01 Raadsvoorstel Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen

raad 2021_1237 definitief A.docx

1

Raadsvoorstel Update Stedelijke ontwikkelingsstrategie Wonen 2021 Aanleiding De gemeente Tilburg heeft voor de komende jaren een forse woningbouwopgave. In 2018 hebben we een Update van onze Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen vastgesteld om richting te geven aan vooral de kwalitatieve woningbouwopgave. Ditmaal hebben we een kwantitatieve én kwalitatieve opgave. Diverse ontwikkelingen vragen opnieuw om actualisatie van de Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen: 1. De nieuwe bevolkings- en woningbehoefteprognoses van de provincie Noord-Brabant (sept. 2020) zijn fors hoger en van een hele andere orde dan de prognoses uit 2017. Deze prognoses zijn aanleiding om de groeiambitie van 950 woningen per jaar fors op te hogen naar 1.500 woningen per jaar. Dat vraagt om goed naar de ontwikkeling van de stad te kijken, zowel op het gebied van beleid als uitvoering. 2. De Nationale Omgevingsvisie is in het najaar van 2020 vastgesteld. Deze geeft richting aan verstedelijkingsopgaven. In onze update van de stedelijke ontwikkelingsstrategie in 2018 hebben we aangekondigd deze te actualiseren op het moment dat nieuwe data en inzichten daartoe aanleiding geven. In de Woonagenda 2020-2025 is aangegeven op welke wijze we de stedelijke ontwikkelingsstrategie willen actualiseren.

De Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen biedt naast de Woonagenda uitgangspunten voor de uitvoering van de Tilburgse woonopgave, is input voor het Verstedelijkingsakkoord Breda-Tilburg, en is in samenhang met het Verstedelijkingsakkoord opgesteld. De Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie geeft antwoord op de vraag hoe we invulling kunnen geven aan de grote en urgente woningbouwopgave en waar we kansen zien om te verdichten. Hoewel de focus van deze Stedelijke Ontwikkelingsstrategie op wonen ligt, hebben we nadrukkelijk de samenhang gelegd met andere opgaven in de stad. Vanuit maatschappelijke waarden kijken we naar de ruimtelijke ontwikkeling van de stad. Het gaat ons immers niet alleen om het bouwen van het aantal woningen, maar vooral om het realiseren van een inclusieve, vitale, en duurzame stad zoals beschreven in ons bestuursakkoord Gezond en Gelukkig in Tilburg. Kortom een toekomstbestendige stad. Samenhang voorstellen Het college heeft parallel gewerkt aan: De Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen De Gebiedsprofielen Wonen Vitaliteitsscan: toekomstperspectief binnenwijkse bedrijventerreinen Vervolg Zwaluwenbunders: verkenning Pauwels-Oost (collegebesluit 14 september 2021). Deze vier voorstellen hangen in meer of mindere mate met elkaar samen. De Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie kan gezien worden als een kapstok voor de drie andere nota’s.

De Update beschrijft de strategie op het gebied van wonen in kwantitatieve en kwalitatieve zin. In de Gebiedsprofielen Wonen worden de huidige product-marktcombinaties in beeld gebracht, op basis waarvan we gebiedsgerichte afwegingen maken die richting geven vanuit de stedelijke woonopgaven. Daarmee is het een fundament voor de kwalitatieve invulling van de Stedelijke Ontwikkelingsstrategie op gebiedsniveau. Het toekomstperspectief binnenwijkse bedrijventerreinen geeft op basis van de vitaliteit en het – op grond van een aantal indicatoren -verwachte toekomstperspectief van het terrein inzicht in de menging- en transformatiemogelijkheden van binnenwijkse bedrijventerreinen voor onder andere wonen. De Gebiedsprofielen Wonen geven hierbij richting aan de kwalitatieve uitwerking van de geformuleerde ontwikkelstrategieën. En de verkenning Pauwels-Oost is een eerste gebiedsuitwerking voor TilburgNoordoost, waaronder de woningbouwopgave voor de dorpen, als startpunt voor een op te stellen koers voor dit gebied. Zwaluwenbunders wordt daarin niet meegenomen, maar meegenomen in een scopeuitbreiding van het Koersdocument Water- en Klimaatlandschap Pauwels.

Beoogd effect/ bestuurlijk kader •

De Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie draagt primair bij aan ons doel 'er is een passende woning voor elke Tilburger' zoals vastgesteld in de Programmabegroting 2021 en aan een ‘duurzame, vitale én

raad 2021_1237 definitief A.docx

•

•

•

2

inclusieve stad’, zoals vastgesteld in het Bestuursakkoord. De Stedelijke Ontwikkelingsstrategie is richtinggevend voor de woningbouwopgave en moet leiden tot een toekomstgerichte woningvoorraad en woonmilieus. De Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen is vertrekpunt voor de integrale verbinding met andere opgaven. Daarmee is de Stedelijke Ontwikkelingsstrategie een bouwsteen voor een te actualiseren Omgevingsvisie Tilburg. Woonagenda 2020-2025. Hierin staat beschreven dat we een ongedeelde stad met een divers woningaanbod in alle wijken belangrijk vinden, zodat inwoners een wooncarrière kunnen maken binnen de wijk of het dorp wanneer zij dat willen. Dit vraagt dat we doorstroming bevorderen. Ook betaalbaarheid vraagt onze aandacht. Convenant Wonen 2020-2025, (aangepast besluit 30 juni 2021). Met de corporaties hebben we afspraken gemaakt over het realiseren van meer sociale huurwoningen in de periode tot 2030.

