02 Bijlage 1 Rapport 'Verluwing Cityring Tilburg' (009436_20210830_N1_03)
Tekst van het document
VERLUWING CITYRING
ONDERZOEK & ANALYSE Advies voorkeursvariant Beoordeling varianten 30 augustus 2021
Opdrachtgever
Gemeente Tilburg
Kenmerk
009436.20210830.N1.03
Projectleider Goudappel
Pascale Willems
Status
Definitief
Titel rapport
Datum publicatie
Projectteam Goudappel
© Copyright Goudappel
Verluwing Cityring Tilburg | Onderzoek en Analyse
30 augustus 2021
Suzanne Spapens, Danique Gommers
Inhoud Inleiding4 1. Samenvattend - advies
7
2. Van negen naar drie varianten
15
2.1
Co-creatie met BMT en Linten
2.2
Trechter 2: Kwantitatieve beoordeling
2.2
Trechter 1: Kwalitatieve beoordeling
3. Beoordeling drie kansrijke varianten 3.1
Algemeen effect van de drie varianten
3.1.1 3.1.2
Verschuiving van de verkeersstromen
3.1.3
Verandering routes heeft beperkt effect op reistijden naar de
3.1.4
Effect op economisch functioneren
3.1.5
Robuustheid van de varianten
Effect per variant
3.1.1
3.3
B.1
Presentatie webinar verkeersonderzoek
B.3
Presentaties co-creatie-sessies
B.2
Knip Heuvel
3.1.2
Knip Piusplein
3.1.3
Knip Bisschop Zwijsenstraat
Aanvullende maatregelen 3.3.1
Noordhoekring in twee richtingen
3.3.2
Rechtsafverbod Koopvaardijstraat
Presentatie webinar koopstromenmodel bijeenkomst 1: 25 februari 2021 bijeenkomst 2: 25 maart 2021
23
bijeenkomst 3: 28 april 2021 bijeenkomst 4: 26 mei 2021
B.4
Verslagen co-creatie-sessies bijeenkomst 1: 25 februari 2021
Effect op intensiteiten Cityring
binnnenstad
3.2
Bijlageboek
bijeenkomst 2: 25 maart 2021 bijeenkomst 3: 28 april 2021 bijeenkomst 4: 26 mei 2021
B.5
Presentatie info-avond Cityring
B.7
Quick scan parkeren drie varianten
B.6
B.8
Achtergrondinformatie - beoordeling vier varianten Visualisatie schetsen
Inleiding Tilburg groeit. Er komen meer woningen, meer winkels, meer werkgelegenheid en meer recreatiemogelijkheden. Deze ontwikkelingen
zijn een goede zaak voor de stad, maar betekenen ook meer autoverkeer. De Cityring is steeds meer een barrière geworden tussen de
binnenstad en bijvoorbeeld de Piushaven en de Spoorzone. Voor de ontwikkeling van de binnenstad wordt het noodzakelijk om het verkeer te beperken tot verkeer dat er echt moet zijn. Daarnaast vormt de komst van het Stadsforum een directe aanleiding om iets te doen aan het doorgaande autoverkeer over de Cityring. Het Raadsbesluit Netwerkanalyse (d.d. 1 februari 2021) stelt:
1.
Op basis van de netwerkanalyse de volgende lijnen vaststellen voor verdere concretisering: a.
Optimaliseren van de tangenten, oftewel het beter benutten van de buitenring voor vrachtverkeer en voor doorgaand autoverkeer, waarbij er met prioriteit gewerkt wordt aan de voorbereiding voor betere aansluitingen van de tangenten op het bovenregionale en het landelijke hoofdwegennet en op termijn de maximumsnelheid van 80 naar 100 km/h wordt verhoogd.
b.
Transformeren van de ringbanen en de Burgemeester Baron van Voorst tot Voorstweg tot een nieuwe binnenring als verdeler van het stedelijke autoverkeer en daarvoor de knooppunten Hasseltrotonde en spoorviaduct Ringbaan-Oost aan te pakken en daartoe in 2021 een voorbereidingskrediet aan de raad voor te leggen.
c.
Integreren van de gehele Cityring in een kwalitatieve en leefbare openbare ruimte met gegarandeerde bereikbaarheid van de binnenstad voor bewoners, bezoekers en bevoorrading, waarbij zodanige maatregelen getroffen worden dat er sprake is van een maximumsnelheid van 30 km/h en waarbij uiterlijk in 2023 op de zuidelijke Cityring nog maximaal 8.000 auto’s per etmaal rijden.
2.
De middellange en lange termijn programmering zoals opgenomen in de netwerkanalyse, meenemen in de discussie over de verstedelijkingsopgave en daarmee direct de koppeling te maken met het T-MIP, de P&C cyclus en het MJP.
4
Verluwing Cityring - 1 september 2021
De gemeente Tilburg heeft Goudappel BV gevraagd om,
Leeswijzer
vanuit Tilburg en belangrijke stakeholders stichting
Goudappel voor een voorkeursvariant. Vervolgens gaat hoofdstuk
als onderdeel van het participatietraject, met een kernteam Binnenstadsmanagementteam (BMT) en stichting Tilburgse Linten (Linten), te komen tot kansrijke varianten die antwoord geven
op het onderdeel Cityring uit het Raadsbesluit Netwerkanalyse.
De beoordeling gebeurt op integrale wijze, zowel kwalitatief als
kwantitatief en in nauwe samenwerking met de gemeente, BMT en
Linten. Het onderzoek en de beoordeling van de varianten is terug te vinden in het bijlagenboek.
Dit rapport bevat in het eerste hoofdstuk het advies van
2 in op het participatieproces en hoe er getrechterd is van
negen naar drie kansrijke varianten. Hoofdstuk 3 beschijft de
beoordeling van deze drie varianten meer in detail. Daarbij wordt eerst ingegaan op de algemene effecten van de drie varianten,
ongeacht de locatie van de knip. Daarna behandelt het hoofdstuk de specifieke effecten per variant. Tot slot gaat het hoofdstuk in op de aanvullende maatregelen.
Impressie Stadsforum.
Verluwing Cityring - 1 september 2021
5
1
SAMENVATTEND ADVIES Dit hoofdstuk beschrijft het advies van Goudappel voor een voorkeursvariant voor de Cityring. Om te komen tot het advies is enerzijds rekening gehouden met de effecten van de verschillende varianten. Anderzijds weegt ook het resultaat van het participatieve proces mee. Een variant is pas écht kansrijk als deze, naast de positieve effecten voor de binnenstad, ook op een breed draagvlak kan rekenen vanuit bewoners en ondernemers in de binnenstad.
Twee voorstelbare principes met drie maakbare varianten Het participatieve proces met BMT en Linten leidde niet tot één maar tot drie maakbare varianten, die antwoord geven
op het Raadsbesluit Netwerkanalyse. De drie varianten zorgen
Principe 1
knip op de oostflank t.h.v. de Heuvel
alle voor meer dan de helft minder autoverkeer op de plek
waar het Stadsforum komt én ze zijn uitvoerbaar op de korte termijn.
Het succes van de drie varianten zit in het onderbreken van de grote (doorgaande) verkeersstroom, circa 10.000 voertuigen per dag, die via de Heuvelring naar de Paleisring rijden. Het
principe van twee van de drie varianten is om deze stroom te onderbreken op de oostflank van de Cityring (bij de Heuvel of op het Piusplein). De derde variant hanteert een ander
Principe 1
knip op de oostflank t.h.v. het Piusplein
principe, waarbij de Cityring in stand blijft. De (doorgaande) verkeersstroom wordt dan onderbroken op de Bisschop Zwijsenstraat.
In elk van de drie varianten is het uitgangspunt dat op de oosten zuidflank van de Cityring een maximumsnelheid geldt van 30 km/h en dat wordt teruggegaan van twee rijstroken naar één rijstrook.
Bij deze lage snelheid, een minder grote oversteeklengte en
minder dan 8.000 voertuigen per dag zijn verkeerslichten op de oost- en zuidflank niet langer noodzakelijk.
8
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Principe 2
Cityring blijft in stand
knip t.h.v. de Bisschop Zwijsenstraat
Knip Bisschop Zwijsenstraat in combinatie met rechtsafverbod Koopvaardijstraat als advies Gezien de effecten van de varianten én de resultaten uit het
De variant met een knip op de Bisschop Zwijsenstraat kan op
op korte termijn de knip Bisschop Zwijsenstraat uit te voeren.
in stand blijft, blijven de meeste routes naar de binnenstad
participatieve proces houdt het advies van Goudappel in om
Naast dat deze variant de randvoorwaarden uit het Raadsbesluit Netwerkanalyse haalt, kan de variant ook rekenen op een breed draagvlak vanuit de binnenstad.
