03 Monitoring- en evaluatieplan cityring

Monitoring- en evaluatieplan Cityring Tilburg Beoordelingskader voor effecten

-

Introductie: waarom een M&E-plan?

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

2

Aanleiding De gemeenteraad van Tilburg heeft op 4 oktober 2021 het plan voor de verluwing van de cityring aangenomen. Vanaf medio 2022 zullen verschillende maatregelen getroffen worden om de cityring af te waarderen en daarmee het verkeer op deze weg terug te brengen. Doel is dat op het Stadsforum maximaal 8.000 motorvoertuigen per dag rijden. Op het Stadsforum wordt het aantal rijbanen teruggebracht van 2 naar 1 en geldt een verlaging van de maximum snelheid naar 30km/u. Deze maatregelen moeten mogelijkheden creëren voor vergroening en verbetering van het verblijfsklimaat in de binnenstad. Om zicht te houden op de effecten van de maatregelen is monitoring en evaluatie van groot belang. Door te monitoren op vastgestelde indicatoren gaat de gemeente na of de maatregelen de gewenste effecten sorteren in de komende jaren. Ook wenst de gemeente grip te houden op mogelijke ongewenste neveneffecten. Daartoe heeft de gemeente een Monitorings- en Evaluatieplan opgesteld. Bij het opstellen van dit kader zijn BMT en Linten¹ geconsulteerd. Kort samengevat beoogt de gemeente met het Monitorings- en Evaluatieplan het volgende: •

Zicht houden op doelbereik maatregelen en mogelijke neveneffecten;

•

Handvatten bieden voor bijsturing indien nodig;

•

Verantwoorden van voortgang en effecten richting de raad.

Dit document beschrijft het kader dat is opgesteld voor de monitoring en evaluatie van de maatregelen binnen de plannen verluwing cityring. Het geeft een beschrijving van de te hanteren indicatoren, databronnen en evaluatiemethode. ¹ Het Binnenstad Management Tilburg (BMT) is de overlegtafel van doelgroepen in de binnenstad, waaronder bewoners, horeca, retail en vastgoedeigenaren. De Stichting Tilburgse Linten is het samenwerkingsverband van alle ondernemers gevestigd aan het Korvellint en het Besterdlint. Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

3

Maatregelen cityring De figuur hiernaast toont de maatregelen die genomen gaan worden. De Heuvelring, Paleisring, Stadhuisplan, Schouwburgring en Noordhoekring gaan van 2 rijstrook naar 1 rijstrook. Ook gaat de maximum snelheid van 50km/u naar 30km/u. De Bisschop Zwijsenstraat wordt losgeknipt van het nieuwe

Stadsforum. De Bisschop Zwijsenstraat wordt tot de Piusstraat ingericht als fietsstraat. De Primus van Gilsstraat wordt ingericht als 30km/u straat. Daarnaast komt er een rechtsafverbod voor verkeer van de Koopvaardijstraat naar de Piusstraat.

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

4

Wat is monitoring en evaluatie? (1) Monitoring en evaluatie liggen in elkaars verlengde. Beide zijn onderdeel van resultaatgericht werken, waarbij uitkomsten worden getoetst aan vooraf gestelde doelen en ambities

Monitoring gaat over het structureel bijhouden van de inzet van middelen, uitgevoerde activiteiten en behaalde prestaties. Het belangrijkste kenmerk van een monitor is dat op gezette tijden data worden verzameld en dat dit doorlopend plaatsvindt.

Evaluatie gaat over het zoeken naar verbanden tussen vooraf geformuleerde doelen en de resultaten uit de monitoring. Het doel van een evaluatie is een tussen- of eindoordeel te vormen over het te voeren beleid of een interventie.

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

5

Wat is monitoring en evaluatie? (2) In monitoring en evaluatie wordt vaak het evaluatiekader gehanteerd. Dit is een kader dat wordt gebruikt voor het meten van doeltreffendheid van beleid. In het evaluatiekader (zie figuur volgende pagina) volgen effecten uit doelstellingen via een keten van onderdelen, die elk meetbaar te maken zijn. De volgende onderdelen vormen de keten, toegepast op de verluwing van de cityring: 1.

