03072023 Gemeente Tilburg gemeenteraad

gemeente Tilburg Verslag van de achtste vergadering van de raad Maandag 3 juli 2023 Aanvang: 10.00 uur

Agenda

1.

Opening

2.

Vaststellen van de agenda/het proces

3.

Algemene beschouwingen Perspectiefnota door de raad

4.

Reactie van het college

5.

Tilburg Spreekt!

5.

Sluiting.

AANWEZIG: de heren F.J.C.M. van Aarle en N. Agović, mevrouw A. Aboulkacem, de heren M.J.M. Antens, H.F. van den Berg en O.H.T. Broeders, mevrouw I.M.E.A. Couwenberg, de heren R.R.H. Cremers en C.J. van Dijk, mevrouw A. Dunning, de heren J.J.V.D.M. van Esch en D.J.P. Heuvelmans, mevrouw Y.B.A. HeutmekersLinders, de heer P.H.J.M. van den Hoven, mevrouw A.C.M. van Huffel, de heren S.J.A. Jansen, P.M. Janssen, J.M.A. Kokke en P. Kooke, mevrouw E. Kostermans, de heren A.J.F. Kramer, S.M. Koster, F.A.M. Kriellaars en J.A.C. Molenaar, de dames L.E.C.P.M. Oerlemans en H.W.M. Oostelbos, de heer I.F.J.M. Otten, de dames S.C.M. Schampers, F. Schellekens en E.P.J.M. Smit, de heer H.A.J. Smolders, mevrouw K. Sol, de heren R. Spieringhs, N.J.L. van Stappershoef, J.F.M. Sweep en H.C.A.M. van Tilborg, mevrouw A. Vlasveld, de heren M.F.L. Vriens en N. van Wanrooij, mevrouw P. Wijnans A.A.H. Zegers, de heer J.M.J. Zieleman en mevrouw A. ZouridisVeldhoven. VOORZITTER: de heer Weterings, voorzitter. GRIFFIER: mevrouw N. Kanters, griffier. TEVENS AANWEZIG: de heren M. van Asten, Y. Çelik en H.J. Grashoff, de dames M.T.M. Hendrickx en A. Lahlah en de heer B.W.W. van der Pol, wethouders. AFWEZIG: de dames P.L.R. Mieris en S. Spinnewijn. 1. Opening De voorzitter opent de vergadering met een kort moment van bezinning. Bericht van verhindering is ontvangen van de dames Mieris en Spinnewijn.

De heer Kooke zal de vergadering vanaf een later moment bijwonen. De vergadering begint met 42 raadsleden. 2.

Vaststellen van de agenda/het proces

De voorzitter deelt mee dat de spreektijd voor fracties maximaal 8 minuten bedraagt en er de mogelijkheid is van interrupties. Moties en amendementen worden in de raadsvergadering van 10 juli a.s. behandeld. Woordvoering vindt plaats in volgorde van fractiegrootte, waarbij coalitie- en oppositiefracties elkaar afwisselen. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 1

3.

Algemene beschouwingen Perspectiefnota door de raad

Mevrouw Kostermans (GroenLinks) deelt mee dat de stad voor grote uitdagingen staat: zorgen voor voldoende woningen, het mobiliteitsvraagstuk, de bekostiging van de juiste zorg en bestaanszekerheid. En dat alles terwijl de stad terecht de klimaatcrisis heeft uitgeroepen. Toch is het zo dat het Rijk alle gemeenten vanaf 2026 in financiële zin laat bungelen. De aanloop naar een nieuwe financieringssystematiek in 2027 wordt dan ook spannend. Het college kiest een duidelijke en heldere strategische koers. Dat kan gelukkig ook, omdat Tilburg een financieel gezonde gemeente is. GroenLinks staat achter deze strategie, die recht doet aan een stad volop in ontwikkeling en tegelijkertijd een duidelijk signaal afgeeft richting het Rijk. Dat betekent voor nu een nadeel in de jaren 2026 en 2027 accepteren, maar wel de eerste twee jaren van de begroting sluitend maken. Beleidsintensiveringen worden in de begroting bekostigd met de fondsen, oud beleid in te ruilen voor nieuw beleid en door een beperkte stijging van de woonlasten vanaf 2024. Hiermee lopen de tekorten niet te ver op en ook daar kan GroenLinks volledig achter staan. Zij vindt het goed dat zichtbaar wordt gewerkt aan duurzame en verantwoorde groei. Dat is voor GroenLinks een belangrijk punt. De gemeente moet meer woningen laten bouwen, maar ook veel meer vergroenen om de stad leefbaar te houden in de hete zomers.

De gemeente is op de goede weg. Alleen al in de wijk Het Zand is er de afgelopen jaren voor maar liefst vijf voetbalvelden aan groen aangelegd. Ook de binnenstad kleurt gestaag groen. Zij raadt aan zo door te gaan en er met het 013 Parkenplan een flinke schep bovenop te doen. Spreekster benadrukt dat GroenLinks blij is met de enige logische keuze voor binnenstedelijk bouwen. Het is goed dat ook daar wordt geïnvesteerd in de omgevingskwaliteit. Dat reikt volgens GroenLinks verder dan alleen de verschijningsvormen van gebouwen. Met de in 2024 ingaande Omgevingswet wordt het mogelijk om eisen te stellen aan een gezonde leefomgeving. Zij roept het college dan ook op om met vaart de beschikbare instrumenten, zoals de klimaatscores, het klimaatadaptief bouwen en het energieneutraal bouwen vast te leggen in het omgevingsplan, zodat nog vaker creatieve duurzame oplossingen, groene gevels en daken zullen worden gezien. Zij hoort graag of het college hiertoe bereid is. Zij ziet ook dat binnenstedelijk bouwen soms schuurt, dat inwoners de gemeente wijzen op de aangescherpte Bomenverordening, die de belofte nog niet waar maakt. Het college heeft eerder toegezegd de praktische toepasbaarheid te verbeteren, met als uitgangspunt dat men er nog steeds op vooruit gaat in het klimaatbestendig maken van de stad.

GroenLinks gaat het college hieraan houden, want meer woningen en meer behoud van bomen zijn echt wel mogelijk. Hetzelfde geldt voor de maatschappelijke voorzieningen waar een groeiend Tilburg behoefte aan heeft, zoals scholen, zorgvoorzieningen, maar ook ruimte voor creatievelingen. Daarom roept zij het college met een motie op om vaart te maken met het vergroten van het aantal betaalbare fysieke broedplaatsen, atelier- en oefenruimtes in de stad van makers. In 2045 moet de gemeente klimaatneutraal zijn. Zij vindt het goed om te zien dat duurzame energiesystemen steeds meer een volwaardige plek krijgen in de stedelijke ontwikkeling, zoals in Tilburg-Zuid en de Smariuskade. En ondanks dat het elektriciteitsnetwerk voorlopig op slot zit, houdt de gemeente vast aan het akkoord en wil zij versnellen naar een duidelijk tussendoel voor 2030. In oktober gaat de raad hierover in gesprek en zij leest dat in de nieuwe energievisie de uitvoering voorop komt te staan. Zij hoort graag welke concrete kansen het college ziet om ondanks de netcongestie toch vooruit te komen. GroenLinks ziet ook kansen om het verduurzamen van monumentale panden te vereenvoudigen. Hiervoor dient de fractie een motie in. Wat betreft Tilburg Kansrijk is zij blij met de extra investeringen om meer aanwezig te kunnen zijn in de wijken en de kansen die het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid biedt.

De burgemeester gaf bij de bespreking van de voordracht van zijn herbenoeming al aan dat het niet mag uitmaken in welke wijk je wieg gestaan heeft.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 2

En ook iemand in Tilburg, Noord, West of Groenewoud moet de volgende burgemeester kunnen zijn. Zij is blij om te lezen dat specifiek de bestrijding van kansenongelijkheid prioriteit krijgt. Het is goed dat er extra jongerenwerkers komen en de taalhuizen behouden kunnen blijven. Zij informeert of het college kan toelichten hoe het de bestrijding van kansenongelijkheid verder tot uiting wenst te laten komen. In het verlengde hiervan kondigt zij alvast een motie aan om te onderzoeken waar er nog kansen liggen voor het verder introduceren van het schoolontbijt. Ook het omarmen van diversiteit is wat GroenLinks betreft een voorwaarde voor kansengelijkheid. Het is goed om te zien dat dit thema in de stad steeds meer de aandacht krijgt die het verdient. Ook beschrijft de perspectiefnota het door de raad aangevraagde onderzoek naar het slavernijverleden, dat de Tilburgers opnieuw laat kijken naar de historie als textielstad en ervoor moet zorgen dat mensen elkaar beter leren kennen en begrijpen. Zo zijn het afgelopen weekend de verbroken ketenen van de slavernij herdacht en is de vrijheid gevierd tijdens Keti Koti. Spreekster is blij dat de organisaties en gemeenschappen die er jaren voor hebben gevochten om zich te mogen laten zien steeds meer gezien worden in Tilburg. Zij dankt hen ook voor hun inzet en bijdragen aan bewustwording.