Voorstel De Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen vaststellen, wat inhoudt dat we: 1. Een woningbouwopgave van 25.000 woningen willen accommoderen in de periode tot 2040 en in onze woningbouwprogrammering toewerken naar een programmering van 140% van de opgave. 2. De uitbreidingsopgave voor wonen bijstellen van 950 woningen naar ten minste gemiddeld 1.500 woningen per jaar voor de komende 10 jaar. 3. De principes van de Nationale Omgevingsvisie, de uitgangspunten voor het Van Gogh Nationaal Park, de beschreven strategie en de bijbehorende verdichtingsprincipes leidend laten zijn voor de stedelijke ontwikkeling van Tilburg en de dorpen, wat onder andere betekent dat: i. We bouwen in de nabijheid van OV-knooppunten. ii. In samenhang met de woningbouwopgave de groenstructuur in de stad versterken, waarbij we de stad via de stadsrand verbinden met de stadsregionale parken. 4. Focus leggen op de prioritaire gebiedsontwikkelingen Spoorzone, Kenniskwartier, Binnenstad, Piushaven, Stappegoor en de dorpse woonmilieus, vervolg geven aan de verdichtingsstudie voor Tilburg-Noord en een verkenning uitvoeren naar de Kanaalzone. 5. Kwalitatief sturen op: • Nieuwe compacte, inclusieve en duurzame woon- en werkmilieus in een vitale mix. • Woningen in het betaalbare segment (huur en koop). • Diversiteit in het woningaanbod. • Gericht aanbod voor ouderen en specifieke doelgroepen.

Argumenten 1.1. De hogere bevolkingsprognoses en het feit dat we een inclusieve en vitale stad willen blijven vragen om een actualisatie van de Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen uit 2018 en bieden kansen om onze ambities waar te maken. In september 2020 publiceerde de provincie Noord-Brabant nieuwe bevolkings- en huishoudensprognoses. Deze prognoses gaan uit van een hogere groei van het aantal huishoudens ten opzichte van de prognoses uit 2017. In totaal gaat het om een groei van zo’n 25.000 huishoudens tot 2040, waarvan 15.000 woningen in de periode tot 2030. De bijgestelde prognoses zijn aanleiding om de Stedelijke Ontwikkelingsstrategie uit 2018, die nog uitging van een opgave van 950 woningen per jaar, te actualiseren. We willen deze woningen in onze gemeente realiseren op een passende en ambitieuze manier. Dit betekent dat we kwalitatieve randvoorwaarden stellen en dat projecten moeten bijdragen aan een toekomstbestendige stad. Met andere woorden een duurzame, vitale, inclusieve, aantrekkelijke en gezonde stad, waarin het fijn wonen is. We willen dat het voor iedereen mogelijk blijft om in Tilburg een passende woning te vinden. Voor onze inwoners is bestaanszekerheid essentieel. Dit betekent onder andere dat we ook een grotere bouwopgave zien voor de Tilburgse corporaties.

De afspraken die in het convenant Wonen 2020-2025 zijn gemaakt zijn onlangs aangepast op deze nieuwe opgave. Nieuwbouw is nodig om voldoende geschikt aanbod voor alle doelgroepen te realiseren, in het bijzonder voor ouderen en speciale doelgroepen, waardoor ook doorstroming naar passende woningen gerealiseerd wordt.

raad 2021_1237 definitief A.docx

3

Extra huishoudens bieden ook een kans voor de (economische) ontwikkeling van onze stad. Het draagvlak voor zowel hoogstedelijke als voor dagelijkse voorzieningen wordt vergroot en openbaar vervoer wordt frequenter benut en kan daardoor worden verbeterd. 1.2. De Stedelijke Ontwikkelingsstrategie sluit aan bij de kwantitatieve en kwalitatieve ambities die op nationaal, regionaal en gemeentelijk niveau zijn benoemd en geeft voor het Verstedelijkingsakkoord BredaTilburg de Tilburgse invulling aan de woningbouwopgave. De Stedelijke Ontwikkelingsstrategie staat niet op zichzelf. De kwalitatieve en kwantitatieve ambities die benoemd zijn op nationaal, regionaal en gemeentelijk niveau vormen het vertrekpunt voor de actualisatie, zoals de Nationale en Brabantse Omgevingsvisie, BrabantStad Mozaïekmetropool, de Strategische MeerjarenAgenda Hart van Brabant, de Regionale Beleidsagenda Mobiliteit, de Regionale Economische Agenda, het Toekomstbeeld Openbaar Vervoer 2040 en de Omgevingsvisie Tilburg 2040, de Woonagenda, Masterplan Pauwels, de Mobiliteitsaanpak Tilburg 2040 en de Binnenstadsvisie Tilburg Next. In de Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie komen de ambities van het Rijk in de NOVI en de ambities van Tilburg, zoals beschreven in de Omgevingsvisie Tilburg 2040, de Woonagenda en de Strategische Meerjarenagenda samen.