De knip op de Bisschop Zwijsenstraat, in combinatie met een rechtsafverbod op de Koopvaardijstraat, zorgt voor een
Stadsforum waar minder dan 8.000 voertuigen per dag rijden.
draagvlak rekenen vanuit BMT en Linten. Omdat de Cityring
ongewijzigd. Wat ondernemers voornamelijk zorgen baart, zijn veranderende routes. Uit de enquête in de stad (1.988 keer
ingevuld) blijkt dat 70% van de geënquêteerden het eens is met het voornemen te verluwen in de binnenstad. Daarnaast is er
draagvlak voor alle drie de varianten, maar de knip op de Bisschop Zwijsenstraat is meer algemeen aanvaard.
Daarnaast zorgt het wegnemen van de linksafbeweging
Tot slot biedt de variant naar de toekomst toe mogelijkheden:
veiligheidsvoordelen voor het fietsverkeer op het Stadsforum.
Omdat bij een knip op de Bisschop Zwijsenstraat de Cityring
van de Cityring naar de Bisschop Zwijsenstraat voor rust en
Het fietsverkeer kruist in de huidige situatie de aansluiting met de Bisschop Zwijssenstraat in twee richtingen. Aandachtspunt hierbij is dat bussen en taxi’s in de toekomst nog wel linksaf mogen.
De ruimtelijke kans in deze variant houdt in dat over de gehele
lengte van de oost- en zuidflank één rijstrook kan worden
ingesteld. Het aantal voertuigen dat nog over de oostflank rijdt,
het alsnog instellen van een knip op de oostflank blijft mogelijk. in stand blijft en een doorgaande route mogelijk blijft over de
Heuvelring, Paleisring en Schouwburgring, bestaat het risico dat op de langere termijn het aantal voertuigen op het Stadsforum
weer toeneemt. Als dit gebeurt, blijft het mogelijk een knip op de oostflank in te stellen om de doorgaande route via de Cityring er volledig uit te halen.
is wel hoger dan bij de twee andere varianten, maar in het geval van een knip op de Bisschop Zwijsenstraat is er geen verkeer in twee richtingen nog op (onderdelen) van de oostflank om de parkeervoorzieningen bereikbaar te houden.
Verluwing Cityring - 1 september 2021
9
Een knip op de Heuvel mogelijk nodig op de langere termijn Op de langere termijn bestaat de mogelijkheid dat het aantal voertuigen op de
Cityring weer toeneemt. Of dit daadwerkelijk gebeurt, is onzeker en afhankelijk van
de ruimtelijke ontwikkelingen, (fasering van) infrastructurele maatregelen elders in de stad en in hoeverre een mobiliteitstransitie van autogebruik naar meer lopen, fietsen en openbaar vervoer zich doorzet.
Als blijkt dat het aantal voertuigen op het Stadsforum weer toeneemt (tot meer dan
8.000 voertuigen per dag), biedt de variant met een knip op de Bisschop Zwijsenstraat nog de mogelijkheid om verder te verluwen. Door alsnog een knip te realiseren op de oostflank.
Impressie ruimtelijke
ontwikkelingen in de Spoorzone.
10
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Het advies van Goudappel is om dat te doen door
het realiseren van een knip op de Heuvel. Deze knip
onderbreekt de (doorgaande) verkeersstroom over de
Cityring volledig én biedt mooie bijkomende ruimtelijke kansen om de binnenstad beter aan elkaar te hechten, daar waar daaraan behoefte is. De Korte Heuvel, het Heuvelplein en het Veemarktkwartier worden beter
met elkaar verbonden, omdat hier alleen nog fiets- en
busverkeer rijdt. De oversteekbaarheid verbetert en het
verblijfsklimaat krijgt een positieve impuls. De ruimtelijke kansen bij een knip op het Piusplein zijn kleiner vanwege de huidige bebouwing en functies aan het Piusplein. Een knip op de Heuvel zorgt er wel voor dat een
aantal routes naar de binnenstad zullen veranderen. Hoewel de berekeningen niet aantonen dat dit leidt
tot sterke toenames van reistijden, met uitzondering van de route naar parkeergarage Heuvelpoort, is er wel een inspanning op het gebied van
parkeerverwijzing nodig. Automobilisten maken een keuze voor een parkeergarage op de Ringbanen, in plaats van op de Cityring. Daarnaast zal deze
variant door de routewijzigingen om een wat langere gewenningsperiode vragen.
Impressie Heuvelring voor en na de ingreep op de Cityring (knip op de Heuvel, het Piusplein of de Bisschop Zwijsenstraat).
Verluwing Cityring - 1 september 2021
11
Aanvullende maatregelen: Koopvaardijstraat en Noordhoekring Uit het participatieproces komen twee maatregelen naar voren, aanvullend op een knip. Er is onderzocht in hoeverre deze een bijkomende bijdrage leveren aan de verluwing van de binnenstad. Het gaat om een rechtsafverbod op de Koopvaardijstraat en het instellen van tweerichtingsverkeer op de Noordhoekring al dan niet in combinatie met tweerichtingsverkeer op de Gasthuisring. Rechtsafverbod Koopvaardijstraat nodig, niet alleen voor het Stadsforum Het rechtsafverbod op de Koopvaardijstraat is een maatregel die nodig is bij een knip op de Heuvel en een knip op de Bisschop Zwijsenstraat om minder dan 8.000 voertuigen per dag op het
Stadsforum te halen. In het geval van een knip op het Piusplein is de aanvullende maatregel niet nodig om de randvoorwaarde te halen.
De analyses tonen aan dat het rechtsafverbod, naast een afname
van verkeer ter hoogte van het Stadsforum, ook een positief effect heeft op de Piushaven als doorgaande route naar de Cityring. De
verkeersdruk op de Havendijkroute halveert door deze maatregel, waarmee een groot deel van de leefbaarheidsproblemen in de Piushaven wordt opgelost (verkeersveiligheid en -lawaai).
Er kan daarbij invulling worden gegeven aan de uitwerking van de
onlangs vastgestelde visie Piushaven. Daarom geldt het advies om deze maatregel hoe dan ook te nemen, ongeacht de keuze voor een van de drie locaties voor de knip.
12
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Piushaven, bron: piushaven.nl
Noordhoekring in twee richtingen niet noodzakelijk
30 km/h op de Noorhoekring heeft een positief effect
Uit de analyses blijkt dat de aanvullende maatregel waarbij
Het instellen van 30 km/h en het terugbrengen naar één rijstrook
noodzakelijk is om de intensiteitsgrens van 8.000 voertuigen per
de inrichting als de vormgeving van de Noordhoekring, de
tweerichtingsverkeer wordt ingesteld op de Noordhoekring niet
dag ter hoogte van het Stadsforum te halen. Bij het instellen van
een knip verschuift er bijna geen verkeer van de oost- en zuidflank naar de Noordhoekring.
Daarnaast toont data aan dat de relatie over de Cityring naar
van de Noordhoekring heeft wel een positief effect op zowel
verkeersveiligheid en het verblijfsklimaat. De maatregel duwt
verkeer, dat over de Noordhoekring rijdt, voornamelijk naar de Ringbaan-West, die nu een sneller alternatief biedt.
Korvel erg klein is. In het geval van een knip op de Bisschop
Onderzoeken, monitoren en evalueren
autobereikbaarheid van Korvel, omdat in dat geval de Cityring in
Op wegen waar duidelijk een negatief effect verwacht wordt
Zwijsenstraat is er zelfs geen enkel risico op verminderde stand blijft.
Tot slot zorgt het tweerichtingsverkeer voor toenames van verkeer
op de Lange Schijfstraat. De toename wordt nog groter als ook de Gasthuisring tweerichtingsverkeer wordt. Dit zorgt voor meer dan 10.000 voertuigen per dag op de Lange Schijfstraat.
Daarom geldt het advies om geen tweerichtingsverkeer in
te stellen op de Noordhoekring, ook niet in combinatie met
en problemen ontstaan als gevolg van de knip op de Bisschop
Zwijsenstraat, is het belangrijk om aan de voorkant maatregelen te nemen om dit effect te verminderen of op te lossen. Op een
aantal wegen is niet helder of de toenames daadwerkelijk zo sterk zijn als berekend in de modellen. Bij deze wegen is een goede
monitoring belangrijk. Wanneer uit de monitoring blijkt dat sprake is van een toename die zorgt voor problemen, is het nodig om alsnog maatregelen te nemen.
tweerichtingsverkeer op de Gasthuisring.
