03 Oplegnotitie kadernota's Inclusieve Stad

Oplegnotitie: Kadernota’s Inclusieve Stad (conceptversie december 2020) 1

Inleiding

We werken aan een inclusieve stad, waar mensen erbij horen, ertoe doen en zelfredzaam zijn. We kijken om naar onze naaste familie, vrienden en buurt. We voelen ons betrokken bij het welzijn van de ander, ongeacht afkomst, geslacht of geaardheid. We zorgen voor een stimulerende omgeving om persoonlijke talenten te ontdekken, ontwikkelen en in te zetten. Tilburgers die het nodig hebben krijgen passende ondersteuning. De mogelijkheden vanuit de eigen omgeving en de sociale basis ondersteunen hierbij zoveel mogelijk. We willen dat alle Tilburgers veilig zijn en zich ook zo voelen, om zich optimaal te kunnen ontwikkelen en meedoen. Als gemeente staan we dicht bij de mensen en hebben we aandacht voor de behoeften en omstandigheden van ieder individu. Binnen de Inclusieve Stad geven we invulling aan het sociaal domein, met opgaven op het gebied van gezondheid, bestaanszekerheid, onderwijs, zorg en ondersteuning, participatie en veiligheid. De kaders bouwen we op aan de hand van vier kadernota’s: versterken van sociaal en veerkrachtig Tilburg, stimuleren van persoonlijke ontwikkeling, bieden van passende ondersteuning en ingrijpen bij crisis en onveiligheid. Hiermee volgen we de ordening van de piramide sociaal domein. We vinden het belangrijk om de ingezette beweging van nabijheid, persoonlijke aandacht, maatwerk en participeren op de arbeidsmarkt en in de samenleving vast te houden.

Daartoe sluiten we in de kadernota’s aan op de vier waarden van de Agenda Sociaal 013: Goede start, Ruimte om te leven, Optimale kansen, In een wereld die mij ziet. In de kadernota’s werken we onze belangrijkste opgaven voor de komende jaren uit, schetsen we de beoogde impact, het beleid dat bijdraagt aan het realiseren van deze impact en operationaliseren we onze doelen met indicatoren die meerjarige ontwikkelingen in beeld brengen.

2

Impact

We werken aan een inclusieve stad, waarbij we impact realiseren voor verschillende opgaven binnen het sociaal domein . Onze kaders volgen de opbouw van de piramide sociaal domein: 1. Tilburgers hebben het vermogen hun leven zelf en in samenhang met hun omgeving op een gelukkige en gezonde wijze in te vullen en om te gaan met veranderingen. - Versterken van sociaal en veerkrachtig Tilburg

2. Tilburgers ervaren een stimulerende en veilige omgeving die mogelijkheden biedt om de eigen talenten te ontdekken, optimaal te ontwikkelen en in de verschillende levensfasen naar wens in te zetten. Zo creëren ze voor zichzelf en anderen welzijn en welvaart. - Stimuleren van persoonlijke ontwikkeling

1

3. Tilburgers die het nodig hebben, bieden we passende ondersteuning. De ondersteuning is gericht op het hervinden van evenwicht zodat zij naar vermogen mee kunnen doen aan de samenleving. - Bieden van passende ondersteuning

4. Tilburgers zijn en voelen zich veilig, zodat ze zich zo maximaal mogelijk kunnen ontwikkelen en meedoen in de veilige samenleving. Waarbij hij/zij zo min mogelijk crisis of onveilige situaties meemaakt. - Ingrijpen bij crisis en onveiligheid

3

Overzicht belangrijkste koerswijzigingen

1. De kadernota ‘Versterken van sociaal en veerkrachtig Tilburg’ beschrijft de kracht van preventie en steun in het gewone dagelijks leven. We geven invulling aan deze opgave aan de hand van zeven thema’s: bestaanszekerheid, positieve gezondheid, sociale basis, sport en bewegen, integrale ouderenaanpak, integrale jeugdaanpak en diversiteit. De indicatoren volgen de toegang van inwoners tot benodigde hulpbronnen (persoonlijk, sociaal, omgeving), zodat zij het vermogen hebben om hun leven zelf en in samenhang met hun omgeving op gelukkige en gezonde wijze in te vullen en om te gaan met veranderingen. 2. De kadernota ‘Stimuleren van persoonlijke ontwikkeling’ gaat ervan uit dat iedereen de ruimte krijgt om talenten te ontdekken, ontwikkelen en in te zetten. Persoonlijke ontwikkeling is meer dan alleen onderwijs. De nota verbindt de verschillende programma’s en activiteiten die bijdragen aan een leven lang leren en ontwikkelen, met raakvlakken in het economisch domein en cultuur. Persoonlijke ontwikkeling draait om het verstevigen van het menselijk kapitaal via onderwijs en (maatschappelijke) participatie. We benoemen “zelfredzaamheid” niet meer in de titel, omdat investeringen in andere velden ook bijdragen aan dit resultaat. De indicatoren volgen talentontwikkeling en geven de raad de mogelijkheid om hierop te kunnen bijsturen. 3.

