02 Startnotitie Agenda Anti-Discriminatie Tilburg 2024-2028

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Startnotitie

Naam project

Anti-discriminatieagenda Tilburg

Bestuurlijk opdrachtgever

Esmah Lahlah

Ambtelijk opdrachtgever

Louis Teunissen

Opdrachtnemer

Remy Kalalo

Aanleiding

Inleiding Sinds november 2021 is de Beleidsnota Inclusie van kracht. Tegen de achtergrond van de Tilburgse superdiverse samenleving hanteren we de uitgangspunten dat iedereen zichzelf moet kunnen zijn, volwaardig onderdeel van de samenleving moet zijn en moet kunnen meedoen en veilig en weerbaar moet kunnen zijn. Deze uitgangspunten nemen we serieus. Met inbreng van Tilburgers vanuit de culturele diversiteit, LHBTIQ+ gemeenschap, leven met een beperking en vrouwenemancipatie hebben we opgaven vastgesteld om verandering teweeg te brengen. Het betekent dat we de daad bij het woord voegen om verder te bouwen aan een inclusieve organisatie en een inclusieve samenleving. Naar aanleiding van de raadsbrief en bijbehorende Voortgangsrapportage Inclusie is het onderwerp Aanpak en anti-discriminatie aan de orde geweest in een informatie- en een raadsdebat. In deze bijeenkomsten stond discriminatie centraal en de vraag of de huidige maatregelen voldoen en welke voorbeelden in het land richtinggevend voor Tilburg zouden kunnen zijn. Hierna volgde de motie Agenda Antidiscriminatie Tilburg die de raad tijdens de behandeling van de perspectiefnota 2024 op 10 juli jl. aanvaardde. In deze motie roept de raad het college op: 1.

Een strategische antidiscriminatie-agenda op te stellen als onderdeel van de inclusienota, naar voorbeeld van Utrecht, Rotterdam en Amersfoort, met tenminste aandacht voor de volgende onderwerpen: • voorbeeldgevende rol van de gemeente • discriminatie op de arbeidsmarkt • discriminatie op de woningmarkt • discriminatie in het onderwijs • discriminatie in de wijken • discriminatie in de horeca

en dit voor te leggen aan de raad ter besluitvorming uiterlijk in 2024 Q2;

Pagina 1 van 6

2.

Deze antidiscriminatie agenda samen met partners en inwoners vorm te geven, waarbij via deze verkenning meer aandacht voor dit onderwerp komt;

3.

De raad actief te informeren en te betrekken bij het proces rondom de agenda antidiscriminatie;

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Startnotitie

4.

In kaart brengen wat financiële consequenties zijn en deze eventuele financiële consequenties betrekken bij het eerstvolgende integrale afwegingsmoment;

Achtergrond De interventies die deel uitmaken van het beleid om van Tilburg een inclusieve stad te maken is aan de voor een belangrijk deel gericht op het creëren van meer wederzijds begrip en om mensen naar elkaar toe te laten bewegen. Daarbij hoort een proces van de lange adem, waar makkelijke oplossingen voor meer diversiteit en inclusie niet voor het oprapen liggen. Het creëren van diverse en inclusieve omgevingen waar onderling begrip en respect de basis vormen, verspreidt zich als het ware als een olievlek. Een ander deel van inclusie is de aanpak van discriminatie. Hoewel het tegengaan van discriminatie een vanzelfsprekend onderwerp is als we het hebben over inclusie, is er extra aandacht nodig voor de daadwerkelijke aanpak ervan. Discriminatie is strafbaar en schadelijk. Een aantal projecten zijn we dan ook gestart in het kader van het inclusiebeleid, naast de wettelijke taak die we hebben voor het handhaven van een antidiscriminatievoorziening. De anti-discriminatieagenda zal in het verlengde van de beleidsnota inclusie bestaan en meer focus aanbrengen om discriminatie aan te pakken. Stand van zaken De noodzaak voor het in gang zetten van het project wordt ook zichtbaar in de cijfers en trends rond discriminatie.