Doelstellingen: de doelen die Tilburg met het plan verluwing cityring nastreeft, het verhogen van de kwaliteit van de binnenstad door middel van het verluwen van de cityring.

2.

Input: de middelen (o.a. middelen, mensen) die Tilburg beschikbaar stelt om het plan verluwing cityring uit te voeren.

3.

Activiteiten: de maatregelen die Tilburg binnen het plan verluwing cityring uitvoert, bijvoorbeeld het realiseren van een knip, het terugbrengen van rijstroken en het verlagen van de maximumsnelheid.

4.

Output: direct tastbare resultaten van de activiteiten, bijvoorbeeld minder voertuigen als gevolg van de afwaardering van de cityring.

5.

Outcome: het verschil op de doelstellingen na realisatie van de maatregelen, bijvoorbeeld hogere waardering en omzetten in de binnenstad.

6.

Impact: het verschil op de doelstellingen na correctie van externe invloeden, bijvoorbeeld het effect van de conjunctuur op omzetten in de binnenstad.

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

6

Wat is monitoring en evaluatie? (3) Het evaluatiekader

Impact Effecten

Invloed externe factoren

Doelstellingen

Outcome

Cityring Tilburg

Input

Middelen, mensen

Effecten

Activiteiten

Inzet van maatregelen

Output

Resultaten

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

7

Kader en opzet

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

8

Wat gaan we monitoren? Het monitorings- en evaluatieplan geeft een concretisering van de onderwerpen, indicatoren, databronnen en evaluatiemethode die gebruikt worden om effecten aan de doelstellingen te koppelen. Allereerst zijn onderwerpen gedefinieerd waarop monitoring en evaluatie gewenst is om vast te kunnen stellen of de uitvoering van de verluwing van de cityring succesvol is. Hierbij gaat het uiteraard om de verkeerseffecten van de verkeersmaatregelen. Daarnaast gaat het ook om effecten op leefbaarheid, aantrekkelijkheid en economie, waar het plan via de verkeerseffecten verhogend op wil ingrijpen. Zowel in de binnenstad als in de omliggende wijken/Linten gaan we op deze onderwerpen monitoren en evalueren, met voor elk van de gebieden specifieke onderzoeksvragen.

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

9

Onderzoeksvragen 1.

2.

3.

4.

Verkeersbeeld binnenstad 1.

Leidt verluwing van de cityring tot de gewenste verkeersintensiteiten?

2.

Blijven reistijden op hoofdroutes naar de binnenstad na verluwing van de cityring op een acceptabel niveau?

3.

Blijft de verkeersveiligheid minimaal op gelijk niveau na verluwing van de cityring?

Verkeersbeeld omliggende wijken 1.

Leidt verluwing van de cityring tot uitwijk van het autoverkeer naar woonstraten in omliggende wijken?

2.

Blijven verkeersveiligheid en leefbaarheid minimaal op gelijk niveau na verluwing van de cityring?

Leefbaarheid, aantrekkelijkheid en economie binnenstad 1.

Leidt verluwing van de cityring tot een verhoging van de leefbaarheid en aantrekkelijkheid in de binnenstad?

2.

Leidt verluwing van de cityring tot een verhoging van de economische activiteiten* in de binnenstad?

Leefbaarheid, aantrekkelijkheid en economie Linten

1.

Blijven economische activiteiten in de omliggende wijken en Linten op minimaal gelijk niveau na verluwing van de cityring?

* m2 oppervlak commerciële functies, omzet, aantal bezoekers Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

10

Koppelen maatregelen en effecten Het is belangrijk om eerst enkele opmerkingen te maken over het vaststellen van effecten: •

Er is niet altijd sprake van lineaire effecten. Maatregelen kunnen pas effect hebben wanneer andere maatregelen ook zijn gerealiseerd.

•

Het vaststellen van causale relaties is lastig. Het is niet altijd met zekerheid te zeggen of verschillen op indicatoren een causale relatie hebben met genomen maatregelen.