De stedelijke ontwikkelingsstrategie draagt tezamen met de Omgevingsvisie Tilburg 2040 bij aan een inclusieve, duurzame en vitale stad, waarin het fijn is om te wonen, te werken en te recreëren. Het Verstedelijkingsakkoord is een logisch vervolg op de Nationale Omgevingsvisie. De Nationale Omgevingsvisie ziet de kern van Nederland als een stedelijk netwerk met de daarbij behorende verstedelijkingsvraagstukken. De regio Breda-Tilburg met haar regionale mozaïek van (middel)grote steden en kleine(re) kernen is onderdeel van dat Stedelijk Netwerk. In het akkoord worden uitgangspunten en doelstellingen geformuleerd voor de leefomgeving. De Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen biedt het kader voor de gemeente Tilburg op het gebied van wonen, is input voor het Verstedelijkingsakkoord, en is in samenhang met het Verstedelijkingsakkoord opgesteld. 1.3. De Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen is een bouwsteen voor de actualisatie van de Omgevingsvisie Tilburg 2040. De focus bij de Stedelijke Ontwikkelingsstrategie ligt op wonen. Vanuit het wonen is in deze actualisatie nadrukkelijk de integraliteit met andere beleidsvelden opgezocht. De ontwikkelingsstrategie is een bouwsteen voor een te actualiseren Omgevingsvisie Tilburg.

Net zoals de Netwerkanalyse Tilburg 2040, de Regionale Energie- en Klimaatstrategie, het werklocatiebeleid ‘Toekomstbestendige werklocaties’ en de Vitaliteitsscan binnenwijkse bedrijventerreinen bouwstenen zijn voor de Omgevingsvisie. We verwachten dat de Omgevingsvisie (volgens de vereisten uit de Omgevingswet) uiterlijk in 2024 actualisatie behoeft en dat deze bouwstenen hierin dan verwerkt worden. 1.4. De Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie toont de potentie en kansen op wijkniveau voor verdichting; afwegingen tussen diverse ruimtevragers moeten in een latere fase nog gemaakt worden. De Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie geeft op wijk- of stadsdeelniveau op basis van de opgaven, huidige dichtheid, kenmerken van de wijk en inclusief de plannen die nu in de woningbouwprogrammering zitten een indicatie van de verdichtingsmogelijkheden. De woningbouwopgave brengt ook andere opgaven met zich mee, zoals een mogelijk grotere behoefte aan maatschappelijke voorzieningen of werkgelegenheid. Integrale afwegingen worden in de te actualiseren Omgevingsvisie gemaakt. Daarnaast worden bij de uitwerking op project- en gebiedsniveau afwegingen en keuzes gemaakt. 2.1. Alleen met een verhoogde uitbreidingsopgave kunnen we de komende 15 jaar 15.000 woningen realiseren.

De nieuwe prognoses zijn aanleiding om de uitbreidingsopgave zoals we die hebben vastgelegd in de Woonagenda en programmabegroting naar boven bij te stellen. Op basis van de prognoses is de opgave voor de komende tien jaar een netto toevoeging door nieuwbouw, transformatie en tijdelijke woningen van gemiddeld ten minste 1.500 woningen per jaar om de huishoudensgroei op te kunnen vangen.

raad 2021_1237 definitief A.docx

4

2.2. Door uit te gaan van 140% planvoorraad vergroten we de kans om tijdig de opgave te realiseren. We hebben een opgave om de komende 20 jaar 25.000 woningen toe te voegen. Algemeen is ons uitgangspunt dat we in de programmering 10 jaar vooruitkijken. Voor de eerste 5 jaar willen we 50% meer woningen in de programmering opnemen dan onze opgave en voor de 5 jaar daarna 30%. Dit betekent een gemiddelde planvoorraad van 140% voor een periode van 10 jaar. Op deze manier houden we rekening met planuitval en vertraging. We stellen ons tot doel in 2025 ten minste 17.500 woningen in het woningbouwprogramma te hebben om van daaruit ten minste 12.500 woningen te realiseren in de periode tot 2035. 3.1. De principes uit de Nationale Omgevingsvisie en de uitgangspunten van Van Gogh Nationaal Park zijn uitgangspunt voor onze strategie. De Nationale Omgevingsvisie beschrijft hoe we in Nederland gaan verstedelijken. Deze principes nemen we als uitgangspunt. Daarnaast kiezen we er bewust voor de uitgangspunten van Van Gogh Nationaal Park op te nemen in onze strategie. De reden daarvoor is dat bewoners van onze stad op een prettige manier het buitengebied moeten kunnen bereiken. Een goede verbinding tussen de stad en dorpen en onze stadsregionale parken is van belang om een aantrekkelijke stad te zijn om te wonen te werken en te recreëren.