Verluwing Cityring - 1 september 2021
13
2
VAN NEGEN NAAR DRIE VARIANTEN In een participatief proces met stichting Binnenstadsmanagementteam (BMT) en stichting Tilburgse Linten (Linten) zijn mogelijke varianten eerst breed opgehaald. Een kwalitatieve en kwantitatieve beoordeling in vier co-creatie sessies leidden tot drie kansrijke varianten die antwoord geven op het Raadsbesluit Stadsforum.
1 FEBRUARI 2021
JANUARI
2.1 Co-creatie met BMT en Linten Raadsbesluit
het raadsbesluit Netwerkanlayse d.d. 1 februari 2021, is in RaadsbesluitNa opdracht van de Raad, een participatief proces opgestart met
Netwerkanalyse
BMT en Linten. Het doel van dit proces is om vanuit de uitkomst
van de netwerkanalyse en vanuit de kaders uit het raadsbesluit te
9 varianten komen tot maakbare varianten voor de Cityring. Hiertoe zijn twee
Kwalitatieve beoordeling door experten en De verslagen van de bijeenkomsten zijn terug te vinden in het ervaringsdeskundigen bijlagenboek.(BMT / Linten) Webinar verkeersmodel en koopstromenmodel
Aan het begin van het participatieproces zijn twee inhoudelijke
4 varianten webinars gehouden om de deelnemers inhoudelijk mee te nemen
APRIL-MEI 2021
4 varianten
APRIL-MEI
inhoudelijke webinars en vier digitale co-creatie sessies gehouden
om varianten op te halen en te trechteren naar kansrijke varianten.
MAART 2021
MAART
9 varianten
16
Vier co-creatie sessies
Verluwing Cityring - 1 september 2021
in de modellen die zijn ingezet bij de netwerkanalyse en die ook
Beoordeling aanvullen en aanscherpen voor het beoordelen van de varianten van belang zijn. Deelnemers kregencijfers in de webinars een uitgebreide toelichting op de werking met kwantitatieve van het verkeersmodel en het koopstromenmodel. Er is antwoord gegeven op vragen zoals: Wat is de input? Waarmee is (geen)
3 kansrijke varianten rekening gehouden? Wat is de output?
3 kansrijke varianten
Trechteren naar kansrijke variant(en)
opgesteld om nader te analyseren en inhoudelijk te verdiepen.
gegeven op waar de stromen op de Paleisring (ter hoogte van
paragraaf 2.2.
De eerste co-creatie sessie was informatief. Er is een toelichting het Stadsforum) vandaan komen en waar ze naartoe gaan. Dit is
De toelichting bij deze eerste trechtering is terug te vinden in
belangrijke input om kansrijke varianten te bedenken.
De kwantitatieve beoordeling van de vier overgebleven
Deelnemers hebben vervolgens de tijd gekregen om samen
een vierde en laatste sessie is een verdieping op een aantal
met de achterban varianten in te brengen. In totaal zijn negen
varianten ingebracht. Deze zijn eerst kwalitatief op hoofdlijnen
beoordeeld. Vervolgens zijn deze besproken tijdens een tweede co-creatie sessie. Gezamenlijk zijn vier kansrijke varianten
varianten was onderwerp van de derde co-creatie sessie. In beoordelingsaspecten gepresenteerd en zijn drie kansrijke
varianten overgebleven. Toelichting op de trechtering van vier varianten naar drie kansrijke varianten is onderwerp van paragraaf 2.3.
Impressie co-creatie sessie verluwing Cityring Tilburg in samenwerking met BMT en Linten (Korvel | Besterd)
Verluwing Cityring - 1 september 2021
17
2.2 Trechter 1: Kwalitatieve beoordeling Negen ingestuurde varianten
De aspecten die het meest van belang zijn: -
Eén rijstrook en 30 km/h op de oost- en zuidflank van de
ingestuurd. In de basis gaan al deze varianten uit van het instellen
-
Intensiteiten zuidelijke Cityring, ter hoogte van het
Cityring. Welke maatregelen exact in elk van de negen varianten
-
Vanuit het BMT en de Tilburgse Linten zijn na de eerste
informatieve co-creatie sessie negen verschillende varianten
van één rijstrook en 30 km/h op de oost- en zuidflank van de zijn voorgesteld, is terug te vinden in het bijlagenboek en samengevat in de tabel op de volgende pagina.
Beoordeling met name op randvoorwaardelijke aspecten
-
Cityring.
Stadsforum, minder dan 8.000 voertuigen per dag. Technisch uitvoerbaar op korte termijn in 2023.
Hulpdiensten, bussen en taxi’s kunnen van de gehele Cityring gebruik maken.
Bevoorrading van winkels, horeca en ondernemingen blijft gegarandeerd.
De negen varianten zijn beoordeeld op een kwalitatieve wijze
Van negen naar vier varianten
Goudappel en deskundigen van de gemeente Tilburg. Daarin
niet verder mee te nemen naar de kwantitatieve beoordeling.
en op hoofdlijnen tijdens een werksessie met adviseurs van
is rekening gehouden met al de beoordelingsaspecten, zoals weergegeven in paragraaf 2.3 op pagina 16.
Na de tweede co-creatie sessie, is besloten om vijf varianten
De varianten zijn in deze trechtering omwille van verschillende redenen afgevallen. Sommige varianten zijn bijvoorbeeld
vanwege complexiteit niet uitvoerbaar op de korte termijn.
Het samenvattende overzicht van de negen varianten en de trechtering is te zien in de tabel hiernaast.
18
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Variant 1A. Eén rijstrook, 30 km/h 1B. Eén rijstrook, 30 km/h, Noordhoekring in twee richtingen
2A. Knip op de Heuvel
Omschrijving •
Eén rijstrook en 30 km/h op de zuid- en oostflank*
•
Eenrichtingsverkeer
•
Eenrichtingsverkeer, met uitzondering van de Noordhoekring
•
Afsluiting Heuvelplein
•
Eenrichtingsverkeer, met uitzondering van de Heuvelring richting parkeergarages en voor bevoorrading.
•
2B. Knip op de Heuvel, Noordhoekring in twee richtingen
3. Knip op het Piusplein
4. Knip op de Heuvel en de Paleisring
5. Knip Paleisring ter hoogte
6. Loskoppelen richting
Meenemen als mogelijk kansrijke variant
Meenemen als mogelijk kansrijke variant
Afsluiting Heuvelplein
Niet meenemen naar vervolg vanwege gelijkenis
•
Eenrichtingsverkeer, met uitzondering van de Heuvelring richting parkeergarages en
met de varianten 2A en 3 (variant zal gelijkwaardige
voor bevoorrading en met uitzondering van de Noordhoekring
effecten hebben), wel mogelijk kansrijk
•
Afsluiting Piusplein
Meenemen als mogelijk kansrijke variant, met
•
Eenrichtingsverkeer, met uitzondering van de Heuvelring richting parkeergarages en
aanvullende maatregel ‘Noordhoekring in twee
voor bevoorrading
richtingen’
•
Afsluiting Heuvelplein en Paleisring
•
Eenrichtingsverkeer met uitzondering van de Heuvelring en Paleisring richting parkeer-
Niet uitvoerbaar op de korte termijn, vanwege
garages en voor bevoorrading
grote uitdaging voor bereikbaarheid parkeergarage
Circulatiemaatregelen op de Bisschop Zwijsenstraat en Piusstraat om toegang tot de
Emmapassage
•
binnenstad vanuit de zuidkant te waarborgen
•
Afsluiting Paleisring
•
Eenrichtingsverkeer met uitzondering van de Paleisring richting parkeergarages en de Noordhoekring
•
Piusstraat twee richtingen tot aan de Primus van Gilsstraat en Bisschop Zwijsenstraat twee richtingen (toegang parkeergarage)
Niet uitvoerbaar op de korte termijn, vanwege grote uitdaging voor bereikbaarheid parkeergarage Emmapassage en verregaande circulatiemaatregelen noodzakelijk
•
Rechtsafverbod Koopvaardijstraat
•
Bisschop Zwijsenstraat tweerichtingsverkeer tot aan de Primus van Gilsstraat en niet
Meenemen als mogelijk kansrijke variant, zonder
meer aangehaakt op de Cityring
afsluiting Piusstraat
zuidoost van Cityring •
•
Piusstraat afsluiten als optie
Piusstraat tweerichtingsverkeer tot aan Primus van Gilsstraat en niet meer aangehaakt
Niet uitvoerbaar op de korte termijn, vanwege
op Cityring
complexiteit kruispunt Spoorlaan, noodzakelijkheid
•
Rechtdoorverbod vanaf NS-plein Heuvelring op
verregaande circulatiemaatregelen. Daarnaast is de
•
Gasthuisring tweerichtingsverkeer, geen harde eis in deze variant
variatn niet wenselijk vanuit ondernemers (Besterd).
