01 Raadsvoorstel vaststelling voorbereidingsbesluit aanpassing begripsomschrijving detailhandel in bestemmingsplannen Tilburg

raad 2022_1272 definitief

Raadsvoorstel vaststelling voorbereidingsbesluit aanpassing begripsomschrijving detailhandel in bestemmingsplannen Tilburg Aanleiding In Tilburg zijn op dit moment vier locaties waar zogenaamde ‘darkstores’ met de daarbij behorende ‘flitsbezorgers’ zijn gevestigd. Een ‘darkstore’ laat zich het best omschrijven als een snelle bezorgsupermarkt met bijbehorend magazijn, zonder afhaal- of winkelfunctie. Dat wil zeggen dat (op dit moment) consumenten niet op de locatie zelf winkelen. Flitsbezorgsupermarkten met de daarbij behorende darkstores spelen in op de toenemende behoefte aan gemak voor consumenten. De belofte van levering binnen 10 tot 20 minuten spreekt (nu nog voornamelijk) jonge mensen aan. Daarmee concurreren ze zowel met supermarkten als met bezorgdiensten van horecabedrijven. Over twee locaties waar darkstores zijn gevestigd, zijn inmiddels verschillende meldingen van overlast binnengekomen bij de gemeente en tegen één van deze locatie is een handhavingsverzoek ingediend. In steden als Amsterdam en Rotterdam is ervoor gekozen om een voorbereidingsbesluit te nemen om te voorkomen dat dit type bedrijven zich vestigen in winkelpanden. De reden hiervoor is dat de huidige bestemmingsplannen de vestiging van dit type bedrijven niet uitsluiten. In Tilburg willen we gaan onderzoeken op welke manier we de vestiging van nieuwe darkstores beter kunnen reguleren.

Een goede cohesie tussen de omgeving waarin de darkstores zijn gelegen en de voorwaarden waaronder darkstores wenselijk zijn, is hierbij van belang. Om hier grip op te nemen, kiezen we nu voor het instrument van het voorbereidingsbesluit waardoor eventuele nieuwe bedrijven in deze branche zich niet zonder meer kunnen vestigen.

Beoogd effect/ bestuurlijk kader Met dit voorbereidingsbesluit sluiten we aan bij de doelstelling om onze winkelgebieden en de woon- en leefomgeving aantrekkelijk te houden voor onze inwoners en bezoekers.

Voorstel 1. te verklaren dat een bestemmingsplan wordt voorbereid voor het gehele grondgebied van de gemeente Tilburg om flitsbezorgsupermarkten met (zogenaamde) darkstores te reguleren, zoals aangegeven op de bij dit besluit behorende verbeelding met identificatie NL.IMRO.0855.VBB2022001; 2. te bepalen dat het verboden is het (bestaande) gebruik van de desbetreffende gronden en bouwwerken, of gedeelten daarvan, zoals dit bestond op het moment van inwerkingtreding van dit besluit, te wijzigen naar vormen of vestigingen van detailhandel die blijkens hun reclame-uiting, presentatie, assortimenten of bedrijfsvoering zijn te kwalificeren als flitsbezorgsupermarkt met darkstore waarbij een flitsbezorgsupermarkt met darkstore een specifieke vorm van detailhandel is die niet is gericht op het klassieke winkelen, in de zin dat mensen ter plaatse komen om producten te vergelijken en uit te kiezen en die als volgt wordt gedefinieerd: “een opslag-/distributie-/magazijnlocatie, al dan niet voorzien van een afhaalloket, van waaruit zeer snel in hoofdzaak dagelijkse boodschappen worden geleverd bij klanten die digitaal/online hun bestelling plaatsen”; 3.

te bepalen dat het college van burgemeester en wethouders op verzoek een omgevingsvergunning kan verlenen om af te wijken van het verbod indien het voorgenomen gebruik niet in strijd is met het in voorbereiding zijnde bestemmingsplan Tilburg, parapluplan detailhandel; 4. dit besluit in werking te laten treden op de dag van de publicatie; 5. de door het college opgelegde geheimhouding op grond van artikel 10 lid 2 sub g Wet openbaarheid bestuur conform artikel 25 Gemeentewet te bekrachtigen tot de dag van inwerkingtreding van dit voorbereidingsbesluit. Portefeuillehouder: Wethouder Van der Pol Behandelend ambtenaar: Ruimte