De strategie gaat daarmee uit van de volgende uitgangspunten: 1. We verdichten volgens de voorkeursvolgorde van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI):

De NOVI gaat uit van een voorkeursvolgorde voor verstedelijking in de 4 genoemde stappen. Deze volgorde is voor Tilburg leidend. Daarbij is Tilburg ervan overtuigd dat zij de grote woningbouwopgave voor het overgrote deel binnen bestaand stedelijk gebied (stap 1) en aansluitend op bestaand stedelijk gebied (stap 2) kan realiseren. 2. We benutten en stimuleren gebiedsgerichte kwaliteiten en potenties. 3. We sluiten aan op Van Gogh Nationaal-park door het landschap tot in de stad te versterken: in stedelijk gebied voegen we substantieel woningen toe, hand in hand met een aantrekkelijke, gezonde klimaatadaptieve openbare ruimte, waarin we beweging en ontmoeting stimuleren. 4. We bouwen in en rondom de dorpen, maar laten de dorpen niet aan elkaar groeien. 5. Onze wijken zijn goed bereikbaar en onderling verbonden. 6. We zetten in op menging en nabijheid van functies. Rondom de OV-knooppunten Station Tilburg en Station Universiteit en wijkcentra voegen we woningen toe gemengd met voorzieningen, kennisintensieve bedrijven, winkels en onderwijs. We creëren gemengde hoogstedelijke topmilieus, de zogenaamde Metro Mix. Woningbouwontwikkelingen gaan hand in hand met het vergroenen van de stad en het realiseren van aantrekkelijke groene verbindingen tussen de stad, de stadsrand en de stadsregionale parken.

Voor de noordrand van de stad betekent dit dat we van de achtertuin van Noord een voortuin maken Het doel is om een attractief en samenhangend overgangsgebied te realiseren tussen stad en land. Woongemeenschappen die dit concept kunnen versterken én verbonden zijn met Tilburg-Noord zijn mogelijk in dit gebied.

raad 2021_1237 definitief A.docx

5

We zetten bij het verbinden van groen in en om de stad primair in op 6 groene corridors, conform bovenstaande figuur. 3.2. We hanteren verdichtingsprincipes om op een verantwoorde manier te bouwen aan een vitale, gezonde en duurzame stad. Aanvullend op de Strategie werken we met Verdichtingsprincipes. Deze principes vormen de basis voor nieuwe ruimtelijke gebiedsperspectieven/gebiedsvisies en geven aan hoe onze partners op een verantwoorde manier kunnen verdichten. Het gaat ons immers niet alleen om voldoende woningen te realiseren, maar om het realiseren van een toekomstbestendige stad, waarin het fijn is om te wonen te werken en te recreëren. De principes dragen bij aan een vitale, gezonde en duurzame stad. We verdichten: 1. Met een menselijke maat: een omgeving waarin mensen zich prettig voelen, met een stedelijk leven op ooghoogte, interactie tussen gebouwen en openbare ruimte, een fijnmazig netwerk van openbare ruimte en inrichting en beheer van de openbare ruimte die aansluit op toekomstig gebruik. Daarbij vinden we ook het kwaliteitsniveau en de representativiteit van de openbare ruimte belangrijk. 2. Duurzaam en toekomstgericht: een klimaatadaptieve, klimaatneutrale, circulaire en gezonde omgeving die ontmoeting stimuleert, en verstedelijking in combinatie met veranderende duurzame mobiliteit. 3.

Voortbouwend op het Tilburgse weefsel: de cultuurhistorische tijdslagen en het DNA van stad blijven zichtbaar. Daarvoor het nodig dat we gebiedsgericht werken en er op een passende wijze en mate wordt verdicht, ingeweven en vermengd. 4. Met maatschappelijk rendement en betrokkenheid: we creëren een actief proces van denken en doen met bewoners, marktpartijen, instellingen en andere partners. om toegevoegde waarde te realiseren in de stad. Dit vindt plaats op verschillende abstractieniveaus; van het opstellen van beleid, het ontwikkelen van visies tot en met het ontwerpproces in verschillende gradaties van participatie tot co-creatie. Altijd vanuit het oogpunt van de (toekomstige) gebruikers. We volgen hiervoor het actieplan inwonersparticipatie.

raad 2021_1237 definitief A.docx

6

4.1. Focus op een aantal grootschalige prioritaire gebiedsontwikkelingen en verdichtingsstudies draagt bij aan versnelling van de woningbouwopgave en aan het realiseren van kwaliteit op een aantal hotspots in onze stad. Uit onze strategie, gebaseerd op de uitgangspunten van de NOVI en Van Gogh Nationaal Park, volgen een aantal strategische gebiedsontwikkelingen. Ze zijn urgent vanwege de plek in de stad (NOVI, nabij OVknooppunten en in bestaand stedelijk gebied), of omdat er opgaven in wijken liggen, zoals bevorderen van de inclusiviteit, het aanpakken van sociaal-maatschappelijke opgaven of het uitvoeren van duurzaamheidsingrepen. We geven prioriteit aan de hoogstedelijke zone Kenniskwartier - Spoorzone- Binnenstad -Piushaven, de gebiedsontwikkeling Stappegoor en de dorpse milieus.