7. Loskoppelen richting zuidoost en noord van Cityring
Haalt minder dan 8.000 voertuigen per dag niet
•
van de Bisschop Zwijsenstraat + circulatiemaatregelen
Rechtsafverbod Koopvaardijstraat
Trechtering
* Eén rijstrook en 30 km/h op de zuid- en oostflank is een maatregel in elke variant
Verluwing Cityring - 1 september 2021
19
2.3 Trechter 2: Kwantitatieve beoordeling Kwantitatieve feiten en cijfers vullen de beoordeling van de vier overgebleven kansrijke varianten voor de Cityring verder aan.
Deze tweede, meer gedetailleerde beoordeling, gaat dieper in op twaalf beoordelingsaspecten, om zo te komen tot een integraal beeld bij de kansrijkheid van de vier varianten.
Bij het integraal beoordelen zijn twee criteria randvoorwaardelijk vanuit het Raadsbesluit netwerkanalyse: -
de intensiteiten op de zuidelijke Cityring, ter hoogte van het
-
een variant is uitvoerbaar is op de korte termijn (2023).
Stadsforum, (minder dan 8.000 voertuigen per dag);
Alle andere beoordelingsaspecten zijn eveneens belangrijk en mogen in ieder geval niet sterk negatief scoren.
De volledige toelichting bij de beoordeling is terug te vinden in het bijlagenboek.
Beoordelingsaspecten Intensiteiten zuidelijke Cityring, ter hoogte van het
Stadsforum, (minder dan 8.000 voertuigen per dag) Technisch uitvoerbaar op korte termijn (2023) Doorgaand verkeer Cityring Effecten op omliggende wegen Bevoorrading Bereikbaarheid parkeergarages en binnenstad Bereikbaarheid Linten Korvel en Besterd Logische routes Economische effecten Ruimtelijke kansen Verkeersveiligheid en oversteekbaarheid Robuustheid en adaptiviteit Twaalf aspecten waarmee rekening is gehouden in de beoordeling van de varianten. De vetgedrukte aspecten zijn randvoorwaardelijk.
20
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Eén variant valt af
Drie kansrijke varianten blijven over
dat een van de vier varianten niet voldoet aan de gestelde norm
Ze zorgen voor meer dan de helft minder autoverkeer op de
In de beoordeling van de vier kansrijke varianten wordt duidelijk
De overige varianten voldoen alle drie aan de randvoorwaarden.
van minder dan 8.000 voertuigen per dag ter hoogte van het
zuidflank van de Cityring, ter hoogte van het Stadsforum én
Stadsforum.
zijn uitvoerbaar op de korte termijn. Naast het halen van de
randvoorwaardelijke doelstelling hebben de drie overgebleven
Het blijkt niet voldoende om enkel één rijstrook en 30 km/h in
varianten verschillende kansen en uitdagingen op het gebied
te stellen op de oost- en zuidflank van de Cityring, ook niet als
van de overige aspecten. De uitdagingen zijn oplosbaar en
bijkomend voor de Noordhoekring (NHR) tweerichtingsverkeer
geen struikelblok voor een van de drie varianten. Het volgende
wordt ingesteld. Het niet onderbreken van de Cityring leidt tot
hoofdstuk beschrijft de drie overgebleven varianten die als
ruim 11.000 auto’s per dagmotorvoertuigen op de Paleisring. Dat ligt ter verhoogte boven de kansrijk worden gezien: een knip bij de Heuvel, bij het Piusplein of Aantal / dag, van Stadsforum gestelde 25.000 norm van 8.000 auto’s per dag.
bij de Bisschop Zwijsenstraat.
20.000
Aantal motorvoertuigen per dag, ter hoogte van het Stadsforum
15.000
10.000
8.000 mvt/etm
11.200
7.200
6.800
6.600
0
20.200
mvt/etm
5.000
Niets doen Ref.2030
1 Variant rijstrook, 1
knip Heuvel Variant 2
knip Piusplein Variant 3
knip Bisschop Variant 6
2030
30 km/h en NHR twee
richtingen
2030
2030
Zwijsenstraat 2030
2030
Verluwing Cityring - 1 september 2021
21
3
DRIE KANSRIJKE VARIANTEN Het participatieproces heeft drie kansrijke varianten als uitkomst die alle het beoogde effect op de Paleisring behalen (minder dan 8.000 voertuigen per dag) en die uitvoerbaar zijn op de korte termijn (2023). Twee varianten gaan uit van een onderbreking op de Heuvelring. De derde variant heeft een onderbreking op de Bisschop Zwijsenstraat. De kenmerken, kansen en uitdagingen van alle drie de varianten komen in dit hoofdstuk aan bod.
3.1 Algemeen effect van de drie varianten In de huidige situatie rijden op het zuidelijke deel van de Cityring circa 18.000 voertuigen per dag. Ongeveer 10.000 daarvan komen van de Heuvelring. Een belangrijk aandeel van dit verkeer, (circa 50%) is doorgaand verkeer. Dit verkeer heeft geen bestemming in de binnenstad, vervolgt zijn weg via de Paleisring en een belangrijk deel verlaat het gebied via de Bisschop Zwijsenstraat. De drie kansrijke varianten onderbreken alle drie, op een andere locatie, deze (doorgaande) verkeersstroom. Sommige van de effecten zijn daarom niet specifiek voor een van de drie varianten, maar gelden voor alledrie. Deze paragraaf beschrijft die effecten. De paragrafen 3.2 tot en met 3.3 gaan in op de bijkomende specifieke effecten per variant.
3.1.1. Effect op intensiteiten Cityring
3.1.2 Verschuiving van de verkeersstromen
Zowel bij een knip op de oostflank (de Heuvel of het Piusplein)
Als gevolg van een knip op de Heuvel, het Piusplein of de
alle flanken van de Cityring af. Op de zuidelijke flank ter hoogte
Het grootste deel van het verkeer dat ‘verdwijnt’ van de Cityring
als een knip op de Bisschop Zwijsenstraat neemt het verkeer op van het Stadhuisplein zijn deze afnames het grootst. In elk van de drie varianten is de intensiteit minder dan 8.000 voertuigen per dag.
Bisschop Zwijsenstraat gaan mensen andere routekeuzes maken. zal niet de direct omliggende wegen gebruiken als alternatief,
maar al een andere routekeuze maken verder van de binnenstad, bijvoorbeeld op de Ringbanen. Er blijft een kleiner aandeel
over dat mogelijk wel een weg zoekt via de direct omliggende
wegen, wat kan zorgen voor ongewenste toenames van verkeer. Gedetailleerde informatie over de verschuivingen van verkeer in
de drie varianten is te vinden in het bijlagenboek. Deze paragraaf beschrijft beknopt de belangrijkste verschuivingen.
24
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Burgemeester Brokxlaan als alternatief
Besterdring
Brokxlaan in oost-westelijke richting. De toename varieert tussen
zichtbaar (circa -1.500 tot 2.500 voertuigen per dag). Dat is een
In alle varianten is een toename te zien op de Burgemeester
2.500 en 3.000 voertuigen per dag en is het grootst wanneer als
aanvullende maatregel ook de Noordhoekring in twee richtingen wordt opengesteld. De Burgemeester Brokxlaan vormt een
alternatief voor de oost-westrelatie die vandaag via de Heuvelring - Paleisring - Schouwburgring loopt.
Wijk Oud-Zuid
In elk van de drie varianten ontstaat het risico op toename van verkeer in de wijk Oud-Zuid. De wegen in deze wijk nemen
mogelijk een deel van de oost-westbewegingen over, die nu via
de Cityring gaan. Dit effect lijkt sterker op te treden wanneer ook een rechtsafverbod wordt ingesteld op de Koopvaardijstraat.
Op de Besterdring is in alle varianten een afname van verkeer
rechtstreeks gevolg van de afname van doorgaand verkeer dat
over de Cityring rijdt. De afname op de Besterdring biedt mooie bijkomende kansen voor de voorgenomen herinrichting van de Besterdring in 2024.
Maatregelen nemen en monitoren
Op wegen waar duidelijk een negatief effect verwacht wordt
en problemen ontstaan, is het belangrijk om aan de voorkant maatregelen te nemen om dit effect te verminderen of op te lossen. Op een aantal wegen is niet helder of de toenames
daadwerkelijk zo sterk zijn als berekend in de modellen. Bij deze wegen is een goede monitoring belangrijk. Wanneer uit de
monitoring blijkt dat er sprake is van een toename die zorgt voor problemen, is het nodig om alsnog maatregelen te nemen.
