02 Visiedocument Horeca Tilburg 2023-2027

© Jostijn Ligtvoet

1

WELKOM IN TILBURG EEN VEELZIJDIGE, DUURZAME & BRUISENDE HORECA DICHTBIJ

2

VOORWOORD De horecasector heeft het enorm zwaar gehad de afgelopen jaren. De Corona-crisis was nog niet voorbij of de volgende crisis diende zich al weer aan. Ik ben onder de indruk van de veerkracht en flexibiliteit die de Tilburgse horeca heeft getoond en nog steeds toont. Ondernemerschap ten top! En het was goed om te zien dat de horeca zich ook zeer betrokken heeft gevoeld bij het opstellen van deze nieuwe horecavisie. Want horeca is belangrijk in Tilburg. Zij draagt bij aan de levendigheid in en de aantrekkelijkheid van onze stad . Zij is belangrijk voor onze economie, of het nu gaat om het aantrekken van bezoekers of het bieden van arbeidsplaatsen. Maar de horeca wil ook bijdragen aan duurzaamheid en inclusie, onderwerpen die mij na aan het hart liggen.

Deze horecavisie is samen met de stad ontstaan en we gaan hem ook samen met de stad uitvoeren. Want het onderzoek dat is gedaan geeft niet alleen aan waar nog groei zit in kwantiteit, maar ook in kwaliteit. Waar hebben onze bewoners en bezoekers nu eigenlijk behoefte aan? We willen transformeren van boodschappenstad naar verblijfsstad, dat is een opgave waar we samen voor staan. Deze horecavisie kijkt naar Tilburg als stad, maar ook naar 12 deelgebieden, elk met hun eigen identiteit. We willen dat het horeca-aanbod aansluit bij deze identiteit van de gebieden. Zodat er voor iedereen wat te kiezen valt. Ondanks dat de horecasector voor een aantal grote uitdagingen staat, kijk ik met vertrouwen naar de toekomst. Want samen bieden we deze uitdagingen het hoofd en zorgen we ervoor dat onze horeca toekomstbestendig is en blijft. Bas van der Pol Wethouder gemeente Tilburg

3

INHOUD Inleiding Uitgangspositie Trends en ontwikkelingen Stedelijke opgave Visie Ideaal beeld

5 7 12 14 16 23

Het horecabeleid bestaat uit vijf documenten: • Deze horecavisie, die tot stand is gekomen door het uitvoeren van kwantitatief én kwalitatief onderzoek. • Gebiedsprofielen met ontwikkelperspectief, als strategische uitwerking van deze visie • Een Onderzoeksrapportage, die de onderlegger vormt voor deze visie en de gebiedsprofielen. • Een Uitvoeringsprogramma • Een Ondernemershandleiding

“Met ambitie vanuit een stevige analyse aan de slag met goed gereedschap.”

4

© Jostijn Ligtvoet

5

INLEIDING Aanleiding

Proces

Het huidige beleid is verouderd en gaf een doorkijk tot en met 2020. Deze nieuwe beleidsnota kijkt vooruit met een vernieuwende gebiedsgerichte horecavisie voor de periode 2023 t/m 2027 waarbij het onze inzet is om het aanbod niet alleen op kwantitatieve wijze maar ook op kwalitatieve wijze aan te laten sluiten bij de vraag in een gebied.

De projectaanpak voor dit horecabeleid bestaat uit kwantitatief én kwalitatief onderzoek. Op basis hiervan geven we richting aan de gewenste horeca ontwikkeling per gebied: stabiliseren, toevoegen, verkleuren of terugdringen. Dit document is geen blauwdruk: horeca ontwikkeling blijft maatwerk. Als we het hebben over de mogelijkheid tot ontwikkeling, betekent dit niet direct toevoegen van horeca of uitbreiding in omvang. Ontwikkeling kan ook de ontwikkeling op kwaliteit of het verbreden van het horecamoment/ functies/ doelgroep betekenen.

Doel Met deze horecavisie geeft Tilburg richting aan de gewenste ontwikkeling van horeca voor de komende 5 jaar. Het ontwikkelperspectief met de daarbij behorende gebiedsprofielen vormen de strategische uitwerking van deze visie. Dit perspectief is het richtinggevend kader waarin we onze stip op de horizon schetsen. Daarbij realiseren we ons dat ons streefbeeld niet maakbaar is. Deze beweging naar de stad die we willen zijn doen we samen met ondernemers, vastgoedeigenaren en bewoners. Als stad van makers willen we ruimte bieden aan creativiteit en ondernemerschap om invulling te geven aan de vraag vanuit de stad. Voor het faciliteren van nieuw aanbod vormt deze horecavisie het fundament om keuzes te motiveren. Met deze horecavisie willen we verschraling van het aanbod voorkomen door niet teveel horeca toe te voegen en te zorgen voor een goede spreiding en differentiatie van het horeca aanbod, in aansluiting op de vraag. Samen met de stad

Dit is een beleidsnota met de stad voor de stad. Als we het hebben over de stad, dan hebben we het over heel Tilburg, inclusief dorpen en buitengebied. Samen met (vertegenwoordiging van) bewoners, (horeca)ondernemers, vastgoedeigenaren, studenten, KHN, de gemeente, centrummanagers, onderwijs en andere belanghebbenden zijn de Tilburgse horeca-ambities voor heel de stad en de gewenste horecaontwikkeling per gebied ontwikkeld.