Met de afronding van het onderzoek is wat haar betreft het verhaal niet af, maar is die een mooie aanleiding om het gesprek en de bewustwording in de stad verder te brengen. Ook het tegengaan van racisme en discriminatie is wat GroenLinks betreft een noodzakelijke voorwaarde voor het bestrijden van kansenongelijkheid, zowel voor de huidige inwoners als voor nieuwkomers, die de gemeente gelukkig gastvrij blijft ontvangen. GroenLinks zal een motie indienen om samen met de stad tot een concrete aanpak te komen om discriminatie tegen te gaan. Daarbij vindt zij het ook belangrijk dat het binnen de gemeentelijke organisatie en bij het aantrekken van nieuwe medewerkers de aandacht krijgt die het verdient, ook als de arbeidsmarkt knelt. En dat doet die markt, ook in de zorg. De vraag naar zorg neemt al jaren toe en met de vergrijzing wordt dat niet minder. Voor GroenLinks staat voorop dat iedereen die het nodig heeft een beroep moet kunnen blijven doen op adequate zorg en ondersteuning. Hoe houdt de gemeente grip? Hoe behoudt men voldoende mensen werkzaam in de zorg? Een ander zorgpunt zijn de recente eerste bevindingen van de Commissie sociaal minimum en het onderzoek van de Quiet Community. Mensen die rond het sociaal minimum leven komen fors geld tekort. Als het kabinet geen maatregelen treft, krijgt deze groeiende groep de komende jaren te maken met toenemende problemen.

Zij roept het college op deze ontwikkelingen nauwlettend in de gaten te blijven houden. Tilburg loopt op het gebied van bestaanszekerheid voorop en wil graag in positie blijven. De heer Kokke (SP) vraagt wat GroenLinks zelf doet voor bestaanszekerheid en mensen die nu hard hulp nodig hebben. Mevrouw Kostermans (GroenLinks) vindt het heel belangrijk dat iedereen in de stad kan meedoen naar vermogen. Die inzet ziet zij ook vanuit het college. Het college heeft ook te maken met landelijke wet- en regelgeving. Daarbinnen ziet zij dat het college zijn uiterste best doen om iedereen te bereiken die het nodig heeft. De heer Kokke (SP) vraagt welk concreet voorstel GroenLinks heeft om mensen te helpen, zoals de inkomensgrens voor alle regelingen voor bestaanszekerheid op te trekken van 120% naar 130% van het minimumloon. Mevrouw Kostermans (GroenLinks) stelt vast dat dat een van de mogelijkheden is om mensen te proberen te bereiken, maar zij gelooft in een integrale aanpak: op allerlei manieren kijken hoe zoveel mogelijk mensen mee kunnen doen. Binnenkort volgt een overzicht van alle gemeentelijke regelingen, evenals een evaluatie van het bestaanszekerheidsbeleid, waarop de raad nog input kan geven. Als er meer nodig is wil zij dat in de evaluatie zeker meenemen. Zojuist heeft zij stilgestaan bij een aantal zorgen, maar er gaat gelukkig ook heel veel goed in Tilburg.

Zij is heel trots op het akkoord, waarbij de uitvoering echt op stoom komt en waarvan de resultaten dagelijks worden gezien in de gemeente. Op het

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 3

sociaal gebied, in het cultuuraanbod, de vergroenings- en de klimaatopgave en in de openbare ruimte worden flinke stappen vooruit gezet. GroenLinks ziet nu graag de levendige democratie tot bloei komen, waarin wat haar betreft ook zeker plaats is voor een burgerberaad. Samen met de inwoners wil zij de schouders eronder zetten voor een klimaatneutraal en sociaal verhaal voor Tilburg in 2050. De heer Van Aarle (LT) betreurt het dat GroenLinks participatie in haar verhaal niet heeft meegenomen en vraagt concreet aan te geven op welke termijn een burgerberaad in de gemeente zal worden georganiseerd: binnen drie of zes maanden of in deze coalitieperiode. Hij stelt dat het burgerberaad evenals in andere gemeenten gewoon toegepast kan worden en dus het wiel niet hoeft te worden uitgevonden. Mevrouw Kostermans (GroenLinks) vindt een burgerberaad een interessant instrument om inwoners te betrekken. Voor GroenLinks is het vanzelfsprekend om burgers te betrekken bij alles wat men doet binnen de gemeente. Een burgerberaad kan een mooie aanvulling zijn. Met zoiets moet men echter zorgvuldig omgaan en er moet ook een duidelijk vraagstuk zijn. De procedure moet duidelijk vormgegeven zijn en verwachtingen moeten aan de voorkant duidelijk zijn. Een burgerberaad moet dus goed en zorgvuldig gebeuren en niet gehaast.

Zij wil kijken bij welke vraagstukken een burgerberaad een meerwaarde kan bieden. De heer Janssen (LST) richt zich vandaag vooral op het sociaal domein. Hij ziet in de stad de tweedeling toenemen. Het gaat om de tweedeling tussen arm en rijk, tussen werkzaam en werkloos, tussen gezond en ziek, tussen kansarm en kansrijk en tussen jong en oud. Op alle fronten is er reden tot zorg. Voor inwoners is het sociaal domein nog steeds een jungle van instellingen, telefoonnummers, mailadressen, websites, loketten, regeltjes en wetjes. Het gevolg hiervan is dat de burgers die hulp zoeken grote moeite hebben of moeten doen om de juiste hulp tijdig te vinden of te krijgen. En dit terwijl alle mogelijke hulp in de gemeente eigenlijk wel aanwezig is. Een ander gevolg is dat door de vele bomen in het bos de onderlinge communicatie versnipperd is en steeds meer tijd kost. Als de sneltrein een stoptrein wordt ben je later op de plaats van bestemming. Er zijn zelfs treinen die nooit hun eindstation bereiken. Zijn verzoek aan het college en andere partijen is dan ook om nog scherper te kijken naar de vindbaarheid en de bereikbaarheid. Kijk ook naar instanties, instellingen en initiatieven wiens activiteiten elkaar overlappen. Hij wil bezien waar vereenvoudigingen en samenvoeging mogelijk zijn.

Tegelijkertijd moet men burgerinitiatieven stimuleren en waarderen, zeker als ze een toegevoegde waarde hebben. Terugkijkend op de vele vergaderingen over het sociaal domein is de honger naar informatie een terugkerend thema. Om goed beleid te maken of om beleid tijdig bij te kunnen sturen, is een goed zicht op het sociaal domein een vereiste. De afdeling Sociaal kan hier een aanvullende rol in spelen en LST roept in een motie hiertoe op. De gemeente heeft terecht veel aandacht voor armoede. Door onvoldoende inkomen, veel fouten en andere problemen is er soms onvoldoende eten, kunnen er schulden ontstaan en raken mensen zelfs het dak boven hun hoofd kwijt. Helaas neemt het aantal dak- en thuislozen in de gemeente toe, met name onder de jeugd. Het kan leiden tot mensonterende toestanden, zoals het geen toegang meer hebben tot sanitaire voorzieningen. De LST vraagt in een motie hier aandacht voor. Hij hoopt dat het college zich zal blijven inspannen om dak- en thuislozen zo snel mogelijk onderdak te geven, waarna ze in alle rust hun leven weer op kunnen bouwen. Als gevolg van overheidsbeleid moet de gemeente nog steeds haar sociale verbanddoos opentrekken en waar mogelijk noodverbanden aanleggen en pleisters plakken. In de gemeente zijn gelukkig veel instellingen en burgers actief die dagelijks deze verbanden en pleisters aanbrengen.