Hoogstedelijke zone Kenniskwartier-Spoorzone-Binnenstad-Piushaven Het gebied Kenniskwartier is samen met de Spoorzones van Breda en ’s-Hertogenbosch door het Ministerie van BZK opgenomen in de lijst van 14 prioritaire verdichtingslocaties in Nederland. Voor de locatie Stappegoor is een woningbouwimpuls-aanvraag toegekend voor 1000 woningen. Dat betekent dat we uiterlijk in 2024 gestart moeten zijn met de bouw. Voor de dorpen geldt dat betaalbare woningen belangrijk zijn en nieuwbouw hier draagvlak en urgentie levert voor een toekomstig station tussen Udenhout en Berkel-Enschot. De verkenning Pauwels-Oost is een eerste gebiedsgerichte uitwerking van deze strategie voor de dorpen. Naast deze strategische gebiedsontwikkelingen geven we met prioriteit vervolg aan de verdichtingsstudie van Pact-Noord; verdichtingsstudies voor Tilburg-West en Tilburg-Zuid volgen later. Tevens verkennen we met prioriteit de kansen voor de Kanaalzone om te voorzien in woon-werkmilieus van de toekomst. De ontwikkeling van de locatie Smarius is hierin een belangrijke eerste aanzet. Daarnaast zijn er locaties waar we verwachten dat er op relatief korte termijn gebouwd kan worden en we daarmee versnelling kunnen realiseren in de bouwproductie en kwaliteit kunnen toevoegen. De volgende locaties willen we versneld verkennen en/of tot uitvoering brengen: ’t Laar, Smarius en Bakertand. 5.1.

We vertalen de kernwaarden uit ons Bestuursakkoord ‘Gezond en gelukkig in Tilburg’ door naar onze woon- en werkmilieus, oftewel in onze ruimtelijke opgaven. De kernwaarden uit het bestuursakkoord (inclusieve stad, duurzame stad, vitale stad en samen met impact) vertalen we door in onze ruimtelijke opgaven. Dat bekent dat we woon- en werkmilieus realiseren voor een grote diversiteit aan bewoners, en dat we zorgen voor een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving met robuuste groenstructuren en een aantrekkelijke openbare ruimte. De woon- en werkmilieus realiseren we in balans met elkaar. Samen met partners en bewoners werken we van beleid tot en met de uitvoering samen

raad 2021_1237 definitief A.docx

7

aan een toekomstbestendige stad. We nodigen partners van harte uit om op basis van de principes die beschreven zijn in de Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie voorstellen te doen die een waardevolle bijdrage leveren aan de ontwikkeling van Tilburg. We beoordelen initiatieven op hun meerwaarde voor de stad en dagen uit tot creatieve ideeën die daaraan bijdragen. 5.2. Een passende woning voor elke Tilburger is uitgangspunt. Voor onze inwoners is bestaanszekerheid essentieel. De zekerheid dat iedereen in onze stad betaalbaar kan wonen is daarvoor een belangrijk onderdeel. Wat betaalbaar is, is afhankelijk van het inkomen dat de bewoner heeft. De laagste en de middeninkomens zijn het meest kwetsbaar, maar ook starters op de woningmarkt hebben het moeilijk. Deze groepen vragen daarom specifieke aandacht. In de Woonagenda 2020-2025 hebben we de basis gelegd door bij initiatieven van meer dan 50 woningen de eis te stellen om minimaal 20% sociale en 10% middeldure huur te realiseren. Op gebiedsniveau kan de opgave verder worden aangescherpt. Zo zijn voor Stappegoor in het kader van de Woningbouwimpuls ook afspraken gemaakt over de realisatie van een deel van de koopwoningen onder de Nationale Hypotheek Garantie (NHG)-Grens (in 2021 ligt deze op € 325.000,-).

Met name in de dorpen zien we dat de betaalbaarheid van wonen onder druk staat en er behoefte bestaat aan toevoeging van meer goedkope huur- en koopwoningen. Dit vraagt onze aandacht. Een passende woning voor elke Tilburger vraagt ook dat we sturen op diversiteit in het woningaanbod op gebiedsniveau zoals uitgebreid beschreven in de Woonagenda 2020-2025. Daarbij creëren we gericht, conform de Woonagenda, aanbod voor ouderen en specifieke doelgroepen. Gezien de grote opgave vraagt dit ook om nieuwe woonconcepten die de gewenste woonkwaliteit voor deze groepen soms in een hoge dichtheid kunnen realiseren. De concepten moeten n kwaliteit vergelijkbaar zijn met aanbod van grondgebonden wonen. We ervaren diverse knelpunten in de woningmarkt, die ook betrekking hebben op de bestaande woningvoorraad. We zetten daarom niet alleen in op nieuwbouw, maar zetten ook in op beleid ten aanzien van de bestaande woningvoorraad, waaronder kamerverhuurbeleid en onderzoek naar het invoeren van opkoopbescherming, zoals eerder aangegeven in de Wonenbrief (april 2021). 5.3. Kleine appartementen realiseren we alleen onder voorwaarden voor specifieke doelgroepen.