We hebben Tilburg opgedeeld in 12 gebieden, vergelijkbaar met de indeling zoals gebruikt voor de woonprofielen en de wijkagenda’s. Voor deze visie heeft ook het Buitengebied een profiel gekregen, omdat dit gebied een eigen (horeca)doelgroep trekt vanwege natuurrecreatie. De 12 gebieden zijn vervolgens vanuit horecaperspectief te bundelen in vier schillen, elk met unieke functiemix en ontwikkelingen: Binnenstad, Oude Stad, Woonwijken buiten de ringbanen en de Dorpen en het Buitengebied. De identiteit, doelgroep, functies en ontwikkelingen per schil bepalen in combinatie met het huidige horeca aanbod de gewenste horeca ontwikkeling in relatie tot de stedelijke horeca-opgave. Iedere schil draagt bij aan de Tilburgse horeca-ambities. Het ontwikkelperspectief beschrijft de kansen voor de horeca en de gewenste horeca ontwikkeling, waarbij verbinding wordt gezocht met de stedelijke ontwikkelingsopgave, de gewenste bijdrage van de subgebieden en kansrijke locaties voor horeca ontwikkeling. Resultaat Het resultaat van het proces is uitgewerkt in deze horecavisie. De strategische uitwerking in de vorm van gebiedsprofielen met het daarbij behorende ontwikkelperspectief staat in een apart document.

6

UITGANGS POSITIE VANUIT HET DNA TILBURG, ANALYSE VRAAG-AANBOD, LANDELIJKE & TILBURGSE ONTWIKKELINGEN EN HORECATRENDS

© JOSTIJN LIGTVOET

7

DNA TILBURG

¹

¹ Citymarketing Tilburg

8

Iedereen staat op een andere manier in het leven en heeft dus andere behoeften

extravert Avontuur Out-of-the-box Inspiratie & innovatief Tegendraads Vegan Natuurwijn

harmonie gezellig!

vrijheid uniek! ego

Exclusiviteit Stijlvol & luxe Kwaliteit Naamsbekendheid Fruits de mer Bourgogne wijnen

Gezellige drukte Eigentijds Uitbundig In gezelschap Voor ieder wat wils Hippe hamburger

groep

controle tot in de puntjes

veiligheid herkenbaar introvert

Vertrouwd Vast adres Doe maar normaal Prijsbewust Laagdrempelig Dame blanche

HORECAPROFIELEN OM TE KOMEN TOT EEN KWALITATIEVE ANALYSE Naast het kwantitatieve onderzoek, waarbij voornamelijk is gekeken naar demografische gegevens, is er ook kwalitatief onderzoek gedaan. Hiervoor is gebruik gemaakt van het BSR (Brand Strategy Research) model om de vraag- en aanbodzijde in kaart te brengen aan de hand van leefstijlen en horecaprofielen. Met gebruik van het BSR model zorgen we voor een eenduidige werkwijze en krachtig definieerbare profielen. Soortgelijke modellen die ingaan op leefstijlprofielen zijn te herleiden tot dit model. Het BSR model ontrafelt de drijfveren van mensen en wat je moet doen om mensen in beweging te krijgen. Het model bestaat uit twee assen, de sociologische dimensie (horizontale as: ego-groep) en de psychologische (verticale as: introvert-extravert) dimensie. Zo ontstaan 4 kwadranten. In basis kent Nederland 4 leefstijlen met ieder hun eigen manier van in het leven staan: vrijheid, harmonieus, controlerend en veilig. Aan de hand van het BSR-model is de vraagzijde in kaart gebracht en weten we waar iemand zich het meest prettig voelt en naar welke horecaervaring iemand opzoek is. De dominante leefstijl betekent niet dat iemand uitsluitend op zoek is naar dezelfde kleur horecaprofiel, dit hangt onder meer af van het gezelschap, bezoekmotief en –moment. Daarnaast is de aanbodzijde middels bureau-en veldwerkonderzoek in kaart gebracht.

Het huidige horeca aanbod heeft een horecaprofiel toegekend gekregen op basis van vooraf gedefinieerde uitgangspunten waaronder de conceptmix en de dominante doelgroep die hiermee wordt aangesproken: • Online inventarisatie: uitstraling en gebruik website, beelden, tekst, menu, recensies • Offline inventarisatie: uitstraling en inrichting binnen & buiten, verhaal achter het concept

9

HORECA VRAAG EN AANBOD IN TILBURG Vraag inwoners Tilburg

Vraag bezoekers Tilburg

19% 33% 19%

Creatief, innovatief MKB

Nederland 18%

29%

30% Inwoners Midden-Brabant

24%

Studenten & young professionals

28%

Toerisme & zakelijke markt - focusdoelgroep toerisme is oranje (geel/rood)