raad 2022_1272 definitief

2

Argumenten 1.1. Flitsbezorgsupermarkten met de daarbij behorende darkstores voorzien in een behoefte maar kunnen een negatieve impact op de omgeving hebben waarbinnen ze gevestigd worden. Het doen van (last minute) online boodschappen en het direct laten bezorgen door (fiets-)koeriers is een extra mogelijkheid voor de inwoners van Tilburg voor het verkrijgen van hun (dagelijkse) boodschappen. Deze mogelijkheid sluit zeer goed aan bij de wensen van een (jonge) stedelijke bevolking, die we als stad graag aan ons willen binden. De aanbieders van de nu bekende flitsbezorgsupermarkten maken daarbij doorgaans gebruik van milieuvriendelijke vervoersmiddelen zoals elektrische fietsen wat een positieve ontwikkeling is relatie tot het terugdringen van autogebruik. Tegenover deze positieve ontwikkeling staan de ervaringen uit de stad met de flitsbezorgsupermarkten waaronder de meldingen van overlast over twee locaties in Tilburg. De negatieve aspecten kunnen worden samengevat in 2 delen: • Overlast (door geluid van bezorgers die praten, laden/lossen, verkeersbewegingen) • Negatieve uitstraling voor het winkelgebied (geen bezoekers, dichte gevel) Vanwege de impact die darkstores kunnen hebben op de omgeving is het noodzakelijk om deze ontwikkeling in ieder geval te sturen, een algeheel verbod is gelet op de duidelijke behoefte van de hedendaagse consument niet wenselijk.

Op grond van de eerste ervaringen in Tilburg en in andere steden lijkt het van belang om voor de toekomst in ieder geval te zorgen voor de volgende zaken: • Darkstores vestigen zich bij voorkeur óf in de basis niet in winkelgebieden of woonwijken; • Darkstores kunnen zich buiten (of wellicht aan de randen van) winkelgebieden vestigen indien ze voorzieningen hebben waarmee de overlast voor de omgeving kan worden voorkomen zoals een stallingsvoorziening voor de bezorgvoertuigen, wachtruimte voor personeel, goede laad- en losruimte en de gevels/ramen niet volledig dichtplakken. 1.2. Het is mogelijk dat de geldende bestemmingsplannen in Tilburg ruimte bieden voor nieuwe initiatieven. Uit de nu bekende rechtspraak volgt dat flitsbezorgsupermarkten met de daarbij behorende darkstores niet geweerd kunnen worden in objecten die een bestemming of functie detailhandel toestaan. Over het algemeen wordt bij de verschillende gemeenten in Nederland eenzelfde beschrijving van het begrip ‘detailhandel’ gehanteerd. In Tilburg hanteren wij deze beschrijving ook, maar staat er een uitzondering opgenomen dat hiervan zijn uitgesloten internetbedrijven en postorderbedrijven.

Het uitzonderen van een internetbedrijf / postorderbedrijf binnen de functie detailhandel heeft te maken met de idee dat een winkel een plek is waar je fysiek de keuze maakt om een product te kopen, niet via internet of een catalogus. In de winkel kun je producten vergelijken, veelal met advisering van een medewerker. Bij een internetwinkel/-bedrijf vindt juist het vergelijken en/of maken van de keuze voor het product plaats in de webshop of app van het betreffende bedrijf, waarmee de webshop of app feitelijk de functie van de winkel overneemt. Omdat de uitleg van de uitzonderingsgrond in de ‘Tilburgse regels’ nog niet getoetst is bij de rechter en voor interpretatie vatbaar is, is het wenselijk om een voorbereidingsbesluit te nemen waarmee we de mogelijkheid krijgen om nader invulling te geven aan wat we wel en niet willen toestaan. 1.3. Met het nemen van het voorbereidingsbesluit weren we nieuwe initiatieven tot op het moment dat er een passende regeling is. De wettelijke eis is dat uiterlijk binnen een jaar na inwerkingtreding van een voorbereidingsbesluit het ontwerp van het bestemmingsplan ter inzage wordt gelegd. In ieder geval zal het ontwerpbestemmingsplan voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet ter inzage moeten worden gelegd. Naar verwachting is dit in ieder geval voor oktober 2022.