Voor de gehele stad zijn in overeenstemming met het op 25 juni 2018 vastgestelde appartementenbeleid, bestemmingsplannen aangepast om vorming van te kleine appartementen tegen te gaan In deze bestemmingsplannen stellen we als ondergrens dat appartementen een gebruiksoppervlakte (GBO) hebben van tenminste 50m2. In het paraplubestemmingsplan staat dat hiervan kan worden afgeweken voor het huisvesten van specifieke doelgroepen zoals beschreven in de Update stedelijke ontwikkelingsstrategie 2018. In de bestemmingsplannen staat een dynamische verwijzing naar de Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie. Dat betekent dat na vaststelling automatisch wordt verwezen naar deze Update Stedelijke Ontwikkkelingsstrategie 2021. We scherpen het overzicht specifieke doelgroepen aan door slechts twee groepen te benoemen waarvoor een uitzondering mogelijk is. Uit oogpunt van betaalbaarheid kan medewerking worden verleend aan appartementen kleiner dan 50m2 GBO voor de volgende doelgroepen: • Studenten; • De doelgroep beschermd wonen (onplanbare zorg). Een maatwerkafweging blijft nodig. Het is belangrijk dat het woonconcept past binnen de omgeving en dat er sprake is van adequaat beheer. De huurprijs van de woning moet passend zijn bij de doelgroep.

Een zorgfunctie en/of maatschappelijke gevoelige functie wordt altijd getoetst aan de Richtlijn Maatschappelijke Voorzieningen, voordat medewerking verleend wordt. 5.4. Passende kwaliteitssturing is nodig om de samenhang en kwaliteit te bewaken en vraagt een daarop ingerichte organisatie en het maken van scherpe keuzes. Nieuwe ontwikkelingen moeten van meerwaarde zijn voor onze stad. De komende tijd gaan wij de processen op de kwalitatieve en kwantitatieve opgave verder inrichten. Kennisontwikkeling en innovatie zijn nodig om samen met onze partners de opgave op een goede manier vorm te geven. Daarom is het onder meer van belang om voldoende te investeren in visies en verkenningen, waarmee aan ontwikkelingen richting wordt gegeven. Dit kan ook het voorbereiden en aantrekken van externe financiële middelen ondersteunen. Naast de kwantitatieve opgave sturen we ook nadrukkelijk op gewenste kwaliteiten. Voor de realisatie van de strategie zijn naast schaarste in ruimte ook schaarste in de markt (bouw, arbeidsmarkt) en milieuruimte bepalend. Tegenstrijdige belangen en krapte kunnen leiden tot langere doorlooptijden. Daarnaast vraagt de schaalsprong dat we de beweging moeten maken van een projectgerichte

raad 2021_1237 definitief A.docx

8

organisatie naar een opgaven- en gebiedsgerichte aanpak met een effectieve werkorganisatie en investeringsmogelijkheden. We kunnen niet alles tegelijk oppakken en zullen ook met betrekking tot stedelijkeen gebiedsontwikkelingen keuzes moeten maken. 5.5. Een aantal onderdelen uit Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie vraagt verdere uitwerking. De Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie is een strategisch document. Een aantal onderdelen vraagt de komende jaren om nadere uitwerking. We willen onder meer met partners en inwoners gefaseerd aan een handelingsperspectief voor de ruimtelijke ontwikkeling van de Pact-wijken werken, te beginnen met Tilburg Noord. Deze ruimtelijke gebiedsperspectieven moeten bijdragen aan de ontwikkeling van deze wijken op sociaal en fysiek gebied. De gebiedsperspectieven zijn een uitwerking van de wijkagenda’s en bouwen voort op de initiatieven die in deze wijken al gestart zijn. De gebiedsperspectieven worden geen blauwdrukken, maar geven richting aan waar en hoe we ruimtelijke ontwikkelingen willen faciliteren en realiseren. Naast de woningbouwopgave wordt dan de relatie gelegd met andere opgaven. Meer woningen betekent immers mogelijk ook een grotere behoefte aan maatschappelijke voorzieningen. Het werken met ruimtelijke gebiedsperspectieven kan op de langere termijn ook een basis zijn voor het opstellen van het omgevingsplan nieuwe stijl.