De horecavraag komt vanuit de particuliere, zakelijke en toeristische markt. Dit is iedereen die woont, werkt, winkelt, recreëert en overnacht in Tilburg. Het primaire verzorgingsgebied van de horeca is Tilburg en het secundaire verzorgingsgebied is de rest van Midden-Brabant. Dit zijn de gemeenten Dongen, Gilze en Rijen, Goirle, Heusden, Hilvarenbeek, Loon op Zand, Oisterwijk en Waalwijk. Gebieden als de Binnenstad en het Buitengebied trekken ook bezoekers van buiten Midden-Brabant aan. Wat opvalt is dat de vraagzijde zich kenmerkt door een diversiteit in leefstijlen, terwijl het totale horeca aanbod minder divers is en vooral wordt gedomineerd door geel en groen aanbod. De dominante leefstijl van de Tilburgers is geel. Bezoekers aan Tilburg, veelal afkomstig uit Midden-Brabant, hebben voornamelijk een groen en blauwe leefstijl. Dominante leefstijl onder studenten en een groot deel van het MKB is rood. De rest van de zakelijke markt heeft een overwegend blauwe leefstijl. Tot slot is de focusdoelgroep leisure van Citymarketing en het accommodatiebeleid oranje (geel-rood). De ambitie van Citymarketing is om de komende jaren meer bezoekers te trekken. Omvang aanbod Er is op dit moment voldoende horeca-aanbod in kwantitatief opzicht. De horecadichtheid ligt wel iets lager ten opzichte van de benchmarksteden, maar niet significant.

Omdat de stad groeit in inwoners en bezoekersaantallen is er wel ruimte om horeca toe te voegen.

Totaal aanbod horeca Tilburg 4%

7%

Aanbod hotels 17%

50%

42%

17%

38% 25%

10

VRAAG EN AANBOD HOTELS IN TILBURG De vrijetijdseconomie is van groot belang voor Midden-Brabant, waarin grote spelers acteren zoals de Efteling en de Beekse Bergen, en met bekende natuurgebieden zoals de Loonse en Drunense Duinen. Ook Tilburg draagt bij aan het brede scala aan vrijetijdsvoorzieningen, met o.a. podia als 013 en Paradox, theaters, evenementen zoals de Tilburgse Kermis, de landschapsparken en met bijzonder cultureel aanbod zoals De Pont en het Textielmuseum. Een ruimvoldoende en divers hotelaanbod maakt een gebied of stad aantrekkelijk, niet alleen voor toeristen maar ook voor zakelijke en congresbezoekers. Op dit moment heeft Tilburg iets meer dan 700 kamers, verdeeld over 12 hotels. De hotels zijn verspreid in de gemeente gevestigd. In het Buitengebied rondom de dorpen staat de toeristische markt centraal. In de Binnenstad en grenzend aan de Binnenstad zien we dat naast de toeristische ook de zakelijke markt die Tilburg met de trein bezoekt centraal staat. Bezoekers die met de auto komen geven de voorkeur aan een locatie langs de snelweg. 60% van de hotelbezoekers heeft een zakelijk motief, 40% een toeristisch motief. Tilburg kent een relatief groot aanbod groene, traditionele hotels (50%)1.

²

Aanbod hotels 17%

Toerisme & zakelijke markt - focusdoelgroep toerisme is oranje (geel/rood)

1

De gemeente wenst het huidige hotelaanbod te ontwikkelen in aansluiting op de vraag. Met de verwachte groeiprognose van de toeristische markt is er enige ruimte voor ontwikkeling van hotels, in aansluiting op de geel-rode focusdoelgroep voor leisure en de blauwe zakelijke gast. Nieuwe hotels moeten iets toevoegen aan het bestaande aanbod. De gewenste transitie betekent ontwikkeling van hoger kwaliteitsniveau en verkleuring van het huidige aanbod naar diversiteit. Er is enige marktruimte voor rode concepten in de Binnenstad en voor kleinschalige initiatieven (B&B’s) met een onderscheidende rode, gele of blauwe profilering in het Buitengebied rondom de dorpen & natuur wanneer deze concepten geen locatie aan de snelweg beogen. Het hotelaanbod aan de snelweg is voldoende in omvang.

42%

17%

25%

Spreiding en kleuring horecaprofiel huidig hotelaanbod ≥ 5 kamers, kwalitatief onderzoek HTC 2022

