06 Advies SRT 20 september 2021

Sociale Raad Tilburg Spoorlaan 444 5038 CH Tilburg Gemeente Tilburg College van burgemeester en wethouders T.a.v. wethouder dhr. R. Dols Postbus 90155 5000 LH Tilburg Tilburg, 20 september 2021 Betreft: Advies “Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Tilburg 2022 – proces Wmo-begeleiding melding – aanvraag zorg” Kenmerk: 21/027

Geachte wethouder Dols,

Hierbij ontvangt u van de Sociale Raad Tilburg (SRT) het door u gevraagde advies betreffende het proces melding – aanvraag bij de Toegang.

Algemeen In het najaar van 2020 is er bij de Toegang een andere werkwijze met betrekking tot indiceren ontstaan. Deze is ingegeven door de hoge werkdruk, de wachtlijsten en -tijden, maar is ook het resultaat van het zoeken naar een eenvoudigere en snellere procedure. De regierol van de toegangsprofessional wordt hierdoor verstevigd. Deze werkwijze die in de uitvoering ontstaan is, moet nu nog geformaliseerd worden en in de Verordening Wmo vastgelegd worden. De concepttekst verordening Wmo 2022 die wij hiervoor ontvangen hebben, en het doel en de werkwijze is in een gesprek toegelicht door de projectleider. Deze voorgestelde wijziging van de verordening Wmo is pas in een laat stadium aan ons voorgelegd waardoor er voor de SRT weinig tijd was voor het geven van een advies.

Aanpassing verordening Wmo De voorgestelde aanpassing betreft het proces melding - aanvraag bij Wmo-begeleiding. De Toegangsmedewerker geeft in het plan van aanpak voortaan ook de te behalen doelen (resultaatgebieden) en de bijbehorende zorgomvang aan. Daardoor kan het ondersteuningsplan vervallen en wordt het proces korter. Zowel inwoners, zorgaanbieders als de Toegang Tilburg hebben baat bij een heldere en zo kort mogelijke procedure. De SRT beoordeelt deze aanpassing van het proces dan ook als positief. In dit schrijven zullen wij het SRT-advies verder toelichten en onze overwegingen en aandachtspunten aan u meegeven. Daarbij gaan we in op de positie van de verschillende betrokkenen, inwoners, zorgaanbieders en Toegang Tilburg, en formuleren daarbij aandachtspunten en vragen die wij u nog graag meegeven.

Inwoners Het proces voor de inwoner wordt eenvoudiger, duidelijker en korter waardoor er eerder zorg geregeld zal zijn en de inwoner eerder duidelijkheid heeft. Inwoners moeten nu vaak meerdere malen hun verhaal vertellen wat zij vaak heel vervelend vinden. Doordat in de nieuwe procedure een stap eruit is gehaald, wordt dit iets minder. - Het is echter niet in alle gevallen nadelig om meerdere malen hetzelfde verhaal te vertellen. Het kan inwoners ook iets opleveren: al vertellende ontstaan er soms nieuwe inzichten waardoor iemand beter aan kan geven wat de vraag is en welke zorg nodig is. - Soms zal in het gesprek met de zorgaanbieder blijken dat er meer of andere zorg nodig is dan in het plan van aanpak opgenomen is. Hoe is de mogelijkheid tot herziening van het voorstel/besluit in het plan van aanpak opgenomen? - Inwoners maar ook het proces bij de Toegang zijn gebaat bij een vaste contactpersoon. Dit is nu wel geregeld bij complexe casuïstiek maar niet bij eenvoudigere vragen waardoor deze inwoners telkens weer hun verhaal moeten vertellen. Ook hier is winst te halen voor de inwoner maar ook voor het proces bij de Toegang. - De burger mag zelf bepalen door welke zorgaanbieder zij/hij geholpen wil worden. Hoe wordt deze keuzevrijheid van de burger geborgd? De inbreng van zorgaanbieder wordt nu immers naar voren gehaald in het proces.

Met welke zorgorganisatie overlegt de toegangsmedewerker en wie bepaalt welke organisatie dat is? Als de inwoner dit mag aangeven, is die dan voldoende op de hoogte van de indicatie die gegeven gaat worden en welke zorgaanbieder dit kan bieden? De SRT adviseert: 1. de keuzevrijheid van inwoners wat betreft zorgaanbieder duidelijk te omschrijven en te borgen in de procedure. 2. een korte route op te nemen om met inwoners die het niet eens zijn met de aangeboden zorg snel in gesprek te gaan zodat er zo min mogelijk vertraging ontstaat.

Zorgaanbieders Voor de zorgaanbieder is het voordeel dat het ondersteuningsplan uit het proces is gehaald. Het levert tijdwinst op, tijd die nu aan zorg en ondersteuning kan worden besteed. - De uitvoering van de adviserende rol vanuit de zorgaanbieder verandert, in plaats van een schriftelijke voorzet wordt nu gevraagd om mee te denken in een gesprek. Hierdoor is het gesprek, het moment dat een zorgaanbieder kan adviseren, van cruciaal belang geworden. Wanneer onvoldoende tijd en inhoud wordt gegeven aan dit gesprek doet dit afbreuk aan de adviserende rol van de zorgaanbieder. - Hoe draagt de Toegang Tilburg er zorg voor dat het gesprek met de zorgaanbieder in het kader van het plan van aanpak op adequate wijze wordt gevoerd? In hoeverre wordt er tijd genomen voor zorgvuldige afwegingen: krijgt de zorgaanbieder bijvoorbeeld de gelegenheid voor interne afstemming? Bestaat er ruimte voor dialoog en afstemming wanneer de visie van een zorgaanbieder en de Toegang Tilburg afwijken over wat nodig is? - Vanwege een verschil in opgave zal de zorgaanbieder vanuit een ander perspectief dan de Toegang Tilburg kijken naar welke zorgomvang en resultaatgebieden nodig zijn voor een cliënt. De zorgaanbieder zal kijken vanuit inhoud en expertise die is opgebouwd door jarenlange werkervaring met veelal een specifieke doelgroep.