Maar ook hier dreigt versnippering, omdat iedereen graag een eigen kleur pleister heeft. Hij roept het college op om scherp te blijven kijken naar de impact en effectiviteit. Betreffende kinderarmoede vraagt de LST aandacht voor activiteiten of evenementen waar kinderen uit arme gezinnen gratis aan deel kunnen nemen, zoals de Winterparade, een wintercircus en een budgetkermis. De LST verzoekt het college

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 4

om na te denken hoe de kinderen blijvend kunnen genieten van deze activiteiten. De beste remedie tegen armoede blijft natuurlijk een betaalde baan, het liefst in vaste dienst. Het college heeft extra beleid gemaakt en ontplooit veel initiatieven. De LST heeft waardering voor alle goede intenties, maar heeft soms wat moeite met de vormgeving en uitvoering. Met name het reserveren van maar liefst 5,5 miljoen euro voor het creëren van 50 basisbanen is voor hem een brug te ver. Zeker als men zaken als impact en betaalbaarheid in ogenschouw neemt. Volgens hem kan dat geld effectiever besteed worden, zeker omdat ook binnen het sociaal domein de bodem van de schatkist in zicht is. Verder blijft het hem verbazen dat er nog zoveel openstaande vacatures en tegelijkertijd nog zoveel werkzoekenden zijn. Wellicht dat werken toch niet meer loont. Hij vraagt hoe de wethouder dat ervaart en welke rol dat speelt in het beleid van de wethouder. Een aantal wijken in de stad heeft extra aandacht nodig. Voorheen sprak men van de PACT-aanpak, maar dit beleid wordt geleidelijk losgelaten. Men introduceert nu het wijkgericht werken. Het is de zoveelste wijziging in onder andere de aanpak van armoede, leerachterstanden, kansenongelijkheid en ondermijnende criminaliteit in met name Tilburg-Noord, West en Groenewoud. In sommige wijken is het wantrouwen goed voelbaar.

Gezien de samenstelling, aard en cultuur van deze wijken is dat begrijpelijk. In kwetsbare wijken voelen mensen zich vaak niet gezien, gehoord of begrepen. De heer Kokke (SP) deelt een deel van de analyse van de LST en vraagt of zij zelf ook concrete voorstellen heeft. Recent was er een advies om het sociaal minimum met zeker 10% te verhogen en hij verneemt graag wat de LST daarvan vindt. De heer Janssen (LST) is voor structurele maatregelen en kijkt dan vooral naar de overheid. In Tilburg moet men kijken wat effectief is en waar nodig helpen. Nu ontkomt men niet aan pleisters plakken. Er zijn generieke maatregelen, waar de LST achter staat, zoals die verhoging. Problemen zou men echter structureel moeten oplossen. De heer Kokke (SP) herhaalt zijn vraag of de LST het met het advies eens is om uitkeringen te verhogen. De heer Janssen (LST) is het daarmee eens als het helpt om minder pleisters te hoeven plakken. In kwetsbare wijken voelen mensen zich vaak niet gezien, gehoord of begrepen. En dit ondanks het feit van de aanwezigheid van wijkraden, huurcommissies, buurtregisseurs, omgevingsmanagers, sleutelfiguren en kwartiermakers. Het wordt een beetje druk in de wijk en toch weten de bewoners nog steeds niet waar ze terecht kunnen met hun vragen.

Als de gemeente zich niet echt verdiept in de rol van de cultuur en de religie in met name Noord en West zal zij niet snel begrijpen waarom wijkbewoners een afwachtende houding aannemen en niet makkelijk participeren in welke activiteit dan ook. De LST is benieuwd naar het succes van de zogenaamde wijkrechtbanken. De geluiden op straat stemmen hem niet hoopvol. Men gaat niet graag publiekelijk in de eigen wijk naar de rechtbank. Er is schaamte en er is sociale controle. De opkomst bij de informatiebijeenkomst was daarom voorspelbaar laag. Enige tijd geleden is besloten om flinke wijzigingen aan te brengen in het Wmobeleid. Zo kwam er een radicaal ander inkoopbeleid binnen het sociaal domein. Het resultaat was overvolle publieke tribunes met verontruste en boze zorgverleners en cliënten. Er was woede over de macht van de zorgcoalitie, mogelijke wurgcontracten en het dreigend verlies van personeel en specialistische kennis. De LST kon zich hierin vinden en inmiddels zijn er al onderzoeken die aantonen dat deze koerswijziging niet tot kostenbesparingen of betere zorg leidt. Hij heeft ook nog steeds moeite met en bedenkingen bij het zogenaamde normaliseren en het beroep doen op de sociale basis. Die basis is niet oneindig groot en het kan ook aan vakkennis en uithoudingsvermogen gaan ontbreken.

Een groot deel van de jeugd heeft het moeilijk en dat geldt ook voor andere bevolkingsgroepen.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 5

De heer Zieleman (D66) hoorde tot dusver een interessant verhaal van de heer Janssen, die een conclusie trekt over de Wmo-inkoop. Hij vindt het logisch en vanzelfsprekend dat er sprake is van enige transitiepijn. Wellicht zou men die transitie wat meer tijd moeten geven en pas daarna een conclusie trekken. Ook is hij benieuwd naar een reflectie van de wethouder daarop. De heer Janssen (LST) wil ook meer tijd geven, omdat de verandering niet terug is te draaien. De LST had bedenkingen. Uit landelijke rapportages en bevindingen concludeert hij dat het riskant wordt en zijn zorgen ziet hij daarin terug. De raad heeft besloten om het beleid zo te wijzigen en dat zal men dus wel een kans moeten geven. Een groot deel van de jeugd heeft het moeilijk, maar dat geldt ook voor andere bevolkingsgroepen. Het beroep op de geestelijke gezondheidszorg wordt steeds omvangrijker en de gemeente is niet meer in staat om meteen goede zorg te leveren. Er moet speciale aandacht blijven voor de ouderen. Er spelen zaken als eenzaamheid, armoede, gezondheid, digitalisering, mobiliteit en het zelfstandig kunnen blijven wonen. Natuurlijk speelt het geen GGoud-programma daarop in, maar hij mist zaken, er zijn de angst voor een keukentafelgesprek, de angst om minder hulp te krijgen, maar ook de angst om hulp te vragen.

Hulp aan huis hoort een prioriteit te zijn en het is onverteerbaar dat de gemeente niet in staat is om ouderen goed en snel te helpen. Hij roept het college daarom op tot minder bureaucratie en om creatieve en indien nodig onorthodoxe oplossingen te zoeken. Spreker roept het college daarnaast op om nu snel door te pakken op de ontwikkeling van zorgbuurthuizen. Drie jaar geleden is hierover een motie aangenomen en in feite is er geen enkel initiatief ondernomen. Gelukkig is er altijd perspectief. Alle wegen leiden naar Rome, behalve de Cityring. De heer Van Stappershoef (VVD) volgt de LST volledig dat het belangrijk is mensen te begeleiden naar een betaalde baan. Hij vraagt of het voor de LST randvoorwaardelijk is dat regelingen ertoe moeten leiden dat mensen naar een betaalde baan kunnen gaan. De heer Janssen (LST) vindt dat inderdaad leidend. Een baan is de beste remedie en oplossing om mensen structureel te helpen. Als mensen niet daartoe kunnen komen is de tweede beste oplossing tijdelijk werk en eventueel vrijwilligerswerk. De heer Van Stappershoef (VVD) vraagt hoe het verhaal van de LST in het Stadsnieuws dat de gemeente veel te veel geld uitgeeft rijmt met dat er moet worden geïnvesteerd in wijken. De heer Janssen (LST) licht toe dat de gemeente soms te veel geld uitgeeft aan de verkeerde dingen, waarmee hij moeite heeft. Geld kan soms effectiever besteed worden.