•

Verschillen op indicatoren kunnen ook met autonome trends en ontwikkelingen samenhangen, los van de verluwing van de cityring. Bijvoorbeeld door de conjunctuur, demografie en landelijke en regionale mobiliteitsmaatregelen.

Om toch iets te zeggen over de samenhang tussen verschil op indicatoren en de maatregelen gebruiken we de volgende werkwijze: •

Naast elkaar zetten van indicatoren. We gaan na of veranderingen op indicatoren samen op gaan. Wanneer dit het geval is, wijst dit op mogelijke samenhang.

•

We vergelijken de ontwikkeling van indicatoren met de ontwikkeling van contextindicatoren, zoals het aantal inwoners en de autonome economische ontwikkeling.

•

Benchmarking. We gaan na hoe ontwikkeling van indicatoren in Tilburg zich verhouden tot de ontwikkeling van deze indicatoren in vergelijkbare steden. Wanneer de ontwikkeling in Tilburg verschilt, is het aannemelijk dat verschillen door specifieke maatregelen in Tilburg veroorzaakt worden.

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

11

Onderwerpen, indicatoren en databronnen Voor elk van de onderwerpen zijn subonderwerpen vastgesteld. Dit zijn thema’s die nader invulling geven aan de hoofdonderwerpen. Zo zijn er meerdere perspectieven van waaruit het onderwerp ‘economie’ bezien kan worden, zoals de aanwezigheid van commerciële functies, bezoekersaantallen en omzet. Aan elk van de subonderwerpen is vervolgens één of meerdere indicatoren gekoppeld. Een indicator is een meetbare grootheid die wijst op het presteren van het thema. Ook is bij elke indicator aangegeven welke databron gebruikt wordt om de indicator vast te stellen. Per indicator is weergegeven met welke frequentie over de indicator wordt gerapporteerd in de voortgangsrapportages. Voor sommige indicatoren is informatie niet elk jaar beschikbaar. Voor sommige indicatoren zijn continue metingen beschikbaar. Deze data gebruiken we gedurende het jaar om een vinger aan de pols te houden. In de jaarlijkse voortgangsrapportages wordt dan formeel over deze indicatoren gerapporteerd. Ook is per indicator aangegeven welke partij de bron van de data is. Ten slotte is per indicator aangegeven of de indicator ook gebruikt wordt om de situatie in de omliggende wijken/Linten weer te geven.

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

12

Verkeersbeeld Onderwerp

Indicatoren

Data / meetmethode

Frequentie in rapportage

Auto

Intensiteit autoverkeer

Verkeerstellingen telpunten en VRI’s

Jaarlijks

X

Gemeente

X

Vertragingen autoverkeer omliggende wijken

Druktekaarten o.b.v. Floating Car Data

Jaarlijks

X

Be-Mobile

X

Reistijd op trajecten

Vgem op 10 geselecteerde trajecten op basis van data BeMobile

Jaarlijks

Be-Mobile

Gebruik parkeerplekken

Parkeerdrukmeting

Jaarlijks

Gemeente (jaarlijkse meting in december)

Registraties parkeergarages

Jaarlijks

Parkeerdrukmeting scanauto’s Linten

Jaarlijks

Intensiteit fietsverkeer

Tellingen vaste telpunten

Jaarlijks

Gebruik fietsparkeerplekken

Fietsparkeerdrukmeting

Jaarlijks

Aantal in- en uitstappers OV

Tellingen o.b.v. OV-chipkaart data

Jaarlijks

NS en andere vervoerders

Aantal reizigerskilometers per bus

OV-chipkaart data

Jaarlijks

Provincie / Monitoring- en evaluatieplanvervoerders cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

Fiets

Openbaar vervoer

Continue tellingen

X

Opmerkingen / bron

Wijken/ Linten

Gemeente Gemeente

X

X

Gemeente

X

X

Gemeente X

13

Verkeerstellingen

gebied

locatie

vast

ringbanen

4 flanken

X

parkeerroute

Hart van Brabantlaan

X

Spoorlaan-Nieuwe Bosscheweg

X

4 flanken

X

cityring

X

Telegraafstraat Piushaven eo

Oud-Zuid eo

Korvel eo

Havendijk (oostzijde Ophef)