11

TRENDS…

De 8 belangrijkste horecatrends: DUURZAAMHEID De consument is thuis bewust en begint het verschil te maken. Voedselverspilling kan niet meer. De vraag naar duurzame en gezonde gerechten buitenshuis neemt toe, maar minder sterk dan thuis. Buitenshuis staat zorgeloos genieten centraal; gezondheid en duurzaamheid spelen (nu nog) een ondergeschikte rol. Wel zien we de markt en horecaondernemer duurzaam ontwikkelen. Herbruikbare verpakkingsmaterialen in plaats van verpakkingsmateriaal met micro plastics. Circulair ontwerpen is geen trend, maar een gegeven. Minder dier op het menu, door de kwaliteit van de bereiding van groenten, vega & vegan. De weg naar duurzame energievoorziening vraagt naar innovatie vanuit de markt en overheid. In de uitvoering van energietransitie wordt er door bedrijven, leveranciers en gemeente samengewerkt om doelgericht resultaat te behalen. Er ontstaan nieuwe samenwerkingsvormen met energieleveranciers, installateurs en netbeheerders om techniek efficiënter in te zetten. Er wordt ontwikkeld in energieopwekking, productie en herwinning van energie, denk aan de toepassing van efficiënte warmtepompen. HYBRIDE HORECA & BLURRING Horeca onder druk zorgt voor het verbreden van services en multiflexibel aanbod: naast eropuit ook afhalen en bezorgen. Ook accommodaties blijven niet achter: rijksmonument wordt hotel.

Blurring, ofwel het mengen van functies is een ontwikkeling in met name detailhandel, die ook door horeca wenselijk wordt geacht. Synergie tussen foodservice & foodretail zet in stevig tempo door. Deze trend vraagt om voldoende flexibel beleid dat kan omgaan met mengvormen en nieuwe concepten, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan het beoogde ontwikkelperspectief. BEZORGERS & DARK KITCHENS In 2021 nam het aantal bezorg- en afhaallocaties met 34% toe t.o.v. januari 2020. Veel nieuwe aanbieders. Deel hiervan blijft ook na corona. De omzet van de bezorgmarkt steeg in 2021 met 37%. Gemak blijft een groeimarkt en de bezorgmarkt blijft. Dit heeft impact op bijvoorbeeld parkeervoorzieningen voor bezorgvoertuigen bij horecagelegenheden. Ook dark kitchens komen op. Dit zijn online aanbieders van maaltijden die zich uitsluitend richten op bezorgen en zich vestigen op relatief goedkope locaties waar geen horecabestemming nodig is. Niet alleen in de binnenstad, maar vaak juist op bedrijventerreinen. Naast dark kitchens vestigen dark stores zich in de binnenstad, zoals de flitsbezorgingsconcepten. DIGITALISERING Digitalisering versnelt door corona. Overal en altijd. Onze economie wordt meer en meer datagedreven en bedrijven ontwikkelen mee.

Technologie krijgt een prominente plek in de horeca: bestellingen middels QR-codes zijn normaal, vervanging personeelstaken, planningstool, datagedreven bestellingen, betalingstechnieken (currency’s). Digitalisering maakt inzetbaarheid van minder personeel mogelijk. Persoonlijke benadering gaat echter nooit veranderen in de horeca.

GEZONDHEID IN NIEUW PERSPECTIEF Corona heeft gezondheid in nieuw perspectief geplaatst, van lifestyle naar overleven. Eten en drinken is meer geworden dan iets wat de consument nuttigt om te kunnen functioneren. Functioneel gezond is belangrijker dan slank. Lokaal, biologisch, onbewerkt, informatie, antioxidanten, pro-biotics, koolhydraatarm, eiwitrijk. Goede kwaliteit en keuzevrijheid zijn het allerbelangrijkst. De vraag naar gezond, duurzaam, lokaal, onbewerkt en biologisch eten groeit. We zijn verbonden via apps en media voor gezondheid op maat. Eten & drinken is lifestyle. En we zien meer en meer de waarde in van gezonde fast casual concepten, HYGIËNE Door de corona pandemie is er een sterk groeiende vraag naar comfort en zichtbare hygiëne in de horecabranche. Hygiëne is een voorwaarde voor een ontspannen avond uit. Van onzichtbaar naar zichtbare beleving. Wat is de toekomst van het klassieke buffet? Gaan we over op het a la carte ontbijt in hotels? Ondernemen in de buitenlucht wordt een belangrijker verdienmodel. Seizoensbestendige terrassen in allerlei vormen winnen terrein, dat invloed kan hebben op de uitstraling van openbaar gebied. Aandachtspunt daarbij is de duurzame verwarming van de terrassen. UITDAGENDE ARBEIDSMARKT Door corona (ontslagen, onzekerheid en/of geen werk) is er een grote uitstroom uit de branche geweest.

Nu kampen bedrijven met enorme personeelstekorten. Personeel keert niet terug naar de horeca als gevolg van mindere arbeidsvoorwaarden en ongunstigere werktijden en door de algehele krapte op de arbeidsmarkt is er ook geen nieuwe aanwas van arbeidskrachten. Bedrijven zijn beperkt open: kleiner terras, ma-di dicht, geen lunch of diner, beperkte kaart. Met sluiting tot gevolg. OMDENKEN Door afnemende kwantitatieve behoefte aan winkelruimte neemt de leegstand in kerngebieden toe. Dit vraagt om herinrichting en het kwalitatief versterken van bestaande winkelgebieden en samenwerken met vastgoedeigenaren. Innovatief vermogen en aanpassingsvermogen van de ondernemer is een kritische succesfactor voor een financieel verantwoorde exploitatie. Specialisatie of juist totaal concept. Onderscheidend vermogen is de sleutel: opvallen, opvallen, opvallen. De markt is snel uitgekeken en zorgt ervoor dat de ontwikkelingen in het aanbod versnellen. Popup horeca beantwoord deze behoefte. Gasten, leveranciers en ondernemers experimenteren en dit zorgt voor ruimte voor nieuwe toetreders in de markt.