Bij schulden moet men kijken hoe men die gaat aflossen. Hij focust zich vandaag op het sociaal domein, waar er vaak geld bij moet. Ook daar moet het gaan over hoe dat geld wordt besteed, of dat effectief gebeurt en of het logisch is om 5,5 miljoen euro te steken in 50 basisbanen. Wellicht is dat geld beter te besteden aan andere zaken die wel iets opleveren. De heer Zieleman (D66) wil zowel in mensen als in stenen investeren. De gemeente staat voor een heel grote stedelijke opgave, waarin zij veel moet investeren in inbreiden in de bestaande stad en veel woningen moet bouwen. Dat zal ten koste gaan van schulden. Hij vraagt hoe de LST dat ziet en of die het ermee eens is dat investeren in mensen en stenen hand in hand gaat. De heer Janssen (LST) weet ook dat beide met elkaar te maken hebben. Gezien de stand van zaken in zijn wijk heeft hij wel bedenkingen. Het is belangrijk om inwoners erbij te betrekken. Het begint namelijk altijd met mensen. De heer Van Stappershoef (VVD) stelt dat investeringen en schulden maken er juist toe bijdragen dat het met mensen beter gaat. Zich richten tegen schulden maken, maar toch een sociaal verhaal houden rijmt volgens hem niet helemaal met elkaar. De heer Janssen (LST) meent dat het mogelijk moet zijn om minder schulden te maken en toch alle voorzieningen op peil te houden.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 6

De heer Van Stappershoef (VVD) vraagt welke investeringen de LST niet zou willen doen. De heer Janssen (LST) wil daarover nu niet uitweiden. De heer Kokke (SP) begrijpt dat de LST heel veel schulden hebben niet goed vindt, maar wel het sociaal domein overeind wil houden. Hij vraagt of er daarvoor schulden kunnen worden aangegaan. De heer Janssen (LST) stelt dat wijzigingen mogelijk moeten zijn in waaraan de gemeente geld besteedt, ook omdat de gemeente niet oneindig kan blijven lenen. Ook in het sociaal domein kan het effectiever. De heer Kokke (SP) vraagt of de LST bereid is om extra te investeren in het sociaal domein als er daarvoor niet genoeg geld komt vanuit het Rijk. De heer Janssen (LST) kan niet klakkeloos zeggen daarvoor maar te lenen, omdat dat uiteindelijk altijd spaak loopt. De heer Zieleman (D66) vernam dat Pieter Verhoeve, tot voor kort informateur voor Provinciale Staten in Brabant, de renaissance van Tilburg noemt als voorbeeld van waar Brabant trots op mag zijn. Een mooiere omschrijving van de ontwikkeling van Tilburg had hij niet kunnen verzinnen. Hij is ervan overtuigd dat de vooruitgang van Tilburg voor een groot deel te danken is aan stabiel, goed en ambitieus bestuur. Met lef, met oog voor kwaliteit en langjarig koersvast. Laat het een inspiratie zijn voor een nieuw provinciaal bestuur.

Koersvast noemt hij ook de voorliggende perspectiefnota, waarmee wordt vooruitgekeken naar het tweede jaar van deze bestuursperiode. Namens zijn fractie geeft hij een aantal concrete aandachtspunten en wensen mee voor het opstellen van de Begroting 2024. Net als in de afgelopen jaren wordt de gemeente geconfronteerd met een negatief en onzeker financieel perspectief door ontoereikende budgetten van het Rijk. D66 steunt het college daarom in het uitgangspunt om alleen de eerste twee jaar financieel sluitend te maken. Daarbij kijkt het college naar het inzetten van de algemene reserve, de reserve incidentele opgaven (rio) en het terugdraaien van een deel van de stortingen in het fonds stedelijke ontwikkeling en het klimaatfonds. D66 is het minst enthousiast over de laatste optie. De opgaven op het gebied van stedelijke ontwikkeling, wonen en klimaat zijn namelijk groot en urgent. Hiervoor zal in de toekomst meer geld nodig zijn. Daarom roept hij het college op om in de prioritering eerst naar de algemene reserve en naar de rio te kijken. Mochten deze fondsen toch geraakt worden, dan wil hij de garantie dat dit niet ten koste gaat van de slagkracht en ambities en dat de fondsen op termijn met minimaal hetzelfde bedrag weer zullen worden gevuld.

De heer Kokke (SP) wijst erop dat de algemene reserve voor het algemene belang is en vraagt waarom D66 die alleen voor specifieke doelen wil inzetten. De heer Zieleman (D66) ziet de tekorten op de begroting vanuit de hele begroting komen. Het college wordt opdracht gegeven om te kijken of de algemene reserve zo hoog als nu moet zijn. Hij is het met de heer Kokke eens dat er voldoende middelen in de algemene reserve moeten blijven, ook als er in het lopende jaar tekorten zijn op het sociaal domein en om die op te vangen. Een dubbele dekking is echter niet nodig. De heer Kokke (SP) ziet een herijking van 5 tot 6 miljoen euro voor herijking van het sociaal domein, maar meent dat de effectiviteit van hefbomen in het sociaal domein nog niet is aangetoond en is bang dat de algemene reserve daarom toch nog aangesproken moet worden. De heer Zieleman (D66) ontkent een verband tussen de herijkingen en de hefbomen. De herijking is een doorvertaling van datgene wat is te zien in de tussenrapportage, namelijk dat bijvoorbeeld de kosten voor jeugdzorg de komende jaren miljoenen hoger zijn dan nu. Dat is bijvoorbeeld opgenomen in die herijking, die de komende jaren in de begroting wordt doorgetrokken. De hefbomen zijn vorig jaar geëvalueerd. Er is geld in een fonds gestopt om ook weer nieuwe hefbomen te starten en te kijken

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 7

of daar meer sociaal-maatschappelijk en financiële impact te genereren is. Het is niet zo dat de herijking iets te maken heeft met de hefbomen. D66 ziet graag dat in de begroting visie wordt getoond ten aanzien van het fonds stedelijke ontwikkeling en het klimaatfonds. Hij vraagt hoe deze fondsen langjarig als vliegwiel worden gebruikt voor de woningopgave, de bredere stedelijke ontwikkeling en de klimaatopgave. Te denken valt hierbij aan de ruim 100 miljoen euro aan Rijksinvesteringen, die grotendeels moesten worden gecofinancierd. Hij vraagt wat er langjarig aan middelen nodig is en welke financiële strategie de gemeente hierbij hanteert. D66 heeft behoefte aan meer grip op deze grote opgave en inzicht in de gevolgen hiervan voor de financiën, zowel structureel als incidenteel. Het is belangrijk dat college en raad dit goed met elkaar gaan doorleven. Hij wil graag de toezegging van het college dat er een dergelijke visie op deze twee fondsen komt, het liefst al bij de komende begroting. In de perspectiefnota is ook een aantal voorstellen gedaan die vragen om structureel geld, zoals het verhogen van de omgevingskwaliteit in de stedelijke ontwikkeling, het versterken van de sociale basis met extra buurtondersteuners en het structureel financieren van de taalhuizen. Het zijn naar zijn mening goede voorstellen.

Omdat er niet vanzelfsprekend structurele financiële ruimte is kijkt het college naar een balans tussen het vervangen van oud beleid door nieuw beleid en een beperkte stijging van de woonlasten. Zijn vraag aan het college is wanneer er sprake is van oud beleid en welke criteria het college hierbij hanteert. Voor D66 is de stijging van de woonlasten geen taboe. De woonlasten in Tilburg zijn namelijk al jaren de laagste van alle grote gemeenten in Nederland en er is een grote onbenutte belastingcapaciteit, in 2022 structureel 23,3 miljoen euro en in 2023 zelfs 31,7 miljoen structureel. Bovendien bleek al eerder uit onderzoek dat Tilburg minder uitgeeft dan vergelijkbare gemeenten aan zaken die belangrijk zijn voor de woonkwaliteit, het vestigingsklimaat en de economie. Denk dan aan investeringen in kunst en cultuur en evenementen, maar ook aan investeringen in gezondheid, vergroening en het onderhoud van de openbare ruimte. Hij vindt het gerechtvaardigd dat investeringen in een hoger voorzieningenniveau leiden tot een stijging van de woonlasten. Tilburg groeit en vergrijst. De komende jaren gaat Tilburg fors groeien met 25.000 woningen en 36.000 nieuwe inwoners. Tegelijkertijd is er sprake van een dubbele vergrijzing. Dit vergroot de krapte op de arbeidsmarkt en de noodzaak voor een open samenleving met ruimte voor nieuwe Tilburgers.