Uit recente gegevens van het CBS1 blijkt dat 11 procent van de Nederlandse bevolking, vooral uit groepen met een migratieachtergrond, zich gediscrimineerd voelt. Tilburg is geen uitzondering op deze trend. In de Voortgangsrapportage 20222 staan resultaten van een inwonersenquête, waaruit blijkt dat in 2022 16,5 procent zegt wel eens gediscrimineerd te zijn geweest. Ook hier zijn de meeste gevallen van discriminatie gericht op etnische achtergrond (32%). Nog eens 21% gaf aan vanwege huidskleur te zijn gediscrimineerd. Een percentage van 19% gaf aan gediscrimineerd te zijn vanwege het geslacht en 18% vanwege leeftijd. Daarna volgde seksuele geaardheid (10,2%), geloof/levensbeschouwing (9,5%), Handicap (6%) en Burgerlijke staat (3,7%). Als we ons richten op de situaties waarin inwoners zeggen te zijn gediscrimineerd, noemt 31,6% de woonomgeving en 30,7% noemt ‘op het werk’. 22,6% zegt bij het uitgaan, 21,5% bij een sollicitatie en 20,8% in de winkel. 17,1% zegt gediscrimineerd te zijn in het onderwijs. Voorbeelden in het land In andere grote steden - Utrecht, Amersfoort en Rotterdam - is er al een anti-discriminatieagenda. In de presentatie van het kennisplatform inclusief samenleven (KIS)3 tijdens de informatiesessie anti-discriminatie (15 mei 2023) van de gemeenteraad, werden de goede voorbeelden van 1

1,6 miljoen mensen voelden zich vorig jaar gediscrimineerd (cbs.nl) Voortgangsrapportage 2022: 03 Magazinepagina's uitvoeringsprogramma.pdf (tilburg.nl) 3 Presentatie Movisie: Workshopzaal 1: Lokaal antidiscriminatiebeleid, hoe doe je dat? (notubiz.nl) 2

Pagina 2 van 6

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Startnotitie

bovengenoemde gemeenten toegelicht. Hierin werd onder andere benoemd hoe andere gemeenten zich ook specifiek richtten op bepaalde gemeenschappen en sectoren en zodoende een goed beeld kregen van wat er speelt en op welk domein. Op basis hiervan formuleren de gemeenten beleid op het voorkomen en aanpakken van discriminatie en steun bieden aan de slachtoffers.

Resultaat

Ontwikkeling van een strategische anti-discriminatieagenda met concrete interventies, en met aandacht voor thema's als arbeidsmarkt, woningmarkt, onderwijs, wijken en horeca in samenwerking met partners en aan de hand van ervaringsverhalen van inwoners van Tilburg. Het projectresultaat zal tot stand komen door gedetailleerde input op grond van diverse persoonlijke achtergrondkenmerken, waarvan bekend is dat ze een reden kunnen zijn voor discriminatie (culturele diversiteit, leven met een beperking, LHBTIQ+, vrouwenemancipatie en leeftijd) en vanuit gemeenschappen over ervaringen met discriminatie. Deze input halen we op door middel van stads- en/of groepsgesprekken. Bovendien betrekken we de instanties, instellingen en organisaties die in de gesprekken worden genoemd die een sleutelfunctie hebben in het bieden van een oplossing. Met deze informatie stellen we een agenda op, waarin we de bestaande infrastructuur tegen het licht houden. Gebaseerd op antidiscriminatieprogramma's van andere steden zal ook de gemeente Tilburg op basis van de resultaten van de stads- en of groepsgesprekken en wetenschappelijk onderzoek interventies ontwikkelen om deze toe te passen in de relevante sectoren van onze stad. N.B.

De motie roept tegelijkertijd op om een Agenda Antidiscriminatie voor te leggen aan de gemeenteraad ter besluitvorming én deze onderdeel te laten zijn van de Inclusienota (die de raad al eerder heeft vastgesteld, waarmee besluitvorming een collegebevoegdheid zou zijn). Gezien het belang dat de raad eraan hecht, stellen we een aparte Agenda op voor de raad, die we inhoudelijk laten aansluiten op de uitgangspunten van de Beleidsnota Inclusie.