De kadernota ‘Bieden van passende ondersteuning’ beschrijft de nieuwe inkoop van zorg en ondersteuning, met koerswijzigingen op de wijze van bekostiging, de toegang naar zorg en ondersteuning, het speelveld van aanbieders en accountmanagement. De nota verbindt de domeinen Jeugd, Wmo, Participatie en de Toegang Tilburg en beschrijft de gewenste beweging per domein en in samenhang met elkaar. De indicatoren volgen het volume, de kwaliteit en effectiviteit van ondersteuning en geven de raad de mogelijkheid om hierop te kunnen bijsturen. 4. De kadernota ‘Ingrijpen bij crisis en onveiligheid’ geeft een overkoepelend beeld van de investeringen die we de komende jaren met partners inzetten op veiligheid en leefbaarheid in de alledaagse woon- en leefomgeving. Hiermee willen we persoonlijke ontwikkeling en sociale veerkracht van de Tilburgers mogelijk maken en stimuleren. De nota richt zich op het effectief aanpakken van onveilige en crisissituaties, het optimaliseren van de meldroutes voor meldingen crisis en onveiligheid en het terugdringen van overlast door een persoonsgerichte aanpak. De indicatoren volgen de veiligheidsbeleving van inwoners, de wijze waarop onveilige situaties worden aangepakt, de meldingsbereidheid van inwoners en overlastmeldingen.

2

4

Samenhang tussen velden en steden

In het Tilburgse Bestuursakkoord Gezond en Gelukkig 2018-2022 is gekozen voor vier programma’s: de Inclusieve Stad, Vitale Stad, Duurzame Stad en Samen en dichtbij. Binnen ieder programma zijn er velden benoemd waar de inspanningen van de gemeente zich op richten. De opgaven van Samen en dichtbij (netwerkstad/lobby, datagedreven werken en wijkgericht werken) dragen bij aan opgaven van de andere “steden”. In Tilburg gebruiken we de piramide sociaal domein als vertrekpunt om de visie en opgaven binnen het sociaal domein nader te duiden en af te bakenen. Ook de gemeentebegroting is vanaf 2020 meer gelieerd en opgebouwd conform de vier velden in de piramide. Dit heeft een aantal voordelen, maar ook beperkingen. De maatschappelijke vraagstukken zijn vaak verweven en complex om binnen een model te plaatsen en te duiden. De belangrijkste kanttekening is dat middelen die nu in de gemeentebegroting binnen een veld zijn opgenomen, in de praktijk ook impact sorteren binnen andere velden en ook daar besteed worden. Zo is bijvoorbeeld het Participatiebudget binnen het veld Passende ondersteuning opgenomen, maar is de wijze van besteden van deelbudgetten zodanig dat het direct effect sorteert bij veld Persoonlijke Ontwikkeling (denk aan maatwerkscholing) en Sociaal en veerkrachtig (denk aan sociale activering). De voorbeelden van inhoudelijke samenhang tussen velden zijn talrijk.

Zo loopt de ingezette beweging in de integrale jeugdaanpak door alle velden van de piramide heen. Tilburg investeert in perspectief wordt uitgevoerd met middelen vanuit het Participatiebudget, maar de activiteiten hebben ook alles te maken met het versterken van de sociale veerkracht en stimuleren van persoonlijke ontwikkeling. Bestaanszekerheid of het gebrek daaraan heeft een grote invloed op het ontwikkelen en inzetten van talenten (persoonlijke ontwikkeling) en kan tot een samenloop van meerdere problemen leiden (passende ondersteuning). Ook zijn er nauwe verbanden te leggen met velden uit de Vitale en Duurzame stad. Bij het veld Crisis en onveiligheid gaat het vooral over problematiek achter de voordeur, maar zodra de onveilige situatie zich verplaatst naar de openbare ruimte heeft dit alles te maken met de openbare orde en veiligheid (Vitaal). Persoonlijke ontwikkeling heeft ook alles te maken met ontwikkelingen rondom de economie, de arbeidsmarkt en cultuur (Vitaal). Een schone lucht levert een positieve bijdrage aan de gezondheid van inwoners (Duurzaam). Dergelijke voorbeelden laten zien dat beleid op één veld nooit los te zien van de gevolgen op een ander veld. Door meer gebruik te maken van de samenhang tussen velden en steden ontstaat een vliegwieleffect om de bestuurlijke doelen te bereiken.

Onderstaand figuur toont de ordening en samenhang tussen “stad”, veld, beleid en uitvoering.

3

5

Opbouw kadernota’s Inclusieve Stad

Elke kadernota wordt vastgesteld voor vier jaar en is opgebouwd uit de volgende paragrafen: 1. Inleiding: beschrijft de aanleiding van de kadernota, de afbakening en positionering, de samenhang met andere velden en sluit af met de hoofdopgave en visie van het veld. De inleiding bevat een expliciete verwijzing naar de piramide sociaal domein. 2. Beoogde impact en deelopgaven: beschrijft de beoogde impact en doelen op veldniveau, benoemt de belangrijkste opgaven en benoemt (per opgave) de beleidsnota’s en programma’s die bijdragen aan het realiseren van de beoogde impact en doelen. Dit betreft zowel vastgestelde beleidsnota’s als nota’s die nog in ontwikkeling zijn. 3. Hoofddoelen, indicatoren en streefwaarden: de indicatoren zijn een operationalisering van de doelen op veldniveau. De streefwaarden kwantificeren de beoogde impact. 4. Financiële paragraaf met een overzicht van middelen en budgetten voor dat veld.