Ostadelaan in Utrecht voor en na, ter inspiratie voor de herinrichting van de Besterdring. Verluwing Cityring - 1 september 2021
25
3.1.3 Verandering routes heeft beperkt effect op reistijden naar de binnenstad Met behulp van het verkeersmodel zijn vanuit verschillende windrichtingen de reistijden (heen/terug) berekend naar de
Beperkte reistijdtoename naar aantal parkeervoorzieningen
Voor de parkeergarages Tivoli en Knegtel zijn de toenames van reistijden verwaarloosbaar klein.
Dat is ook het geval voor de parkeergarage Pieter Vreedeplein,
parkeervoorzieningen in de binnenstad en het dwaalgebied. Dit
met als uitzondering een kleine reistijdtoename komende vanuit
van de varianten sterk zullen toenemen. Omdat voor bezoekers
30 km/h wordt. Een langer traject 30 km/h rijden in plaats van
geeft een beeld of reistijden als gevolg van het invoeren van een aanrijden belangrijker is dan wegrijden, wordt in het geval van de reistijden van/naar parkeervoorzieningen meer belang gehecht aan sterke reistijdverandering op de heenrit (stad in) dan de terugrit (stad uit).
Bevoorradend verkeer
Bevoorradend verkeer zal in sommige varianten andere routes
rijden, maar de bereikbaarheid is in elke variant gegarandeerd. In het geval van de knip op de Heuvel en het Piusplein
zal bevoorrading van de detailhandel Heuvelpoort binnen venstertijden moeten gebeuren.
zuidelijke richting als de Noordhoekring twee richtingen en 50 km/h verklaart deze kleine toename.
Bij de parkeervoorziening Louis Bouwmeesterplein is het effect
van de varianten ook beperkt. Er zijn enkel kleine reistijdtoenames te zien in de varianten met een knip op de oostflank en dat voor verplaatsingen komende vanuit oostelijke richting. De knip op
de oostflank zorgt ervoor dat deze bezoekers in plaats van over
de Heuvelring - Paleisring - Schouwburgring rijden, langer op de Ringbanen moeten blijven en een andere inprikker nemen.
Bij de andere parkeervoorzieningen zijn in bepaalde varianten wel grotere toenames te zien vanuit bepaalde windrichtingen. Deze
effecten zijn opgenomen bij de beschrijving per variant verderop in het rapport.
26
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Goed parkeerverwijssysteem is cruciaal
Weinig tot geen reistijdtoenames naar dwaalgebied
om parkeerders bij drukte naar een andere locatie te brengen.
verplaatsingen vanuit of naar het dwaalgebied zien. Vanuit
In alle varianten is een goed parkeerverwijssysteem noodzakelijk Parkeervoorzieningen worden gekoppeld aan een windrichting en daarmee samenhangende inprikkers. Dat betekent dat de Ringbanen dienst gaan doen als verdeelring van het
parkeerverkeer in plaats van de Cityring. De meeste inspanning bij een dergelijk systeem is nodig bij een knip op de Heuvel, omdat
De berekeningen laten ook geen sterke reistijdtoenames voor sommige windrichtingen zijn zelfs afnames van reistijden
zichtbaar. Enkel op de relatie met de zuidelijke windrichting
(Broekhovenseweg) zijn kleine reistijdtoenames te zien in de varianten met een knip op de oostflank.
deze knip de meeste impact heeft op parkeerroutes.
Pieter Vreedeplein, Tilburg (bron: tilburg.stappen-shoppen.nl) Verluwing Cityring - 1 september 2021
27
3.1.4 Effect op economisch functioneren Koopstromenmodel
Het effect van de drie kansrijke varianten op het economisch functioneren is in kaart gebracht met behulp van het
koopstromenmodel. Dit model beschrijft de verschillen in
omzetten als gevolg van de genomen maatregelen. Hierin zijn enkel de bestedingen meegenomen van bezoekers die met
de auto komen (40% van de bezoekers). De bereikbaarheid
van de binnenstad en de Linten met de auto (verandering van
Naast het effect van bereikbaarheid met de auto op de omzetten is ook gekeken wat er gebeurt als aanvullend het verblijfsklimaat wordt verbeterd. Een aantrekkelijker omgeving waar het prettig verblijven is, heeft positieve effecten op de omzetten.
Het verbeteren van het verblijfsklimaat op de oost- en zuidflank van de Cityring zou volgens het koopstromenmodel de
kleine negatieve effecten als gevolg van een veranderende bereikbaarheid teniet doen.
reistijden), net als het verblijfsklimaat in een gebied zijn hierin de meegenomen factoren.
Beperkte effecten zichtbaar
Ten aanzien van de bereikbaarheid met de auto is een klein
negatief effect waarneembaar op de omzetten in de binnenstad. Dit is het geval in elk van de drie varianten. Deze negatieve
omzetten lijken zich te verplaatsen naar de Linten Besterd en
Korvel, waar een klein positief effect op de omzetten zichtbaar is. De toename van reistijden naar de binnenstad maken de Linten,
met name voor dagelijkse boodschappen mogelijk aantrekkelijker.
28
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Omzet (x € 1.000.000,-) in de binnenstad, Korvel en Besterd, in de referentie en de drie kansrijke varianten.
Extra woningen zorgen voor sterkste stijging van omzetten
Een belangrijk aandachtspunt is dat het koopstromenmodel geen rekening heeft gehouden met een extra programma in Tilburg. Als dat effect wel wordt meegenomen, dan wordt duidelijk dat
het toevoegen van extra woningen voor een veel groter positief
effect op de omzetten zorgt dan de verkeerskundige ingrepen in
de varianten. En, om extra woningen te kunnen toevoegen, is een aantrekkelijk verblijfsklimaat belangrijk. Dit benadrukt het belang voor maatregelen op de Cityring om van Tilburg een leefbare,
aantrekkelijke en prettige omgeving te maken om in te wonen, werken, winkelen etc.
Vrijkomen ruimte inzetten voor 60% van de omzet Het Passantenonderzoek Tilburg Centrum 2020 (STRABO) toont
aan dat van alle bestedingen in de Tilburgse binnenstad 40% komt van bezoekers die met de auto zijn. Dat wil zeggen dat 60% van
de bestedingen afkomstig is van mensen die te voet zijn of met de fiets of het openbaar vervoer komen. Deze cijfers tonen aan dat
een andere verdeling van de ruimte in de binnenstad ook logisch
is. De ruimte vandaag ingenomen door de auto, die vrijkomt in elk van de drie varianten, kan worden ingezet voor de voetganger en de fietser.
Emmapassage Tilburg
Verluwing Cityring - 1 september 2021
29
3.1.5 Robuustheid van de varianten Zijn de varianten toekomstvast?
Varianten en maatregelen netwerkanalyse
Als uitgangspunt hanteert het verkeersmodel het netwerk van
voegt de infrastucturele maatregelen van de netwerkanalyse toe
Het effect van de drie varianten is berekend voor de korte termijn. Tilburg, zoals het in 2024 op straat ligt. Daarnaast rekent het
model met extra woningen en werkgelegenheid, de zogenaamde
demografische ontwikkelingen voor 2030. Daarin zijn alle plannen opgenomen, zoals vastgesteld in de omgevingsvisie. Dat gaat concreet om circa 12.000 extra woningen.
Het is de vraag in hoeverre de varianten ook toekomstvast zijn. De robuustheidstoets onderzoekt wat er gebeurt als de
maatregelen uit de netwerkanalyse worden uitgevoerd of als
er een extra woningbouwimpuls komt in de stad (25.000 extra
woningen). Blijft de doelstelling van maximaal 8.000 voertuigen per dag op het Stadsforum en eerder getrokken conclusies in stand?
30
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Een eerste robuustheidstoets voor de middellange termijn (2030) aan het model. De analyse toont een kleine toename van verkeer op het Stadsforum in de variant met een knip op de Bisschop
Zwijsenstraat. Het in stand houden van de Cityring trekt op termijn wat extra verkeer. In het geval van een knip op de oostflank (de
Heuvel of het Piusplein) zijn er kleine extra afnames van verkeer op het Stadsforum. Alle drie de varianten blijven wel onder de
randvoorwaardelijke grens van maximaal 8.000 voertuigen per dag.