Op 22 juni 2020 heeft uw raad besloten om de Detailhandelsvisie 2020 vast te stellen. Daarbij is tevens besloten tot inventarisatie van de bestaande (niet gebruikte) planologische mogelijkheden van detailhandel. Het is de bedoeling om deze niet gebruikte planologische capaciteit weg te bestemmen in een bestemmingsplan en deze vrij te komen meters in een meterbank op te nemen). Met het bestemmingsplan

raad 2022_1272 definitief

3

Tilburg, parapluplan detailhandel (hierna: paraplubestemmingsplan) wordt hieraan uitvoering gegeven. In maart 2021 hebben wij hiertoe het conceptontwerp paraplubestemmingsplan ter visie gelegd. Het paraplubestemmingsplan heeft drie doelen: • ‘Wegbestemmen’ van niet gebruikte detailhandel • Vestiging van solitaire supermarkten (dus buiten de winkelcentra) onmogelijk maken, hetgeen ook leidt tot een aanpassing van definitie van detailhandel • Beperkingen t.a.v. branchering van winkels die zich op perifere detailhandelslocaties mogen vestigen Het conceptontwerp paraplubestemmingsplan moet op (korte) termijn op worden gevolgd door een ontwerp paraplubestemmingsplan. De planning is dat het ontwerp paraplubestemmingsplan al kort na de zomer (augustus/september 2022) ter inzage zal worden gelegd. In dit ontwerp paraplubestemmingsplan is ruimte om de vestiging van darkstores verder te reguleren. Op dit moment verwachten wij niet dat de nu bekende aanbieders in Tilburg op korte termijn nieuwe vestigingen willen openen. Met het huidige aanbod zouden ze de doelgroep die met name in de Oude Stad en de Binnenstad woont goed moeten kunnen bedienen. Dit type winkel vraagt daarnaast ook een bepaalde oppervlakte aan winkelruimte (± 600 m² netto vloeroppervlak). Winkels of bedrijfsruimten van deze omvang zijn op dit moment maar beperkt beschikbaar in de Oude Stad en het centrum van Tilburg.

Omdat de markt van flitsbezorgers nog nieuw is en er op dit moment vooral geïnvesteerd wordt om marktaandeel te verkrijgen, kan het toch zijn dat de aanbieders meerdere vestigingen in Tilburg zouden willen openen, danwel nieuwe aanbieders zich melden. 2.1. Flitsbezorgsupermarkten vestigen zich met name in bestaande panden. Met het voorbereidingsbesluit wordt een voorbereidingsbescherming beoogd, waarmee een aanhoudingsplicht geldt voor bouw- en aanlegactiviteiten. Dit betekent dat omgevingsvergunningen voor het bouwen en aanleggen die passen binnen het van kracht zijnde bestemmingsplan toch nog niet mogen worden verleend. Omdat flitsbezorgsupermarkten zich met name vestigen in bestaand, al dan niet op dit moment leegstaande panden, is het mogelijk om te bepalen dat ook het gebruik van een pand niet gewijzigd mag worden. Hiervoor is het wel van belang dat omschreven wordt welk gebruik we niet willen toestaan. 3.1. Het voorbereidingsbesluit moet niet uitsluitend als verbod worden gezien, maar als instrument om tot sturing te komen ten aanzien van de vestiging van nieuwe darkstores. Hiervoor is uiteengezet dat er negatieve en positieve kanten aan de vestiging van flitsbezorgsupermarkten/darkstores zitten. Vandaar dat we het instrument van het voorbereidingsbesluit met name zien vanuit de wens om tot sturing te komen.

In aanloop naar het ontwerp paraplubestemmingsplan is het voor ons mogelijk om mee te werken aan situaties waarvan wij vast stellen dat deze niet in strijd zijn met de voorgenomen regeling in het ontwerp paraplubestemmingsplan. Dit biedt de mogelijkheid voor ons om het gesprek aan te gaan met de verschillende aanbieders. 4.1. Door het van kracht laten worden op de dag van publicatie voorkomen we dat nieuwe initiatieven getoetst moeten worden aan de huidige planologische regelingen. Het voorbereidingsbesluit wordt genomen om per direct te voorkomen dat op locaties in de stad nieuwe vestigingen van flitsbezorgsupermarkten met darkstores ontstaan. Daarom bepalen we dat het besluit in werking treedt op de dag van publicatie wat betekent vanaf 00.00 uur diezelfde dag. 5.1. Het is niet verstandig dat het voornemen om een voorbereidingsbesluit te nemen eerder bekend wordt. Als het voornemen om een voorbereidingsbesluit te nemen bekend wordt voordat het besluit in werking is getreden, bestaat de mogelijkheid dat er tussentijds een aanvraag omgevingsvergunning wordt gedaan voor een ongewenste ontwikkeling. Die aanvraag moet dan in behandeling worden genomen en de omgevingsvergunning eventueel verleend. Dit willen we voorkomen. Op grond van artikel 25, lid 3 van de Gemeentewet moet de raad een expliciet besluit nemen omtrent het bekrachtigen van de geheimhoudingsplicht.

