02 Raadsvoorstel Herziening bestedingsdoelen klimaatfonds 11-9

Voorblad Raadsvoorstel Herziening bestedingsdoelen klimaatfonds Datum college: Portefeuillehouder: Afdeling: Behandelend ambtenaar:

10 september 2024 Yusuf Çelik Betrokken portefeuillehouder: Programma Energietransitie M. Louweret

Rik Grashoff

Samenvatting Uw raad heeft in november 2018 de Reserve Investeringsfonds Klimaat (hierna: Klimaatfonds) ingesteld door vaststelling van de programmabegroting 2019. Dit investeringsfonds met een initiële omvang van €20 miljoen heeft als doel om een klimaattransitie tot stand te brengen die bijdraagt aan een klimaatneutraal, klimaatbestendig en circulair Tilburg. In juli 2019 heeft het college besloten om criteria vast te stellen om aanvragen aan te toetsen. In mei 2020 is door het college de Regeling klimaatfonds vastgesteld als nadere uitwerking van de vastgestelde criteria. Bij het sluiten van het akkoord ‘Meer voor elkaar’ is afgesproken om voor de energietransitie duidelijke tussendoelen voor 2030 te stellen en te onderzoeken hoe het klimaatfonds kan worden ingezet -rekening houdend met kansen van cofinanciering- om maximaal rendement te leveren. Tevens is in mei 2020 een aanvullende storting van €23 miljoen in het klimaatfonds afgesproken. Deze storting is geëffectueerd bij de programmabegroting 2023. De afgelopen periode heeft het klimaatfonds een zeer waardevolle bijdrage geleverd aan de positieve klimaatontwikkeling in Tilburg door tientallen projecten te ondersteunen. Er resteert per 31 december 2028 nog circa € 13, 1 miljoen in het klimaatfonds (Bijlage 1).

De inzichten en ervaringen van de afgelopen jaren en de afspraak uit het akkoord ‘Meer voor elkaar’ vragen om een herziening van de bestedingsdoelen voor het Klimaatfonds (en daarmee van de werkwijze voor het fonds). Daarom heeft het college op 10 september jl. besloten om de Regeling klimaatfonds in te trekken waardoor nieuwe aanvragen niet meer in behandeling worden genomen. Met dit voorstel stellen we aangescherpte bestedingsdoelen voor, voor het budget dat resteert na afronding van alle lopende aanvragen.

Collegebesluit Het college stelt de raad voor om: 1. het budget binnen het klimaatfonds dat resteert na afronding van alle lopende aanvragen, en al reeds gemaakte reserveringen, naar verwachting zo’n € 13,1 miljoen, alleen open te stellen voor majeure collectieve ontwikkelingen, waarbij 70% wordt gereserveerd voor de energietransitie, 15 % voor klimaatadaptatie en 15 % voor circulaire economie; 2. de volgende bestedingsdoelen voor het resterende budget in het klimaatfonds te hanteren: Onttrekkingen voor de energietransitie dienen bij te dragen aan de aangescherpte (tussen)doelstellingen die separaat in oktober 2024 aan uw raad ter besluitvorming zijn voorgelegd; Onttrekkingen voor klimaatadaptatie dienen bij te dragen aan de doelstellingen zoals opgenomen in de in 2020 vastgestelde uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Koel Tilburg; Onttrekkingen voor circulaire economie dienen bij te dragen aan de doelstellingen zoals opgenomen in het huidige uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025, of aan het geactualiseerde uitvoeringsprogramma dat naar verwachting begin 2025 aan uw raad ter besluitvorming wordt aangeboden.