Ook de actualisatie van de structuurvisie linten is een vervolgopgave. De linten in onze stad, zoals de Korvelseweg en Besterdring en de omliggende buurten zijn kenmerkend voor de ontwikkeling en identiteit van Tilburg. Met name in de gebieden net achter de linten is (verborgen) capaciteit aanwezig voor toekomstige woningbouw, al dan niet in combinatie met andere functies. De linten zijn belangrijke aanlooproutes voor de binnenstad en hebben een eigen sfeer en winkelaanbod, die complementair is aan de binnenstad. Via een nadere studie kan onder meer de potentie voor verdichting, vergroening en de kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte worden onderzocht. Hierin moet een goede balans opgezocht worden. En de vitaliteitsscan binnenwijkse bedrijventerreinen geeft voor een aantal binnenwijkse bedrijventerreinen aanknopingspunten voor een uitwerking met belanghebbenden richting woon-werkmilieus van de toekomst. De woningbouwopgave moet in balans zijn met ruimte voor werken, maatschappelijke voorzieningen en vergroening van de stad. Dit betekent dat ook op een aantal andere beleidsterreinen nadere beleidsvorming nodig is, denk aan een analyse van de Tilburgse bedrijventerreinen (inclusief de Kanaalzone), de behoefte aan maatschappelijke voorzieningen en bijstelling van de netwerkanalyse mobiliteit, om hierin een goede integrale afweging te kunnen maken.

Kosten en dekking Met het vaststellen van deze Stedelijke Ontwikkelingsstrategie zijn geen kosten gemoeid. Waar het gaat om de hierboven geschetste kwaliteitsambities met betrekking tot de openbare ruimte zijn de door de raad vastgestelde beheerbudgetten maatgevend. Een integrale afweging hierover vindt plaats bij de besluitvorming rond het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR). Gemeentelijke bijdragen aan gebiedsontwikkelingen worden via het Tilburgs Meerjaren Investeringsprogramma periodiek afgewogen. Daarvoor worden waar nodig en mogelijk vanuit de gemeente onder meer middelen ingezet vanuit de Algemene Reserve van de grondexploitatie, de reserve herstructurering, de reserve bovenwijks etc. Voor zover de in argument 5.5 genoemde uitwerkingsopgaven niet binnen de beschikbare capaciteit en budgetten gedekt kunnen worden, zullen hier separaat voorstellen voor voorbereid worden via de reguliere begrotingscyclus.

Communicatie De Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen is tijdens twee informatiebijeenkomsten besproken met de woordvoerders Wonen en Ruimtelijke Ordening van de Raad. Op 16 juni 2021 hebben wij in samenwerking met Cast een online een stadsgesprek gevoerd over de Stedelijke Ontwikkelingsstrategie. Aan deze bijeenkomst hebben 222 mensen deelgenomen. Via de chatfunctie kon men hun mening delen en vragen stellen. Dit kon ook via het mailadres toekomstvan@tilburg.nl. Op de site www.tilburg.nl/toekomstvantilburg is een impressie

raad 2021_1237 definitief A.docx

9

gegeven van de reacties uit de chat en de mail en zijn vragen die gesteld zijn beantwoord. Ook konden inwoners van Tilburg via een enquête aan ons kenbaar maken wat zij belangrijk vinden met betrekking tot de woningbouwopgave en het verdichten van de stad. Aan de enquête hebben 562 respondenten deelgenomen. Tot slot kon men ook via de mail vragen stellen of mening kenbaar maken. Een overzicht van de binnengekomen reacties zijn opgenomen in de bijlage. De opbrengst is betrokken bij het afronden van de stedelijke ontwikkelingsstrategie. Het gesprek over de toekomst van Tilburg zullen we de komende tijd met onze inwoners en partners blijven voeren. Voorstel is na vaststelling opnieuw met onze buurgemeenten, partners en inwoners in gesprek te gaan, zodat er een gedeeld perspectief ontstaat op de kansen en de opgaven die samenhangen met de noodzaak tot verdere verdichting. (zie punt 5 onder vervolg).

Vervolg 1. 2.

3.

4.

5.

6.

De Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen geeft richting aan de beoordeling van nieuwe woningbouwinitiatieven. De komende jaren worden de volgende uitwerkingsopgaven gefaseerd uitgevoerd vanuit de stedelijke ontwikkelingsstrategie: • Ruimtelijke gebiedsperspectieven opstellen voor de Pact-wijken Tilburg-Noord, -West en -Zuid. • Actualisatie van de structuurvisie linten met het oog op het beter benutten van de ruimte voor woningbouw. • Studie naar de potentie van de Kanaalzone voor (gecombineerde) woningbouw en bedrijvigheid. • Opstellen van een koersdocument samen met de gemeente Oisterwijk voor het gebied Oostflank SRBT/Pauwels-Oost. • Uitwerken van de Ruimte-voor-Ruimteregeling voor het buitengebied. Daarnaast is de stedelijke ontwikkelingsstrategie aanleiding voor vervolgopgaven op andere beleidsterreinen, zoals: • Onderzoek naar de behoefte aan maatschappelijke voorzieningen op wijkniveau. • Kwalitatieve analyse van Tilburgse bedrijventerreinen en regionale strategie werklocaties. • Opstellen koersdocument groen. • Netwerkanalyse 2.0; de nieuwe opgave doorrekenen voor de verschillende netwerken. Uit de enquête komen aandachtspunten die bij de uitwerking van de woningbouwopgave van belang zijn. We betrekken deze bij de uitwerking van deze strategie. De meest in het oog springende aandachtspunten zijn: • Betaalbaarheid van woningen.