Varianten en woningbouwimpuls
Mobiliteitstransitie en netwerkanalyse nodig
houdt, naast de maatregelen van de netwerkanalyse, ook
de varianten potentieel boven 8.000 voertuigen per dag op het
Een tweede robuustheidstoets voor de langere termijn (2040) rekening met een extra woningbouwimpuls in Tilburg én een mobiliteitstransitie van de auto naar meer lopen, fietsen en
openbaar vervoer. In dit langetermijnscenario zien we dat alle drie de varianten ver onder de grens van 8.000 voertuigen per dag
blijven. De mobiliteitstransitie en de infrastructurele maatregelen van de netwerkanalyse kunnen een verdere groei van Tilburg opvangen.
agendabinnenstadtilburg.nl
Wat daarnaast uit deze tweede toets duidelijk blijkt, is dat alle drie Stadsforum uitkomen, als geen mobiliteitstransitie plaatsvindt, of als de maatregelen uit de netwerkanalyse niet worden
doorgevoerd. De analyse toont ook aan dat de variant met een knip op de Bisschop Zwijsenstraat hiervoor het meest gevoelig
is. Deze komt het snelst boven de grens van 8.000 voertuigen uit bij het niet plaatsvinden van een mobiliteitstransitie of het niet uitvoeren van de netwerkanalyse.
Tilburgse Fietsagenda 2020 Verluwing Cityring - 1 september 2021
31
3.2 Effecten per variant 3.2.1. Knip Heuvel
Kenmerken
Deze variant onderbreekt de doorgaande stroom over de
Heuvelring via de Paleisring naar de Schouwburgring of de Bisschop Zwijsenstraat op de oostflank, ter hoogte van het
Heuvelplein. Logistiek verkeer wordt niet uitgezonderd van deze maatregel en volgt dan ook dezelfde maatregelen als
ander gemotoriseerd verkeer. Een noodzakelijk ondersteunende maatregel in deze variant is een rechtsafverbod op de
Koopvaardijstraat naar de Piusstraat (en verder de Paleisring
op). Er zijn in de huidige situatie circa 2.000 auto’s die van de
zogenaamde Havendijkroute gebruik maken. Het rechtsafverbod is in deze variant noodzakelijk om een intensiteit minder dan 8.000 voertuigen per dag op het Stadsforum te halen.
De knip op het Heuvelplein met het rechtsafverbod op de Koopvaardijstraat als ondersteunende maatregel, leidt tot Maatregelen in kansrijke variant ‘knip Heuvel’
7.200 voertuigen per dag op het Stadsforum. Dit aantal ligt
ruimschoots beneden de streefwaarde van 8.000 voertuigen per dag.
32
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Effecten op omliggende wegen
Lichte afname Korvelseweg
paragraaf 3.1 zijn beschreven, zijn de hiernavolgende effecten
af met circa 1.500 voertuigen per dag. In de referentiesituatie
Naast de algemene effecten op omliggende wegen die in
Het verkeer op de Korvelseweg neemt bij een knip op de Heuvel
specifiek bij een knip op de Heuvel zichtbaar.
rijden op de Korvelseweg circa 8.500 voertuigen per dag. Bij het
Kleine toename op de Primus van Gilsstraat
uitvoeren van deze variant rijden er nog circa 7.000 voertuigen.
Bij een knip op de Heuvel in combinatie met het instellen van een
Grotendeels afnames in de Piusstraat
Primus van Gilsstraat toe met circa 700 voertuigen per dag. Dit
voertuigen per dag. Dat is de minst sterke afname op de Piusstraat
rechtsafverbod op de Koopvaardijstraat neemt het verkeer op de
Het verkeer op de Piusstraat neemt af met circa 500 tot 1.000
is niet zorgwekkend hoog. Een uitgebreidere beschrijving van de
van de drie varianten. Dat komt omdat de aanrijroute naar de
te vinden in paragraaf 3.5.
het Piusplein loopt.
effecten van het rechtsafverbod in de Koopvaardijstraat zijn terug
Kansen voor de fiets door afname van verkeer op de Bisschop Zwijsenstraat Bij een knip op de oostflank ter hoogte van de Heuvel neemt
het verkeer op de Bisschop Zwijsenstraat af en rijden daar circa 3.500 voertuigen per dag. Dit betekent een afname van circa
5.000 voertuigen ten opzichte van de referentiesituatie (in 2030 als we niets doen). De Bisschop Zwijsenstraat verluwt fors met
deze variant en dit biedt mogelijkheden om de verblijfskwaliteit te
parkeergarage Heuvelpoort in deze variant via de Piusstraat en
Op een klein stuk van de Piusstraat is er wel een toename (circa
1.000 voertuigen per dag) van het verkeer. Het gaat om het stuk tussen de Koopvaardijstraat en de Primus van Gilsstraat. Dat
heeft te maken met het instellen van een rechtsafverbod op de Koopvaardijstraat. Bij een keuze voor een knip op de Heuvel
worden aanvullende maatregelen genomen om verdere toenames te voorkomen.
verbeteren en de positie van de fiets te optimaliseren.
Verluwing Cityring - 1 september 2021
33
Effect op parkeerroutes
Bij een knip op de Heuvel veranderen een aantal routes naar verschillende parkeervoorzieningen. Bezoekers die vandaag via de Heuvelring de Cityring oprijden en willen parkeren in de Heuvelpoort, Emmapassage of het Koningsplein
zullen een andere keuze maken op de Ringbanen en via de Broekhovenseweg - Piusstraat deze parkeervoorzieningen
moeten benaderen. Een goed parkeerverwijssysteem dat verkeer verdeelt vanaf de Ringbanen in plaats van de Cityring is hierbij noodzakelijk.
De nieuwe routes zorgen niet voor een sterke verandering van
reistijden, met uitzondering van de reistijden naar parkeergarage Heuvelpoort. Komende vanuit noordelijke richting ontstaat een sterke reistijdtoename. Door de parkeergarage Heuvelpoort
bereikbaar te maken via de Heuvelring vanuit het zuiden, neemt de reistijd vanuit zuidelijke richtingen naar deze parkeergarage juist af.
34
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Parkeerroutes in kansrijke variant ‘knip Heuvel’
Ruimtelijke kansen
Door een knip te leggen op de Heuvel, wordt dit plein
verkeersluw. Alleen voetgangers, fietsers, bussen en taxi’s kunnen nog gebruik maken van de Heuvel. Dit biedt grote ruimtelijke
kansen voor het Heuvelplein. De Korte Heuvel, het Heuvelplein en het Veemarktkwartier worden beter met elkaar verbonden,
de oversteekbaarheid verbetert en het verblijfsklimaat krijgt een
positieve impuls. Om parkeergarages bereikbaar en bevoorrading
mogelijk te houden, wordt het Piusplein opengesteld voor verkeer
in twee richtingen. Omdat het hier enkel parkeerverkeer betreft en de intensiteiten erg laag zijn, kan dit met veel minder ruimte dan de twee stroken die er vandaag liggen.
De intensiteit op de Bisschop Zwijsenstraat, een belangrijke
fietsroute, neemt sterk af. Dat is het geval in alle varianten. De
fiets kan hier meer ruimte krijgen en de straat kan zelfs worden ingericht als fietsstraat.
Alle ingrepen leiden ook tot een rustiger Korvelseweg. De
afname hier is in deze variant het sterkst. Dat biedt kansen om de Korvelseweg in de toekomst in te richten als 30 km/h-straat met meer nadruk op verblijven.
Heuvelplein.
Verluwing Cityring - 1 september 2021
35
3.2.2. Knip Piusplein Kenmerken
Voor deze variant geldt in belangrijke mate hetzelfde als voor
de knip op de Heuvel. In dit geval wordt de knip op de oostflank ter hoogte van het Piusplein gelegd. De knip onderbreekt de (doorgaande) verkeersstroom op de Heuvelring die zijn weg
vervolgt via de Paleisring naar de Schouwburgring en de Bisschop Zwijsenstraat.
In deze variant is ook het instellen van verkeer in twee richtingen
op de Noordhoekring onderzocht als ondersteunende maatregel. Dit gaat in de berekeningen gepaard met het aanpassen van
de maximumsnelheid op deze weg van 50 naar 30 km/h. Een uitgebreide toelichting op het effect van de maatregel op de
Noordhoekring is te vinden in paragraaf 3.5. In deze variant is Maatregelen in kansrijke variant ‘Knip Piusplein’
geen rechtsafverbod op de Koopvaardijstraat opgenomen, maar is dit wel een optie om aanvullend in te zetten.
De knip op het Piusplein leidt tot 6.800 voertuigen per dag op het Stadsforum. Dit aantal ligt ruimschoots beneden de streefwaarde van 8.000 voertuigen per dag.
36
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Effecten op omliggende wegen
Lichte afname Korvelseweg
paragraaf 3.1 zijn beschreven, zijn de hiernavolgende effecten
de Noordhoekring voor verkeer in twee richtingen zorgt voor een
Naast de algemene effecten op omliggende wegen die in
Een knip op het Piusplein in combinatie met het openstellen van
specifiek bij een knip op het Piusplein zichtbaar.
toename van verkeer van noord naar zuid over de Korvelseweg,
Kleine afname verkeer Primus van Gilsstraat Als gevolg van een knip op het Piusplein neemt het verkeer op de Primus van Gilsstraat iets af. Er rijden dan nog circa
3.000 voertuigen per dag, dit is nagenoeg vergelijkbaar met de referentiesituatie. Dat er in deze variant geen toenames te zien
zijn, heeft te maken met het niet instellen van een rechtsafverbod op de Koopvaardijstraat.
daarom zien we ook een toename op de Lange Schijfstraat.
