04 nota van zienswijzen AVOI

Nota van zienswijzen

Voornemen vaststelling AVOI en NCR en opzeggen overeenkomsten, intrekken vergunningen en ontheffingen netbeheerders.

Pl Juni 2024

Nota van zienswijzen blz. 1

Inhoud 1.

Inleiding ........................................................................................................................................... 3

2.

Zienswijzen ...................................................................................................................................... 4

Nota van zienswijzen blz. 2

1. Inleiding 1.1 Aanleiding De gemeente Tilburg is als beheerder van de openbare ruimte ook verantwoordelijk voor de orde en veiligheid van de ondergrondse openbare ruimte. Met de vaststelling van één verordening die in principe voor alle netbeheerders geldt, zorgen we voor duidelijkheid, rechtszekerheid en gelijkheid. De lopende privaatrechtelijke overeenkomsten en vergunningen e.d. zijn relatief (zeer) oud-, zorgen voor een versnipperde en uiteenlopende regels voor de verschillende netbeheerders, waardoor de inhoud ervan grotendeels niet meer voldoet aan de eisen van deze tijd en de behoeften van de gemeente Tilburg. Ook over de verdeling van verlegkosten (kosten voor verleggen van kabels en leidingen vanwege werkzaamheden van de gemeente) heeft de gemeente op dit moment geen uniforme afspraken met de verschillende beheerders van kabels en leidingen (netbeheerders). Het is wenselijk voor deze onderwerpen, eenduidige, uniforme en eigentijdse bestuursrechtelijke regelingen vast te stellen voor alle kabels en leidingen. Daarmee wordt bereikt dat voor in principe alle netbeheerders dezelfde rechten, plichten en procedures gaan gelden. De Algemene verordening ondergrondse infrastructuur (AVOI) stelt de gemeente in staat om snel in te spelen op ontwikkelingen op het gebied van kabels en leidingen bijvoorbeeld in verband met energietransitie en aanbieders van nieuwe energie.

Daarnaast verschaft deze verordening de gemeente betere instrumenten om regie te voeren door de netbeheerders te verplichten tijdig informatie aan te leveren over hun lange termijnplanning en over die planning periodiek met de gemeente te overleggen en af te stemmen. Ook krijgt de gemeente de mogelijkheid om in vergunningen voorwaarden op te nemen over de plaats, het tijdstip en de wijze van uitvoering van werkzaamheden en het bevorderen van medegebruik van voorzieningen. Bovendien voorziet de verordening in een vergunningstelsel voor kabels en leidingen (niet zijnde telecomkabels). Dit stelt de gemeente in staat zo nodig nakoming van vergunningsvoorwaarden bestuursrechtelijk af te dwingen. Met het oog hierop is een concept Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuur (AVOI) vormgegeven, gebaseerd op de modelverordening van het Gemeentelijk Platform Kabels en Leidingen (GPKL i.s.m. de VNG). De Telecommunicatieverordening 2009 nemen we vrijwel ongewijzigd in de AVOI op zodat deze kan komen te vervallen. Daarnaast is i.s.m. de As50 gemeenten een Nadeelcompensatieregeling Kabels en Leidingen (NCR) opgesteld. Deze nieuwe regelingen komen, na vaststelling, in de plaats van de door het college op te zeggen of in te trekken oude overeenkomsten, vergunningen of ontheffingen. De betrokken netbeheerders zijn uitgenodigd een zienswijze in te dienen op de voorgenomen besluiten.

De ingekomen inhoudelijke reacties zijn verwerkt in dit verslag. 1.2 Leeswijzer In hoofdstuk 2 van dit verslag wordt een weergave gegeven van de ingekomen inhoudelijke reacties. Deze reacties worden puntsgewijs, kort samengevat weergegeven en vervolgens beantwoord. Ook is hierbij terug te lezen of de betreffende reactie tot aanpassing heeft geleid.

Nota van zienswijzen blz. 3

2. Zienswijzen Reactie op ingediende zienswijzen Brabant Water. Brabant Water wil voor alle gemeenten in Brabant een uniforme nadeelcompensatieregeling en vertrouwt er op dat alle gemeenten akkoord zullen gaan met deze regeling. Brabant Water laat weten als uitgangspunt het model van de As-50 gemeenten te willen aanhouden als uniforme provinciale verlegregeling met de kanttekening dat er nog een standpunt moet worden ingenomen over vergoeding van verlegkosten ingeval van commerciële activiteiten. Brabant Water wil als uitgangspunt één afschrijftermijn van 15 jaar voor alle categorieën leidingen d.w.z. geen verlegkostenvergoeding als te verleggen leiding ouder is dan 15 jaar. Daartegenover moet gemeente 100% verlegkosten vergoeden als verleggen nodig is voor commerciële activiteit (en gemeente verlegkosten kan verhalen op de initiatiefnemer).

Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren Artikel 1 begripsbepalingen Zienswijze 1. Artikel 1 sub n: Definitie omvat alleen voorgenomen werkzaamheden in bepaalde periode en zegt niets over het hebben en houden van k+l. Reactie: artikel 1 sub n ging over de definitie van vergunning. De definitie vergunning zit nu onder artikel 1 sub q en is aangepast: Vergunning: besluit van het college op een aanvraag voor het verrichten van werkzaamheden in verband met de aanleg, instandhouding op opruiming van kabels of leidingen in, op en boven openbare gronden, uitgezonderd voor kabels ten dienste van een openbaar elektronisch communicatienetwerk. Zienswijze 2. Artikel 1 sub p: - Bij 2e bullit: ook onderhouden afsluiters en brandkranen. Reactie: artikel 1 lid p ging over de definitie werkzaamheden van niet-ingrijpende aard. Het artikel valt nu onder lid s. In hoofdstuk 1 Algemene bepalingen is opgenomen dat deze verordening ook van toepassing is op het onderhoud. In lid 1 h zijn de afsluiters en brandkranen toegevoegd. - Dit was 15 meter, Brabant Water geeft aan blij te zijn met 25 meter zoals bij de meeste gemeenten. Reactie: fijn. - Laatste bullit: plaatsen afsluiters en en/of brandkranen (alsmede onderhoud) Reactie: zie reactie “bij 2e bullit”. Zienswijze 3. Artikel.