De Toegang Tilburg kijkt ook vanuit inhoud naar een hulpvraag maar waarschijnlijk met een meer generalistische blik en met minder deskundigheid wat betreft zorg en zorgaanbod. De SRT adviseert: 1. het gesprek in het kader van plan van aanpak te borgen wat betreft kwaliteit en inbreng van de zorgaanbieder. 2. in de procedure op te nemen hoe te handelen als de zorgaanbieder tot een andere conclusie komt wat betreft zorginhoud of aantal zorguren. 2

Toegang Tilburg Deze aanpassing betekent een vereenvoudigde procedure die daardoor sneller verloopt. Er zijn minder documenten in een aanvraag betrokken en het proces wordt korter. Dit levert tijdwinst op die voor andere inwoners en hun zorgvragen ingezet kan worden. Gezien de wachtlijsten en werkdruk bij de Toegang is dit waardevolle winst. - De rol en positie van de toegangsmedewerker wordt verstevigd. Dit betekent ook meer verantwoordelijkheid voor de toegangsmedewerkers én er wordt meer deskundigheid gevraagd. - Er wordt veel gevraagd van de toegangsmedewerker. Ook bij eenduidige vragen komt er een breed spectrum van zorgvragen op het bordje van de toegangsmedewerker terecht. Het kan gaan over dementie, psychiatrie, verstandelijke beperking, NAH, mantelzorg, opvoedproblemen, … Er wordt verwacht dat medewerkers een integrale blik hebben en andere mogelijke problemen zoals financiën, armoede, gezondheid, huisvesting, netwerk, mobiliteit signaleren en meenemen in hun aanpak. - Een terugkerende discussie met betrekking tot de Toegang is die over generalisten en specialisten. Het is overvragen van toegangsmedewerkers om elke vraag zorgvuldig en deskundig op te kunnen pakken. Gespecialiseerde medewerkers zijn dan ook winst en vragen kunnen sneller opgepakt en afgehandeld worden. - Eenduidige vragen zullen in het kader van normalisatie waar mogelijk afgeschaald worden.

Daarnaast horen en zien we een toename van complexe zorgvragen. Dit betekent dat er steeds meer complexe casuïstiek aan de orde zal zijn en dat de ‘gemiddelde’ casus ingewikkelder wordt en dus om meer tijd en expertise zal vragen. - Deze nieuwe werkwijze is in lijn met de nieuwe inkoop zorg, zo werd aan de SRT verteld. De SRT gaat er vanuit dat hier zorgvuldig over nagedacht is maar het is lastig om nu te beoordelen of dit straks ook zo uitwerkt. Het lijkt de SRT zinvol om dit expliciet te benoemen als aandachtspunt bij het volgen en monitoren van werkwijze en resultaten van de nieuwe inkoop. De SRT adviseert: 1. realistisch te zijn wat betreft de tijd die nodig is om het ‘goede’ gesprek te voeren. Een zorgvuldige werkwijze kan betekenen dat medewerkers soms meer tijd nodig zullen hebben voor gesprekken. 2. om het proces van melding – aanvraag zorg en de rol van de toegangsmedewerker en zorgaanbieder als aandachtspunten op te nemen bij het monitoren en evalueren van werkwijze en resultaten van de nieuwe inkoop.

Aandachtspunten Toegang: medewerkers De SRT wil graag aandacht vragen voor de medewerkers van de Toegang. Er wordt een groot beroep op hen gedaan en de complexiteit en hoeveelheid zorgvragen neemt toe. De veranderingen binnen het sociaal domein, nieuwe aandachtspunten, ander beleid en aanpassingen in de werkwijze: het volgt elkaar in een snel tempo op waardoor het steeds onrustig is voor de toegangsmedewerkers. Monitoren en evaluatie In het najaar van 2020 is de Toegang begonnen met deze werkwijze en we begrijpen dat er enthousiast op gereageerd is. Op onze vraag of dit intern gemonitord is of door een evaluatie bij alle betrokken partijen onderzocht is hoe deze werkwijze beoordeeld wordt ten opzichte van de vorige, werd aangegeven dat dit niet gebeurd is. Door te starten met de uitvoering van een andere werkwijze lag er een bijzonder mooie kans om te toetsen of de beoogde winst ook behaald werd. Wat ons betreft, is dit een gemiste kans.

3

Zorg voor inwoners De SRT is positief over het eenvoudigere en snellere proces en de winst die dat oplevert zowel voor inwoners met een zorgvraag, als voor zorgaanbieders, als voor de Toegang. Deze nieuwe procedure biedt echter geen garantie dat de wachtlijsten hierdoor zullen verdwijnen. Er zullen meerdere middelen ingezet moeten worden om dat te bereiken. We verwachten in ieder geval wel dat het helpt om deze korter te maken. Tot slot Uiteindelijk blijft steeds de cruciale vraag of de inwoner snel, kwalitatief goede en passende zorg ontvangt en wat er nodig is om dat te bereiken.

Mochten er nog vragen zijn over ons advies dan horen wij die graag.

Hoogachtend, Namens de Sociale Raad Tilburg,

Dion van den Berg, Voorzitter Sociale Raad Tilburg.

4