07 B5 Stadsforum programmastrategie digitaal

39

PLEINGENOTEN

Foto: Jelmer de Haas

Onder de Pleingenoten verstaan we in eerste instantie de Schouwburg Concertzaal, het Paleis, het Kantongerecht, Factorium Cultuurmakers, Fontys Hogeschool voor de Kunsten, de Heikese kerk, het Stadhuis en Stichting Tilburgse Markten. Aansluitend hebben we in deze eerste fase ook de horecaondernemers in de Stadhuisstraat betrokken, gezien hun kennis en ervaring met het organiseren van grootschalige

evenementen op het Stadsforum, waaronder Tilburg Zingt. Op 18 februari 2022 zijn we voor het eerst bijeengekomen met alle Pleingenoten. Voor veel deelnemers was dit de eerste keer dat zij andere Pleingenoten ontmoetten. In de Jacques de Leeuwzaal van de Schouwburg hebben we gebrainstormd over activiteiten en herinneringen aan het Willemsplein met elkaar gedeeld.

“Bij aanvang van de opdracht voor het Stadsforum ben ik eerst de documenten ingedoken. Van raadsbrieven tot het rapport van Buurtbinders, ik wil bij de start van een placemaking-traject eerst weten wat het sentiment is rondom de ontwikkeling van een nieuwe publieke ruimte. Dat is mijn vertrekpunt als placemaker. Je begint dus bijna nooit met een blanco canvas. Vervolgens heb ik bepaald in welke volgorde ik gebruikers wilde gaan betrekken. Je kunt niet in één klap heel de stad aan je binden. Net zoals bij vriendschappen opbouwen vergt placemaking tijd om vertrouwen te creëren. Dus begin je dichtbij huis. Aan het plein wonen en werken honderden mensen. Zij zijn bij de start van zo’n placemaking-traject het belangrijkste: het Stadsforum is hun voortuin, achtertuin, pauze-plek, etc. Ik heb de gebouwen aan het plein de Pleingenoten genoemd. In het woord zit de relatie al verstopt: als gebouwen aan het plein ben je nooit van elkaar losgezongen, samen ben je juist heel bepalend voor de sfeer en dynamiek op het plein. Ik wilde hen ook onderling verbinden, in het kader van vertrouwen kweken. Dat hebben we gedaan in enkele bijeenkomsten. Voor bewoners heb ik een meer spannende en verrassende strategie gekozen: social design. Daarvoor heb ik samengewerkt met Manon van Hoeckel, oud inwoner van Tilburg en een van de meest interessante ontwerpers op het moment, als je het mij vraagt.

Manon ontwerpt namelijk ontmoetingen. Aansluitend was er voor ik begon al een duidelijke wens voor culturele en sociaalmaatschappelijke activiteiten. Als derde groep gebruikers heb ik dus besloten om allerlei culturele instellingen, makers en programmamakers te betrekken. Zij hebben kennis, netwerk, ervaring en verbeeldingskracht. Om tot een verrassend programma van activiteiten te komen, heb je dat absoluut nodig.” - Rinke Vreeke

40

Foto’s: Jelmer de Haas

Placemaking Programmastrategie 2022-2024

41

BEWONERS Aan het Stadsforum wonen honderden Tilburgers. Onder bewoners van het Stadsforum verstaan we de bewoners van de Katterug, de Frankenhof en de Schouwburgpromenade. Het betreft zo’n 400 appartementen. De diversiteit in leeftijd, koop/ huur, culturele achtergrond en interesses is groot. Vooral in de manier van contact leggen met bewoners hebben we het anders aangepakt dan doorgaans gebeurt. Participatie is voor gemeenten een groot thema, ze vinden het belangrijk dat mensen actief betrokken worden bij dergelijke bouwprojecten. Dat gebeurt normaal gesproken met bewonersavonden of -brieven, maar niet iedereen voelt zich daardoor aangesproken. Daarom hebben we bedacht of dit ook op een andere, meer actieve en originele manier kan. Kunnen we ijsbrekers bedenken waarmee we omwonenden enthousiast kunnen maken om mee te doen? De eerste fase gaat vooral om het ophalen van ideeën. Dat begint bij het ontmoeten en leren kennen van buurtbewoners, betrokken ondernemers en instellingen aan het plein. Omdat er nog een lange periode van bouwen aankomt en er komende jaren dus veel bouwvakkers op en rondom het Stadsforum te vinden zijn, leek het Manon van Hoeckel een goed idee om een spreekwoordelijke brug te slaan tussen de bewoners en de bouwers.