12

…& ONTWIKKELINGEN

De ontwikkelingen volgen zich op dit moment in een rap tempo op. De landelijke ontwikkelingen worden tijdens het intensieve traject van deze horecavisie per kwartaal herschreven.

Samenwerken in de horeca heeft de toekomst Om versnippering van het horecalandschap te voorkomen, is samenwerking tussen gemeente, vastgoedontwikkelaar en ondernemer fundamenteel.

LANDELIJKE ONTWIKKELINGEN

Groeiende demografie Krimp vindt plaats in noord- & zuidoost en zuidwest Nederland. De Randstad en Midden-Brabant groeit. In de periode 2015 – 2035 zal in Nederland sprake zijn van een bevolkingsgroei van 3,8%. Het aandeel ouderen in de bevolking neemt toe. Vergrijzing zorgt ervoor dat met name ouderen ervoor zorgen dat de toeristische en recreatieve bestedingen de komende jaren toenemen (+2,5%). Spannende economische tijden Het landelijk consumentenvertrouwen kent pieken en dalen maar is op dit moment laag. Horeca is de meest getroffen bedrijfstak in dalende consumentenvraag (-40,6% in 2020). Verschuiving in NL van horeca (-7 miljard, 2020) naar foodretail (+3 miljard). Verwacht wordt dat de koopkracht stagneert doordat lonen vertraagd reageren op de coronacrisis (+0,1% in 2022), of zelfs afneemt door de sterk stijgende prijzen. De inflatie 2022 komt naar verwachting uit op 8,7% en 3,9% in 2023. De onzekerheid door de oorlog in Oekraïne blijft groot. Omzetverwachting voor de horeca 2030 ligt op +25% van pre-coronajaar 2019. Vooral van restaurants: +35%, dranken +9%. Ontwikkeling van energieprijzen is zorgwekkend voor de industrie, met een gemiddelde prijsstijging van +86% (t.o.v. januari 2021). Dit komt door de hogere variabele leveringstarieven, welke in een jaar tijd met bijna +350% stegen bij een gemiddeld jaarverbruik.

ABN Amro verwacht dat de krapte op de gasmarkt de prijs hoog zal houden tot 2025-2026. Groeitempo horeca aanbod stagneert Verwachting is dat in 2022 de arbeidsmarktkrapte afneemt, maar dat in 2023 de economische gevolgen van de oorlog in Oekraïne, de inflatie en de dalende koopkracht zorgen voor onzekerheid. Deze onzekerheid heeft naar verwachting negatieve gevolgen op de arbeidsmarkt. Faillissementen zullen volgen.

TILBURGSE ONTWIKKELINGEN Toename potentiële horecagasten Het aantal inwoners in Tilburg groeit en Citymarketing heeft daarnaast een groeiambitie in het aantal bezoekers die naar Tilburg komen. Dit betekent dat er ruimte voor horeca ontwikkeling is in gebieden die een bredere doelgroep dan alleen eigen inwoners aantrekken. Daarnaast zet Tilburg in op het binden, boeien en laten blijven van studenten en starters. Dit zijn interessante doelgroepen voor de horeca. Het vertrek van 15-24 jarigen is momenteel hoger dan het aantal 15-24 jarigen dat zich vestigt in Tilburg, +28% t.o.v. Eindhoven. Interessante economische ontwikkelingen Verwacht wordt dat de beroepsbevolking in Tilburg aanhoudt zoals voorgaande jaren (50% van de totale bevolking), de werkgelegenheid blijft toenemen en daarmee de werkloosheid afneemt. Verwacht wordt dat het op dit moment relatief lage gemiddelde inkomen in Tilburg stijgt door de demografische ontwikkelingen. Ontwikkeling werkgelegenheid Tilburg

Economische groei daalt

Gemiddeld inkomen

130000 2,1

1,8

1,1

120000 110000

consumentenvertrouwen

producentenvertrouwen consumentenvertrouwen producentenvertrouwen

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

Koopkrachtontwikkeling

100000

2012

2022-2025

2011

4,0%

2018-2021

2010

2014-2017

2005,0 2005,0 2006,0 2006,0 2007,0 2007,0 2008,0 2008,0 2009,0 2009,0 2010,0 2010,0 2011,0 2011,0 2012,0 2012,0 2013,0 2013,0 2014,0 2014,0 2015,0 2015,0 2016,0 2016,0 2017,0 2017,0 2018,0 2018,0 2019,0 2019,0 2020,0 2020,0 2021,0 2021,0

35,0 35,0 25,0 25,0 15,0 5,0 15,0 -5,0 5,0 -15,0 -5,0 -25,0 -15,0 -35,0 -25,0 -45,0 -35,0 -45,0

Consument & Producentenvertrouwen Consument & Producentenvertrouwen

Samen met de stad wordt het wenselijk geacht op de plattegrond van de stad te bepalen waar we met elkaar in de toekomst horeca willen. We kijken niet alleen naar het stadshart, maar juist naar de omliggende gebieden. Het gezamenlijk belang is een complete gemeente. Dit betekent een aantrekkelijke en vitale binnenstad en complementaire, verbindende gebieden daaromheen. Met passende horeca en toeristisch/ leisure aanbod. Het gezamenlijk belang weegt op tegen eventuele korte-termijn pijn.