2 Informatie-uitwisseling, - Coördinatie, - overleg - Bij titel: Omgevingswet 2023? Participatie? Reactie: Niet duidelijk is wat met deze opmerkingen wordt bedoeld. Voor wat betreft participatie: lid 3 en 4 maken het mogelijk om ook andere bij de werkzaamheden betrokkenen en belanghebbende partijen te betrekken bij de overleggen. - Bij lid 1: Aanleveren lange termijnplanning: wel wederzijds. Reactie: Het college organiseert periodieke overleggen met netbeheerders en betrekt netbeheerders bij de lange termijnplanningen. Dit gebeurt op initiatief van de gemeente. Het is afhankelijk van de te bespreken onderwerpen welke netbeheerders en/of partijen worden uitgenodigd. Zienswijze 4. Nadere regels over aan te leveren informatie: nu aangeven welke, zodat we kunnen bepalen of we daaraan kunnen voldoen. Reactie: De gemeenteraad stelt de AVOI vast en daarin worden de meer algemene juridische kaders opgenomen. Het college is bevoegd om desgewenst nadere (beleids-)regels vast te stellen ter uitvoering van de Nota van zienswijzen blz. 4

verordening o.a. over de aan te leveren informatie. Het is nodig om die nadere regels zo nodig aan te passen en aan te vullen aan de hand van de eisen des tijds, ervaringen in de praktijk, overleg met netbeheerders, technische ontwikkelingen, wensen van stakeholders e.d. Daarbij past niet om de nadere regels in de verordening op te nemen. Zienswijze 5. Artikel 3 lid e: Onderhoudskosten toevoegen! Reactie: Niet akkoord als hiermee wordt bedoeld dat de nadere regels ook betrekking moeten hebben op het onderhouden van kabels en leidingen. De kosten daarvan zijn voor de netbeheerder. Herstelkosten gaan over de kosten van herstel van verharding en groen na kabel- en leidingwerkzaamheden (als de gemeente ervoor kiest om zelf het herstel te laten uitvoeren). Beheerkosten gaan over de kosten van het houden van toezicht door de gemeente op werkzaamheden van netbeheerders. Degeneratiekosten zijn de kosten van het tweede herstel van verhardingen als gevolg van kwaliteitsverlies (m.n. door nazakken) dat optreedt na opbrekingen. Zienswijze 6. Artikel 4 lid 2: LTC i.p.v. Moor, straks DSO? Reactie: De gemeente gebruikt momenteel het systeem LTC. In de toekomst kan de gemeente mogelijk voor een ander systeem kiezen. Zienswijze 7. Artikel 4 lid 5 sub a Monteurregistreert in dossier Beinformed. De eerstvolgende werkdag wordt dit door administratie overgeklopt in LTC/Moor.

Reactie: Wij leiden hieruit af dat de praktijk bij BW al voldoet aan dit artikel. Zienswijze 8. Artikel 5 lid 1 sub f 3e bullit: Na brandkranen toevoegen: .. en afsluiters. Reactie: Akkoord, tekst aangepast. Zienswijze 9. Artikel 5 lid 4: Nadere regels: Welke zijn dat? Reactie: Zie reactie bij zienswijze 3 artikel 2 lid 1. Zienswijze 10. Artikel 8 lid 1 sub b: Klopt dit met de definitie van vergunning? Reactie: Ja. In de definitie van vergunningen wordt de term “werkzaamheden” gebruikt en de definitie van “werkzaamheden” in artikel 1 sub r houdt in dat de werkzaamheden ook kunnen gaan over de aanleg en instandhouding van kabels en leidingen. Zienswijze 11. Artikel 8 lid 3: Verplichting of verzoek? Reactie: Het gaat om een verplichting. Het behoort tot het normale ondernemersrisico van een netbeheerder dat hij kan worden verplicht om maatregelen te treffen. Zienswijze 12. Artikel 10 lid 3 sub c: En zo laag mogelijke maatschappelijke kosten? Reactie: artikel 10 lid 3 c is vervallen. In de toelichting is opgenomen: De AVOI is onder andere gericht op minimalisatie van overlast en maatschappelijke kosten ten gevolge van werkzaamheden in de openbare ruimte: proactieve regie, meer grip en sturing op werkzaamheden; het waarborgen van bereikbaarheid, Nota van zienswijzen blz. 5

leefbaarheid, veiligheid en communicatie tijdens werkzaamheden; uniforme regels en sanctiemogelijkheden en een efficiënt gebruik van de openbare ruimte. Zienswijze 13. Artikel 11. - Titel: En onderhoudskosten. Reactie: Niet akkoord met deze toevoeging, Zie reactie bij zienswijze 5. - Lid 3: Welk regels zijn dat? Reactie: Zie reactie bij zienswijze 3, artikel 2 lid 1. Zienswijze 14. Artikel 12 lid 1 Zaaksgebonden: ??? staat niet in de definitie. Reactie: Uit de toelichting bij dit artikel blijkt voldoende duidelijk wat hiermee wordt bedoeld. Het is niet nodig om ieder begrip in de definitie op te nemen. Zienswijze 15. 14. Artikel 14 lid 3 BW doet dit niet (WML wel) i.v.m. terrorisme-gevoelige info. Reactie: De gemeente neemt op dit moment kennis van deze opmerking. Zienswijze 16. Datum raadsbesluit in 2022. Reactie: De uiteindelijke datum waarop de gemeenteraad een besluit neemt zal uiteraard worden aangepast.

Over toelichting bij Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren: Zienswijze 17 Algemeen - 2e alinea: En warmte? Reactie: Dit begrip is toegevoegd. - 8e en 10e alinea: Melding en/of vergunning. Reactie: Tekst is aangepast. Zienswijze 18. Artikel 1: - Huisaansluiting: water toevoegen. Reactie: Tekst is aangepast. - Kabels en leidingen: Bij dienstleidingen: aansluitleidingen. Reactie: Tekst is aangepast. - Vergunning: alleen voor de werkzaamheden? Reactie: Zie reactie zienswijze 1 bij artikel 1 sub n. De werkzaamheden kunnen ook gaan over de aanleg en instandhouding van kabels en leidingen.