raad 2024_1656 definitief.docx

1

Raadsvoorstel Herziening bestedingsdoelen klimaatfonds Aanleiding Uw raad heeft in november 2018 de Reserve Investeringsfonds Klimaat (hierna: klimaatfonds) ingesteld door vaststelling van de programmabegroting 2019. Dit investeringsfonds met een initiële omvang van €20 miljoen heeft als doel om een klimaattransitie tot stand te brengen die bijdraagt aan een klimaatneutraal, klimaatbestendig en circulair Tilburg. In juli 2019 heeft het college besloten om criteria vast te stellen om aanvragen aan te toetsen. In mei 2020 is door het college de Regeling klimaatfonds vastgesteld als nadere uitwerking van de eerder vastgestelde criteria. Bij het sluiten van het akkoord ‘Meer voor elkaar’ is afgesproken om voor de energietransitie duidelijke tussendoelen voor 2030 te formuleren. Deze doelen zijn in oktober separaat aan uw raad aangeboden ter besluitvorming. Het klimaatfonds kan een bijdrage leveren om de genoemde doelen te halen. We onderzoek hoe we het klimaatfonds zo kunnen inzetten dat we maximaal financieel en maatschappelijk rendement behalen. Hierbij kijken we onder andere naar de kansen van cofinanciering met landelijke en Europese middelen, omdat we zien dat er veel fondsen en subsidies beschikbaar zijn gekomen. Tevens is in mei 2022 een aanvullende storting van €23 miljoen in het klimaatfonds afgesproken. Deze storting is geëffectueerd bij de programmabegroting 2023.

Vanuit het klimaatfonds zijn de afgelopen periode tientallen projecten ondersteund. Dit betreffen externe projecten, waaronder de ontwikkeling van een zonnepark op de geluidswal aan de Dr. Bloemenlaan en de klimaatadaptieve inrichting van Campus 013. Maar ook interne projecten, waaronder de uitvoering van een witgoedregeling en een verkenning naar een vijfde generatie warmte-koude net in Tilburg-Zuid. Daarmee heeft het klimaatfonds een zeer waardevolle bijdrage geleverd aan de positieve klimaatontwikkeling in Tilburg. Er resteert per 31 december 2028 nog circa € 13,1 miljoen in het klimaatfonds (zie bijlage 1). De inzichten en ervaringen van de afgelopen jaren en de afspraak uit het akkoord ‘Meer voor elkaar’ vragen om een herziening van de bestedingsdoelen voor het Klimaatfonds (en daarmee van de werkwijze voor het fonds). Daarnaast heeft de Tilburgse Rekenkamer naar aanleiding van een onderzoek over de energietransitie de aanbeveling gedaan om concretere doelstellingen voor de energietransitie te formuleren en helder te maken welke budgetten gekoppeld zijn aan de projecten. Deze aanbevelingen zijn door het college en uw raad overgenomen. Daarom heeft het college op 10 september jl. besloten om de Regeling klimaatfonds in te trekken waardoor nieuwe aanvragen niet meer in behandeling worden genomen.

Met dit voorstel beogen we aangescherpte bestedingsdoelen vast te stellen voor het budget dat resteert na afronding van alle lopende aanvragen.

Beoogd effect We hebben als doel gesteld om een klimaatneutraal Tilburg in 2050 te realiseren. In het akkoord ‘Meer voor elkaar’ is het klimaatfonds expliciet benoemd als instrument dat een bijdrage kan leveren aan het behalen van dit doel. Ook is in het akkoord opgenomen dat we na het stellen van tussendoelen voor de energietransitie in 2030 het klimaatfonds zo inzetten dat we deze tussendoelen kunnen halen.

Voorstel 1.

2.

Het budget binnen het klimaatfonds dat resteert na afronding van alle lopende aanvragen, naar verwachting zo’n € 13,1 miljoen, alleen openstellen voor majeure collectieve ontwikkelingen, waarbij 70% wordt gereserveerd voor de energietransitie, 15% voor klimaatadaptatie en 15% voor circulaire economie; De volgende bestedingsdoelen hanteren voor het resterende budget in het klimaatfonds: Onttrekkingen voor de energietransitie dienen bij te dragen aan de aangescherpte (tussen)doelstellingen die separaat in oktober 2024 aan uw raad ter besluitvorming zijn voorgelegd; Onttrekkingen voor klimaatadaptatie dienen bij te dragen aan de doelstellingen zoals opgenomen in de in 2020 vastgestelde uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Koel Tilburg;

raad 2024_1656 definitief.docx

-

2

Onttrekkingen voor circulaire economie dienen bij te dragen aan de doelstellingen zoals opgenomen in het huidige uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025, of aan het geactualiseerde uitvoeringsprogramma dat naar verwachting begin 2025 aan uw raad ter besluitvorming wordt aangeboden.