Die vergrijzing biedt echter ook kansen en hij is blij dat het college met GGoud op die manier naar ouderen kijkt. De groei van Tilburg en de dubbele vergrijzing werken op elkaar in en hebben veel impact op de stad en de dorpen. Het is daarom belangrijk dat de bouw van woningen en het aanbod van voorzieningen zich in evenwicht ontwikkelen. D66 wil benadrukken dat men bij gebiedsontwikkelingen verder kijkt dan het bouwen van woningen en ook naar zaken als scholen, huisartsen, ontmoetingsplekken, kunst, cultuur, sport en bewegen. Hij is benieuwd naar de visie van het college op de samenhang tussen de groei van Tilburg en de dubbele vergrijzing. Spreker vraagt of het college de impact hiervan goed in beeld heeft en hoe dat doorwerkt in de keuzes die vandaag de dag worden gemaakt, bijvoorbeeld in gebiedsontwikkelingen en in nieuwe beleidsplannen. Prognoses laten zien dat de bouw van het aantal nieuwbouwwoningen de komende jaren lager uitvalt. Dit terwijl veel jongeren door het tekort aan woningen nu al belangrijke stappen in hun leven uitstellen en senioren niet kunnen doorstromen. D66 roept het college daarom op om met creatieve oplossingen te komen. In Rotterdam is recent met 60 partijen een bouwakkoord gepresenteerd met 30 maatregelen om de vaart erin te houden.

Hij hoort graag van het college wat het in de Begroting 2024 gaan opnemen aan Tilburgse plannen om die vaart erin te houden. De heer Van Aarle (LT) deelt de zorg over de woningbouw, wijst op de volgens het CBS structureel duizend leegstaande woningen en vraagt of de gemeente raad daaraan aandacht zou moeten besteden.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 8

De heer Zieleman (D66) herinnert eraan dat het college op panden op beeldbepalende locaties een intensievere aanpak wilde zetten. Het kost echter heel veel capaciteit om op leegstaande panden in te zetten, terwijl de effecten heel gering zijn. Misschien kan nog worden gesproken over een effectievere aanpak. De heer Van Aarle (LT) neemt die uitnodiging aan en kent ook voorbeelden waar die inzet wel effect heeft. De heer Zieleman (D66) vroeg het college om met creatieve ideeën te komen in de Begroting 2024. D66 kijkt als voorbeeld naar de totstandkoming van de Havenmeester in de Piushaven in 2010. Destijds is een publiek-privaat investeringsfonds opgericht en is een afnamegarantie gegeven. D66 wil onderzoeken of dit ook haalbaar is voor bijvoorbeeld de ontwikkeling van de Clarissentoren in de Spoorzone om zo toch 250 appartementen van de grond te krijgen, wellicht aangevuld met de Startbouwimpuls van het Rijk. Daarnaast pleit hij ervoor om woningzoekenden ook een stem te geven bij woningbouwprojecten. Bij bestemmingsplannen hoort hij altijd de tegenstanders. Mensen met een dak boven hun hoofd krijgen een gezicht en een stem, terwijl woningzoekenden anoniem blijven. Helaas ziet hij ook vaak dat omwonenden van nieuwbouwprojecten naar de rechter stappen. Dat is hun goed recht, maar het steekt dat woningzoekenden hierdoor vaak jarenlang op een woning moeten wachten.

Door de grote inbreidingsopgave komen gevestigde belangen steeds vaker tegenover het belang van vaak jonge woningzoekenden te staan. Te denken valt ook aan bijzondere doelgroepen, mensen die extra bescherming nodig hebben, maar ook met weerstand worden geconfronteerd. Inbreiding en samenleven vragen om ruimte maken, concessies doen en compromissen sluiten. Daarom wil hij alle stemmen horen. Samen met de PvdA dient D66 een motie in om de stem van woningzoekenden beter tot uiting te laten komen in het proces van woningbouwprojecten. Afgelopen zaterdag 1 juli is het herdenkingsjaar slavernijverleden begonnen. Ook in Tilburg werkt het koloniaal verleden door in het alledaagse leven van mensen en in de fysieke omgeving van de stad. Dit wordt pijnlijk duidelijk in het magazine Full Colour Tilburg, dat in mei is gelanceerd. Hierin staan verhalen van Tilburgers die nog elke dag worstelen met hun identiteit en te maken hebben met racisme. Daarnaast toont de stadswandeling sporen van het koloniaal verleden, hoe het verleden vaak achteloos en haast onzichtbaar huist in de stad. Momenteel wordt onderzoek gedaan naar het Tilburgs koloniaal verleden. Tijdens de herdenking de afgelopen zaterdag zijn de eerste resultaten gedeeld. Dit onderzoek wordt begin 2024 afgerond, waarna het gesprek wordt aangegaan met de stad.

D66 vindt het belangrijk dat er in de begroting middelen beschikbaar komen om aan de slag te kunnen gaan met deze dialoog en de uitkomst daarvan. Voor de heer Kokke (SP) is ook de belastingcapaciteit niet heilig en hij suggereert extra te investeren in het sociaal domein. De heer Zieleman (D66) ziet dat in Tilburg relatief heel veel geld wordt uitgegeven aan het sociaal domein ten opzichte van andere gemeenten, wat te maken heeft met het karakter van de stad. De investeringen in en uitgaven aan de duurzame en vitale stad blijven daardoor achter. Wellicht kan men middelen aanwenden om in andere zaken te investeren, dan zouden er meer middelen overblijven voor het sociaal domein. Wel wil hij de stad in evenwicht ontwikkelen, waarover hij zich zorgen maakt. De heer Van Tilborg (50PLUS) houdt zijn hart vast als het gaat om mogelijke bezuinigingen die de gevolgen zijn van het begrotingstekort van het Rijk. Hij vraagt zich af wat dat voor Tilburg wil zeggen. Spreker is ermee bekend dat het sociaal domein stevig in beweging is. Er moet veel gebeuren. De vergrijzing en de dubbele vergrijzing ziet hij aan komen waaien als een tsunami. Door het programma GGoud worden de eerste goede stappen gezet. 50PLUS is erg benieuwd naar het uitvoeringsplan dat na het zomerreces verschijnt. Toch zijn er nog enkele vragen.

Vorige week vond een uitvoerig koffiekamergesprek plaats over de zorgbuurthuizen. De motie die de gehele raad in 2020 heeft aangenomen heeft de wethouder op haar

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 9

manier vertaald. Niet helemaal echter zoals de indieners bedoeld hadden. De vraag is dan ook of het college bereid is om als zich kansen voldoen het initiatief te nemen om samen met de partners deze te benutten. Hij weet dat het Wmo-vervoer opnieuw wordt aanbesteed, maar wellicht is het toch mogelijk om daar te versnellen. Al is het maar dat ouderen en kwetsbaren ook in de vakantieperiode op schooltijden gebruik kunnen maken van het Wmo-vervoer. 50PLUS is blij te lezen dat er steeds meer aandacht komt voor huiselijk geweld, ook bij ouderen. Dat is een verborgen fenomeen dat aandacht nodig heeft. De Toegang blijft cruciaal voor goede zorg in de stad. Nu is het verloop al groot en is het van belang dat het fundament goed staat. Daar is daadkracht voor nodig en de tijd dringt. Hij vraagt waarom er pas in 2024 middelen worden vrijgemaakt voor de kwalitatieve versterking van De Toegang. De focus ligt de komende tijd op een gesprek over de ervaringen met discriminatie in de stad. Afgelopen week werd bij Keti Koti de vrijheid gevierd en is de afschaffing van de slavernij herdacht. Hij vraagt wat de raad het komende jaar van de herdenking zal merken. Daarnaast is hij benieuwd naar het onderzoek naar het Tilburgs koloniaal verleden, dat begin 2024 wordt verwacht. 50PLUS is tegen alle vormen van discriminatie.

