01 Raadsvoorstel Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025

raad 2021_1184 definitief

1

Raadsvoorstel Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025 Aanleiding De transitie naar een nieuwe, circulaire economie is hard nodig. In 1970 was het laatste jaar waarin de mensen evenveel grondstoffen gebruikte als de planeet in één jaar kon aanvullen. Vandaag de dag hebben we maar liefst 1,75 aardes nodig om aan onze grondstoffenbehoefte te voldoen. De overschrijding van de draagkracht van onze planeet is onder meer het gevolg van de manier waarop we omgaan met grondstoffen en energie. Dit moet veranderen. We moeten toe naar een nieuwe manier van denken waarbij grondstoffen niet langer verloren gaan en we een economie ontwerpen die bijdraagt aan de veerkracht en draagkracht van onze planeet: een circulaire economie. Dit is een model waarin gebruik wordt gemaakt van hernieuwbare energie en waarin grondstoffen continu hoogwaardig in de kringloop worden gehouden. De gemeente Tilburg heeft hoge ambities op het gebied van circulariteit. In 2045 wil zij een volledig circulaire gemeente zijn, vijf jaar eerder dan de plannen van het Nederlandse kabinet. Voor de gemeente Tilburg staan hierbij vier sleutelsectoren centraal: Bouw & Infrastructuur, Biomassa & Voedsel, Maakindustrie en Textiel & Logistiek.

Door het goede voorbeeld te geven met een circulaire gemeentelijke organisatie aan de ene kant en ondersteunend beleid aan de andere kant, wordt toegewerkt naar een 100% circulair Tilburg in 2045.

Beoogd effect/ bestuurlijk kader Dit voorstel draagt bij aan de eerder vastgestelde ambitie ‘Tilburg is circulair in 2045’ (Raadsbesluit 2 november 2015). In het Koersdocument Tilburg circulair 2021-2025 wordt een beschrijving gegeven hoe de gemeente Tilburg de komende jaren kan werken aan de transitie naar een veerkrachtige, circulaire economie (Raadsbesluit 8 maart 2021). In de Uitvoeringsagenda Tilburg Circulair 2021 zijn een aantal interventies uit het Koersdocument geselecteerd waarmee een start is gemaakt. Met het Uitvoeringsprogramma 2022-2025 dat nu voor ligt wordt uiteengezet hoe we de overige interventies uit het Koersdocument vertalen, kunnen prioriteren en de komende jaren kunnen uitvoeren. Het beoogt de circulaire beweging binnen de gemeente te voeden door een aantal concrete activiteiten en projecten te beschrijven.

Voorstel Het Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025 (bijlage 01) vast te stellen, met daarin een prioritering van de interventies binnen deze periode, én daarbij de navolgende interventies als hoogste startprioriteit te benoemen (bijlage 04): 1: Circulair inkopen in facilitair domein 2: Circulair inkopen van Grond,- Weg-, en Waterbouw 3: Circulair inkopen van maatschappelijk vastgoed 7: Koppelingstraject energietransitie en circulaire economie 8+9+10: Circulaire kennis binnen de gemeente vergroten 15: Realiseren van de bouw- en grondstoffenhub 17: Opstellen van richtlijnen voor circulaire ruimtelijke ordening en stedelijke ontwikkeling 26: Opzetten van CE innovatietraject binnen de Triple Helix 27: Vormgeven van een financieringsinstrument circulaire bedrijvigheid in Midden-Brabant.

Argumenten 1.1. Het Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025 zorgt voor duidelijkheid over de stappen die in de komende periode (2022-2025) gezet moeten worden om de eerder vastgestelde ambities te bereiken. Eerder is de ambitie ‘Tilburg is circulair in 2045’ vastgesteld (Raadsbesluit 2 november 2015). In het Koersdocument Tilburg circulair 2021-2025 (raadsbesluit 8 maart 2021) wordt een beschrijving gegeven hoe de Portefeuillehouder: Wethouder Van der Pol Behandelend ambtenaar: Afdeling Ruimte, Martin van Bers

raad 2021_1184 definitief

2

gemeente Tilburg de komende jaren kan werken aan die transitie naar een veerkrachtige, circulaire economie. Daarbij zijn de volgende beleidsdoelen en streefwaarden vastgesteld: In 2023 besteden we alle gemeentelijke bouw-, infrastructurele en facilitaire projecten aan met minimaal één van de circulaire principes (streefwaarde 90%); In 2025 wordt bij elk gemeentelijk bouw- en infrastructureel nieuwbouwproject een materialenpaspoort aangevraagd (streefwaarde 90%); In 2025 gebruiken we kaders voor circulaire gronduitgiften en -gebiedsontwikkeling voor alle nieuwe bouw- en infrastructurele projecten (streefwaarde 90%); In 2025 zijn alle inwoners van Tilburg geïnformeerd wat een transitie naar de circulaire economie is en waarom dit waardevol is (streefwaarde 90%); In 2030 is er maximaal 100 kg/jaar huishoudelijk restafval per inwoner en is de afvalscheiding 75%. Impact ontstaat als we met de voorgestelde interventies uit het Koersdocument Tilburg Circulair 2021-2025 aan de slag gaan. Het Uitvoeringsprogramma verduidelijkt welke stappen de komende periode gezet moeten worden om toe te werken naar de gestelde beleidsdoelen en streefwaarden, en de uiteindelijke ambitie Tilburg Circulair 2045. Zie meer in detail: * Bijlage 01 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025; en * Bijlage 02 Grafische weergave Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025. 1.2.