Argumenten 1.1 €3,7 miljoen is naar verwachting voldoende om alle lopende aanvragen te kunnen behandelen Momenteel hebben we nog 9 initiatieven (externe initiatiefnemers) en 6 aanvragen in behandeling van 3 interne initiatiefnemers en 3 externe initiatiefnemers. De aanvragen worden conform de huidige regeling Klimaatfonds beoordeeld en volgens de gebruikelijke procedure ter besluitvorming voorgelegd. Budget dat resteert na het afhandelen van alle lopende aanvragen, naar verwachting zo’n € 13,1 miljoen, wordt volgens de verdeelsleutel 70%/15%/15% gereserveerd voor respectievelijk de energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie. 1.2 Het instellen van een verdeelsleutel over de klimaatopgaven is wenselijk Door het resterende klimaatfondsbudget te reserveren over de verschillende klimaatopgaven zorgen we voor meer voorspelbaarheid in aanvragen en meer focus op de doelstellingen van de verschillende opgaven. Daarmee dwingen we onszelf kritisch te zijn op waar we het klimaatfonds voor in willen zetten. 1.3 Deze verdeelsleutel over de klimaatopgaven is het meest passend De aangescherpte (tussen)doelstellingen voor de energietransitie zijn mede gebaseerd op een analyse van de huidige en in voorbereiding zijnde projecten en initiatieven en de bijbehorende dekking. Hieruit volgt een grote financiële vraag om de benodigde energieprojecten te kunnen realiseren.

Zoals afgesproken in het akkoord ‘Meer voor elkaar’ onderzoeken we hoe we het klimaatfonds hiervoor in kunnen zetten. Tegelijkertijd zien we ook de behoefte voor financiële slagkracht voor de opgaven klimaatadaptatie en circulaire economie. De uitgaven uit het klimaatfonds tot nu toe richten zich voor circa 60% op de energietransitie, circa 25% op klimaatadaptatie en circa 15% op circulaire economie. Daarbij moet de kanttekening worden gemaakt dat dit zowel interne als externe bestedingen zijn. Voor het herziene klimaatfonds stellen we, rekening houdend met de te realiseren doelen, beschikbare budgetten elders, in voorbereiding zijnde projecten en de uitvoeringskracht van de opgaven een verdeelsleutel voor van 70%/15%/15% over respectievelijk de energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie. 1.4 Bij majeure collectieve ontwikkelingen kunnen we beter sturen op het realiseren van onze doelen De afgelopen jaren hebben we vooruitgang geboekt in de klimaatopgave. Maar een versnelling is noodzakelijk om onze doelen te realiseren. Om die versnelling te realiseren zijn majeure collectieve ontwikkelingen noodzakelijk zoals de aanleg van publieke infrastructuur of het bieden van ondersteuning aan grote groepen Tilburgers om het eigen gebouw te verduurzamen. Daarbij kijken we ook naar kansen van cofinanciering met landelijke en Europese middelen.

Door het klimaatfonds voortaan alleen open te stellen voor dit soort grootschalige ontwikkelingen of collectieve regelingen, en niet meer voor individuen, kunnen we beter sturen op waar we de middelen voor in zetten en beter verantwoorden op hoe de inzet van onze middelen bijdraagt aan het realiseren van onze doelen. Hiermee kunnen we meer impact maken, wat bijdraagt aan het versnellen en realiseren van onze doelen. 2.1 De bestaande en/of geactualiseerde doelstellingen voor de drie klimaatopgaven vormen een goede basis om onttrekkingen aan te toetsen De afgelopen periode hebben we de doelen voor de energietransitie geactualiseerd, waarbij concrete doelen zijn opgenomen, te weten: Hoofddoel een CO2 neutraal Tilburg in 2050. Tussendoel 55% CO2 reductie in 2030 ten opzichte van 1990. De netto uitstoot bedraagt in 2030 maximaal 450 kton CO2. Vier strategische doelen t.a.v. het gebruik van energie op het grondgebied van Tilburg, hernieuwbare opwek van energie, een robuust energiesysteem en een rechtvaardig energiesysteem Een CO2 neutrale gemeentelijke organisatie in 2045.