Een motie hiervoor wordt samen met alle partijen ingediend, waarbij er zeker aandacht moet komen voor agisme. Vele ouderen worden op grond van hun leeftijd gediscrimineerd. 50PLUS vindt het belangrijk dat Tilburg groen en duurzaam wordt. Ook de partij wil graag dat de stad voor haar kinderen en kleinkinderen een mooie stad is waarin iedereen gelukkig kan zijn en gezond oud kan worden. Het is goed voor kinderen om buiten te spelen. Dat is beter dan de hele dag achter de computer te zitten. 50PLUS vindt het ook belangrijk dat kinderen en kleinkinderen op veilige speelplekken hun energie kwijt kunnen. Daarom moeten speelplekken sneller opgeknapt worden en goed en veilig opgeleverd worden. De vraag is of het college de komende periode hierop zal versnellen. Het versnellen van de energietransitie met een aanpak op buurt- en wijkniveau en niet alleen op individuele woningen juicht hij toe, maar hij vraagt zich wel af of de gemeente wel voldoende het goede voorbeeld geeft. De vraag is bijvoorbeeld of het mooie stadhuis meer vergroend kan worden. In de winter gaat de thermostaat omlaag. Dat is prima, maar mogelijk kan in de zomer de airco wat minder koud worden afgesteld. 50PLUS maakt zich verder zorgen over de evenementen die vrijwilligers organiseren.

Door de vele ingewikkelde en onduidelijke aanvullende regels, zeker met betrekking tot duurzaamheid, wordt het steeds moeilijker, maar ook steeds minder leuk om iets te organiseren. Hoe gaat het college zorgen dat het organiseren van evenementen niet wordt ontmoedigd? Zowel in Tilburg als regionaal is er een grote woningbouwopgave, ook ten behoeve van ouderen en kwetsbaren. Hierdoor zijn er veel plannen in de maak, bijvoorbeeld op het Smariusterrein en het Kenniskwartier. Diverse van deze plannen zijn al hard, maar blijven vaak hangen op stikstof, bouwmateriaalprijzen et cetera. Hij vraagt zich af hoe de gemeente kan zorgen dat de harde plannen wel tot uitvoering komen. Naast de grote plannen zijn er ook andere mogelijkheden om mensen te huisvesten in flexwoningen, tiny houses en via cpo-bouw, maar ook door woningen te splitsen of te delen. Het zijn weliswaar kleine stapjes, maar die kunnen wel helpen in de woonopgave. Hij vraagt hoe het college daarnaar kijkt. Minister De Jonge heeft veel plannen en ideeën voor bouwen en heeft daar een zestal programma’s voor opgesteld. Het gaat onder andere over betaalbaar, een thuis voor Iedereen, leefbaar en veiligheid, maar ook gaat het om een programma over wonen en zorg voor ouderen. Hij informeert naar plannen van het college om dat allemaal waar te maken.

50PLUS is ook benieuwd of er al iets bekend is over de evaluatie van ‘Van Groot naar Beter’. Het college is goed bezig met veiligheid en hij is benieuwd hoe is te zorgen dat ouderen en kwetsbaren zich veiliger voelen in de stad, gezien de toename van de criminaliteit op sommige fronten. Enkele weken geleden diende 50PLUS een motie in, die de meerderheid van de raad omarmde. Die motie ging erover om dit jaar een algeheel vuurwerkverbod in Tilburg

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 10

van kracht te laten worden, met enkele vuurwerkshows en ook de mogelijkheid om als wijken en buurten iets te organiseren tijdens de nacht van Oud op Nieuw. Het bedrag van 70.000 euro vindt 50PLUS te mager en hij dient daarom een motie in om dat te verhogen. 50PLUS vraagt ook nog steeds aandacht voor de fietsveiligheid in met name de Reeshof en bij de rotondes. Dagelijks gebeuren er daar ongevallen en het lijkt erop dat daarvan niet wordt geleerd of dat daarmee niets gebeurt. Ook oplichting en financiële uitbuiting van ouderen en kwetsbaren wil hij niet uit het oog verliezen. De levendige democratie is ontzettend belangrijk voor 50PLUS. De Tilburgers moeten meer vertrouwen in de politiek krijgen. Hij begrijpt dat er daartoe in het najaar van 2023 een voorstel komt. Daarop vooruitlopend wil hij geen tijd verloren laten gaan en de initiatieven die al lopen om de Tilburgers hierbij te betrekken al na de zomer handen en voeten laten krijgen. Een motie daartoe wordt voorbereid. 50PLUS maakt zich tot slot grote zorgen over de veiligheid, zowel van de Tilburgers als van de gemeente zelf. In het integraal veiligheidsplan heeft het college daarover al een en ander opgenomen. Hij wil voldoende middelen ter beschikking stellen om de gemeente en de burgers te beschermen tegen criminelen. Men weet echter nooit zeker wanneer het veilig is.

Hij wil proberen slimmer te zijn dan criminelen en in de Begroting 2024 voldoende middelen daarvoor opnemen. Mevrouw Kostermans (GroenLinks) vraagt of 50PLUS ook vindt dat de gemeente bij het evenementenbeleid het goede voorbeeld moet geven wat betreft duurzaamheid. De heer Van Tilborg (50PLUS) heeft bedoeld te zeggen duurzaamheid ook belangrijk te vinden bij evenementen. Men maakt regels voor evenementen echter soms zo ingewikkeld dat ook ambtenaren niet weten hoe het zit. De gemeente zou met name evenementen die worden georganiseerd worden door vrijwilligers meer moeten helpen. De heer Van Stappershoef (VVD) wil hard werken voor de mooie stad en dorpen. Innovatief, experimenteel en soms wat tegendraads, maar ook realistisch en uiteraard op een financieel duurzame manier waarbij het bestuur zuinig is op de portemonnee van de inwoners en op die van de gemeente. Stilstand komt niet voor in het woordenboek van Tilburg. Stilstand is immers achteruitgang. En laat dat nu precies niet hetgeen zijn waar Tilburg om bekend staat. Tilburg staat nooit stil, de stad vandaag is niet de stad van morgen. Daarmee refereert hij aan de ontwikkeling die de stad doormaakt. Dat betekent ook verantwoordelijkheid nemen bij het behandelen van de perspectiefnota.

Het is nog altijd een tijd van veel onzekerheid, een tijd waarin alles nog steeds erg duur is en mensen door hoge inflatie minder kunnen kopen met hetzelfde geld. De Tilburgse VVD wil de inwoners zekerheid bieden. De stad wordt steeds drukker en voller. Mensen kennen allemaal wel iemand die op zoek is naar een passende woning en om dat te bereiken moet de gemeente heel veel huizen laten bouwen. Bij dit bouwen worden terecht heel hoge eisen gesteld. Het gaat om eisen op het gebied van klimaat, circulariteit, energieneutraliteit, water, maar ook betaalbaarheid. En dat is goed zolang dat hand in hand gaat met het voldoen aan de vraag, Maar de Tilburgse VVD wil niet dat het voldoen aan deze eisen ten koste gaat van de woningbouwopgave. Toch ziet hij in de raad dat het belang van een woning voor iedereen soms ondergesneeuwd lijkt te raken. En dat is niet het perspectief dat de Tilburgse VVD wil bieden. Daarom vraagt hij het college de raad mee te nemen in het perspectief voor die woningbouwopgave en alle daaraan te stellen eisen. Is de gemeente op koers, gaat zij in 2024 inderdaad meer voor elkaar krijgen in die woningbouwopgave? En zo niet, wanneer voert de raad dan een stevig gesprek daarover? In dat verband maakt hij de vergelijking met de gebruikte concessieklok in het TV-programma ‘Kopen zonder kijken’.

Die klok gaat af als er geen geschikte woning gevonden kan worden, waarop de eisen bijgesteld moeten worden. Dat zou misschien ook een idee zijn voor als de woningopgave in Tilburg niet te realiseren is en of de wethouder dan open staat voor concessies.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 11

Bij het drukker worden van de stad is te zien dat de mobiliteit onder druk komt te staan. De stad lijkt steeds minder goed bereikbaar te worden, onder andere voor de autogebruiker. De heer Kokke (SP) vraagt wat de VVD dan wil inleveren om de bouwopgave toch mogelijk te maken. De heer Van Stappershoef (VVD) antwoordt dat het voordeel van het overwegen van concessies is daarover met elkaar het gesprek te gaan voeren. De heer Kokke (SP) vraagt of de VVD concessies wil doen aan duurzaamheid of betaalbaarheid. De heer Van Stappershoef (VVD) heeft in zijn bijdrage circulariteit, duurzaamheid en betaalbaarheid genoemd. Men kan bijvoorbeeld zodanig bouwen dat er ook in de toekomst beter verduurzaamd kan worden. Hij wil ervoor waken niet meer voldoende woningen te bouwen en pas dan het gesprek te voeren over eventuele concessies. De heer Kokke (SP) staat open voor een gesprek, maar vindt dan de duurzaamheidseis heel belangrijk. Heel jammer is dat de VVD niet zegt waaraan zij concessies wil doen. De heer Zieleman (D66) wil eerst de bouwsector uitdagen om met creatieve oplossingen te komen en pas later aan concessies denken, wat hij nu dus nog niet doet. Mevrouw Kostermans (GroenLinks) wijst op de vele instrumenten waarmee de gemeente de markt kan uitdagen om beter en duurzamer te bouwen.