€ 35.000 € 30.000 € 25.000 € 20.000 € 15.000 € 10.000 € 5.000 €-

3,0% 2,0% 1,0% 0,0% 2015

2016

2017

2018

2019

2020

¹ CPB 2021-2022, CBS 2021-2022 ² Beleidsmonitor FSIN 2030

13

14

STEDELIJKE OPGAVE Deze visie is gebiedsgericht. Dit betekent dat er gebruik gemaakt wordt van de gebiedsgerichte kwaliteiten en potenties om Tilburg als vernieuwend en bruisend op de kaart te zetten. De eigen buurt is de basis, maar versterken van gebieden onderling door differentiatie en synergie staat voorop. Horeca draagt bij aan de aantrekkelijkheid van buurt, gebied en stad als geheel. Daarbij is het belangrijk om te benoemen wat wel kan en wat (nog) niet kan. In gebieden zoals Noord en Groenewoud is grote horeca-ontwikkeling in de komende vijf jaar hoogstwaarschijnlijk nog te vroeg. De visie maakt onderdeel uit van adaptief beleid: dit betekent dat we in gesprek blijven met de stad om samen verder werk te maken van deze ambities en dat we waar nodig bijsturen op de tactische uitvoering. Het is een domein in ontwikkeling: er kunnen acties en samenwerkingspartners bijkomen en afvallen maar er komen ook grote beïnvloedende factoren (van pandemie tot recessie) aan de orde of vallen af. Omdat er in vijf jaar veel kan veranderen met wisselingen en nieuwkomers, blijven we tussentijds meten of de uitvoering het gewenste resultaat heeft of dat we moeten bijsturen. Dit willen we bereiken: ➢ In aansluiting op de stedelijke ontwikkelingsstrategie sluit de mix van concepten en sectoren optimaal aan op de functie van het gebied waardoor levendigheid en leefbaarheid in balans zijn.

Het gebied wordt in relatie met de nabije omgeving gezien.¹ ➢ De focus ligt op het versterken van het huidige horeca aanbod door middel van verkleuring van bestaande horeca en op aangewezen plekken toevoeging van nieuwe horeca. Er is ruimte voor vernieuwende, duurzame en innovatieve concepten. Er zijn kansen voor horecaconcepten met een rood en blauw horecaprofiel. We zetten in op stedelijke allure door unieke en exclusieve concepten te stimuleren. ➢ De gebieden zijn complementair aan elkaar. We benutten per gebied de unieke identiteit en zoeken er naar een onderscheidend vermogen. We zetten daarbij in op sterkere gebiedsprofilering en op onderlinge verbinding tussen gebieden. ➢ We willen de Tilburgse horeca beter op de kaart zetten. Een veelzijdige, duurzame en bruisende horeca dichtbij. ➢ In aansluiting op de verdichtingsopgave en gebiedsontwikkelingen vergroten we het aanbod en de diversiteit. ➢ Met de groeiprognose van de toeristische marktvraag is het van belang hotels als visitekaartje van Tilburg mee te nemen in de horecavisie. Hotels zijn beeldbepalend voor Tilburg en voor het specifieke gebied waar het hotel gevestigd is. We focussen ons daarbij op hogere kwaliteit en diversiteit van het aanbod. ¹ Zie bijlage voor toelichting op de koppeling met stedelijke ontwikkelingsstrategie en aanpalend beleid

15

VISIE HIER WILLEN WE NAAR TOE MET ONZE TILBURGSE AMBITIES

© ANGELINA SWINKELS

16

VISIE DE TILBURGSE HORECA IN 2027 CREËERT MET ONS SAMEN BRUISENDE PLEKKEN VOOR EEN GROEIENDE BLOEIENDE STAD, BIEDT EEN GEDIFFERENTIEERD AANBOD VOOR EEN INCLUSIEVE STAD, KOMT MET VERNIEUWENDE INITIATIEVEN VOOR EEN DUURZAME STAD EN ZORGT VOOR BALANS TUSSEN

LEVENDIGHEID EN LEEFBAARHEID.

© FRANCA VAN DE SANDE

17

4 AMBITIES

Stedelijke opgave We zijn zuinig op horeca die er op dit moment is in de stad. Corona heeft een grote impact gehad. Tegelijkertijd neemt het aantal inwoners en bezoekers toe. Er is hierdoor beperkte marktruimte voor het toevoegen van horeca in gebieden die bijdragen aan de stedelijke opgave. Op een aantal gebieden zetten we juist in op het stabiliseren of verkleuren van het huidige aanbod middels stimulatie. De stedelijke opgave kent vier ambities, waarbij iedere ambitie bestaat uit twee pijlers. Deze 8 pijlers zijn richtinggevend voor de horeca ontwikkeling. Omdat er in vijf jaar tijd veel kan veranderen, blijven we in gesprek met de stad om met elkaar aan deze ambities te werken.