Op grond van artikel 25, lid 2 van de Gemeentewet kan het college,

raad 2022_1272 definitief

4

op grond van een belang, genoemd in artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur, geheimhouding opleggen op stukken die het college aan de raad of aan leden van de raad overlegt. De geheimhouding is opgelegd op grond van artikel 10 lid 2 sub g van de Wet openbaarheid van bestuur (het voorkomen van onevenredige bevoordeling of benadeling van bij de aangelegenheid betrokken natuurlijke personen of rechtspersonen dan wel van derden).

Risico’s Het nemen van een voorbereidingsbesluit op zich leidt niet tot planschade. Het beperken van de vestigingsmogelijkheden voor darkstores in het op te stellen bestemmingsplan kan mogelijk wel tot planschade leiden. In de voorbereiding naar dit bestemmingsplan zal dit risico inzichtelijk worden gemaakt en meegenomen worden in de afweging. Op dit moment is niet bekend waar deze eventuele risico’s uit worden gedekt.

Kosten en dekking Het nemen van een voorbereidingsbesluit betreft een administratieve maatregel waaraan geen kosten zijn verbonden. Voor het hiervoor genoemde bestemmingsplan Tilburg, parapluplan detailhandel heeft uw raad met het vaststellen van het beleid opdracht gegeven. Dit wordt uitgevoerd binnen de bestaande ambtelijke capaciteit.

Vervolg Na vaststelling van het voorbereidingsbesluit zal een nieuwe definitie van het begrip detailhandel worden opgenomen in het genoemde paraplubestemmingsplan detailhandel, eventueel aangevuld met andere definities van bijvoorbeeld ‘flitsbezorger’ of ‘internetbedrijf’. Het nemen van een voorbereidingsbesluit zorgt er niet voor dat de overlast die ervaren wordt van de aanbieders op de huidige locaties in het centrum beter kan worden aangepakt. De huidige aanbieders mogen ook na het nemen van dit voorbereidingsbesluit op de huidige locaties blijven zitten tenzij we handhavend gaan optreden. Daarover wordt een separaat besluit genomen. Verder zal voornamelijk moeten worden ingezet om ambtelijk en bestuurlijk de dialoog te voeren met de bestaande bedrijven. Daartoe heeft het college reeds initiatief genomen.

Evaluatie N.v.t.

Bijlagen Verbeelding

Tilburg, 3 maart 2022 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,

raad 2022_1272 definitief

5

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit 1.

te verklaren dat een bestemmingsplan wordt voorbereid voor het gehele grondgebied van de gemeente Tilburg om flitsbezorgsupermarkten met (zogenaamde) darkstores te reguleren, zoals aangegeven op de bij dit besluit behorende verbeelding met identificatie NL.IMRO.0855.VBB2022001; 2. te bepalen dat het verboden is het (bestaande) gebruik van de desbetreffende gronden en bouwwerken, of gedeelten daarvan, zoals dit bestond op het moment van inwerkingtreding van dit besluit, te wijzigen naar vormen of vestigingen van detailhandel die blijkens hun reclame-uiting, presentatie, assortimenten of bedrijfsvoering zijn te kwalificeren als flitsbezorgsupermarkt met darkstore waarbij een flitsbezorgsupermarkt met darkstore een specifieke vorm van detailhandel is die niet is gericht op het klassieke winkelen, in de zin dat mensen ter plaatse komen om producten te vergelijken en uit te kiezen en die als volgt wordt gedefinieerd: “een opslag-/distributie-/magazijnlocatie, al dan niet voorzien van een afhaalloket, van waaruit zeer snel in hoofdzaak dagelijkse boodschappen worden geleverd bij klanten die digitaal/online hun bestelling plaatsen”; 3.

te bepalen dat het college van burgemeester en wethouders op verzoek een omgevingsvergunning kan verlenen om af te wijken van het verbod indien het voorgenomen gebruik niet in strijd is met het in voorbereiding zijnde bestemmingsplan Tilburg, parapluplan detailhandel; 4. dit besluit in werking te laten treden op de dag van de publicatie; 5. de door het college opgelegde geheimhouding op grond van artikel 10 lid 2 sub g Wet openbaarheid bestuur conform artikel 25 Gemeentewet te bekrachtigen tot de dag van inwerkingtreding van dit voorbereidingsbesluit.

Aldus vastgesteld in de besloten vergadering van 10 maart 2022.

de griffier,

plaatsvervangend voorzitter,