X

Koopvaardijstraat

X

Den Ophef

X

Oerlesestraat (oost en westzijde)

X

Bisschop Zwijsenstraat

X

Piusstraat (Koopvaardijstraat)

X

Voltstraat

X

Broekhoevenseweg

X

Vendelierstraat

X

Primus van Gilsstraat

X

Stevenzandsestraat

X

Oude Dijk

X

Gildebroederstraat

X

Korvelsewet (nabij Korvelplein)

X

Lange Nieuwstraat

X

Zomerstraat

X

Oude Goirleseweg

X

Trouwlaan westzijde

In het onderzoeksgebied is een groot aantal telpunten beschikbaar, zowel vaste telpunten als

telpunten waar periodiek gemeten worden. De tabel toont de locaties waar we verkeersintensiteiten door middel van tellingen gaan monitoren.

noordzijde

flex

X

Bredaseweg (nabij RBW en kerkhof) Beukenstraat

X

St Cecillastraat

X

Burgemeester Brokxlaan

X

St Cecillastraat

X

Gasthuisring

X

X

NS-plein X Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022 Besterdring X

14

Druktekaart In de wijken rondom de binnenstad zijn wegen waar niet geteld wordt maar waar we wel een vinger aan de pols houden qua verkeersontwikkeling. Dit is van belang omdat het

mogelijk om wegen gaat waar uitwijk naar toe kan plaatsvinden bij een afwaardering van de cityring. In de wijken rondom de binnenstad monitoren we de ontwikkeling in reistijd. We identificeren de wegen waar de reistijden langer worden. Dat wijst

op een toename van het verkeer. Dit vertaalt zich in een ‘druktekaart’, die wij continu updaten.

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

15

Hoe geven we monitoring verkeersbeeld praktisch vorm? Voor het monitoren van de verkeerssituatie richten we het volgende protocol in: 1. We meten verkeersintensiteiten op locaties waar vaste en periodieke telpunten beschikbaar zijn. Op locaties die bij voorbaat zijn geïdentificeerd als mogelijke knelpunten (op basis van participatietraject) hebben we al telpunten voorzien. 2. Op locaties waar geen telpunten zijn (omliggende wijken), brengen we de ontwikkeling in reistijden in beeld. 3. We richten een online omgeving in waar bewoners van de omliggende wijken hun observaties m.b.t. de verkeerssituatie kunnen melden op een kaart. 4. Analyse van reistijden en meldingen van bewoners kunnen aanleiding zijn om op wegen waar nog niet wordt geteld periodieke telpunten in te richten om daadwerkelijke intensiteiten in beeld te brengen (risico- en klachtengestuurd aanvullend meten)

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

16

Reistijden Op 14 routes richting de binnenstad meten we continu reistijden op basis van Floating Car Data.

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

17

Inventariseren knelpunten o.b.v. enquête Voor aanvang van de uitvoering van de maatregelen stellen we een enquête voor inwoners van de binnenstad en omliggende wijken op. Deze geldt als 0-meting voor de ervaringen van inwoners over verkeer en leefbaarheid (zie ook volgende pagina’s). In deze enquête zetten we Maptionnaire in: een online enquête-tool met een kaart als basis. Dit geeft bewoners de gelegenheid om ervaringen m.b.t. ruimte en verkeer op een kaart te lokaliseren. Wanneer inwoners een locatie als relevant aanwijzen, kunnen zij in de tool een aantal follow-up vragen beantwoorden waarmee zij meer informatie geven over hun ervaringen en mening over de specifieke locatie. Na de 0-meting laten we de tool open staan voor inwoners om hun ervaringen en geobserveerde knelpunten na realisatie van de maatregelen met betrekking tot de verkeerssituatie te melden. Deze meldingen halen we periodiek op en vormt input om te beslissen of aanvullende tellingen en acties nodig zijn.