Manon van Hoeckel: “Speciaal daarvoor hebben we nieuw beroep bedacht: de Contactbouwer. Gekleed in bouwkleding heb ik, samen met mijn stagiair Nadine, aangebeld bij ruim 50 bewoners om hen te vragen naar hun mening over het Stadsforum. Zo’n verrassende en humoristische manier van mensen benaderen werkt daarbij heel goed. Mensen zijn veel sneller geneigd om hun mening te geven en wat over zichzelf te vertellen. Een andere activiteit die we al hebben gedaan, is de lunch met bouwvakkers en bewoners. Bewoners hebben vaak geen idee waarvoor bijzonders er allemaal gebeurt op de bouwplaats. Met een kennismakingslunch in het Paleis konden bewoners en bouwvakkers elkaar leren kennen en vragen stellen. Dat was superleuk en bleek goed te werken!”

PROGRAMMA PARTNERS Onder de programmapartners verstaan we evenementorganisatoren, culturele instellingen, makers en programmamakers. Op 13 mei 2022 zijn we voor het eerst bijeengekomen met zowel Pleingenoten als programmapartners. Aansluitend hebben we ook veel een-op-een gesprekken gevoerd. Denk aan partijen zoals Kaapstad, Quiet Community Tilburg, Katja Heitmann, Circolo, DansBrabant, Powered by TINC, Het Zuidelijk Toneel, Amber & Pien, Palace 2 Be, Spoorpark, Better Get Hit, CAST, Art-Fact, Marketing Tilburg, Corpo Maquina, Hall Of Fame, EELT Theatercollectief, Hap Stap, Tilburg Zingt, Illustrada, Make It Jazz, T-Agency, Tilburg University Cantus, Fontys MA Performing For Public Space, enzovoorts. Deze creatieve pioniers geven de binnenstad die o-zo-belangrijke ziel: sociaal x experiment = creatie. In de LocHal hebben we gesproken over de sociale kracht van de publieke ruimte en gebrainstormd over activiteiten.

Om de vragen van bewoners over de bouwontwikkelingen te beantwoorden, heeft Manon van Hoeckel ook een podcast gemaakt: Bouwradio Stadsforum. In de podcast van 20 minuten gaat ze in gesprek met de kwartiermaker en de aannemer J.A. van Gisbergen. Zo hoor je o.a. over wat de bouwvakkers doen om de geluidsoverlast zoveel mogelijk te beperken en hoe de bouw van het Stadsforum ondergronds begint.

Foto: Jules van Iperen Foto’s: Juri Hiensch

42

Placemaking Programmastrategie 2022-2024

Stadsforum: Marktplaats voor mensen, makers & ideeën

43

HET VERVOLGPROCES 44

Met de Placemaking Programmastrategie hebben we nu concrete ideeën en randvoorwaarden in handen voor een programma van activiteiten op het Stadsforum. Een programma dat gedragen en georganiseerd wordt door de toekomstige gebruikers.

Vervolgopdracht kwartiermaker In het najaar zal het college besluiten over de kredietaanvraag voor fase 2 van het Stadsforum, waar een vervolgopdracht voor de kwartiermaker in is opgenomen. Het is de wens van de Projectgroep Placemaking om BMT de vervolgopdracht om de Placemaking Programmastrategie in de periode van januari 2023 - december 2024 door de kwartiermaker ten uitvoer te laten brengen met het groeiende netwerk aan gebruikers. Waarbij de kwartiermaker opnieuw als (expliciete) aanvullende taak heeft om ook voor externe bijdragen (subsidies) te lobbyen om het proces van placemaking en de rol van kwartiermaker (en inhoudelijke activiteiten ten behoeve van placemaking) voor langer dan 2 jaar te borgen, bijvoorbeeld in de vorm van een bijdrage door Pleingenoten en bijdragen door culturele en sociaal-maatschappelijke fondsen.

Programmagroep Pleingenoten Aansluitend is het zaak om door te pakken met placemaking door de betrokken Pleingenoten zich ook op de lange termijn te laten committeren aan het proces, gezien hun belangrijke rol aan het plein. Bijvoorbeeld in de vorm van een onafhankelijke Programmagroep Pleingenoten. Deze groep kan bestaan uit representanten van o.a. Schouwburg Concertzaal, Paleis, Fontys Hogeschool voor de Kunsten, Kantongerecht en Factorium Cultuurmakers met als doel:

•

•

•

het onderling strategisch afstemmen van ieders individuele ontwikkelplannen (gebouw, functies, programma en doelgroepen binnen ieders vier muren); het onder leiding van de kwartiermaker verder ontwikkelen van het profiel en het programma van activiteiten op het Stadsforum inclusief het delen en vergroten van ieders kennis, netwerk en expertise op het gebied van programma maken in de publieke ruimte; het leveren van gevraagd en ongevraagd advies aan de gemeente Tilburg ten behoeve van de verdere ontwikkeling van het Stadsforum.

