01 Raadsvoorstel Tilburgs mediabeleid 2023 - 2026

raad 2022_1346 definitief.docxv

1

Raadsvoorstel Tilburgs Mediabeleid 2023 - 2026 Aanleiding De afgelopen vier jaren hebben we in Tilburg aandacht gehad voor ontwikkelingen in de media en de journalistiek. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) kwam in 2019 met adviezen voor gemeentelijk mediabeleid, nadat landelijk was vastgesteld dat technische, economische en maatschappelijke ontwikkelingen de media en journalistiek in Nederland onder druk hadden gezet. In diezelfde periode speelden mediakwesties in Tilburg, met name de realisatie van een fonds voor de stimulering van de lokale journalistiek, de aanwijzing van een publieke media-instelling voor Tilburg, de vorming van een streekomroep en de vraag naar mogelijkheden tot stedelijke samenwerking tussen publieke en commerciële omroepen. Als een eerste stap op weg naar een Tilburgs mediabeleid stelde de gemeenteraad op 12 oktober 2021 het ‘Kompas voor Tilburgs mediabeleid’ vast (zie bijlage 2). Hiermee werd een navigatie-instrument voor de toekomst gerealiseerd. Hierin worden ontwikkelscenario’s gepresenteerd als handvat voor de ambitie om te komen tot een Tilburgs mediabeleid dat als basis kan dienen voor een toekomstbestendige journalistieke infrastructuur die past bij onze stad. Na de zomer van 2022 zouden wij een beleidsvoorstel Tilburgs mediabeleid ter besluitvorming aan de raad zouden voorleggen.

In de afgelopen periode zijn de in het Kompas genoemde denkrichtingen uitgewerkt. Dit is gebeurd samen met deskundigen en betrokkenen uit de mediasector en de stad. Van bijzonder belang om te komen tot mediabeleid waren het stadgesprek en de kennistafels die zijn gehouden in juli 2022 (zie bijlagen 3 en 4). Met het ‘Tilburgse Mediabeleid 2023 -2026’ (zie bijlage 1) breken we een lans voor de informerende, controlerende en verbindende functies van media en journalistiek om te komen tot een vitale en toekomstbestendige journalistieke infrastructuur die past bij Tilburg. Dit beleid is nadrukkelijk geen afgerond verhaal. Gunay Uslu, staatssecretaris van OCW, heeft namelijk (wettelijke)maatregelen aangekondigd die het Nederlandse mediabestel moeten versterken, ook op lokaal niveau. Als gevolg daarvan zal, naar verwachting op 1 januari 2025, een nieuw mediastelstel in werking treden. Dit vereist dat we flexibel blijven en ons mediabeleid moeten kunnen aanpassen als nieuwe wettelijke regelingen daarom vragen. Met het ‘Tilburgs mediabeleid 2023 – 2026’ is er de overtuiging dat een stevige basis wordt gelegd voor een toekomstbestendige journalistieke infrastructuur die past bij onze stad.

Beoogd effect/ bestuurlijk kader Het realiseren van mediabeleid past bij ons streven naar een goed functionerende democratie. Deze ambitie is neergelegd in ‘Meer voor elkaar – Akkoord gemeente Tilburg 2022 – 2026’.

Voorstel 1. Het ‘Tilburgs Mediabeleid 2023 – 2026’ vaststellen met als elementen: 1.1 Waarom mediabeleid, juridische vereisten en uitgangspunten voor mediabeleid; 1.2 Versterking van redactiekracht van de lokale publieke media-instelling; 1.3 Uitbreiding van productiemogelijkheden van de lokale publieke media-instelling; 1.4 Verduurzaming van het Tilburgs Mediafonds; 1.5 1. Realisering van een haalbaar uitvoeringplan voor een facilitair mediacentrum door een onafhankelijke deskundige 2. Realisering van een operatief facilitair mediacentrum; 1.6. Facilitering van innovatie van en door de Tilburgse mediasector; 1.7. Versterking personele capaciteit mediabeleid. Portefeuillehouder: Wethouder Çelik Behandelend ambtenaar: Sociaal, U. Mes

raad 2022_1346 definitief.docxv

2

2. Hiervoor de komende vier jaar een jaarlijks bedrag van € 400.000,- reserveren in de Reserve versterking levendige democratie, conform de bij het voorstel opgenomen bijlage ‘Tilburgs Mediabeleid 2023 – 2026’.

