04 Verslag stadsgesprek mediabeleid dd 13 juli 2022

Verslag stadsgesprek mediabeleid Woensdag 13 juli 2022, 19.30 – 21.00 uur, Club Smederij Tilburg Aantal aanwezigen: 37 (individuele belangstellenden en vertegenwoordigers van organisaties). Avondvoorzitter Paul Cornelissen opent het stadsgesprek. Hij constateert dat Den Haag een van de weinige gemeenten in Nederland is met een werkend mediabeleid. De Tilburgse gemeenteraad heeft in december 2021 een raadsvoorstel over mediabeleid aangenomen en het bijbehorende Kompas voor Tilburgs mediabeleid vastgesteld. Dat Kompas bevat onder meer de mogelijke ontwikkelscenario’s voor een Tilburgs mediabeleid. Doel van deze avond is om aan de hand van deze denklijnen input op te halen voor beleid. Vervolgens is het woord aan beleidsambtenaar Ulco Mes. Hij is trots op de bereidheid mee te denken over het toekomstige mediabeleid van de gemeente Tilburg: “Alle stakeholders in de stad hebben zich gemeld voor dit stadsgesprek of voor de twee parallelle kennistafels.” Ook voert Ulco met sommige aanwezigen individuele gesprekken. Mes schetst de context waarin het beleid tot stand moet komen. Gemeenten financieren (nu nog) de lokale publieke omroepen, ook al is er discussie over de hoogte van de subsidies en wie die zou moeten uitkeren.

Zo gaan er stemmen op om de lokale omroepen te financieren uit de Mediabegroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (advies Raad voor het Openbaar Bestuur en Raad voor Cultuur van december 2021). Dit om de controlerende taak van lokale media te waarborgen. Daarnaast heeft Tilburg sinds mei 2019 een onafhankelijk mediafonds dat lokale kwaliteitsjournalistiek wil bevorderen. Deze en andere ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat de gemeenteraad heeft gevraagd een samenhangend beeld te schetsen van wat er in de (Tilburgse) mediasector speelt en wat ze nodig heeft. Dit heeft geleid tot het eerdergenoemde Kompas voor Tilburgs mediabeleid. Het Kompas is de aanzet tot beleid, en dat moet weer dienen als basis voor een toekomstbestendige journalistieke infrastructuur die past bij onze stad. Het medialandschap in Tilburg is best bijzonder, gezien de aanwezigheid van bijvoorbeeld Fontys Hogeschool Journalistiek (FHJ) en MindLabs. Een groot deel van de mensen die vandaag aanwezig zijn, waren ook betrokken bij het formuleren van het Kompas, onder andere tijdens een stedelijk mediadebat in de LocHal.

Ulco noemt de 5 ontwikkelscenario’s uit het Kompas: • versterken van de lokale publieke media-instelling; • versterken van burgerjournalistiek en wijkkranten; • verduurzamen van het Tilburgs Mediafonds; • ontwikkelen van MindLabs; • realiseren van een plek voor jongeren en debat. Ook verwijst hij naar een recente brief (7 juni 2022) van staatssecretaris Uslu van Cultuur en Media, waarin zij onder meer aangeeft hoe ze de lokale omroepen wil professionaliseren en hun onafhankelijkheid wil versterken. Ulco geeft aan dat hij met alle ingrediënten die de gemeente verzamelt – tijdens het stadsgesprek, de kennistafels en individuele gesprekken – deze zomer een beleid gaat ‘kneden’. De bedoeling is vervolgens dat de gemeenteraad er in november ‘een klap op geeft’.

In de praktijk blijkt het vormgeven van een gemeentelijk mediabeleid nog niet eenvoudig. Ulco hoopt dan ook dat er tijdens het stadsgesprek een paar goede stappen worden gezet. Hij vraagt de aanwezigen duidelijk uit te spreken wat ze nodig hebben. “Durf daarbij ook te denken in termen van geld.” Elizabeth Venicz, docent aan Fontys Hogeschool Journalistiek (FHJ), doet vervolgens een dilemmaspel met de aanwezigen, als een ‘opwarmertje’ voor de gespreksrondes. Het is een spel over diversiteit, dat ze heeft ontwikkeld samen met 2 docenten, omdat het ‘zevenvinkjes-gehalte’ in de journalistiek groot is. (Daarmee verwijzend naar de ‘vinkjes’ uit het boek van Joris Luyendijk: man, wit, hetero, vwo, universiteit, Nederlandse ouders en rijke of hoogopgeleid ouders.) Meer diversiteit in de journalistiek zou leiden tot het bereiken van meer groepen in de samenleving. Elizabeth geeft aan dat er geen goede of foute antwoorden zijn, dat het gaat om het gesprek. Ze raad de aanwezigen ook aan het spel eens met de redactie te spelen. Een jonge vrouw in de zaal vraagt naar de diversiteit op de FHJ. Elizabeth antwoordt dat die tegenvalt.