De toename heeft vooral te maken met de maatregel op de
Noordhoekring. In de omgekeerde richting veroorzaakt de knip echter een afname van zuid naar noord over de Korvelseweg.
Omdat de afname sterker is dan de toename, komt deze variant in totaal uit op een afname van circa 1.000 voertuigen per dag.
Dit betekent dat er nog circa 7.500 voertuigen per dag rijden op de Korvelseweg.
Kansen voor de fiets door afname van verkeer op de Bisschop
Afnames over de gehele lengte van de Piusstraat
Zwijsenstraat
Op de Piustraat neemt het verkeer bij een knip op het Piusplein
Bij een knip op de oostflank ter hoogte van het Piusplein neemt het verkeer op de Bisschop Zwijsenstraat af en rijden daar circa 3.000 voertuigen per dag. Dit betekent een afname van circa 5.500 voertuigen ten opzichte van de referentiesituatie. Ook
in deze variant verluwt de Bisschop Zwijsenstraat en dit biedt
af met circa 1.000 voertuigen per dag op het deel waar de straat
tweerichtingsverkeer is. De afname is groter op de delen waar de Piusstraat eenrichtingsverkeer is. Daar dalen de intensiteiten met circa 1.500 tot 2.000 voertuigen per dag.
mogelijkheden om de verblijfskwaliteit te verbeteren en de positie van de fiets te optimaliseren.
Verluwing Cityring - 1 september 2021
37
Effecten op parkeerroutes
In het geval van een knip op het Piusplein zijn er geen grote
wijzigingen in routes naar parkeervoorzieningen. Wat verandert zijn de aanrijroutes in de huidige situatie vanuit de Heuvelring
naar de Emmapassage en het Koningsplein. Zij zullen in deze variant een andere keuze maken op de Ringbanen en via de
Broekhovenseweg rijden. Deze nieuwe route zorgt echter niet
voor grote reistijdtoenames. Een goed parkeerverwijssysteem dat verkeer verdeelt vanaf de Ringbanen in plaats van de Cityring is hierbij noodzakelijk.
De verdeling van de parkeergarages ten noorden en ten zuiden
van de knip zit hier goed. Komende vanuit het noorden/oosten, passeert een bezoeker eerst de Tivoli en het Pieter Vreedeplein. Wanneer deze laatste garage vol staat, wat op zaterdagmiddag
zeker een mogelijkheid is, is er nog een optie om door te rijden naar de parkeergarage Heuvelpoort.
Vanuit zuidelijke richting (Piusstraat) verandert er niets aan de aanrijroutes naar de parkeervoorzieningen.
38
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Parkeerroutes in kansrijke variant ‘Knip Piusstraat’
Ruimtelijke kansen
Door een knip te leggen op het Piusplein, wordt dit plein
verkeersluw. Alleen voetgangers, fietsers, bussen en taxi’s rijden er nog overheen. Dit biedt ruimtelijke kansen voor het Piusplein.
Het Piusplein wordt beter verbonden met de overzijde van
de Heuvelring en de oversteekbaarheid verbetert. De huidige
bebouwing en functies aan het Piusplein zorgen ervoor dat de ruimtelijke kansen op deze locatie minder sterk zijn dan bij de Heuvel. Voor de bereikbaarheid van de parkeergarages wordt op de Heuvelring vanaf de Spoorlaan tot aan de Heuvelpoort tweerichtingsverkeer ingesteld. Omdat het hier enkel
parkeerverkeer betreft en de intensiteiten erg laag zijn, kan dit
met veel minder ruimte dan de twee stroken die er vandaag de dag liggen.
De intensiteit op de Bisschop Zwijsenstraat, een belangrijke
fietsroute, neemt ook hier sterk af. De fiets kan hier meer ruimte krijgen en de straat kan zelfs worden ingericht als fietsstraat.
Alle ingrepen leiden ook tot een rustiger Korvelseweg. Dat biedt kansen om de Korvelseweg in de toekomst in te richten als een 30 km/h-straat met meer nadruk op verblijven.
Piusplein.
Verluwing Cityring - 1 september 2021
39
3.2.3. Knip Bisschop Zwijsenstraat Kenmerken
Deze variant onderbreekt de doorgaande stroom over de
Heuvelring via de Paleisring naar de Bisschop Zwijsenstraat. Een noodzakelijk ondersteunende maatregel in deze variant is een
rechtsafverbod van de Koopvaardijstraat naar de Piusstraat (en verder de Paleisring op). Er zijn in de huidige situatie circa
2.000 auto’s die van de zogenaamde Havendijkroute gebruik
maken. Het rechtsafverbod is in deze variant noodzakelijk om
een intensiteit van minder dan 8.000 voertuigen per dag op het Stadsforum te halen.
In deze variant is ook het instellen van verkeer in twee richtingen op de Noordhoekring in combinatie met tweerichtingsverkeer
op de Gasthuisring onderzocht als ondersteunende maatregel. Maatregelen in kansrijke variant ‘Knip Bisschop Zwijsenstraat’
Een uitgebreide toelichting op het effect van de maatregel op de Noordhoekring en de Gasthuisring is te vinden in paragraaf 3.5. De knip op de Bisschop Zwijsenstraat met ondersteunende
maatregelen leidt tot 6.600 voertuigen per dag op het Stadsforum. Dit aantal ligt ruimschoots beneden de streefwaarde van 8.000 voertuigen per dag.
40
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Effect op omliggende wegen
(Forse) afname op de Piusstraat
graaf 3.1 zijn beschreven, zijn de hiernavolgende effecten specifiek
Bisschop Zwijsenstraat het verkeer af. Ter hoogte van het
Naast de algemene effecten op omliggende wegen die in para-
Op de Piusstraat neemt als gevolg van een knip op de
bij een knip op de Bisschop Zwijsenstraat zichtbaar.
tweerichtingsverkeer neemt het verkeer met circa
Geen toe- of afname op de Primus van Gilsstraat Bij een knip op de Bisschop Zwijsenstraat in combinatie met een rechtsafverbod vanuit de Koopvaardijstraat is de hoeveelheid verkeer op de Primus van Gilsstraat nagenoeg gelijk aan de
1.000 voertuigen per dag af. Ten noorden van de
Koopvaardijstraat neemt het verkeer fors af met circa
4.000 voertuigen per dag. Er rijden dan nog circa 4.000 voertuigen per dag over de Piusstraat richting de Cityring.
referentiesituatie, circa 3.000 voertuigen per dag.
Nauwelijks effect op de Korvelseweg
Oude Dijk als mogelijke sluiproute
door het instellen van 30 km/h met één rijstrook op de oost- en
Bij een knip op de Bisschop Zwijsenstraat bestaat het risico dat
de route via de Oude Dijk een alternatief vormt voor de noordzuidrelatie, die vandaag de dag via de Bisschop Zwijsenstraat loopt.
Zeer sterke afname Bisschop Zwijsenstraat Het verkeer neemt in alle varianten op de Bisschop Zwijsenstraat af. De afname is bij een knip op de Bisschop Zwijsenstraat het
Het verkeer van zuid naar noord op de Korvelseweg neemt af
zuidflank van de Cityring. De route de stad uit via de Korvelseweg vormt echter een alternatief voor de Bisschop Zwijsenstraat. Dat
veroorzaakt een toename van verkeer in deze richting. Daarnaast zorgt ook het instellen van de Noordhoekring in twee richtingen
in deze variant voor een toename van verkeer van noord naar zuid over de Lange Schijfstraat - Korvelseweg. In het totaal resulteren deze effecten in nauwelijks effect op de Korvelseweg.
sterkst. Dan rijden er nog circa 1.200 voertuigen per dag door
Toename op de Lange Schijfstraat
deze straat als belangrijke fietsroute.
neemt het verkeer op de Lange Schijfstraat toe (zie ook paragraaf
deze straat. Deze sterke afnames bieden enorme kansen voor
Bij het instellen van tweerichtingsverkeer op de Noordhoekring
3.5). Deze toename is in combinatie met een knip op de Bisschop Zwijsenstraat het sterkst. Dat komt omdat de route via de Lange
Schijfstraat naar de Korvelseweg bij deze knip ook een alternatieve route is voor de Bisschop Zwijsenstraat.