Argumenten 1.1.1 Vitale journalistiek is onontbeerlijk voor onze samenleving Vrije media en onafhankelijke journalistiek zijn onmisbaar voor onze samenleving. Ze vertellen ons wat er speelt, zowel dichtbij als veraf. Ze informeren, geven duiding aan nieuws en actualiteiten, en maken opinie en debat mogelijk. Journalistiek is de waakhond van de samenleving. Door hun onafhankelijk positie kunnen media de autoriteiten controleren en zich kritisch opstellen jegens de overheid. Ze zijn dan ook onmisbaar voor een democratische rechtsstaat. Behalve een informerende en controlerende functie hebben media en journalistiek een verbindende functie. Door mensen te tonen wat ze met elkaar delen, versterken ze de gemeenschapszin. 1.1.2 De zorg voor media en journalistiek heeft een wettelijke grondslag Vanuit democratisch perspectief waarborgt de overheid de persvrijheid. Persvrijheid is immers onderdeel van de vrijheid van meningsuiting, die in Nederland is vastgelegd in de Grondwet. Tegen die achtergrond heeft de overheid als taak de onafhankelijkheid van de media te beschermen. Dat zien we terug in de Mediawet, waarin aan het Rijk, de provincies en de gemeenten taken worden toebedeeld om de kwaliteit, de diversiteit en de toegankelijkheid van het media-aanbod te beschermen.

1.1.3 De toegenomen druk op media en journalistiek vraagt om actie Net als in de rest van Nederland zien we in Tilburg dat ontwikkelingen de lokale media en journalistiek onder druk hebben gezet. Als gevolg van technische, economische en maatschappelijke ontwikkelingen is de mediasector in het Tilburgse in beweging. We constateren dat het functioneren van lokale media wordt bedreigd door afname van journalistieke menskracht, veranderde strategieën van adverteerders en kwetsbare verdienmodellen. En ook in onze stad drukken de opkomst van sociale media en burgerjournalistiek in toenemende mate hun stempel op de mediasector. Is daarbij nog sprake is van onafhankelijke en betrouwbare informatie? 1.1.4 Het ‘Tilburgs Mediabeleid 2023 – 2026’ sluit aan bij onze ambities In ‘Meer voor elkaar - Akkoord gemeente Tilburg 2022 - 2026’ staan onze ambities voor de komende jaren. Eén daarvan is gericht op een sterkere en levendigere democratie, omdat we onze democratie beschouwen als een groot goed. Investeren in de lokale media zien wij als een uitgesproken mogelijkheid om toe te werken naar een krachtigere en vitalere democratie die kan rekenen op inwoners die betrokken zijn bij de gemeente en het bestuur. 1.1.5 Het Tilburgs Mediabeleid 2023- 2026 sluit aan bij de wensen van de stad In Tilburg gaan we samen aan de slag.