TILBURGSE HORECA

BRUISENDE KWALITEIT

DIFFERENTIATIE

DUURZAME INITIATIEVEN

BALANS

SOCIAAL X EXPERIMENTEEL = CREËREN VAN BETEKENISVOLLE VERBLIJFSPLEKKEN

COMPLEMENTAIRE GEBIEDEN = COMPLEET TILBURG

TOONAANGEVEND!

RUST & REURING IN BALANS

BLAUW-ROOD VISITEKAARTJE

HORECA IN KLEURRIJKE SMAKEN: WAT TE KIEZEN!

CREATIEVE PROEFTUIN MET VERNIEUWENDE INITIATIEVEN

PER GEBIED UNIEK AANBOD VERRIJKING WONEN, WERKEN, VERBLIJVEN

18

SOCIAAL X EXPERIMENTEEL = CREËREN BETEKENISVOLLE VERBLIJFSPLEKKEN

BRUISENDE KWALITEIT BLAUW-ROOD VISITEKAARTJE

Foto horeca Tilburg staat -als van oorsprong hardwerkende arbeidersstad- voor sociaal en experimenteel, een vermenigvuldiging die resulteert in creatie. Dit is voelbaar in de bourgondische, kwalitatieve, creatieve en innovatieve horeca aanbod met een rauw randje. Horeca is een belangrijk visitekaartje van de stad, waar inwoners en bezoekers in een belevenisvol en prettig verblijfsklimaat wonen, werken, verblijven en recreëren. De horeca staat voor Tilburgse eigenzinnigheid en vermaak op z’n Heerlijk Brabants. Alle Tilburgers zijn trots op de horeca in hun stad omdat iedereen zich bediend voelt in de behoeften. Het aanbod, de inrichting en de uitstraling verleidt, verbindt en laat de gast langer verblijven. De kwaliteit van de horeca voert de boventoon, de uitstraling versterkt het straatbeeld. Dit zorgt voor een aantrekkelijk voorzieningenniveau in de gebieden. Net als het creëren van een interessant woon/verblijfsmilieu en zakelijk vestigingsklimaat, draagt de horeca bij aan het boeien, binden en laten blijven van studenten en jonge mensen, van inwoners met rode en blauwe leefstijlen en van het zakelijk MKB. Er zijn bruisende innovatieve verblijfsconcepten in betekenisvolle ontwikkelgebieden in de stad, buiten de prominente horecapleinen en dichtbij de woonomgeving.

Soms zijn deze gekoppeld aan voorzieningen, maar dit kunnen ook fraaie of karaktervolle omgevingen zijn waar mensen elkaar ontmoeten. Deze unieke concepten zijn als pinpoints herkenbaar in de stad en geven als unusual suspects identiteit aan de verschillende gebieden. Horecaontwikkeling naar bruisende kwaliteit betekent niet per definitie méér horeca, maar kan ook ontwikkeling in kwaliteit, profiel, categorie en het verbreden van de doelgroep of horecamomenten op de dag betekenen.

19

COMPLEMENTAIRE GEBIEDEN = COMPLEET TILBURG

DIFFERENTIATIE HORECA IN KLEURRIJKE SMAKEN: WAT TE KIEZEN!

Tilburg is een stad waar iedereen zichzelf mag zijn en kan zijn door een diversiteit aan aanbod van horeca, leisure en blurring concepten. Tilburg gaat voor een diverse en inclusieve stad: aantrekkelijk voor diverse leeftijden, levensfasen, bestedingsruimte en achtergrond. Iedereen heeft één of meerdere favoriete horeca-concepten voor verschillende doeleinden en momenten van de dag of week. De Tilburgse horeca vertegenwoordigt inclusiviteit en is continu alert op de aansluiting bij diverse leefstijlen en voorkeuren. Er is aandacht voor all day horeca, met levendigheid overdag én ‘s avonds. Straten, pleinen en natuur bieden een gevarieerd aanbod met horeca in kleurrijke smaken. Gezellig én een tikkeltje rauw. Gebieden hebben een heldere identiteit: het ene gebied is voor ieder wat wils en sluit aan bij een brede doelgroep, het andere gebied biedt een specifiek aanbod dat gericht is op één of twee doelgroepen. Er ontstaat een stad met onderscheidende deelgebieden in aanbod en uitstraling. Tilburgers hebben wat te kiezen en weten waar ze mogen zijn voor welke behoefte. In 15 minuten verplaats je je gemakkelijk op de fiets naar passende horeca in de nabijheid. Het totaal aanbod van horeca in de 4 schillen is complementair, zorgen tezamen voor de gewenste differentiatie en maakt dat er een compleet horeca aanbod in Tilburg is dat aansluit bij de vraag.

Differentiatie betekent niet automatisch meer horeca. We zetten in op het voorkomen van verschraling.