Beoogd effect

We willen discriminatie uitbannen uit de Tilburgse samenleving. Hoewel we ons realiseren dat ‘het streven naar 0 discriminatie’ een ideaalbeeld is, kunnen we niet met minder genoegen nemen dan te streven naar een omgeving waarin iedereen veilig is om zichzelf te zijn.

Aanpak

1. Inwonersparticipatie en het betrekken van partners: voor dit project gaan we actief in gesprek met diverse gemeenschappen binnen Tilburg. Net als bij het opstellen van de beleidsnota Inclusie, halen we verhalen van inwoners op aan de hand van stads- en/of groepsgesprekken. Met deze gesprekken halen we ervaringen en verhalen van Tilburgers op, zodat we allereerst kunnen begrijpen hoe discriminatie in verschillende sectoren en plekken plaatsvindt. Vervolgens kunnen we,

Pagina 3 van 6

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Startnotitie

wederom met betrokkenen uit diverse gemeenschappen én sectoren concrete interventies formuleren en ontwikkelen. Dit betekent dat de aanpak twee fasen kent. Fase 1, betreft a) het ophalen van ervaringen van betrokkenen uit diverse gemeenschappen die te maken hebben met discriminatie en b) het ophalen van ervaringen van betrokkenen uit diverse sectoren waar discriminatie plaatsvindt. Als gaandeweg blijkt dat we ook sectoren moeten betrekken die niet expliciet in de motie worden genoemd, zullen we deze ook meenemen in het onderzoek. Voor fase 1 worden gesprekken met afzonderlijke groepen georganiseerd. In deze gesprekken ligt de nadruk op luisteren en ervaringen delen en ophalen, met als doel het begrijpen van hoe en waar discriminatie plaatsvindt. Fase 2, betreft het komen tot interventies om discriminatie te voorkomen of tegen te gaan, op basis van de opgehaalde ervaringen uit fase 1. Voor fase 2 worden wederom stads- en/of groepsgesprekken georganiseerd, maar dan met vertegenwoordigers van diverse gemeenschappen én sectoren samen (of gelijktijdig). In deze gesprekken ligt de nadruk op samen ontwikkelen. Hierbij moeten we waakzaam zijn om niet louter met de 'usual suspects' in gesprek te gaan. De verschillende vertegenwoordigers van de gemeenschappen en sectoren moeten in contact staan met diverse groepen uit hun achterban.

Zo waarborgen we dat we een zo'n breed mogelijk beeld krijgen vanuit de gemeenschappen en sectoren. De gesprekken vragen specifieke voorbereiding om een veilige en open sfeer te creëren voor betrokkenen. Dit betekent dat we met aandacht inzetten op een passende uitnodiging, de juiste gespreksleider, een locatie en tijdstip die aansluiten bij de doelgroep en een werkvorm die de deelnemers uitnodigt tot delen. De gesprekken worden opgetekend in het eigen taalgebruik van de deelnemers en zij krijgen het verslag ook eerst te zien alvorens het verder gebruikt wordt. Dit is met name voor het onderwerp discriminatie belangrijk om ervoor te zorgen dat men zich veilig en comfortabel genoeg voelt om (vaak gevoelige en persoonlijke) verhalen te delen. We hebben hier te maken met groepen die zich kwetsbaar opstellen, we moeten hier discreet mee omgaan. Hierbij is het van belang dat we ons bewust zijn van onze rol als gemeente. Tijdens de eerste fase zullen we aanwezig zijn voor de introductie, maar niet bij het daadwerkelijke gesprek. Dit doen we om ervoor te zorgen dat deelnemers zich veilig genoeg voelen om open te zijn over hun ervaringen. Tijdens de tweede fase zijn deze gesprekken anders van aard. Hierbij is onze aanwezigheid nodig om het in gang zetten van interventies te bespreken. We gaan in gesprek met: i.

Verschillende culturele groepen, verschillende etnische achtergronden (bijvoorbeeld via Full Colour Tilburg, For Our Community, GVGT) ii. Religieuze gemeenschappen (bijvoorbeeld via het Ronde Tafelhuis, de religieuze organisaties)

Pagina 4 van 6

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Startnotitie

iii. iv. v.