Bij alles wat we doen hebben we oog voor betrokken partijen en inwoners. Om die reden hebben we de eerder bij het ‘Kompas voor Tilburgs mediabeleid’ gehanteerde aanpak voortgezet bij de totstandkoming van het ‘Tilburg mediabeleid 2023 – 2026’. Dat betekent dat we naast bronnenonderzoek en interviews met deskundigen, nadrukkelijk in gesprek zijn gegaan met de stad. Van bijzonder belang daarbij waren het stadgesprek en de kennistafels die wij in juli 2022 hebben gehouden. 1.1.6 We willen kansen kunnen grijpen Gunay Uslu, staatssecretaris van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW), wil het Nederlandse mediabestel versterken, ook op lokaal niveau, en streeft ernaar dat een nieuw stelsel in werking treedt met ingang van 1 januari 2025. Wij zien hierin kansen voor de versterking van het Tilburgse mediabestel. Met het ‘Tilburgs Mediabeleid 2023- 2026’ en de door ons voorgenomen acties sorteren wij voor op de aangekondigde stelselwijziging. Dat het mediabeleid geen afgerond verhaal is, stelt ons in staat om, al dan niet in dialoog met het Rijk, de kansen te grijpen die zich voordoen.

raad 2022_1346 definitief.docxv

3

1.1.7 Mediabeleid vanaf 2023 is urgent Bij de vaststelling van het ‘Kompas voor Tilburgs Mediabeleid’ hebben wij vermeld dat wij na de zomer van 2022 een beleidsvoorstel Tilburgs mediabeleid ter besluitvorming aan de raad zouden voorleggen. Het belangrijkste argument daarvoor was dat wij het Tilburgse Mediafonds willen verduurzamen binnen lokaal mediabeleid, nadat wij de pilot met het fonds twee keer tijdelijk hadden verlengd om te voorkomen dat het Tilburgse Mediafonds gedwongen zou zijn haar activiteiten te staken. Door nu het Tilburgs Mediabeleid 20232026 vast te stellen, houden wij ons aan die ambitie en voorkomen wij dat aan de werkzaamheden van het Tilburgs Mediafonds alsnog een einde komt (zie ook argument 1.4). 1.2. Bescheiden personele capaciteit beperkt de lokale publiek media-instelling in haar mogelijkheden Publieke media-instelling vervullen een fundamentele rol in het Nederlandse mediabestel. De structurele financiële middelen van Omroep Tilburg, tot 15 februari 2025 door het Commissariaat voor de Media aangewezen als de lokale publieke media instelling voor onze stad, zijn zeer bescheiden. Dat blijkt uit een vergelijking met andere steden en uit een door de stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) opgestelde norm voor een publieke media-instelling met een verzorgingsgebied van circa 225.000 inwoners.

Daardoor heeft de omroep beperkte mogelijkheden haar journalistieke rol te vervullen en/of slagvaardig te zijn in samenwerkingsverbanden. Door het versterken van de redactiekracht van de lokale publieke media-instelling geven wij de omroep meer armslag om een breder en/of diepgaander nieuwsaanbod te realiseren en zijn informerende, controlerende en verbinden functies in de Tilburgse samenleving beter te vervullen, en 2. actiever in te spelen op relevante samenwerkingsverbanden met andere publieke media. Bij dit laatste denken we met name aan de samenwerking met de NOS en Omroep Brabant, en de vorming van de streekomroep Hart van Brabant met lokale publieke media-instelling uit onze regio. 1.3. Bescheiden productiebudget beperkt de lokale publieke media-instelling in haar mogelijkheden De bescheiden structurele financiële middelen van Omroep Tilburg (zie 1.1.) beperken ook zijn productiemogelijkheden. Het is nauwelijks mogelijk productie-opdrachten te verstrekken aan stedelijke partners, variërend van lokale journalisten en andere Tilburgse media tot het Wereldpodium en het Milieucafé. Evenmin kan de omroep succesvolle journalistieke projecten, die mogelijk gemaakt zijn met een eenmalige bijdrage van het Tilburgs Mediafonds, voortzetten of verduurzamen.