Zienswijze 19. Artikel 2: - 1e alinea over 5 jaar: Assetmanagement gaat momenteel niet verder dan 2 à 3 jaar. Reactie: Opmerking wordt op dit moment voor kennisgeving aangenomen. - 2e alinea: bij haalbaarheid van gevraagde tracé toevoegen: Overeenkomstig het afgesproken profiel. Reactie: Dit gaan we niet toevoegen. Het gaat in basis om een tracé waarin een profiel wordt opgegeven.

Nota van zienswijzen blz. 6

Zienswijze 20. Artikel 7 voorlaatste alinea: Bij bijzondere en nadere voorwaarden: VNG1B2 TARIEF? Reactie: Zie toelichting bij zienswijze 13, bij artikel 11. Zienswijze 21. Artikel 11: - Titel: en onderhoudskosten. Reactie: Toevoeging is niet akkoord. Zie toelichting bij zienswijze 5, artikel 3 lid e. - 1e alinea over de van VNG-richtlijnen afgeleide tarieven: Heel goed! Reactie: voor kennisgeving aangenomen. Zienswijze 22. Artikel 12: - Bij zaaks gebonden: ??? Reactie: Uit de toelichting bij artikel 12 blijkt voldoende duidelijk wat zaaks gebonden inhoudt.

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen Zienswijze 23. Artikel 1: - Categorie-1 leidingen: Bij 400 mm: ? cruciale leidingen. Reactie: Onder categorie-1 behoort nu een leiding die kwalificeert als een elektriciteitskabel met een nominale spanning vanaf of gelijk aan 10 kV met een distributiefunctie of een gasleiding met een nominale druk die lager is dan 1 bar; of een waterleiding met een nominale diameter van kleiner dan 400 mm; of een warmtebuis met een nominale diameter van 400 mm of kleiner. De term “cruciale leidingen” is een onduidelijke en daarom praktisch onbruikbare maatstaf om een categorie leidingen te omschrijven. - Vergunning: = definitie! Reactie: de definitie is toegevoegd. Zienswijze 24. Artikel 15: Beter: VTA of VTM. Reactie: De inhoud van dit artikel is veranderd. Zienswijze 25. Artikel 22 (t/m 25): De artikelen (oud 22 t/m 25) zijn nu beschreven en uitgelegd in bijlage 1: kostensoorten, als bedoeld in artikel 4. Reactie: Uw opmerkingen over de oude artikelnummers waren onduidelijk en konden niet worden beantwoord. De huidige beschrijving geeft u wellicht duidelijkheid op uw vragen.

Zienswijzen Enexis 1. Brief 22 maart 2022 met zienswijze. 2 Samenvatting zienswijze

Nota van zienswijzen blz. 7

Algemeen: Zienswijze 1. Kabels en leidingen van Enexis ( E ) worden in NCR ondergebracht in categorie II, met afschrijft termijn van 15 jaar. Enexis is het daarmee oneens omdat bijna alle huishoudens, bedrijven e.d. afhankelijk zijn van k+l van Enexis voor energievoorziening. Gezien maatschappelijk en economisch belang is categorie II onjuist. Afschrijftermijn van 15 jaar past niet bij minimale economische levensduur van 50 die E van ACM moet hanteren en leidt tot hogere tarieven. Afschrijftermijn moet beter passen bij economische levensduur. Reactie: In artikel 1 van de NCR is de indeling van categorie I leidingen aangepast. Onder deze categorie valt een leiding die kwalificeert als een elektriciteitskabel met een nominale spanning vanaf of gelijk aan 10 kV met een distributiefunctie of een gasleiding met een nominale druk die lager is dan 1 bar; of een waterleiding met een nominale diameter van kleiner dan 250 mm; of een warmtebuis met een nominale diameter van 250 mm of kleiner. Heel veel gemeenten hebben een nadeelcompensatieregeling of verlegkostenregeling met een vergelijkbare indeling in categorieën leidingen met verschillende afschrijftermijnen en passen deze regeling al jaren toe zonder dat dit tot noemenswaardige geschillen heeft geleid.

Enexis mag als onderdeel van de netbeheerkosten aan afnemers kosten in rekening brengen voor het onderhouden en in stand houden en dus ook vervangen van kabels en leidingen. De kosten van het gedwongen verleggen van kabels en leidingen mogen niet worden doorberekend in de netbeheerkosten van afnemers. Zienswijze 2. Enexis betreurt dat gemeente de overeenkomsten wil opzeggen en vervangen door AVOI omdat Enexis daarmee over een kam wordt geschoren met bijv. telecombedrijven met winstoogmerk. Enexis wil lopende overeenkomsten handhaven of nieuwe overeenkomst sluiten. Reactie: De lopende overeenkomst is relatief (zeer) oud, waardoor de inhoud grotendeels niet meer voldoet aan de eisen van deze tijd en de behoeften van de gemeente. De gemeente kiest in plaats van overeenkomsten voor één verordening die in principe voor alle netbeheerders geldt, dat zorgt voor duidelijkheid, rechtszekerheid en gelijkheid (rekening houdend met het feit dat de Telecommunicatiewet geldt voor telecomkabels). Om overeenkomsten te wijzigen zijn onderhandelingen met de wederpartijen nodig en is hun medewerking dus noodzakelijk. Een bestuursrechtelijke verordening en de daarop gebaseerde regelgeving kan echter eenzijdig door de gemeente worden gewijzigd.

Dit stelt de gemeente in staat om snel in te spelen op ontwikkelingen op het gebied van kabels en leidingen bijvoorbeeld in verband met energietransitie en aanbieders van nieuwe energie. Bovendien voorziet de verordening in een vergunningstelsel voor kabels en leidingen (niet zijnde telecomkabels). Dit stelt de gemeente in staat stelt om zo nodig nakoming van vergunningsvoorwaarden bestuursrechtelijk af te dwingen. De vaststelling van een verordening gaat de gemeente helpen bij lopende en nog te verwachten ontwikkelingen die (in)direct van invloed zijn op het beheer van de ondergrondse infrastructuur. Het gaat dan om aanleg kabelgoten, saneringen van oude netten door nutsbedrijven, maatregelen voor klimaatadaptatie, de energietransitie, aanbieders van nieuwe energie, aanleg blauwe aders, vergroening van de openbare ruimte en aanleg ondergrondse afvalcontainers. Omdat het drukker wordt in de ondergrond wordt de rol van de gemeente om te coördineren en regie te voeren belangrijker. De AVOI verschaft de gemeente betere instrumenten om regie te voeren door de netbeheerders te verplichten tijdig informatie aan te leveren over hun lange termijnplanning en over die planning periodiek met de gemeente te overleggen en af te stemmen.

