. Artikel 18 Zwerfafval rondom inrichtingen 1. Degene die een inrichting drijft waar eet- of drinkwaren worden verkocht die ter plaatse kunnen worden genuttigd draagt zorg voor de aanwezigheid in of nabij de inrichting, van een steeds voorgebruik door het publiek gereedstaande en tijdig geleegde afvalbak of soortgelijk middel voor het bewaren van afval. 2. Degene die de inrichting drijft verwijdert zo vaak als nodig etenswaren, verpakkingen, afval of andere materialen die kennelijk uit de inrichting afkomstig zijn of voor de inrichting zijn bestemd binnen een straal van ten minste 25 meter van de inrichting. Artikel 19 Afval en verontreiniging op de weg 1. Het is verboden een weg, bedoeld in artikel 1 van de Wegenverkeerswet 1994, te verontreinigen of het milieu nadelig te beïnvloeden door afvalstoffen, stoffen of voorwerpen te laden, te lossen of te vervoeren of andere werkzaamheden te verrichten.

2. Degene die in strijd met het eerste lid de weg verontreinigt of het milieu nadelig beïnvloedt of diens opdrachtgever zorgt terstond na de beëindiging van de werkzaamheden van die dag voor het reinigen van de weg, of zoveel eerder als nodig is om de veiligheid van het verkeer of de bescherming van het wegdek te verzekeren. Artikel 20. Geen afval in de open lucht Het is verboden zonder ontheffing van burgemeester en wethouders afvalstoffen op een voor het publiekzichtbare plaats in de open lucht en buiten een inrichting als bedoeld in artikel 1.1 van de wet op te slaan of opgeslagen te 19

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

hebben, anders dan door het in overeenstemming met paragraaf 2 van deze verordening aanbieden of overdragen van huishoudelijke afvalstoffen. Artikel 21. Ontdoen van autowrakken Het is verboden zich te ontdoen van een autowrak dat afkomstig is van een perceel, anders dan doorafgifte aan een inrichting als bedoeld in artikel 6 van het Besluit beheer autowrakken. Artikel 21a. Ongeadresseerd reclamedrukwerk 1. Het is verboden ongeadresseerd reclamedrukwerk te bezorgen of te laten bezorgen bij een woning, bedrijf of woonschip, tenzij de bewoner of gebruiker daarvan expliciet kenbaar heeft gemaakt dit wel te willen ontvangen. 2. Een huis-aan-huisblad mag worden bezorgd bij een woning, bedrijf of woonschip, tenzij de bewoner of gebruiker expliciet kenbaar heeft gemaakt geen prijs te stellen op het ontvangen ervan.

20

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

Bijlage B Praatplaat Samen Schoon Tilburg

21

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

BEHEERPLAN SCHOON

Colofon BEHEERPLAN SCHOON 2023-2026

KLANT Gemeente Tilburg AUTEUR Jeffry van den Hengel PROJECTNUMMER 30079287 DATUM 10 juni 2022 STATUS Definitief GECONTROLEERD DOOR

VRIJGEGEVEN DOOR

Jeroen Verhoef Senior adviseur Assetmanagement

Jeroen Verhoef Senior adviseur Assetmanagement

Arcadis. Improving quality of life

Volg ons op 22

arcadis-nederland

Datum: 10 juni 2022 - AS2-Internal

arcadis_nl

ArcadisNetherlands