Verluwing Cityring - 1 september 2021
41
Effecten op parkeerroutes
De Cityring blijft in deze variant in stand, dus de aanrijroutes naar parkeergarages blijven grotendeels ongewijzigd. Enkel vanuit het noorden verandert de aanrijroute naar het Koningsplein. Het uitrijden van de stad via de Lange Schijfstraat en de
Korvelseweg heeft effect op het verkeer richting het zuidoosten. Hoewel de terugrit van ondergeschikt belang is voor bezoekers, moeten deze gebruikers erg ver gaan omrijden. Bezoekers
die vaker in Tilburg komen vanuit deze windrichtingen, zullen mogelijk een andere parkeergarage kiezen.
Parkeerroutes in kansrijke variant ‘Knip Bisschop Zwijsenstraat’
42
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Ruimtelijke kansen
Ook deze variant biedt ruimtelijke kansen. Het grote verschil
met de andere twee varianten is dat de Cityring in stand blijft en
dat er geen tweerichtingsverkeer nodig is op de oostflank om de parkeergarages te bereiken. De ruimtelijke winst ten opzichte van de andere varianten is beperkter en zit in het afzetten van één rijstrook over de gehele oostelijke en zuidelijke ring.
Daarnaast zorgt het wegnemen van de linksafbeweging
van de Cityring naar de Bisschop Zwijsenstraat voor rust en
veiligheidsvoordelen voor het fietsverkeer op het Stadsforum, dat in de huidige situatie de aansluiting met de Bisschop
Zwijssenstraat in twee richtingen kruist. Aandachtspunt hierbij is dat bussen en taxi’s nog wel linksaf mogen slaan.
De intensiteit op de Bisschop Zwijsenstraat, een belangrijke
fietsroute, neemt sterk af. Dat is het geval in alle varianten, maar
is door de locatie van de knip in deze variant het sterkst. De fiets kan hier veel meer ruimte krijgen en de straat kan zelfs worden ingericht als fietsstraat.
Omdat geen afnames van intensiteiten plaatsvinden op de Korvelseweg is de ruimtelijke kans hier in deze variant minder aanwezig.
Bisschop Zwijsenstraat.
Verluwing Cityring - 1 september 2021
43
3.3 Aanvullende maatregelen In het participatieproces zijn twee maatregelen naar voren
3.3.1 Noordhoekring in twee richtingen
ingrepen die bij elke variant inzetbaar zijn. Er is onderzocht in
Beschrijving maatregel
verluwing van de binnenstad.
al dan niet in combinatie met tweerichtingsverkeer op de
gekomen, aanvullend op een knip. Het zijn beide ondersteunende hoeverre de maatregelen een bijkomende bijdrage leveren aan de
De variant knip Heuvel en knip Bisschop Zwijsenstraat
onderzoeken het effect van het rechtsafverbod op de
Koopvaardijstraat. Het effect van tweerichtingsverkeer op de Noordhoeking wordt onderzocht bij de variant knip Piusplein
en knip Bisschop Zwijsenstraat. Deze laatste variant onderzoekt aanvullend ook het effect van tweerichtingsverkeer op de Gasthuisring.
Het instellen van tweerichtingsverkeer op de Noordhoekring Gasthuisring is ingebracht door de Linten, met name vanuit
Korvel. De maatregel is er primair op gericht om de optimale autobereikbaarheid van de winkels op Korvel te borgen, bij
de realisatie van een knip op de oostflank. De berekeningen
onderzoeken ook of de maatregel een bijdrage levert aan de verluwing van de binnenstad.
Uitgangspunt is dat het instellen van tweerichtingsverkeer op
de Noordhoekring steeds gepaard gaat met het terugbrengen van de maximumsnelheid op deze straat van 50 naar 30 km/h.
Het tweerichtingsverkeer op de Noordhoekring heeft als gevolg dat een fysieke aanpassing nodig is op drie kruispunten van de Noordhoekring (Bredaseweg, Hart van Brabantlaan en Korte
Schijfstraat). De complexiteit van deze aanpassingen vraagt enige inspanning om dit op korte termijn te realiseren.
44
Verluwing Cityring - 1 september 2021
Effect tweerichtingsverkeer Noordhoekring Verlagen van snelheid verschuift verkeer naar Ringbaan-West Het instellen van 30 km/h en het terugbrengen naar één rijstrook heeft wel een positief effect op zowel de inrichting als de
vormgeving van de Noordhoekring, de verkeersveiligheid en het verblijfsklimaat.
Deze maatregel duwt verkeer, dat over de Noordhoekring rijdt,
naar de Ringbaan-West, dat nu een sneller alternatief biedt. Het
verkeersmodel toont ook dat een aantal sluiproutes door de wijk Noordhoek ontstaat. Als 30 km/h op de Noordhoekring wordt
ingesteld, is het nodig dit mogelijke effect verder te onderzoeken en maatregelen te treffen waar nodig.
Impressie mogelijkheden Noordhoekring bij instellen 30 km/h en 1 rijstrook.
Verluwing Cityring - 1 september 2021
45
Tweerichtingsverkeer slechts beperkt effect op Stadsforum
Tweerichtingsverkeer zorgt voor sterke toenames op de Lange
Bij het instellen van de Noordhoekring in twee richtingen is in de
Schijfstraat
zuidflank van de Cityring. De afname wordt niet sterker als ook
ontstaat een toename van verkeer op de Lange Schijfstraat.
modelresultaten een beperkte afname zichtbaar op de oost- en
Door het instellen van tweerichtingsverkeer op de Noordhoekring
de Gasthuisring tweerichtingsverkeer wordt. Dat wil zeggen dat
De toename wordt nog groter als ook de Gasthuisring
bij een knip op de oostflank bijna geen verkeer verschuift naar de Noordhoekring. De maatregel is dan ook niet nodig om minder dan 8.000 voertuigen per dag op het Stadsforum te halen.
Autorelatie tussen de oostflank en bestemming Korvelseweg is beperkt De varianten met een knip op de oostflank onderbreken de
autoroute vanuit Besterd over de oost- en zuidflank naar de
Korvelseweg. Uit een analyse van floating car data blijkt echter dat de autorelatie tussen de Linten Besterd (noord) en Korvel
(zuid) volgens de data erg klein is (1,39%). Het lijkt daarom in
geen enkele variant noodzakelijk om voor deze kleine relatie de Noordhoekring tweerichtingsverkeer te maken. In het geval van een knip op de Bisschop Zwijsenstraat draagt de maatregel in
ieder geval niet bij, omdat de Cityring, en daarmee ook de huidige route tussen Besterd en Korvel, in stand blijft.
46
Verluwing Cityring - 1 september 2021
tweerichtingsverkeer wordt. Dit zorgt ervoor dat er meer dan
10.000 voertuigen per dag over de Lange Schijfstraat gaan rijden, terwijl dat er vandaag de dag circa 6.500 per dag zijn. Het is de vraag of meer dan 10.000 voertuigen per dag door deze straat gewenst zijn.
3.3.2 Rechtsafverbod Koopvaardijstraat Beschrijving maatregel
Kansen voor de Piushaven
via de Piushaven, de Koopvaardijstraat en Piusstraat op de Cityring
hoogte van het Stadsforum, ook een positief effect op de
In de huidige situatie is het mogelijk om vanaf de Ringbaan Zuid
Het rechtsafverbod heeft, naast een afname van verkeer ter
en bij parkeergarage Koningsplein te komen. Deze verkeersstroom
Piushaven als sluiproute voor verkeer naar de binnenstad. Door de
vanuit de Piushaven naar de Paleisring, ter hoogte van het
Stadsforum, bedraagt circa 2.000 voertuigen per dag. Door het
instellen van een rechtsafverbod vanuit de Koopvaardijstraat is het niet langer mogelijk om de Piushaven als aanrijroute te gebruiken
verkeersafname hier ontstaat in de Piushaven meer ruimte voor een aantrekkelijk leef- en verblijfsklimaat.
Aandachtspunt Primus van Gilsstraat en Clercxstraat
naar de binnenstad.
Als gevolg van het rechtsafverbod op de Koopvaardijstraat
Effect rechtsafverbod Koopvaardijstraat
pleintje aan de Piusstraat bij de Primus van Gilsstraat en zo alsnog
Afname intensiteiten ter hoogte van het Stadsforum In de varianten met een knip op de Heuvel of een knip op
de Bisschop Zwijsenstraat is het rechtsafverbod nodig om de
bestaat er een risico dat automobilisten een rondje rijden over het richting de binnenstad rijden. Het advies is om de effecten op de omliggende straten in de gaten te houden.
intensiteitsgrens van 8.000 voertuigen per dag ter hoogte van het
Een bijkomend aandachtspunt is dat de Clercxstraat bij het