Ook krijgt de gemeente de mogelijkheid om in vergunningen voorwaarden op te nemen over de plaats, het tijdstip en de wijze van uitvoering van werkzaamheden en het bevorderen van medegebruik van voorzieningen.

Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren

Nota van zienswijzen blz. 8

Zienswijze 3. Artikel 1 sub n: Definitie omvat niet het ligrecht voor onbepaalde tijd. Reactie: In artikel 1 sub n werd verwezen naar vergunning waar beschreven werd het besluit van het college op aanvragen van voorgenomen “werkzaamheden...” De vergunning wordt nu beschreven in artikel 1 sub q als een toestemming voor het liggen van kabels en leidingen in gemeentegrond. Het klopt dat er een ligrecht wordt gegeven voor onbepaalde tijd. Zienswijze 4. Artikel 3.2 sub a: Nadere regels mogen niet in strijd komen met de wettelijke netbeheertaken van Enexis omdat Enexis bepaalde werkzaamheden binnen een bepaalde termijn en tijdsbestek moet uitvoeren. Reactie: De gemeente houdt daar rekening mee. Zienswijze 5. Artikel 4.1: Enexis mist hier het recht van Enexis dat haar k+l in gemeentegrond mogen liggen. Reactie: Zie reactie bij artikel 1 sub n en zie ook artikel 18 over de overgangsregeling. Zienswijze 6. Artikel 8.1: Redactie suggereert dat vergunning ook ziet op het ligrecht. Reactie: Zie reactie bij artikel 1 sub n en bij artikel 4.1. Zienswijze 7. Artikel 8.1 sub h: Bepaling schrappen omdat deze bepaling suggereert dat bij iedere verkoop k+l moeten worden verlegd en bij verkoop van grond rekening dient te worden gehouden met k+l van Enexis die openbaar belang dienen. Bij verkoop van grond niet vergunning intrekken maar overleggen met Enexis.

Reactie: Deze bepaling is bij nader inzien geschrapt. In elke situatie waarin het voornemen bestaat om grond van de gemeente, waarin kabels en leidingen liggen, te verkopen, zal, zo nodig in overleg met de netbeheerder, worden beslist hoe wordt omgegaan met de kabels en leidingen. Daarbij zullen o.a. de volgende criteria in de beoordeling worden betrokken: Telecommunicatiekabels of andere kabels. Wie is initiatiefnemer verkoop? Is verleggen kabels en leidingen noodzakelijk of kunnen ze blijven liggen? Leeftijd kabels en leidingen? Algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Redelijkheid en billijkheid. Zienswijze 8. Artikel 8.4: Termijn van 12 weken om, na aanwijzing van de gemeente, k+l te verleggen is meestal niet haalbaar omdat nieuwe vergunning moet worden verleend en Enexis afnemers aangesloten moet houden. Van geval tot geval redelijke termijn afspreken. Reactie: De termijn is ontleend aan dezelfde termijn die in de Telecommunicatiewet is opgenomen voor verleggen van telecommunicatiekabels. Desalniettemin is deze bepaling aangevuld met een bepaling die het mogelijk maakt dat de gemeente toestaat dat de uitvoering later plaats vindt. Zienswijze 9. Artikel. 9.3: Aanbod van medegebruik moet niet alleen marktconform zijn, maar moet ook passen bij veiligheidsbeleid van Enexis. Gas en Electra netten mogen niet dicht bij andere k+l liggen.

Reactie: Lid 3 verwijst naar lid 1 waarin technische haalbaarheid, veiligheid, toegankelijkheid en leveringszekerheid als voorwaarden worden genoemd. Zienswijze 10. Artikel 9.4: Niet eens met deze bepaling omdat Enexis voor een veilige aanleg en ligging vrij tracé nodig heeft.

Nota van zienswijzen blz. 9

Reactie: Lid 4 is nodig omdat nu eenmaal niet kan worden uitgesloten dat een situatie zich voordoet dat er op een bepaalde locatie in de ondergrond geen ruimte is. Zienswijze 11. Artikel 10.2: E wil lopende overeenkomst voortzetten of nieuwe overeenkomst sluiten. Reactie: Zie reactie onder 2 Algemeen sub 3. Zienswijze 12. Artikel 16: Enexis vindt strafbepaling niet nodig en passend. Reactie: Een strafbepaling is gebruikelijk in verordeningen met verbodsbepalingen. Zoals vermeld in de toelichting zullen strafrechtelijke sancties alleen als uiterste middel worden toegepast. Zienswijze 13. Artikel 18.1: E concludeert uit deze redactie dat Enexis ook vergunning heeft voor het hebben van k+l in openbare gemeentegrond. Reactie: Zie reactie bij artikel 1 sub n. Zienswijze 14. Artikel 18.4: Enexis wil lopende overeenkomst voortzetten of nieuwe overeenkomst sluiten. Reactie: lid 4 van artikel 18 is vervallen. Zie reactie onder 2 Algemeen sub 1.

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen Tilburg Zienswijze 15. Artikel 1: Kabels en leidingen van Enexis zijn sociaal en economisch van doorslaggevend belang en zouden categorie I moeten zijn. Alleen aansluitleidingen zouden onder categorie II moeten vallen. Gasleidingen met hoge en lage druk worden niet genoemd. Elektranet kent hoog-, midden- en laagspanning. Reactie: Zie reactie bij Algemeen 2 sub 1. Zienswijze 16. Artikel 3 (verwijzing is kennelijk onjuist): Enexis wil geen onderscheid in categorieën en voor alle k+l een afschrijftermijn van 30 jaar wat meer recht doet aan (nog veel langere) economische levensduur van de kabels en leidingen. Reactie: Zie reactie bij Algemeen onder 2 sub 1. Zienswijze 17. Artikel 10.1: Enexis is het niet eens met deze bepaling omdat economische levensduur van haar energienet varieert van 50 tot 100 jaar en Enexis geen tijdelijke voorzieningen of aansluitingen kent (m.u.v. bouwprojecten, kermis, markt e.d.). Reactie: was artikel 10.1 is nu artikel 5 lid 2: Van de gemeente mag worden verwacht dat zij zoveel mogelijk vooruitziet. Als zij vermoedt dat de te leggen leiding binnen 5 jaar verlegd moet worden, is het zorgvuldig en transparant dat in de vergunning op te nemen. De verlegging is dan voorzienbaar voor de netbeheerder en het is dan redelijk dat geen nadeelcompensatie wordt gegeven.