De LHBTIQ+ gemeenschap (bijvoorbeeld via COC, Qult, Jong&Out, GSA’s) Mensen met een beperking (bijvoorbeeld via TOG) Inwoners over leeftijdsdiscriminatie (via onze netwerken die kennis hebben van leeftijdsdiscriminatie)

2. Informatie verzamelen: in deze gesprekken streven we ernaar om verschillende inzichten te krijgen in hoe en óf men discriminatie ervaart binnen specifieke domeinen zoals: i. Onderwijs ii. Horeca iii. Huizenmarkt iv. Arbeidsmarkt v. In de wijken 3. Voorbeeldrol gemeente: bij het opstellen van de anti-discriminatieagenda om discriminatie in diverse sectoren te bestrijden, moeten we zelf als gemeente als voorbeeld dienen. Het is daarom van groot belang om te begrijpen wat deze voorbeeldfunctie precies inhoudt. We moeten kritisch kijken wat het beeld is van de gemeente van inwoners en partners. Terugkoppeling hierover kunnen we onder andere vergaren uit stads- en/of groepsgesprekken. 4. Tussentijdse rapportage: gedurende het project koppelen we onze bevindingen terug aan de gemeenteraad, zodat de raad op de hoogte blijft van de voortgang en eventuele tussentijdse inzichten. Na fase 1 delen we de tussenrapportage en na fase 2 de eindrapportage. 5. Eindproduct: aan de hand van de verzamelde informatie en inzichten stellen we de antidiscriminatieagenda op. In Q3 streven we ernaar om deze agenda ter besluitvorming voor te leggen aan de betrokkenen. Deze aanpak waarborgt een grondige, brede en inclusieve benadering van het vraagstuk en betrekt zowel de gemeenschap van Tilburg als de gemeentelijke organisatie zelf bij het zoeken naar oplossingen en verbeteringen.

N.B.: om tot een goed resultaat te komen van de anti-discriminatieagenda is er een tweetal aandachtspunten. • Ten eerste brengt het onderzoek naar de genoemde sectoren inherente risico's met zich mee. Voor een geslaagde opzet en uitvoering van ons onderzoek is het belangrijk dat er vanuit deze sectoren een open houding wordt aangenomen en dat er actief wordt deelgenomen aan het proces. Een gebrek aan of afwezigheid van medewerking kan het onderzoek belemmeren en de uitkomsten negatief beïnvloeden. • Ten tweede: We moeten ons realiseren dat de anti-discriminatieagenda en de beleidsnota inclusie in elkaars verlengde liggen. Het karakter van de nieuwe Agenda zal vooral bepaald worden door concrete, vastomlijnde interventies. Aan de andere kant hebben we ook behoefte aan de processen die tijd nodig hebben om inclusievere omgevingen te scheppen en die eigen zijn aan ‘Inclusie’ (denk aan de herdenking

Pagina 5 van 6

Vertrouwelijkheidsniveau: Intern

Startnotitie

slavernijverleden en de dialoog in de stad, de zoektocht naar een diverser en inclusiever personeelsbestand, etc.). Dit vereist duidelijkheid over in welk kader we discriminatie ter sprake brengen en in welk kader inclusie. Ook hier zullen we bij stil staan.

Werkorganisatie Betrokkenen extern Termijnen van uitvoering Einddatum rapportage Procedure besluitvorming Capaciteit, kosten en dekking Relatie met andere Projecten

Pagina 6 van 6

Afdeling Sociaal onderzoeker en procesbegeleider.

Q1 2024 – Q3 2024

Medio 2024 n.t.b. aan de hand van nog te verschijnen Raadsplanning 2024

Middelen/werkbudgetten à €85.000 Ondersteuning (projectmanager) -

Beleidsnota Inclusie Aanpak Straatintimidatie Regenboogplan Actieplan Inclusieve Organisatie Gemeente Tilburg Communicatieplan Inclusie Veilige Steden