“Ik ben helemaal niet bezig met witte of meer zwarte mensen”, is de reactie aan een van de tafels op bovenstaand kaartje.

“Behoorlijk denigrerend”, reageert een van de gespreksdeelnemers aan dezelfde tafel op de afvalbakken op bovenstaand kaartje. En: “Alsof iedereen die rijk is in een kasteel woont.” Iemand merkt dat dit soort afbeeldingen ook wordt gebruikt met het oog op het bereiken van zoveel mogelijk mensen (bijvoorbeeld het genereren van klickbites). Tijdens de plenaire bespreking van het spel blijken de reacties op het spel verdeeld. Een gespreksdeelnemer van een radiostation over diversiteit en inclusiviteit is enthousiast, anderen hebben weinig tijd voor of geen behoefte aan een gesprek over deze thema’s. Paul merkt op dat wie het spel een keer wil spelen met bijvoorbeeld collega’s, een email kan sturen naar Elizabeth. Hij kondigt de eerste gespreksronde aan en vraag iedereen zo concreet mogelijk te zijn. Gespreksronde 1 [zo maar wat flarden van gesprekken aan de tafels] Hoe willen lokale en regionale media samenwerken? Wat is daarvoor nodig? Aan een van de tafels gaat het over de samenwerking tussen de onderzoeksredactie van Omroep Brabant, Algemeen Dagblad en de regionale dagbladen Brabants Dagblad, Eindhovens Dagblad en BN/De Stem enerzijds en de FHJ anderzijds. Vierdejaars studenten aan de FHJ kunnen een (afstudeer)project pitchen bij de onderzoeksredactie: wie wil hun productie hebben? Ook het Stadsnieuws of Omroep Tilburg zou hierbij betrokken kunnen worden.

Omdat de journalistieke lat bij de lokale media wat lager ligt, zouden behalve vierdejaars ook studenten kunnen pitchen die nog niet in hun laatste jaar van de opleiding zitten. Voorwaarde is wel dat de lokale media de studenten kunnen begeleiden bij hun project. Hoe verhouden de media zich tot de wijken? - OPEN Rotterdam wordt als voorbeeld genoemd. [www.openrotterdam.nl] De lokale publieke omroep geeft Rotterdammers zelf een stem, door hen op te roepen verhalen uit hun wijk te delen. Dat kan bijvoorbeeld met vlogs of foto’s. Elke wijk heeft een eigen pagina op de website. De omroep weet met deze aanpak diverse en jonge

doelgroepen te bereiken. De redactie is divers en vrijwillige vloggers groeien vaak door naar het professionele veld. Inwoners leveren nieuws aan dat wordt getoetst met eventueel nog een redactieslag eroverheen. Het is eigenlijk een soort persbureau met burgercorrespondenten. - Het antwoord op de vraag ‘wat is nieuws?’ is in wijken anders dan op lokaal, regionaal of landelijk niveau. Het gaat om wat er speelt bij burgers. Sociale media zijn daarvoor een goede graadmeter. - Traditionele media zouden eens wat vaker te rade moeten gaan bij wijkraden; daar valt veel te halen. (OPEN doet dat ook) - Er is een groot kwaliteitsverschil tussen de wijkkranten in Tilburg. Ze zouden onderling van elkaar kunnen leren. Ook betrokkenheid van FHJ (er is contact) kan helpen. - Wijkraden en wijkkranten zouden moeten samenwerken. - Het is goed om het idee van een persbureau, zoals OPEN in feite is, verder uit te werken. - Maak gebruik van elkaars bereik. - Laat wijkbewoners mee maken. - Je zou jeugd in de wijk meer moeten betrekken. En niet alleen via sociale media. Als ze zich herkennen in de wijkkrant – bijvoorbeeld door een activiteit waaraan ze hebben meegedaan – dan gaat zo’n krant meer leven.

Gespreksronde 2 [Zo maar wat flarden van gesprekken aan de tafels. Waar in de 1e ronde de deelnemers willekeurig waren verdeeld over de tafels/onderwerpen, mochten ze in de 2 e ronde kiezen waar ze wilden aansluiten.] Nieuwsvoorziening & onafhankelijke journalistiek in Tilburg versterken. Hoe? Wie? Wat is nodig? - Medewerkers van wijkkranten hebben goede scholing nodig. - De Tilburgse redactie van het Brabants Dagblad is grotendeels wegbezuinigd; dat komt de nieuwsvoorziening niet ten goede. Kranten bezuinigen op mensen en kwaliteit omdat ze meer winst willen maken. - Versterking is inderdaad nodig. Ook het expertiseteam vitalisering lokale journalistiek van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) zegt dat: een goed functionerende stad heeft een goed journalistiek klimaat nodig. Bij Omroep Tilburg werken nu 2 verslaggevers, betaald door het ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap. Ook wordt er nauw samengewerkt (door deze verslaggevers) met Omroep Brabant. Dit alles heeft Omroep Tilburg ontzettend veel opgeleverd. Maar wat als het project ten einde loopt? De wettelijke taak van Lokale Omroepen loopt niet af. Deze redactionele versterking zou geborgd, dus structureel gefinancierd moeten worden. Hoe betrekken we jongeren bij het nieuws? Wie zijn aan zet? - De mensen van NARadio vertellen over hun werkwijze.