Eenzelfde bepaling is ook opgenomen in het model van het GPKL. Zienswijze 18. Artikel 11: Enexis is niet akkoord dat rijzen op eigen kosten moet, rijzen is ook verleggen. NCR-en van andere gemeenten e.d. kennen dit onderscheid ook niet, voor zover bekend bij Enexis.

Nota van zienswijzen blz. 10

Reactie: was artikel 11 is nu artikel 6 lid 5: Vergelijkbare bepaling is opgenomen in model-NCR van GPKL en in Nadeelcompensatieregelingen van andere gemeenten. Rijzen is wezenlijk anders dan verleggen van kabels en leidingen en de daaraan verbonden kosten zijn in verhouding met verleggingskosten relatief gering. Zienswijze 19. Bijlage 1 en 2: Regime in bijlage 1 o.b.v. 30 jaar afschrijven laten gelden voor alle k+l en bijlage 2 laten vervallen. Reactie: Zie reactie bij Algemeen onder 2 sub 1. Zienswijze 20. Conclusie: Enexis heeft begrip voor wens gemeente om zoveel mogelijk uniforme regels toe te passen op k+l, maar ziet voldoende argumenten om AVOI en NCR niet, althans niet zoals voorgenomen, toe te passen op haar k+l. Enexis wil in plaats daarvan overleggen over een nieuwe overeenkomst. Reactie: Zie reactie bij Algemeen onderdeel 2 sub 3.

Reactie op ingediende zienswijzen Ennatuurlijk Algemeen Ennatuurlijk (EN) legt het belang uit van warmtenetten in het kader van de energietransitie: - aanleg is kostbaar en rondkrijgen business-case is vaak niet eenvoudig o.a. omdat aanvoer en retourleiding nodig is; - bij andere nutsbedrijven is maar een leiding nodig; - er zijn geen landelijke netten, daarom moeten netten vaak nieuw worden aangelegd wat hoge investering vergt; - warmte is gereguleerd qua aanlegkosten en verbruikersbijdrage, harmoniseren en socialiseren van kosten kan dus niet, kan wel bij andere nutsbedrijven; - aanleg is kostbaar, maar belang neemt toe vanwege energietransitie; - lokale regelgeving houdt niet altijd rekening met dit spanningsveld, daarom stelt EN het zeer op prijs haar zienswijze te mogen geven. Reactie: Omdat de steden blijven groeien raakt ook de ondergrond steeds voller met kabels en leidingen. Gevolg hiervan is dat kabels en leidingen steeds vaker moeten worden verlegd. De gemeente heeft het leggen, verleggen e.d. van kabels en leidingen geregeld in de AVOI. Daarin is bepaald dat een netbeheerder in bepaalde gevallen verplicht is kabels en leidingen te verleggen en dat ingeval hij daardoor schade lijdt eventuele nadeelcompensatie wordt verleend op basis van de NCR.

Bij het vaststellen van deze beleidsregel heeft de gemeente aansluiting gezocht bij de in jurisprudentie ontwikkelde uitgangspunten. Zo wordt het verleggen van kabels en leidingen in verband met werkzaamheden aan infrastructuur gezien als een normaal maatschappelijk of ondernemersrisico zodat de nadelige gevolgen in beginsel voor rekening van de netbeheerder blijven. De invulling van dit risico is afhankelijk van alle relevante omstandigheden van ieder geval o.a. tijd, duur, plaats en ontstaan van de schadeveroorzakende maatregel, aard, ernst en omvang van de schade en of de maatregel in de lijn der verwachting lag. Het vaststellen van de omvang van het risico is aan het college, dat daarbij beoordelingsruimte heeft. Voor de vraag of een netbeheerder aanspraak kan maken op nadeelcompensatie is o.a. de liggingsduur van belang. De netbeheerder kan namelijk niet rekenen op een ongestoorde ligging tot in lengte dan dagen, zeker gelet op de lange periode waarin kabels en leidingen blijven liggen (soms wel 60-80 jaar). Naarmate de tijd verstrijkt is de kans groter dat plaatselijke omstandigheden wijzigen en daarom moet een netbeheerder in zijn bedrijfsvoering rekening houden met de mogelijkheid dat op enig moment kabels en leidingen moet verleggen.

De omstandigheid dat netbeheerders kabels en leidingen in het belang van hun afnemers zo efficiënt mogelijk en tegen zo laag mogelijke kosten willen exploiteren, maakt dit niet anders.

Algemene Verordening Ondergrondse Infrastructuren Zienswijze 1.

Nota van zienswijzen blz. 11

Private ontwikkeling. EN gaat er van uit dat de gemeente een vergunning niet intrekt wanneer verlegging van een leiding moet plaatsvinden om een private ontwikkeling mogelijk te maken. EN stelt voor om - aan artikel 1 over begripsbepalingen een definitie van private ontwikkeling toe te voegen - aan art. 8 lid 1 sub g toe te voegen niet zijnde een private ontwikkeling - aan art. 8 lid 1 sub h toe te voegen onder vergoeding van 100% van de verlegkosten. Reactie: niet akkoord met toevoegen van private ontwikkeling aan definities. Niet akkoord met het toevoegen van niet zijde private ontwikkeling. De kostenverhaal plichtige activiteiten staan uitgebreid beschreven in bijlage IV bij het Omgevingsbesluit A5 waardoor de toevoeging private ontwikkeling niet nodig is. Artikel 8 lid 1 sub h is bij nader inzien geschrapt. In elke situatie waarin het voornemen bestaat om grond van de gemeente, waarin kabels en leidingen liggen, te verkopen, zal, zo nodig in overleg met de netbeheerder, worden beslist hoe wordt omgegaan met de kabels en leidingen. Daarbij zullen o.a. de volgende criteria in de beoordeling worden betrokken: Telecommunicatiekabels of andere kabels. Wie is initiatiefnemer verkoop. Dient verkoop een algemeen of commercieel belang. Is verleggen kabels en leidingen noodzakelijk of kunnen ze blijven liggen Leeftijd kabels en leidingen. Algemene beginselen van behoorlijk bestuur.