Voorbeelden Maptionnaire: locaties-pecifieke vragen (rechts) en overzicht van locaties meldingen (links)

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

18

Leefbaarheid Onderwerp

Indicatoren

Data / meetmethode

Frequentie in rapportage

Opmerkingen / bron

Linten

Gezondheid

Emissies fijnstof & geluid

Gezondheidskaart

Update kaart vóór en na uitvoering maatregelen

Gemeente

Verkeersveiligheid

Aantal verkeersdoden

O.b.v. geregistreerde verkeersongevallen ViaStat

Jaarlijks

Gemeente / ViaStat

X

Aantal (ernstige) verkeersslachtoffers

O.b.v. geregistreerde verkeersongevallen ViaStat

Jaarlijks

Gemeente / ViaStat

X

Subjectieve verkeersveiligheid

Enquête

Jaarlijks / Elke 2 jaar

Nieuw te ontwikkelen

X

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

19

Aantrekkelijkheid Onderwerp

Indicatoren

Aantrekkelijkheid

Rapportcijfer totale indruk binnenstad

Rapportcijfers winkelaanbod

Rapportcijfers bereikbaarheid

Data / meetmethode

Frequentie in rapportage

Opmerkingen / bron

Linten

Bezoekers

Enquête

Elke 2 jaar

Strabo onderzoek

Bewoners

Enquête

Jaarlijks / elke 2 jaar

Nieuw te ontwikkelen

Bezoekers binnenstad

Enquête

Elke 2 jaar

Strabo onderzoek

X

Bezoekers Linten

Enquête

Elke 4 jaar

Koopstromenonderzoek

X

Bewoners

Enquête

Jaarlijks / elke 2 jaar

Nieuw te ontwikkelen

X

Bezoekers binnenstad

Enquête

Twee jaarlijks

Strabo onderzoek

X

Bezoekers Linten

Enquête

Elke 4 jaar

Koopstromenonderzoek

X

Bewoners

Enquête

Jaarlijks / elke 2 jaar

Nieuw te ontwikkelen

X

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

20

Economie Onderwerp

Indicatoren

Data / meetmethode

Frequentie in rapportage

Opmerkingen / bron

Linten

Aanwezigheid commerciële functies

m2 oppervlak (naar branche)

Registratie

Jaarlijks

Locatus

X

Aantal verkooppunten (naar branche)

Registratie

Jaarlijks

Locatus

X

% leegstand

Registratie

Jaarlijks

Locatus

X

Omzet

Enquête

Elke 4 jaar

Koopstromenonderzoe k

X

BTW-registraties

Jaarlijks

CBS

X

Tellingen

Elke 2 jaar

Strabo

Sensoren (op 4 locaties)

Real time

BMT

Verblijfsduur bezoekers

Parkeerduurmeting garages

Jaarlijks

Gemeente

Herkomst bezoekers

Enquête

Elke 2 jaar

Strabo

Enquête

Elke 4 jaar

Koopstromenonderzoe k

X

Metingen Resono

Jaarlijks

Resono

X

Omzet

Bezoekers

Aantal bezoekers

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

21

Hoe geven we de monitoring economische effecten vorm? Op basis van het volgende protocol inventariseren we ontwikkelingen in de economische situatie in de binnenstad en de Linten en toetsen we deze: 1. Vaststellen kwantitatieve ontwikkelingen op de economische indicatoren. 2. Duiden van de indicatoren met behulp van contextvariabelen (zie volgende sheet). Hoe verhouden de ontwikkelingen zich ten opzichte van o.a. aantal inwoners en algemene economische ontwikkeling?

3. Duiden van de indicatoren met behulp van benchmarking. Hoe verhouden de ontwikkelingen zich ten opzichte van vergelijkbare steden?

4. Ophalen ervaringen en toetsen ontwikkelingen in gesprekken met BMT en Linten.

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

22

Contextvariabelen Onderwerp

Indicatoren

Data / meetmethode

Frequentie in rapportage

Opmerkingen / bron

Demografie

Aantal inwoners

Registratie

Jaarlijks

Gemeente / CBS

Ruimte

Woningvoorraad

Registratie

Jaarlijks

Gemeente / CBS

Economie

Aantal banen

Registratie

Jaarlijks

Gemeente / CBS

Arbeidsparticipatie

Registratie

Jaarlijks

Gemeente / CBS

Monitoring- en evaluatieplan cityring Tilburg - dinsdag 11 januari 2022

23