De heldere, onderbouwde prioritering van de interventies zorgt voor de optimale impact en verdeling tussen menskracht en middelen voor het bereiken van de gestelde ambities. Om een keuze te kunnen maken in de verdeling van menskracht en middelen en een zo optimaal mogelijke impact te creëren, is gekeken hoe een prioritering kan worden aangebracht in de 29 interventies die zijn gedefinieerd in het Koersdocument Tilburg Circulair 2021-2025. Alle 29 interventies van groot belang zijn in het behalen van de gestelde ambities. Met 4 van deze interventies is al een start gemaakt in 2021. Voor de overige interventies is gekeken naar criteria die juist die interventies blootleggen waar wij als gemeente nú het meeste waarde kunnen toevoegen. Alle interventies hebben dus een hoge prioriteit, maar er is er wel een onderscheid te maken in de ‘startprioriteit’. Als eerste stap is, op basis van verschillende in- en externe interviews, de interventielijst omgezet in een ‘interventie-landschap’.

De volgende vragen zijn gesteld voor het opstellen van het landschap: • Welke interventies vertonen sterke verwantschap met elkaar? • Zijn er interventies die elkaar opvolgen en dus afhankelijk van elkaar zijn? Vervolgens zijn de volgende criteria gebruikt om de interventies te prioriteren: • Hoeveel is er al bekend over deze interventie? • Hoe urgent is het om met deze interventie aan de slag te gaan? • Hoe gemakkelijk is het om een start te maken met deze interventie? Wat zijn knelpunten? • Hoeveel impact kan met deze interventie gemaakt worden? Zowel om andere interventies op gang te helpen, als op circulariteit? • Hoe aantrekkelijk is de interventie: kan deze gebruikt worden als ‘showcase’ voor Tilburg? Een showcase is een manier om de ingezette koers te illustreren, het draagvlak daarvoor te vergroten, en dient ter inspiratie voor anderen om aan de slag te gaan met circulaire economie.

Op basis van deze criteria hebben de volgende interventies de hoogste startprioriteit: 1: Circulair inkopen in facilitair domein 2: Circulair inkopen van Grond,- Weg-, en Waterbouw 3: Circulair inkopen van maatschappelijk vastgoed 7: Koppelingstraject energietransitie en circulaire economie 8+9+10: Circulaire kennis binnen de gemeente vergroten 15: Realiseren van de bouw- en grondstoffenhub 17: Opstellen van richtlijnen voor circulaire ruimtelijke ordening en stedelijke ontwikkeling 26: Opzetten van CE innovatietraject binnen de Triple Helix 27: Vormgeven van een financieringsinstrument circulaire bedrijvigheid in Midden-Brabant

raad 2021_1184 definitief

3

De afbeelding in bijlage 03 (Interventielandschap met startprioriteit) laat zien dat deze interventies als het ware bovenaan de keten staan in het interventielandschap. Bijlage 04 geeft een beknopte inhoudelijke toelichting van de interventies met de hoogste startprioriteit. In het Uitvoeringsprogramma 2022-2025 (Bijlage 01) zijn de interventies en prioritering verder uitgewerkt. De interventies met de hoogste startprioriteit worden opgepakt in 2022-2025. Deze interventies zijn het meest uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma 2022-2025 (Bijlage 01). In het Uitvoeringsprogramma worden ook de interventies met lagere startprioriteit kort toegelicht en er wordt aandacht besteed aan de interventies waaraan al een start is gemaakt in 2021. 1.3. De gekozen prioritering zorgt ervoor dat er een vliegwiel in gang wordt gezet. Veel van de interventies vragen inzet van de gemeente Tilburg. Op dit moment ontbreekt het vaak nog aan de benodigde kennis op het gebied van Circulaire Economie. Met de gekozen prioritering willen we deze kennis structureel binnenhalen om zo een robuust (intern) netwerk op te bouwen. Het opbouwen van deze kennis en het robuuste interne netwerk gebeurt onder andere door het inzicht verkrijgen in de voetafdruk en grondstofstromen van de eigen organisatie, het opstellen van interne circulaire doelen en een gemeente-breed traject om het CE-gedachtegoed te vergroten.

Dit maakt dat de gemeente wordt toegerust om samen met tal van organisaties in Tilburg en de regio de doelstelling Tilburg Circulair 2045 te bereiken. Dit gebeurt met inwoners, het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen. Midpoint Brabant Circulair is een belangrijke samenwerkingspartner en de toegangspoort tot circulaire initiatieven in de regio en een bijbehorend netwerk. . Midpoint Brabant Circulair is ook een programma van de regiodeal Makes en Moves. Dat betekent dat de financiering van dit programma buiten het uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025 om wordt geregeld. Daarnaast worden ook interventies opgepakt die kunnen dienen als ‘showcase’. Een showcase dient ter inspiratie voor anderen. Het zorgt ervoor dat wij als gemeente onze koers laten zien. Door concrete acties te delen met de stad kan dit anderen inspireren tot concrete acties die zij zelf kunnen oppakken om toe te werken naar een circulaire economie.