Redelijkheid en billijkheid. Zienswijze 2. Kruisende leiding. EN vindt dat in artikel 1, zoals het geval is in de NKL 1999, een definitie van kruisende leiding moet worden opgenomen. Reactie: Anders dan de NKL 1999 wordt in de AVOI en NCR geen verschil gemaakt tussen kruisende en langsliggende leidingen. De NKL 1999 gaat over werken van Rijkswaterstaat en spoorwegen. De kans dat leidingen die deze werken kruisen moeten worden verlegd is veel kleiner dan de kans dat in de gemeente leidingen moeten worden verlegd die wegen van de gemeente kruisen. Dat heeft te maken met de dynamiek van de openbare ruimte in een stedelijke omgeving. In een stedelijke omgeving is er qua maatschappelijk risico en de voorzienbaarheid geen verschil tussen langsliggende en kruisende kabels en leidingen zodat voor de vergoeding dat verschil ook niet wordt gemaakt. Heel veel gemeentelijke regelingen maken dit verschil ook niet. Zienswijze 3. Vooroverleg. EN vindt tijdig vooroverleg en juiste timing over intrekken vergunning i.v.m. verleggen leiding van groot belang om te bezien of verleggen echt nodig is en, zo ja, welk tracé meest geschikt is. Vanwege wettelijke leveringsverplichting kan levering alleen onder strikte voorwaarden worden onderbroken. In de winter geen werkzaamheden omdat net Hoge Temperatuur-net is en juist in de winter veel capaciteit nodig is, temperatuur mag dan niet zakken.

Verwijderen leiding is vaak niet mogelijk omdat verwijdering bouwwerken of geplante bomen onherstelbaar zou beschadigen. Vooroverleg wel in art 13 en 14 NCR, maar niet in AVOI. Daarom voorstel om artikel 8 lid 1 aanhef aan te passen en ook aandacht voor vooroverleg als conform art. 8 lid 3 aan het besluit tot intrekking of wijziging de verplichting wordt verbonden kabels of leidingen te verplaatsen of te verwijderen. Reactie: Artikel 2 AVOI voorziet in informatie-uitwisseling en periodieke overleggen tussen de gemeente en netbeheerders. In dit overleg worden de plannen van de gemeente en van de netbeheerders besproken en eventueel afgestemd en daarbij kunnen ook toekomstige verleggingen aan de orde komen. Verder bepaalt artikel 8 lid 3 AVOI dat het college niet tot intrekking of wijziging van de vergunning of instemming over gaat dan nadat de houder van de vergunning of instemming is gehoord. Daarbij zal vanzelfsprekend ook een eventuele verplichting tot het verplaatsen of verwijderen van kabels en leidingen aan de orde komen. Tenslotte zijn de gemeente en de netbeheerders op grond van de toelichting- van de AVOI en NCR verplicht om bij verwijdering, verlegging of aanpassing van leidingen elkaars schade zoveel mogelijk te beperken. De gemeente vindt de voorgestelde aanpassing van artikel 8 lid 1 AVOI niet nodig. Zienswijze 4.

Verwijderen leiding na intrekken of wijziging vergunning. Reactie: Zie reactie bij zienwzijze 3. De gemeente zal in elke concrete situatie kritisch beoordelen of het verwijderen of verleggen van kabels en leidingen technisch mogelijk is en niet tot onevenredige schade voor de omgeving leidt.

Nota van zienswijzen blz. 12

Nadeelcompensatieregeling kabels en leidingen. Zienswijze 5. Definitie categorie I-leidingen. De definitie van categorie-1 leidingen sluit niet aan bij de warmtepraktijk van EN: - Transportleidingen opnemen bij categorie 1. - 12 inch en groter vervangen door DN 125 mm en groter omdat binnendiameter van transportleidingen veelal 125 mm is en veel huizen via deze leidingen van warmte worden voorzien. - Alternatief voorstel: tracé valt in categorie 1 indien binnendiameter van aanvoer- en retourleiding opgeteld meer is dan DN 250 mm. - Veel gemeentes kiezen deze benadering. Reactie: Het voorstel om “12 inch en groter” te vervangen door “DN 125 mm en groter” is deels overgenomen waarbij inch is vervangen door nominale diameter. Artikel 1 lid c en lid d is in die zin aangepast. Categorie I leidingen is een Leiding die kwalificeert als een elektriciteitskabel met een nominale spanning lager dan 10 kV met een distributiefunctie of een gasleiding met een nominale druk die lager is dan 1 bar; of een waterleiding met een nominale diameter van kleiner dan 250 mm; of een warmtebuis met een nominale diameter van 250 mm of kleiner.

Categorie II leiding is een Leiding die kwalificeert als een elektriciteitskabel met een nominale spanning vanaf 10 kV en hoger met een transportfunctie; of een gasleiding met een nominale druk van 1 bar en hoger; of een waterleiding met een nominale diameter groter dan 250 mm; of een warmtebuis met een nominale diameter groter dan 250 mm; of een Leiding die valt onder de Omgevingswet, Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl); en een Leiding die is gelegen in een in een bestemmingsplan c.q. Omgevingsplan opgenomen strook grond die primair is bestemd voor het leggen van Leidingen en zo nodig is uitgevoerd met collectieve voorzieningen zoals infrastructurele voorzieningen (Leidingstrook). Deze classificatie sluit aan bij GPKL nadeelcompensatie regeling. Zienswijze 6. Kunstwerken. Leidingen die zijn aangelegd via een gestuurde boring of in zinker moeten in categorie 1 vallen omdat verleggen complex is en een omvangrijke investering vergt. Daarom definitie van categorie 1 aanvullen met “warmteleidingen die zijn aangelegd via een gestuurde boring of in een zinkerconstructie”. Reactie: Dit voorstel wordt niet overgenomen. In de meeste gevallen vallen kabels en leidingen die zijn of worden aangelegd via een gestuurde boring of in een zinkerconstructie al in categorie I.