Zij vraagt of het beter is om eerst de creativiteitsklok in te zetten, ook omdat Tilburg in 2045 klimaatneutraal moet zijn. De heer Van Aarle (LT) suggereert in Tilburg te versnellen met kavels waar vervuiling onder zit. Ook kan wellicht de gemeente proactiever acteren met gronden, waarop woningbouw mogelijk is. Die kavels kan de gemeente misschien kopen en zelf ontwikkelen. De heer Van Stappershoef (VVD) vindt het goed om te zien dat zijn idee zorgt voor veel dynamiek in de raad en er daarover veel vragen komen. Dat is precies het gesprek dat men met elkaar moet voeren. Als er mogelijkheden zijn voor vervuilde terreinen staat hij daar zeker voor open. De gemeente beschikt echter over een beperkt aantal gronden. Als de gemeente meer de regie kan nemen, wat volgens hem al gebeurt, zou dat heel mooi zijn. Het aantal nieuwbouwwoningen loopt terug en daarom is het naar zijn mening goed een gesprek te voeren over concessies. De VVD is ook voor volledig duurzame woningen, maar wellicht is wat dat betreft een ingroeimodel mogelijk. Hij staat achter de afgesproken aantallen sociale huurwoningen, hoewel hij wel een gesprek wil voeren over de relatie van dat aantal in verhouding tot het totaal aantal woningen. Mevrouw Kostermans (GroenLinks) vraagt of de VVD de indruk heeft dat de creativiteitsklok al benut wordt.

Er zijn namelijk nog niet zoveel groene gevels en groene daken in de stad te zien. Er kan op dat gebied volgens haar nog veel meer. Zij vraagt zich af of mensen in niet vergroende woningen binnen de ringbanen zullen willen wonen. De heer Van Stappershoef (VVD) vindt dat een terechte vraag, maar denkt dat nog steeds veel mensen zullen willen wonen, ongeacht de vergroening van hun woning. Hij wil de creativiteitsklok ook aan het maatregelenpakket toevoegen. De heer Kokke (SP) valt het op dat de VVD de afspraken in het coalitieakkoord een beetje ter discussie stelt, zoals op het gebied van duurzaamheid. Hij vraagt welke bedoeling de VVD met dit punt heeft, omdat het gevoel is dat dit meer onrust oplevert.

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 12

De heer Van Stappershoef (VVD) voelt die onrust totaal niet, ook niet in de coalitie of ten opzichte van het college. Individuele partijen vinden het belangrijk om de stad verder te brengen en perspectief aan te geven. Mevrouw Vlasveld (PvdD) vindt het fijn dat de VVD eindelijk een stelling inneemt, inhoudende het bouwen van huizen belangrijker te vinden dan vinden dan vergroening. Zij vraagt of de VVD genoegen neemt met marktpartijen die alleen proberen in plaats van dingen echt uit te voeren. De heer Zieleman (D66) constateert dat er van meer dualisme en van kleur bij partijen sprake is, wat bij de heer Kokke tot enige onrust en enig nieuw elan heeft geleid. Dat is volgens hem heel goed voor de levendige democratie. De heer Van Aarle (LT) vraagt wat de heer Van Stappershoef vindt van het voorstel van D66 om de lokale lasten iets te verhogen, zodat er meer middelen zijn om leuke dingen te doen in de stad. De heer Van Stappershoef (VVD) staat een beperkte stijging van de woonlasten toe, maar kijkt dan wel kritisch aan welke uitgaven die extra inkomsten worden besteed. Ook kijkt de VVD kritisch naar het principe van oud voor nieuw. Vergroening en huizen bouwen gaan voor hem samen, maar hij wil concessies doen, omdat het aantal nieuwbouwwoningen ten opzichte van de bouwopgave terugloopt. Projectontwikkelaars zijn hard nodig om opgaven te realiseren en ziet hij alle effort geven.

Hij wil met hen die opgaven blijven vervullen. Bij het drukker worden van de stad is te zien dat de mobiliteit onder druk komt te staan. De stad lijkt steeds minder goed bereikbaar te worden, onder andere voor de autogebruiker. De Tilburgse VVD staat voor een bereikbare stad waarin je makkelijk van A naar B kunt gaan, op welk vervoermiddel dan ook. Het is prima om mensen te verleiden om uit de eigen auto te stappen, maar dan moet het alternatief wel voorhanden zijn. Hij hoort veel mensen klagen over de bereikbaarheid, zodat hij heel benieuwd is hoe het college ervoor zorgt dat de stad bereikbaar blijft. De ondermijnende georganiseerde criminaliteit grijpt nog altijd stevig om zich heen, ook in Tilburg. De Tilburgse VVD is blij met alle extra inspanningen hierop. Hij is blij dat de burgemeester zijn nek heeft uitgestoken voor het wietexperiment. De zweem van criminaliteit hangt nog altijd om de coffeeshops en dat moet echt anders en beter. Daarom vraagt hij het college of alles volgens schema met het wietexperiment verloopt. Tijdens de herbenoemingsvergadering sprak de burgemeester in een sterk verhaal over de handtekening die hij had gezet om nog meer geld vanuit het Rijk te krijgen voor de meer preventieve kant tegen ondermijning. Dat is een goede zaak en daarover wil hij meer horen, bijvoorbeeld wat dat voor Tilburg betekent en het perspectief in 2024.

Ondernemers in Tilburg worden zwaar geraakt door het besluit van de netbeheerders om voorlopig geen nieuwe aansluitingen voor grootverbruikers in behandeling te nemen. Het zet een streep door de rekening van veel ondernemers die willen verduurzamen, willen verbouwen of hun productieproces willen aanpassen. De VVD heeft hierover al meerdere keren aan de bel getrokken, maar het is nu echt twee voor twaalf. De gemeente moet handelen en prioriteren als Tilburg die toekomstige economie sterk wil maken en maatwerk voor het MKB wil leveren. Daarover dient de VVD een motie in. Een tweede motie gaat over kermis FM, die de VVD beter in staat wil stellen en perspectief wil bieden om ook in de toekomst verslag te kunnen doen van de Tilburgse kermis. Het perspectief en de uitdagingen worden betaald met het geld uit de portemonnee van de inwoners. Daarom is het ook zo belangrijk om daarmee zuinig om te gaan. De Tilburgse VVD wil de woonlasten voor de inwoners laag houden. Voor hem staat voorop niet meer uit de portemonnee te halen dan nodig is. Dat geld kunnen inwoners juist in deze tijd extra goed gebruiken. En natuurlijk ziet hij dat er een beperkte stijging van de woonlasten aankomt. Deels zal dat een indexering zijn, omdat alles duurder wordt. Deels staan er ook structurele uitgaven tegenover, maar

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 13

die kan hij wel ondersteunen. Het gaat bijvoorbeeld om extra handhavers, investeringen in jongerenwerk, citymarketing, evenementen en sport. Maar hij vindt het ook belangrijk eens kritisch te kijken naar de uitgaven, dus daarom is het ook goed dat oud beleid voor nieuw beleid kan worden ingewisseld. Met de laatste informatie uit de meicirculaire lijkt het beeld zelfs nog iets negatiever te zijn. Des te belangrijk is het om daar kritisch naar te kijken. Daarbij wil hij ook de uitvoeringstoets betrekken. Die is een mogelijkheid om te zien welke beleidsdoelstellingen en ambities in de knel komen qua uitvoering en welke misschien juist met wat extra uitvoeringskracht tot wasdom kunnen komen. Hij vraagt hoe ver het college staat met die uitvoeringstoets en hoe die zich verhoudt tot de uitdagingen rondom de financiën. Naast de portemonnee van de inwoners kijkt hij ook naar de portemonnee van de gemeente. De gemeente investeert nog steeds bewust veel geld in de stad met de daarvoor ingestelde fondsen. Wel ziet hij dat het ravijnjaar steeds dichterbij komt en ook steeds breder lijkt te zijn geworden. Het Rijk komt nog niet over de brug en naar hij heeft begrepen is het gat nog behoorlijk groot. Hij vraagt om een gesprek met het college over de houdbaarheid van de financiën als het Rijk niet compenseert.