Placemaking Programmastrategie 2022-2024

Uitbreiden netwerk

Financiën

Voor de kwartiermaker is het zaak om het netwerk van toekomstige gebruikers verder uit te breiden, door naast Pleingenoten, programmamapartners, makers en bewoners, ook samenwerkingen aan te gaan sociaal-maatschappelijke organisaties en de verschillende netwerken onder TalentHub Brabant. Het netwerk willen we op de hoogte houden door middel van een nieuwsbrief per kwartaal. Aansluitend blijven we jaarlijks een placemaking bijeenkomsten organiseren.

Aan de Placemaking Programmastrategie is een meerjarenbegroting toegevoegd. De partners met een publieke opdracht (Schouwburg Concertzaal, Factorium Cultuurmakers en wellicht het Paleis) nodigen we uit om programma op het Stadsforum in de meerjarenplannen en -begroting op te nemen. Van private of institutionele partners zoals Fontys Hogeschool voor de Kunsten, Kantongerecht en de Heikese Kerk hopen we op in ieder geval een structurele samenwerking in de vorm van tijd en energie. Aansluitend wordt voor de realisatie van specificieke onderdelen in deze strategie een aanvraag voor Impulsgelden bij Kunstloc Brabant gedaan, medio september 2022 voor het jaar 20232024.

Afstemming van communicatie door Gemeente Tilburg en Center of Tilburg We adviseren de gemeente om in de komende jaren de communicatie omtrent het gebruik van het Stadsforum te verbreden van “een plein voor evenementen zoals de markt, de kermis en Tilburg Zingt” (zoals nu), naar een plein dat kansen biedt voor middelgrote en kleinschalige activiteiten, naast creatieve vormen van dagelijks gebruik.

Stadsforum: Marktplaats voor mensen, makers & ideeën

45

BIJLAGE A. B. C. D. E. F. G. H. I. J. K. L. M. N. O. P. Q.

A B C D E F G H I J K L M N O P Q 1. Stadhuis - ‘achterkant’ van het paleis • Schatting capaciteit: 1-100 personen • Kenmerken: bestrating, goed beschutte en redelijk intiem te maken ruimte met sfeervolle backdrop van het paleis en grote bomen, weinig verkeer

Markt met biertafels of maximaal 30 kramen a 2m Festival (muziek, foodtrucks) Optreden met podium (band, DJ) Optreden zonder podium (koor, akoestisch) Openluchtvoorstelling (film, theater, dans) Protest, demo, herdenking met podium Protest, demo, herdenking zonder podium Beweging zonder object (bootcamp, tango, skateboarden) Beweging vast object (boksbal, dansvloer, schaak, tafeltennis) Speeltuin voor kids Lunchen/picknicken (zonder kleedje) Tentoonstelling klein < 50 m2 (fotografie, video, installaties) Tentoonstelling groot > 150 m2 (fotografie, video, installaties) Mobiel (kunst)object max 3 x 3 x 7 m Verstevigd kunstobject/installatie max 3 x 3 x 7 m (ruilboekenkast) Pop-up foodtruck Activatie (uitdelen product, sociale interventie)

2. Stadhuis - voorplein • Schatting capaciteit: 1-200 personen • Kenmerken: bestrating, open ruimte langs de kant van de weg, veel voorbijgaand verkeer (voetgangers, fietsers, auto’s), bij oversteekplaats 3. Factorium Cultuurmakers - plein voor gevel • Schatting capaciteit: 1-150 personen • Kenmerken: bestrating, open ruimte langs de kant van de weg, veel voorbijgaand verkeer (voetgangers, fietsers, auto’s), ingang Factorium Cultuurmakers dient rekening mee te worden gehouden 4. Concertzaal - tuin • Schatting capaciteit: 1-100 personen • Kenmerken: bestrating, goed beschutte en redelijk intiem te maken ruimte met sfeervolle backdrop van oude muur en grote bomen, voorbijgaand verkeer 5. Schouwburg - voorplein Schatting capaciteit: 1-200 personen • • Kenmerken: bestrating, open ruimte langs de kant van de weg, veel voorbijgaand verkeer (voetgangers, fietsers, auto’s), ingang Schouwburg dient rekening mee te worden gehouden 6. Kruising Stadhuisstraat & Oude Markt Schatting capaciteit: 1-50 personen • Kenmerken: bestrating, doorgaande weg voor • voetgangers en fietsers richting winkelgebied, fietsverkeer, ingang Heikese kerk en ondernemers (o.a. Carrousel) dient rekening mee te worden gehouden 7. Willemsplein - strook wegkant • Schatting capaciteit: 1-150 • Kenmerken: bestrating, doorgaande weg voor voetgangers en fietsers richting winkelgebied, fietsverkeer

6. 5.