Ze proberen jonge luisteraars te ‘lokken’ met muziek en laten jongeren zo veel mogelijk zelf programma’s maken, waarbij ze veel vrijheid krijgen. Ook vertellen ze over de moeite die ze hebben om (structurele) financiering te vinden voor het radiostation.

- Ze betrekken nu andere partijen bij het radiostation, zoals R-Newt. Ook krijgen ze de tip samenwerking te zoeken met FHJ, met studenten (journalistiek) of pas afgestudeerde jongeren. Na de 2e gespreksronde is er een plenaire bespreking van de highlights van de tafelgesprekken. Hoe betrekken we jongeren bij het nieuws? Wie zijn aan zet? “We hadden het over kinderpersbureau Tilburg-Noord (https://tilburgjunior.nl/), en over RNewt. Daar zijn we creatievelingen aan het werven. Dj’s bijvoorbeeld. Je moet jongeren niks opleggen; ze vrijheid en vertrouwen geven. Geen format opleggen”, zegt een van mensen van NARadio. Hoe willen lokale en regionale media samenwerken? Wat is daarvoor nodig? Aan deze tafel is aan de orde gekomen: - journalistiek(e) talent/ expertise bij elkaar detacheren. - samen faciliteiten delen, zoals camera’s en geluidsapparatuur. - Publieke Omroep Amsterdam. Onder deze paraplu vallen een aantal submerken, zoals AT5, maar ook een concertzender. Een samenwerking als deze begint met de wil om elkaars toegevoegde waarde te zien. Ook moet je goed afspreken hoe je onderling gaat samenwerken. In een dergelijke constructie zou ook KruikenTv een lokale rol kunnen krijgen. Een samenwerking als deze hoeft geen geld te kosten; kan zelfs geld opleveren. - Een van de deelnemers is kritisch op de (huidige) rol van de gemeente t.a.v.

de lokale omroep: “Waar ligt de grens tussen faciliteren en beïnvloeden? Als je 4 jaar lang luis in de pels bent, krijg je daarna dan nog wel geld?” Hoe verhouden de media zich tot de wijken? - Een medewerker van een van de wijkkranten vraagt aandacht voor de steeds groter wordende groep ouderen. Ze vindt dat de focus te veel ligt op jongeren en sociale media. - Een combinatie zou het beste zijn, zowel tekst als sociale media. Bijvoorbeeld in de vorm van sociale media-experts voor wijkkranten. Nieuwsvoorziening & onafhankelijke journalistiek in Tilburg versterken. Hoe? Wie? Wat is nodig? - Structurele financiering nodig i.p.v. projecten. - Kwaliteit journalistiek verbeteren. - Scholing wijkkranten nodig. In Tilburg-Noord hebben de vrijwilligers van de wijkkrant al 1 les gehad en daar was veel belangstelling voor. - Tilburgers.nl vraagt aanbod voor het feit dat debatten van verschillende raadscommissie vaak op hetzelfde tijdstip plaatsvinden. Op die manier kun je als kleine redactie niet alles volgen. - Iemand merkt op dat de gemeente allerlei partijen voor het gesprek heeft uitgenodigd die niet journalistiek bezig zijn. Vertegenwoordigers van sociale media, mensen die zich bezighouden met content creatie. “Daar ben ik niet vies van, maar het is wel wezenlijk verschillend van journalistiek.

Zorg dat je dat onderscheid helder hebt.” Diegene merkt ook op dat er zoiets bestaat als een journalistieke code. ‘Hoe verhoud je je daartoe?”