Kosten en dekking Voor het uitvoeren van de interventies is €1,3 miljoen nodig. De benodigde middelen zijn per interventie gespecificeerd in het Uitvoeringsprogramma 2022-2025. Dekking wordt voorgelegd tijdens de programmabegroting 2022.

Risico’s Zoals bij ‘kosten en dekking’ beschreven wordt dekking voor de kosten voorgelegd tijdens de programmabegroting 2022. Dat er separaat nog een besluit genomen moet worden over deze kosten vormt een noemenswaardig risico voor de geplande activiteiten in dit Uitvoeringsprogramma. Wanneer de middelen niet worden toegekend dan kunnen de interventies niet worden uitgevoerd en is de gestelde ambitie Tilburg Circulair in 2045 niet haalbaar. Daarnaast is de inzet en beschikbaarheid van medewerkers een kritische succesfactor voor dit Uitvoeringsprogramma. In de programmabegroting is hier geen budget voor opgenomen, inzet uit de organisatie wordt geleverd uit de reguliere middelen. Wanneer een interventie extra inzet vraagt om succesvol te worden is het mogelijk dat hier een aanvullende claim vanuit het Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025 volgt. De uitvoering van het programma Midpoint Brabant Circulair is een noodzakelijke aanvulling op het Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025. De regiodeal heeft besloten €1 miljoen uit te keren onder voorwaarde dat Midpoint €2 miljoen cofinanciering regelt. Van de €2 miljoen moet €1 miljoen vanuit het Klimaatfonds gefinancierd worden. Dat besluit is nog niet genomen.

raad 2021_1184 definitief

4

Vervolg Met de Uitvoeringsagenda 2021 is op basis van no-regret al gestart met de realisatie van een aantal interventies om de ambities te realiseren. Wanneer de middelen beschikbaar komen en het Uitvoeringsprogramma is vastgesteld gaan we met volle kracht met dit belangrijke onderwerp aan de slag. Met het verder opbouwen en onderhouden van een sterk (intern) netwerk, het opbouwen van kennis, het opzetten van monitoring maar vooral door aan de slag te gaan. Met de stad, met onze partners, aansluiten bij landelijke ontwikkelingen en in onze eigen organisatie. De interventies worden in 2022 nog verder geconcretiseerd. Het kernteam gaat aan tafel met betrokkenen en concretiseert de ambities en aanpak voor de verschillende interventies. Hoe concreter deze gemaakt kunnen worden, hoe beter de uitvoeringsplannen kunnen worden uitgewerkt. Een aantal interventies zal samengevoegd worden, bijvoorbeeld op het gebied van monitoring en circulaire bouw. Dit wordt van harte aangemoedigd. Het Uitvoeringsprogramma en de bijbehorende middelen geven richting en middelen om aan de ambitie te gaan werken. Wanneer additionele middelen noodzakelijk zijn voor het behalen van de resultaten zullen we dit aan u voorleggen ter besluitvorming.

Evaluatie De voortgang van het Uitvoeringsprogramma zal via de reguliere voortgangsmomenten worden gedeeld. Jaarlijks via de hoofdlijnenbrief en daarnaast in de tussenrapportage van de nieuwe raadsperiode. We gaan de voortgang van het programma monitoren en zullen deze melden in de eerder genoemde rapportages. Uiteraard wordt het programma geëvalueerd aan het einde van de periode 2021-2025.

Bijlagen Bijlage 01 Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025 Bijlage 02 Grafische weergave Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025 Bijlage 03 Interventielandschap met startprioriteit Bijlage 04 Beknopte toelichting van de 11 interventies met hoogste startprioriteit

Tilburg, 7 september 2021 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,

raad 2021_1184 definitief

5

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit Het Uitvoeringsprogramma Tilburg Circulair 2022-2025 (bijlage 01) vast te stellen, met daarin een prioritering van de interventies binnen deze periode, én daarbij de navolgende interventies als hoogste startprioriteit te benoemen (bijlage 04): 1: Circulair inkopen in facilitair domein 2: Circulair inkopen van Grond,- Weg-, en Waterbouw 3: Circulair inkopen van maatschappelijk vastgoed 7: Koppelingstraject energietransitie en circulaire economie 8+9+10: Circulaire kennis binnen de gemeente vergroten 15: Realiseren van de bouw- en grondstoffenhub 17: Opstellen van richtlijnen voor circulaire ruimtelijke ordening en stedelijke ontwikkeling 26: Opzetten van CE innovatietraject binnen de Triple Helix 27: Vormgeven van een financieringsinstrument circulaire bedrijvigheid in Midden-Brabant.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 4 oktober 2021.

de griffier,

voorzitter,