• Alhoewel veel respondenten vinden dat hoogbouw in een stad als Tilburg hoort, en snappen dat er meer woontorens/hoogbouw bij moeten komen, betekent dit niet automatisch dat ze ook zelf in hoogbouw willen wonen. We staan daarmee voor de uitdaging om met nieuwe concepten en ook gestapelde woonvormen te voorzien in de kwalitatieve vraag naar grondgebonden wonen. We zoeken actief naar passende typologieën die aansluiten bij de omgeving en vormgeven aan de ambities voor de toekomst. • Voldoende groen in de stad. Na vaststelling van de update stedelijke ontwikkelingsstrategie gaan we opnieuw met onze partners en inwoners in gesprek, zodat er vanuit deze strategie een gedeeld perspectief ontstaat op de kansen en de opgaven die samenhangen met de noodzaak tot verdere verdichting. Op gebiedsniveau geven we aan hoe dit verder invulling kan krijgen in onder andere Pauwels-Oost. Ook zetten we het gesprek met onze buurgemeenten voort. De verstedelijkingsopgave raakt immers de gehele regio. We vinden het belangrijk dat we het gesprek over de toekomst van Tilburg continu voeren met onze partners en inwoners. Vooruitlopend op de te actualiseren Omgevingsvisie stellen we een plan van aanpak op. De totstandkoming van de Omgevingsvisie volgt een co-creatief proces, waarbij de keuzes voor de toekomst gemaakt worden met en voor de stad.

Doel van de Omgevingsvisie is aan te geven wat onze ambities zijn en hoe wonen, werken, groen, bewegen met elkaar verbinden.

raad 2021_1237 definitief A.docx

10

Evaluatie De Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen blijft een continu proces en is bewust adaptief. We zullen moeten blijven meebewegen met veranderingen in de bevolkingssamenstelling, de woningbouwopgave en de woningmarkt. Het ligt voor de hand om bij het beschikbaar komen van nieuwe onderzoeksuitkomsten, zoals een nieuw Kwalitatief Woning Behoefte Onderzoek, een nieuwe bevolkingsprognose of marktontwikkelingen, de actualiteit van de woningbouwopgave tegen het licht te houden. Daarbij past dan ook te kijken naar in welke gebieden de te verwachten groei van de stad het best kan landen en welke prioriteiten op dat moment gesteld moeten worden. Dit zal leiden tot een regelmatige update van de Stedelijke Ontwikkelingsstrategie.

Bijlagen -

Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen (2021) Rapportage burgerpanel Enquête stedelijke ontwikkeling Tilburg, juni 2021 Overzicht reacties naar aanleiding van gesprek met partners en inwoners.

Tilburg, 28 september 2021 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,

raad 2021_1237 definitief A.docx

11

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders; gelet op het door de raad aanvaarde amendement 22.1.

Besluit De Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen vast te stellen, wat inhoudt dat we: 1. Een woningbouwopgave van 25.000 woningen willen accommoderen in de periode tot 2040 en in onze woningbouwprogrammering toewerken naar een programmering van 140% van de opgave. 2. De uitbreidingsopgave voor wonen bijstellen van 950 woningen naar ten minste gemiddeld 1.500 woningen per jaar voor de komende 10 jaar. 3. De principes van de Nationale Omgevingsvisie, de uitgangspunten voor het Van Gogh Nationaal Park, de beschreven strategie en de bijbehorende verdichtingsprincipes leidend laten zijn voor de stedelijke ontwikkeling van Tilburg en de dorpen, wat onder andere betekent dat: i. We bouwen in de nabijheid van OV-knooppunten. ii. In samenhang met de woningbouwopgave de groenstructuur in de stad versterken, waarbij we de stad via de stadsrand verbinden met de stadsregionale parken. 4. Focus leggen op de prioritaire gebiedsontwikkelingen Spoorzone, Kenniskwartier, Binnenstad, Piushaven, Stappegoor en de dorpse woonmilieus, vervolg geven aan de verdichtingsstudie voor Tilburg-Noord en een verkenning uitvoeren naar de Kanaalzone. 5. Kwalitatief sturen op: • Nieuwe compacte, inclusieve en duurzame woon- en werkmilieus in een vitale mix. • Woningen in het betaalbare segment (huur en koop). • Diversiteit in het woningaanbod.

Waarbij we sturen op het realiseren van gemengde wijken of gebieden. • Gericht aanbod voor ouderen en specifieke doelgroepen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 13 december 2021.

de griffier,

voorzitter,