20

TOONAANGEVEND!

DUURZAME INITIATIEVEN

CREATIEVE PROEFTUIN MET VERNIEUWENDE INITIATIEVEN

Op basis van de stedelijke ontwikkelingsstrategie komen er tot 2040 ca. 25.000 woningen bij in de stad. Aantrekkelijk voor zowel onze huidige inwoners als nieuwe Tilburgers: gericht op toekomstbestendig wonen. De groei van Tilburg moet op een evenwichtige en duurzame wijze plaatsvinden. Placemaking krijgt een prominente rol. Dit biedt kansen voor gebiedsgerichte horeca ontwikkeling waarbij de horeca als katalysator van het gebied fungeert. Horeca moet gepast landen op plekken waar daar behoefte aan en marktruimte voor is. De ontwikkelingen in de Spoorzone en Piushaven zijn hier aansprekende voorbeelden van. Tilburg loopt voorop in het besturen van haar stad op het schaalniveau van wijken, buurten en dorpen. In de gewenste horeca ontwikkeling staan levendigheid & leefbaarheid centraal voor een duurzame toekomst. Op bepaalde plekken als het Buitengebied betekent dit behoefte aan het toevoegen van horeca, in andere gebieden zoals de Piushaven betekent dit inzet op stabilisatie. Ieder gebied heeft een in omvang passend en kwalitatief voorzieningenniveau. De Tilburgse horeca is toonaangevend in duurzame initiatieven die bijdragen aan de toekomstbestendigheid van de horeca en aan de uitstraling en het imago van de duurzame stad van makers in de transitie naar een circulaire economie.

Het horeca aanbod is divers, eigentijds, origineel, gezond en multicultureel, en exploiteert toekomstbestendig met oog voor mens, milieu en volgende generaties. Vernieuwende, krachtige initiatieven krijgen een podium om andere (horeca)ondernemers te inspireren. De stad omarmt initiatieven voor de duurzamere transitie in operatie en inrichting zoals energiebesparing en reductie van voedselverspilling. Horeca speelt een grote rol in de duurzame ontwikkeling van de stad door verbindingen en ontmoetingen tussen Tilburgers in een duurzame, toekomstbestendige omgeving mogelijk te maken. De sterke verbinding tussen de horeca en detailhandel is essentieel, evenals de samenhang met evenementen, cultuur, sport en onderwijs. De horeca ondernemer volgt de duurzame trend, creëert en biedt een proeftuin waar Tilburgers en bezoekers enthousiast van worden en geïnspireerd door raken.

21

RUST & REURING IN BALANS

BALANS PER GEBIED UNIEK AANBOD VERRIJKING WONEN, WERKEN, VERBLIJVEN Vanuit haar stedelijke ontwikkelingsstrategie zoekt Tilburg continu naar een optimale balans tussen levendigheid en leefbaarheid. Hierbij kijken we integraal naar de functies en kwaliteiten van een gebied, evenals de gebiedsgebruikers (wonen, werken, verblijven, recreëren). Het DNA van het gebied wordt versterkt door een optimaal aanbod van differentiatie in horecasectoren en concepten, kwaliteit en vernieuwende duurzame initiatieven dat van meerwaarde is voor de doelgroep. De optimale functiemix is per gebied anders: het ene gebied heeft aantrekkingskracht op heel Tilburg, het andere gebied bediend vooral de eigen inwoners. Dit betekent dat ieder gebied een eigen uitstraling en identiteit heeft, waarbij horeca een grotere of ondersteunende rol in neemt. Het horeca aanbod verrijkt het totaal aanbod van woningbouw, stadsparken, sporten speelvoorzieningen, markten, evenementen en uitgaanscentra in kleurrijke smaken. Complementair aan het winkelaanbod en gecombineerd met leisure waar mogelijk. De identiteit per gebied is helder en uitnodigend en de gebieden zijn onderling goed met elkaar verbonden. De focus ligt op het versterken van concepten voor een heldere gebiedsprofilering.

In aansluiting op de verdichtingsopgave wordt het aanbod en de diversiteit in de daartoe aangewezen ontwikkelgebieden vergroot, zoals het Museumkwartier, Kenniskwartier, Winkellinten en de groene Landschapsparken. Horeca ontwikkeling draagt in deze ontwikkelgebieden bij aan de stedelijke opgave voor deze gebieden. Tezamen zorgt dit ervoor dat we gebieden aantrekkelijk maken en houden om onze inwoners en bezoekers te blijven boeien en verbinden.

22

IDEAAL AANBOD BEELD

© 013STRAATJES.NL

23

24

Deze visie is strategisch uitgewerkt in een ontwikkelperspectief met richtinggevende kaders. De basis hiervoor vormen de 12 gebiedsprofielen. Deze hebben wij op basis van functies samengevoegd tot 4 ‘gebiedsschillen’. Voor deze 4 schillen hebben we een ontwikkelperspectief opgesteld, met daaraan gekoppeld strategische kaders. De gebiedsprofielen en het ontwikkelperspectief staan in een separaat document.

© FRANCA VAN DE SANDE

25