raad 2024_1656 definitief.docx

3

Deze doelen zijn opgenomen in een Doelenboom. Deze zijn reeds in oktober separaat aan uw raad ter besluitvorming aangeboden. In de in 2020 vastgestelde uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Koel Tilburg bevat een zestal doelstellingen die nog altijd relevant en actueel zijn, te weten: Een gevarieerd, natuurlijk en vitaal buitengebied; Robuuste groenblauwe structuren; Een koele woonomgeving; Nieuwbouw die het voorbeeld stelt; Klimaatbestendige bedrijventerreinen; Klimaatbewustwording en koel gedrag. De huidige doelen voor de opgave circulaire economie zijn uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025. De belangrijkste hiervan zijn: Vanaf 2023 besteden we alle gemeentelijke bouwprojecten aan met circulaire principes; In 2025 wordt 70% van het huishoudelijk afval en het Kantoor, Winkel en Diensten afval (KWD) gerecycled; In 2030 gebruiken we 50% minder primaire grondstoffen dan in 2014; Gemeente Tilburg is in 2045 volledig circulair. Momenteel wordt gewerkt aan een actualisatie van de doelen en het bijbehorende uitvoeringsprogramma. Deze worden naar verwachting begin 2025 ter besluitvorming aangeboden aan uw raad. De bestaande doelstellingen vormen een goede basis om onttrekkingen uit het klimaatfonds aan te toetsen.

Zodra bestaande doelstellingen worden geactualiseerd, zoals voor de opgave circulaire economie in voorbereiding is, vormen die het kader voor onttrekkingen. Het revolverende karakter van het fonds, financieel dan wel maatschappelijk, blijft behouden.

Kanttekeningen en gewogen alternatieven Er zijn geen alternatieven afgewogen anders dan bij de argumenten beschreven.

Niet beïnvloedbare risico’s We voorzien geen noemenswaardige risico’s.

Kosten en dekking Aan het voorstel zijn geen kosten verbonden. Ter informatie is in Bijlage 1 een overzicht weergegeven van het verloop en de stand van het klimaatfonds per 28 augustus 2024. De verwachte stand per 31 december 2028 bedraagt € 13,1 miljoen. Alle toekenningen zijn hierin meegerekend op basis van de bedragen zoals opgenomen de besluiten, met uitzondering van enkele verstrekte leningen. Bij leningen gaan we er vanuit dat deze worden terugbetaald en drukken dus niet op de stand van het fonds.

Uitvoering Conform de bepalingen bij de oprichting van het klimaatfonds blijven onttrekkingen plaatsvinden op basis van collegebesluiten. Over de besteding van de middelen wordt achteraf aan uw raad verantwoording afgelegd via de reguliere P&C-cyclus.

Participatie Participatie is niet van toepassing bij dit besluit.

raad 2024_1656 definitief.docx

4

Communicatie Over het intrekken van de regeling klimaatfonds naar aanleiding van het collegebesluit heeft reeds communicatie plaatsgevonden. Zowel via de webpagina’s over het klimaatfonds op www.tilburg.nl en www.duurzamertilburg.nl als rechtstreeks met initiatiefnemers. Bij deze voorgestelde besluiten is geen verdere communicatie van toepassing.

Evaluatie Over de besteding van de middelen wordt conform het oorspronkelijke besluit van juli 2019 achteraf verantwoording afgelegd aan de raad via de reguliere P&C-cyclus.

Bijlagen 1 - Stand Reserve Investeringsfonds Klimaat d.d. 28 augustus 2024

Tilburg, 10 september 2024 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris,

de burgemeester,

raad 2024_1656 definitief.docx

5

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit 1.

2.

Het budget binnen het klimaatfonds dat resteert na afronding van alle lopende aanvragen, naar verwachting zo’n € 13,1 miljoen, alleen open te stellen voor majeure collectieve ontwikkelingen, waarbij 70% wordt gereserveerd voor de energietransitie, 15% voor klimaatadaptatie en 15% voor circulaire economie; De volgende bestedingsdoelen te hanteren voor het resterende budget in het klimaatfonds: Onttrekkingen voor de energietransitie dienen bij te dragen aan de aangescherpte (tussen)doelstellingen die separaat in oktober 2024 aan uw raad ter besluitvorming zijn voorgelegd; Onttrekkingen voor klimaatadaptatie dienen bij te dragen aan de doelstellingen zoals opgenomen in de in 2020 vastgestelde uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Koel Tilburg; Onttrekkingen voor circulaire economie dienen bij te dragen aan de doelstellingen zoals opgenomen in het huidige uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025, of aan het geactualiseerde uitvoeringsprogramma dat naar verwachting begin 2025 aan uw raad ter besluitvorming wordt aangeboden;

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 18 november 2024. de griffier,

voorzitter,