8.

9.

7. 4.

3.

46

Placemaking Programmastrategie 2022-2024

1.

2.

8. Willemsplein - strook Heikese Kerk / kerktuin • Schatting capaciteit: 1-200 • Kenmerken: gras, goed beschutte en redelijk intiem te maken ruimte met sfeervolle backdrop van het paleis en grote bomen, mogelijk beperking in zichtlijnen door bomen, weinig verkeer 9. Willemsplein - paleisplein • Schatting capaciteit: 1-1.000 • Kenmerken: bestrating, goed beschutte en redelijk intiem te maken ruimte met sfeervolle backdrop van het paleis en grote bomen, mogelijk beperking in zichtlijnen door bomen, weinig verkeer

Stadsforum: Marktplaats voor mensen, makers & ideeën

47

MARKTPLAATS VOOR MENSEN, MAKERS & IDEEËN

Aithel Verhoeven T-Agency Alex Schneiders Tilburg Zingt & Boekanier Amber Dijs Amber & Pien Anja Reinhardt Kaapstad Arno van Roosmalen Gemeente Tilburg Bart van Empel Gemeente Tilburg Bas Horsten CAST Bas van Duren Quiet Community Berny van de Donk Palace To Be Bram Reinders Factorium Cultuurmakers Bregje Delrue SPRUIT Caia Oortwijn Gemeente Tilburg Cathy Liu T-Agency Chern Jansen Gemeente Tilburg Cor Wortman Stichting Tilburgse Markten Dirk van Alphen Gemeente Tilburg Eric van der Westen Better Get Hit Erwin Schellekens Kaapstad Falk Hübner Fontys Hogeschool voor de Kunsten Frank Peeters Parochie de Goede Herder (Heikese Kerk) Frank van den Broek Gemeente Tilburg Frans-Jan Bertus Hap Stap Frederik Theuwis Hall Of Fame Gerard Vrenken Parochie de Goede Herder (Heikese Kerk) Gert Gering Schouwburg Concertzaal Goedele Smeulders T-Agency Guus Verelst T-Agency Heleen de Hoon Fontys Hogeschool voor de Kunsten Heleen Volman Corpo Maquina Ingrid Westendorp Fontys Hogeschool voor de Kunsten Jan Bruinsma Bewoner Frankenhof en en bestuurslid VVE Jan Willemse Carrousel Jelle Post Tilburg University Cantus Jeroen Kemmeren Marketing Tilburg Jop Verweel Gemeente Tilburg Joris van der Pol Hall Of Fame Judith Ensel Artfact Julie Velthoven T-Agency Karen Neervoort Fontys (algemeen) Kees Stegenga BMT Lisa Reinheimer DansBrabant Loek Sijbers Factorium Cultuurmakers Lonneke Willemse Carrousel

Lotta Huisman T-Agency Luc de Liefde Stichting Tilburgse Markten Mandela Weewee T-Agency Mandy Lemmens Stichting Tilburgse Markten Manon van Hoeckel Freelance Marc Eysink Smeets Festival Circolo Marc Joost T-Agency Marc Meeuwis Marketing Tilburg Marjolein Fischer Schouwburg Concertzaal Marlon Maas BMT Martin van Ginkel Gemeente Tilburg Monique Zijp EELT Theatercollectief Paul Cornelissen Powered by TinQ Pien Rutten Amber & Pien Piet Menu Zuidelijk Toneel Pieter Siebers Parochie de Goede Herder (Heikese Kerk) Rinke Vreeke BMT Rob van Steen Schouwburg Concertzaal, Cultuuralliantie Rogier Arntz Kantongerecht Rogier Telderman Powered by TinQ / Dock Zuid Rutger Kamerbeek T-Agency Rutger van de Wiel Illustrada Samantha van Rooij BMT & Paleis-Raadhuis Sander van Bussel Kaapstad Sander van der Schaaf Katja Heitmann Sandra Broekmans Factorium Cultuurmakers Sophie Peters Spoorpark Stef Joosten Make It Jazz Teun van Irsel Gemeente Tilburg Therese Mol Gemeente Tilburg Thomas Bedaux Bedaux de Brouwer Tjerk Prince Boekanier Tyrone Tjon-a-loi Schouwburg Concertzaal Wim van Stam DansBrabant ..en 45 toekomstige bewoners van het Stadsforum

Placemaking Programmastrategie 2022-2024