Ook is het zo dat kabels en leidingen, ook kabels en leidingen die vallen in categorie II, steeds vaker worden aangelegd via een gestuurde boring. Zienswijze 7. Kruisende leiding. Conform systematiek NKL 1999 artikel toevoegen over vergoeding van kosten van verleggen van kruisende leiding. Reactie: Zie reactie zienswijze 2. Zienswijze 8. Nadeelcompensatie bij een private ontwikkeling. Aan artikel 6 toevoegen dat nadeelcompensatie 100% bedraagt indien de leiding wordt verlegd vanwege de uitvoering van een private ontwikkeling. Reactie: niet akkoord, zie reactie zienswijze 1. Zienswijze 9. Aanvangstijdstip berekening nadeelcompensatie. In artikel 6 is start afschrijftermijn de datum van inwerkingtreding vergunning. In praktijk ligt datum aanleg en ingebruikname infra echter vaak veel later, EN loopt daarom een deel van de afschrijftermijn mis. Andere gemeente onderkennen dit. EN stelt voor dat afschrijftermijn start op datum ingebruikname warmteinfrastructuur. EN wil meedenken over het objectief vaststellen van deze datum. EN stelt ook dat bepaalde delen van leiding nieuwer zijn dan andere delen zodat met vergoeding daarmee rekening moet worden gehouden. Voorstel is dit te verwerken in NCR. Nota van zienswijzen blz. 13

Reactie: De gemeente houdt vast aan de datum van inwerkingtreding vergunning omdat het moment van vergunnen administratief en objectief vaststaat voor zowel vergunningverlener als vergunninghouder. Dat is niet het geval bij de datum van ingebruikname van infrastructuur wat leidt tot administratieve lasten voor beide partijen en kan leiden tot onduidelijkheid en discussie. Deze nadelen zouden nog groter worden als ook nog eens verschillende startdata zouden worden gehanteerd voor oudere en nieuwere delen van een leiding. De meeste gemeenten die een nadeelcompensatieregeling hebben vastgesteld, hanteren ook de datum van inwerkingtreding van de vergunning als datum waarop de afschrijftermijn begint. Zienswijze 10. Gedeeltelijke verlegging in niet openbare ruimte. Als een door de gemeente verlangde verlegging ook gevolgen heeft voor de niet openbare ruimte, bijvoorbeeld omdat een gedeelte van te verleggen leiding in niet openbare grond ligt, moeten ook (volledige) verleggingskosten van dat deel worden vergoed. Dat is niet geregeld in NCR. Reactie: Zie hiervoor artikel 3 lid 4 NCR. Zienswijze 11. Langer of complexer nieuw tracé. Als tracé door verleggen langer of duurder wordt (bijv. gestuurde boring) moet gemeente meerkosten volledig vergoeden. Reactie: De gemeente wijst dit voorstel af. Zie reactie bij Algemeen.

Dit behoort tot het ondernemersrisico en er moet in de bedrijfsvoering rekening mee worden gehouden.

Zienswijze Velin. Velin (Vereniging van Leidingeigenaren in Nederland, hierna V), heeft haar zienswijze medegedeeld mede namens Gasunie, Rotterdam-Rijn Pijp en Petrochemical Pipeline Services. Achtergrond: - V weet dat steeds meer gemeenten oude verschillende overeenkomsten en regelingen willen vervangen door uniforme bestuurrechtelijke regelingen. V weet ook dat verzet daartegen in de meest gevallen geen succes heeft, maar vraagt toch aandacht voor 2 aspecten: - Leidingen liggen vaak in meerdere gemeenten en tussen regelingen in verschillende gemeenten bestaan vaak nodige verschillen. Enige uniformiteit is van belang voor netbeheerders. Reactie: De praktijk wijst uit dat heel veel gemeenten bij de vaststelling van deze regelingen dezelfde of vergelijkbare modellen of voorbeelden hebben gebruikt. Heel veel regelingen zijn dan ook min of meer hetzelfde of erg vergelijkbaar. Er zijn in elk geval weinig fundamentele verschillen tussen regelingen van gemeenten. Er is dus al een hoge mate van uniformiteit. De gemeente schat in dat in de vaak (zeer) oude privaatrechtelijke overeenkomsten en publiekrechtelijke regelingen de verschillen veel groter waren en dus veel minder uniformiteit bestond. - In diverse gemeentelijke regelingen wordt de (juridische) positie van netbeheerders onvoldoende genuanceerd benaderd.

De positie van netbeheerders wordt slechter als het gaat om de vergoeding van kosten verleggen leidingen op verzoek van gemeente. Bij oude leidingen bestaat feitelijk geen aanspraak meer op een vergoeding, terwijl verleggingskosten aanzienlijk kunnen zijn. Als gemeente gemakkelijk een verlegging op kosten netbeheerder kan afdwingen, bestaat het risico dat niet wordt gekozen voor andere oplossing die uit maatschappelijk oogpunt en qua kosten gewenst is. Het systeem ontbeert een prikkel om in goed overleg te bezien wat een optimale oplossing is. Reactie: Omdat de steden blijven groeien raakt ook de ondergrond steeds voller met kabels en leidingen. Gevolg hiervan is dat kabels en leidingen, m.n. distributiekabels, steeds vaker moeten worden verlegd. De gemeente heeft het leggen, verleggen e.d. van kabels en leidingen geregeld in de AVOI. Daarin is bepaald dat een netbeheerder in bepaalde gevallen verplicht is kabels en leidingen te verleggen en dat ingeval hij daardoor schade lijdt eventuele nadeelcompensatie wordt verleend op basis van de NCR.

Nota van zienswijzen blz. 14

Bij het vaststellen van deze beleidsregel heeft de gemeente aanluiting gezocht bij de in jurisprudentie ontwikkelde uitgangspunten. Zo wordt het verleggen van kabels en leidingen in verband met werkzaamheden aan infrastructuur gezien als een normaal maatschappelijk of ondernemersrisico zodat de nadelige gevolgen in beginsel voor rekening van de netbeheerder blijven. De invulling van dit risico is afhankelijk van alle relevante omstandigheden van ieder geval o.a. tijd, duur, plaats en ontstaan van de schadeveroorzakende maatregel, aard, ernst en omvang van de schade en of de maatregel in de lijn der verwachting lag. Het vaststellen van de omvang van het risico is aan het college, dat daarbij beoordelingsruimte heeft. Voor de vraag of een netbeheerder aanspraak kan maken op nadeelcompensatie is o.a. de liggingsduur van belang. De netbeheerder kan namelijk niet rekenen op een ongestoorde ligging tot in lengte dan dagen, zeker gelet op de lange periode waarin kabels en leidingen blijven liggen (soms wel 60-80 jaar). Naarmate de tijd verstrijkt is de kans groter dat plaatselijke omstandigheden wijzigen en daarom moet een netbeheerder in zijn bedrijfsvoering rekening houden met de mogelijkheid dat op enig moment kabels en leidingen moet verleggen.