6

Overzicht van beleidsnota’s

In de bijlage is een totaaloverzicht overgenomen van zowel vastgestelde beleidsnota’s als de beleidsnota’s die in ontwikkeling zijn, gecategoriseerd per veld. Bij beleidsnota’s die in ontwikkeling zijn is aangegeven wanneer deze aan de gemeenteraad wordt voorgelegd.

7

Proces van besluitvorming

We betrekken bij het opstellen van de kadernota's en de doelen en indicatoren partijen uit het veld en de raad. Richting besluitvorming in de raad gedurende Q1 2021 heeft het volgende interactieproces plaatsgevonden: - 24 september 2020: Eerste bespreking kadernota’s in Ambtelijke Stuurgroep Sociaal Domein - 2 oktober 2020: Eerste bespreking kadernota’s in Bestuurlijke Stuurgroep Sociaal Domein - 10 december 2020: Tweede bespreking kadernota’s in Ambtelijke Stuurgroep Sociaal Domein - 16 december 2020: Eerste bespreking kadernota’s bij Sociale Raad Tilburg - 18 december 2020: Tweede bespreking kadernota’s in Bestuurlijke Stuurgroep sociaal Domein - 11 januari 2021: Startbijeenkomst Inclusieve Stad met woordvoerders gemeenteraad - …….

4

Bijlage: Overzicht beleidsnota’s per kadernota Inclusieve Stad Versterken van sociaal en veerkrachtig Tilburg - Bestaanszekerheid – Activeren vanuit nabijheid en maatwerk (21 okt 2019) - Positieve gezondheid – sterk van binnen, verbonden met buiten (21 okt 2019) - Integrale ouderenaanpak: Integrale kijk op ouderen (28 okt 2019) - Sport en Bewegen – meedoen is winnen (3 februari 2020) - Integrale jeugdaanpak (21 sept 2020) - Werkagenda diversiteit (Inclusie) (Raadsbrief december 2019, vervolg 2021) - Sociale basis – Wijk aan zet (toezegging startnotitie vervolg 2021) Stimuleren van persoonlijke ontwikkeling Deelopgave 1: Tegengaan van ongelijkheid van kansen - Lokaal Educatieve Agenda 2019 - 2022 - Beleidsprogramma Jeugdwerkloosheid vrije regio (jaar/periode?) - Voortijdig schoolverlaten - Beleidsplan: Perspectief op Werk - Beleidsnota Inburgering Tilburg 2021 – 2026 (2021) - Integrale jeugdaanpak (zie veld sociaal & veerkrachtig) Deelopgave 2: Groei naar leven lang ontwikkelen - Tilburg investeert in Perspectief (zie veld passende ondersteuning) - Versnellingsagenda Next Economy (zie Vitale Stad, veld economie, cultuur, evenementen) Deelopgave 3: Leren doe je overal: stimuleren van meer samenhang in talentontwikkeling - Meerjarig integraal huisvestingsplan VO (check: 2019 vastgesteld voor 25 jaar?) - Mondiale bewustwording (2021) - Pactwijken - Sport & Bewegen (zie veld

sociaal & veerkrachtig) - Bestaanszekerheid (zie veld sociaal & veerkrachtig) - Cultuurplan Tilburg (zie Vitale Stad, veld economie, cultuur, evenementen) Bieden van passende ondersteuning - Coöperatie Toegang (2017) - Koersdocument Jeugdhulp (2017) - Tilburg Investeert in Perspectief (1 juli 2019) - Uitvoeringsnota Jeugdhulp - Uitgangspuntennotitie inkoopstrategieën sociaal domein (2020) - Van beschermd wonen naar beschermd thuis (2021) - Integrale jeugdaanpak (zie veld sociaal & veerkrachtig) - Bestaanszekerheid – activeren van nabijheid en maatwerk (zie veld sociaal & veerkrachtig) - Programma jeugdwerkloosheidsvrije regio (zie veld persoonlijke ontwikkeling) Ingrijpen bij crisis en onveiligheid - Integraal veiligheidsplan 2018 – 2022 (zie ook Vitale stad, veld openbare orde en veiligheid) - Beleidsnota Prostitutiebeleid 2019 - Regionaal programma Geweld hoort nergens thuis 2019 – 2022 - Meerjarenplan Zorg- en veiligheidshuis 2021 – 2024 (2021) - Integrale Jeugdaanpak (zie veld sociaal & veerkrachtig) Groen = beleidsnota vastgesteld door de raad; Blauw = beleidsnota in ontwikkeling; Zwart = status onbekend; Paars = beleidsnota heeft impact op dit veld; middelen zitten in veld waarnaar verwezen wordt. Check nodig 5