Na de samenvatting van de gespreksrondes is het woord aan Yusuf Çelik, wethouder van mediabeleid. Hij zegt dat hij nu 6 weken actief is als wethouder. Hij vertelt over het Akkoord ‘Meer voor elkaar’, waarin staat wat inwoners belangrijk vinden voor de stad. “Dit is mijn kompas.” Hij refereert aan de locatie waar het stadsgesprek plaatsvindt: Club Smederij. “Plekken als deze zijn belangrijk voor de stad. Het gaat erom het oude te respecteren en er tegelijkertijd iets nieuws van maken. Iets wat toegevoegde waarde biedt.” “Tilburg is een stad in verandering”, vervolgt hij. “De stad kent een groot aantal opgaves. Dat is niet altijd makkelijk.” Tegelijkertijd is het een stad die groeit en bloeit. Dat is ook zichtbaar aan de bouwkranen die mede het silhouet van de stad bepalen. Maar gebouwen alleen maken de stad niet; mensen geven er kleur aan, maken samen het verhaal van de stad. Vanavond wordt een deel van die verhalen opgehaald. Hij komt terug op het akkoord: “Het verhaal dat wij wilden ophalen is ‘Meer voor elkaar’. We willen dingen anders doen. Uitvoering en maatwerk staan daarbij centraal. We hebben ons oor te luister gelegd. Net zoals we dat hier hebben gedaan, of hebben proberen te doen. Zo ging het erover wie het minste aantal vinkjes had. En dat was ik. Maar het gaat niet om vinkjes, maar om vonkjes. En die heb ik gezien vanavond.

Ik heb mensen met een journalistiek hart gezien. Die brengen de sector verder.” De wethouder refereert ook aan de actualiteit, aan de toegenomen desinformatie, intimidatie en bedreiging. Ook verwijst hij naar de 3 functies van media: controleren, verbinden en informeren. “Ze staan misschien niet in de Mediawet, maar we vinden het belangrijk dat die drie er zijn.” Tenslotte bedankt hij iedereen voor zijn of haar bijdrage en nodigt hen uit eventuele aanvullingen naar Ulco te mailen. Ook nodigt hij de aanwezigen uit nog even te blijven voor de borrel. Notities van aanwezigen op neergelegde vellen VEL 1: Hoe betrekken we jongeren bij het nieuws? Wie zijn aan zet? Binnenste cirkel • Samenwerking met studenten Fontys + studiepunten • Multimediaal stedelijk jongerenplatform • Leg dingen uit met korte filmpjes • Gameboek • Scholen laten beschikken over mediawijsheid • Ambassadeurs tussen media en jongeren • Vergoedingen • Mee in 24/7 cyclus, ‘continu’ leveren • Ontmoeting • Goed kinderteam, kinderpersbureau • Praat met jongeren. Wat willen zij? Wat zijn interesses? Buitenste cirkel • Talentontwikkeling, creativiteit aanspreken

• • •

Geef vertrouwen [door] hen te laten maken + experimenteren. Zonder al teveel bemoeienis. Kijk waar ze mee komen! Samenwerking journalistiekstudenten + jongeren + BO [basisonderwijs] en VO [voorgezet onderwijs] Je doelgroep begrijpen en faciliteren

VEL 2: Hoe verhouden de media zich tot de wijken? Binnenste cirkel • Meer samenwerking wijkraden wijkkranten, voorbeeld OPEN Rotterdam • Betrokkenheid • Nieuws halen/ brengen • Aanwezigheid • Betrekken jeugd in de wijk • Input van wijkbewoners -> laat hen maken • Social media (jeugd) • Burgercorrespondenten in alle wijken Buitenste cirkel • Allochtonen? • Betaalde kracht / stagiaire (gezamenlijk) • Factory FHJ -> Factchecken voor wijkkranten • Subsidie -> door studenten • Tijd voor wijkregisseurs om gemeentepagina te vullen VEL 3: Hoe willen lokale en regionale media samenwerken? Wat is daarvoor nodig? Binnenste cirkel • Samenwerking/uitwisseling verhalen tussen Stadsnieuws en Fontys Hogeschool Journalistiek Buitenste cirkel • Voorbeeld Amsterdam – lokale omroep + commercieel [met een parapluutje erbij getekend] • Facilitair samen delen • GELD • Detacheren, redactie-wissel • Erkenning voor elkaars rol • Op zoek naar toegevoegde waarde van samenwerking VEL 4: Nieuwsvoorziening & onafhankelijke journalistiek in Tilburg versterken: Hoe? Wie? Wat is nodig? Binnenste cirkel • Samenwerking tussen journalisten • Onafhankelijke financiering -> hyperlocals

• •

Scheiding directie & nieuws Journalisten

Buitenste cirkel • Redactiestatuut [met pijl verbonden met ‘scheiding directie & nieuws’] • Op alle niveaus: lokaal, regionaal, landelijk [met pijl verbonden met ‘samenwerking tussen journalisten’] • Financiering structureel i.p.v. projectmatig/ incidenteel • Kwaliteitsbenadering van de wijkredacties • Doordat raadscommissies parallel vergaderen kan een kleine redactie niet alles verslaan • Het nieuwe vergaderstelsel van de raad heeft het debat gesmoord, waardoor politieke verslaggeving een rol moet zoeken.