De omstandigheid dat netbeheerders kabels en leidingen in het belang van hun afnemers zo efficient mogelijk en tegen zo laag mogelijke kosten willen exploiteren, maakt dit niet anders. Verder voorziet de AVOI in informatie-uitwisseling en periodieke overleggen tussen de gemeente en netbeheerders. In dit overleg worden de plannen van de gemeente en van de netbeheerders besproken en eventueel afgestemd en daarbij kunnen ook toekomstige verleggingen aan de orde komen. Verder bepaalt de AVOI dat het college niet tot intrekking of wijziging van de vergunning of instemming over gaat dan nadat de houder van de vergunning of instemming is gehoord. Daarbij zal vanzelfsprekend ook een eventuele verplichting tot het verplaatsen of verwijderen van kabels en leidingen aan de orde komen. Ook zijn de gemeente en de netbeheerders op grond van artikel 10 lid 3 sub c AVOI en artikel 7 NCR verplicht om bij verwijdering, verlegging of aanpassing van leidingen elkaars schade zoveel mogelijk te beperken. Het streven om zo veel mogelijk uniformiteit en meer evenwicht te brengen in belangen van gemeenten en netbeheerders heeft geleid tot een model-NCR van het Gemeentelijk Platform Kabels en Leidingen (GPKL). Dat model wordt met inachtneming van reactie van gemeenten in 2024 definitief gemaakt.

Reactie op regelingen. Zienswijze 1. V doet de aanbeveling om aansluiting te zoeken bij de genoemde model-NCR van het GPKL en zo nodig de gemeentelijke concept-versie aan te passen. Reactie: Heel veel bepalingen van de NCR van de gemeente zijn hetzelfde of min of meer vergelijkbaar met bepalingen in het model van de GPKL. Zienswijze 2. Art. 8 lid 1 sub g AVOI: Als gemeente verlegging van leiding eist i.v.m. werkzaamheden ten behoeve van een private commerciele activiteit zouden de kosten van verleggen niet voor de netbeheerder moeten komen maar als onderdeel van de exploitatiekosten gedragen moeten en kunnen worden door de betreffende ontwikkelaar. Het model-GPKL voorziet er in dat de NCR niet geldt ingeval van verleggen t.b.v. private ontwikkelingen. Reactie: Het model-GPKL NCR was niet definitief, de verlegging bij commerciële ontwikkeling is uit het model GPKL verwijderd en dus ook niet in deze verordening opgenomen. Kosten als gevolg van een verlegging van kabels en leidingen die wettelijk moeten worden doorberekend worden in de exploitatiekosten meegenomen.

Zienswijze 3. Art. 8 lid 1 sub h AVOI: Artikel gaat over intrekken vergunning en verleggen ingeval van verkoop van gemeentegrond aan derden. Als verleggging als doel heeft dat de gemeente de beste prijs ontvangt, is de maatschappelijk meest gewenste oplossing dat leiding blijft liggen, de gemeente t.b.v. de netbeheerder een zakelijk recht vestigt en de netbeheerder aan de gemeente de waardevermindering vergoedt a.g.v. dat zakelijk recht. Verleggingskosten zijn namelijk in de meeste gevallen aanzienlijk hoger dan deze minderwaarde. Reactie: Deze bepaling is bij nader inzien geschrapt. In elke situatie waarin het voornemen bestaat om grond van de gemeente, waarin kabels en leidingen liggen, te verkopen, zal, zo nodig in overleg met de netbeheerder, worden beslist hoe wordt omgegaan met de kabels en leidingen. Daarbij zullen o.a. de volgende criteria in de beoordeling worden betrokken: Telecommunicatiekabels of andere kabels. Wie is initiatiefnemer verkoop. Dient verkoop een algemeen of commercieel belang. Is verleggen kabels en leidingen noodzakelijk of kunnen Nota van zienswijzen blz. 15

ze blijven liggen Leeftijd kabels en leidingen. Algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Redelijkheid en billijkheid. Zienswijze 4. De vergoedingsregels van de NCR zijn aanmerkelijk minder genuanceerd dan die van het modelGPKL waardoor onvoldoende recht wordt gedaan aan belangen en positie van netbeheerders. In concept van gemeente ontbreken aantal relevante aspecten: i - verschil tussen verleggen voor private of publieke ontwikkeling ii- of sprake is van een kruisende of langsleiding iii- of leiding aanwezig is o.b.v. eigendomsrecht, zakelijk recht of gedoogplicht. Reactie: ad i: zie reactie bij art. 8 lid 1 sub g AVOI. ad ii: Anders dan het model van het GPKL wordt in de AVOI en NCR geen verschil gemaakt tussen kruisende en langsliggende leidingen. Het model baseert dit verschil op de NKL 1999. Deze regeling gaat over werken van rijkswaterstaat en spoorwegen. De kans dat leidingen die deze werken kruisen moeten worden verlegd is veel kleiner dan de kans dat in de gemeente leidingen moeten worden verlegd die wegen van de gemeente kruisen. Dat heeft te maken met de dynamiek van de openbare ruimte in een stedelijke omgeving. In een stedelijke omgeving is er qua maatschappelijk risico en de voorzienbaarheid geen verschil tussen langsliggende en kruisende kabels en leidingen zodat voor de vergoeding dat verschil ook niet wordt gemaakt.

Heel veel gemeentelijke regelingen maken dit verschil ook niet. ad iii: artikel 3 lid 4 van de NCR wordt de nadeelcompensatie onder het eigendomsrecht, zakelijkrecht en de gedoogplicht beschreven.

Nota van zienswijzen blz. 16