Hij is benieuwd of het college al bezig is met een eventueel plan B en hoe de raad daarin wordt betrokken. Hij wil vooral samen meer voor elkaar krijgen in het tweede jaar van de huidige raadsperiode. Stilstand komt ook niet voor in zijn woordenboek. De heer Kokke (SP) is namens zijn fractie woordvoerder bij de behandeling van de perspectiefnota, omdat zijn fractievoorzitter Oostelbos binnenkort de raad gaat verlaten, vanwege een nieuw perspectief. Iedere Tilburger zou met het vaststellen van de perspectiefnota ook een nieuw perspectief moeten krijgen. Perspectief bieden betekent voor iemand vooruitzicht schetsen met een gunstig verloop. Hij heeft met heel veel interesse de nota gelezen. Als een arm iemand uit West hem vraagt welk perspectief zij of hij heeft, kan hij die vraag niet beantwoorden. Terwijl hij van dit college zou verwachten dat zeker op het gebied van bestaanszekerheid er nieuwe plannen zouden zijn om de bestaanszekerheid te vergroten. Een voorbeeld is het eindelijk verhogen van de inkomensgrens van 120% naar 130% voor alle regelingen bij bestaanszekerheid, zodat er meer mensen te helpen zijn. Want steeds meer mensen in Tilburg hebben het moeilijk. Alles wordt duurder, met name de boodschappen en energie. De SP heeft daarom nagedacht om meer perspectief te kunnen bieden aan de Tilburgers en zal daartoe ook voorstellen doen.

Bijvoorbeeld door de bijzondere bijstand aan te passen. Daarin wordt alles een gift en medische kosten worden ook weer vergoed. De SP wil een verhoging van de gemeentelijke bijdrage voor de premie voor de collectieve ziektekostenverzekering voor minima. Die bijdrage is een aantal jaren geleden verlaagd en nu al is bekend al dat die premie zeker gaat stijgen. Minister Schouten lijkt meer ambitie dan het college te hebben om het aantal kinderen in armoede terug te dringen. Daarom hoort hij graag van het college wat de ambities zijn om het aantal kinderen in armoede terug te dringen en wat hun perspectief gaat worden. Met het advies om het sociaal minimum te verhogen is de SP heel blij. De wethouder bestaanszekerheid is dat ook en steunt dat idee. De vraag is of dat ook geldt ook voor de rest van het college, want het college spreekt namelijk altijd met één mond en hij gaat er van uit dat mevrouw Lahlah het collegestandpunt laat horen. Zolang Den Haag de mensen in armoede in de steek laat, moet de gemeente Tilburg mensen helpen en ondersteuning en perspectief bieden door meer en steviger in te gaan zetten op bestaanszekerheid. Vervolgens vraagt hij zich af welk perspectief de gemeente biedt aan mensen die gebruik maken van de Wmo.

Dat weet hij niet, want de gemeente heeft vorig jaar miljoenen euro’s overgehouden op de Wmo, maar het college blijft bezuinigen op de huishoudelijke hulp. Daardoor hebben zij geen perspectief meer om deel te nemen aan de samenleving. Zijn vraag is daarom welk perspectief hen nog wordt geboden. Verder is hij benieuwd hoe het met de kleine zorgaanbieders en hun personeel en cliënten gaat. Het duurt namelijk langer om de werkwijze van de coalitie in te voeren. Op het thema gezondheid ziet hij wel wat ambities, maar de SP wil graag voorstellen

Raadsvergadering gemeente Tilburg 3 juli 2023

pagina 14

doen om nog meer perspectief te bieden. De SP heeft al eerder voorgesteld om het sporten voor kinderen tot en met 18 jaar gratis te maken. En dat voorstel doet de SP opnieuw, want sporten is gezond, sociaal en vooral ook leuk. En het is een prima middel om ieder kind meer perspectief in het leven te geven. Ook wil de SP iedere Tilburger een schonere stad geven, dus stelt hij voor om de luchtkwaliteit echt te verbeteren. Dus moet de gemeente de strengere Who-normen in plaats van de EUnormen voor luchtkwaliteit hanteren. Een schonere stad geeft namelijk iedereen de kans op een langer en gezonder leven. Zeker als men kijkt naar het aantal mensen dat er nog bijkomt in de mooie stad. De raad had een bijeenkomst met de dorpsraden van Udenhout en Berkel-Enschot en de Coöperatie Biezenmortel, waarvan hij best is geschrokken. Daar heeft hij namelijk mensen gezien die vrijwillig mee willen praten over hun omgeving en hij kreeg niet het gevoel dat zij veel gehoor en samenwerking kregen vanuit de gemeente Tilburg. Hij leest ook weinig of niets terug over de dorpen in de perspectiefnota en dat vindt hij een gemiste kans. Zijn oproep is daarom de dorpen serieus te nemen en ook hen perspectief te geven, want dat wordt node gemist. De SP is enthousiast om ook koopwoningen voor mensen met een laag inkomen te verduurzamen in bepaalde wijken.

Maar hij vindt dat de gemeente dat in de hele stad moet doen. De gemeente zou daarin moeten durven investeren. Want dat levert niet alleen iets op voor de mensen aldaar, maar ook de stad is erbij gebaat om zoveel mogelijk huizen te verduurzamen. Zo levert de gemeente ook haar bijdrage aan het oplossen van het klimaatprobleem. Daarnaast zou het een heel goede oplossing zijn te kunnen komen tot één loket voor alle regelingen. Misschien is dat ook wel op andere gebieden mogelijk. Hij zou het fijn vinden dat elke Tilburger deze perspectiefnota zou kunnen lezen en zou kunnen vernemen welk mogelijk perspectief hij of zij heeft. Hij beseft ook dat ‘perspectiefnota’ ook al een lastig woord is. Dat lezen gaat niet gebeuren als het college zinnen in het stuk blijft schrijven als “Daarom is het van belang dat wij de komende tijd ons groeitempo beheersen. Kwalitatieve groei waar nodig blijft uiteraard moeilijk. De opgave staat in ons denken altijd voorop. Het komend jaar is onze inspanning gericht op een strategische personeelsplanning waarbij we meerjarig anticiperen op de benodigde kennis en competenties in relatie tot de situatie op de arbeidsmarkt.” Hij vraagt zich af er eigenlijk staat in die tekst. De heer Zieleman (D66) herinnert aan het gesprek van de raad met de dorpen over het verstedelijkingsakkoord en de visie op de oostflank.

Hij begreep dat in Biezenmortel zelfs een heus dorpsakkoord wordt getekend en dat dorp ontzettend blij is over de samenwerking met de gemeente. Hij begrijpt dat ook in de andere dorpen de gesprekken op structurele basis worden gevoerd. Laatst kwam iemand van de dorpsraad naar hem toe en zei hem dat die zo blij was met een zebrapad, waarvoor vanuit de raad het initiatief was genomen. Hij heeft dus het idee dat de gesprekken met de dorpen goed verlopen en dat de dorpsraden wel degelijk hun input goed kwijt kunnen. Daarom vraagt hij zich af wat precies het signaal en de oproep is van de heer Kokke. De heer Kokke (SP) was ook bij de bijeenkomst met de Coöperatie Biezenmortel en schrok ervan wat die zei. Het gesloten akkoord was goed en letterlijk werd gezegd: “We worden best wel tegengewerkt. Als het niet in het belang is van de gemeente Tilburg, lijkt het erop dat we worden tegengewerkt.” De dorpsraden van Udenhout en Berkel-Enschot zeiden over de opgave rondom het station dat het erop lijkt dat ze geen inspraak hebben, omdat er dan een wethouder komt die zegt dit en dat te gaan doen. Zij hebben het gevoel daarop geen invloed hebben. Daarom wil hij perspectief bieden aan de dorpen. De heer Zieleman (D66) stelt dat iedereen vanuit het eigen belang redeneert, wat iets anders is dan zeggen dat je wordt tegengewerkt of je zin niet krijgt.