Met extra budget kan onze publieke media-instelling haar productiemogelijkheden uitbreiden en verdiepen, daarbij de samenwerking met de stad te zoeken en/of een vervolg geven aan succesvolle pilots die zijn gefinancierd door het Tilburgse Mediafonds. 1.4. Zonder budget is het Tilburgs Mediafonds genoodzaakt te stoppen De afgelopen jaren heeft het Tilburgse Mediafonds een belangrijke bijdrage geleverd aan de vitaliteit van de lokale kwaliteitsjournalistiek. Dat is de reden dat we de pilotperiode van het fonds hebben verlengd tot eind 2022. Dit met het oog op borging van het mediafonds in het mediabeleid. Indien wij geen budget beschikbaar stellen voor het Tilburgse Mediafonds, is de stichting gedwongen haar activiteiten per 1 januari 2023 te staken. Met structurele middelen kan het Tilburgs mediafonds zijn stimulerende rol voor de Tilburgse media en journalistiek in de komende jaren blijven vervullen, door (eenmalige) financiële bijdragen te verstrekken aan initiatiefnemers van journalistieke producties die een verdiepingsslag geven aan een nieuwswaardig onderwerp in de Tilburgse samenleving en / of het daarmee samenhangende vooronderzoek. 1.5.1 De behoefte van Tilburgse media aan een facilitair mediacentrum behoeft een haalbaar plan. Veel media die actief zijn in Tilburg, Berkel-Enschot, Biezenmortel of Udenhout hebben een beperkte slagkracht.

Verschillende factoren spelen daarbij een rol, met name een gebrek aan middelen, werkruimte en/of appratuur. Wat meespeelt, is dat betrokkenen bij de lokale journalistiek niet of nauwelijks samenwerken, simpelweg omdat ze elkaar onvoldoende kennen. Dat laat onverlet dat ze grote behoefte hebben aan het delen van faciliteiten, ontmoeting, kennisdeling en samenwerking. Tilburgse media, variërend van Kermis.fm tot kinderpersbureaus en van Tilburg.com tot de verschillende wijkkranten, juichen het realiseren van zo’n type voorziening toe. Met name het onderwijs ziet hierin ook kansen voor jongeren. Bijvoorbeeld voor het vergaren van journalistieke kennis, het volgen van laagdrempelige (media)trainingen of het realiseren van stageplekken.

raad 2022_1346 definitief.docxv

4

Het idee voor zo’n facilitair mediacentrum behoeft wel uitwerking. Om belangenverstrengeling te voorkomen, geven we in 2023 opdracht aan een onafhankelijke deskundige hiervoor een haalbaar plan te maken, gericht op samenwerking en community vorming. Ook dient de deskundige te onderzoeken of zo’n centrum kan worden verbonden met bestaande, goed geëquipeerde instellingen als Bibliotheek Midden-Brabant, Mindlabs of Omroep Tilburg. 1.5.2. Een operatief facilitair mediacentrum voldoet aan een brede Tilburgse behoefte Met een facilitair mediacentrum spelen wij in op die behoefte. Tilburgse media verwachten dat zo’n centrum de professionaliteit van de lokale media vergroot, leidt tot meer samenwerking en resulteert in een sterkere journalistieke infrastructuur die past bij onze stad. Een voorziening waarin alle spelers in het mediaveld elkaar (periodiek) kunnen treffen, biedt bovendien goede kansen om samenwerking om te zetten naar echte community vorming. 1.6. Geen middelen voor innovatie van en door de mediasector Zowel nationaal als internationaal zijn er fondsen voor vernieuwing en versterking van de journalistieke sector. We stellen vast dat Tilburg tot nu toe nauwelijks tot geen gebruik maakt van vormen van externe financiering. In het ene geval is matchinggeld daarvoor een voorwaarde.

In andere gevallen blijken externe begeleiding en ondersteuning wenselijk om het succes van een aanvraag te vergroten, zoals bij een recente aanvraag van Omroep Tilburg bij Creative Europe. Dat de kansen die zich aandienen niet worden gegrepen, hangt nauw samen met het ontbreken van een voor de media-innovatie geoormerkt budget. 1.7. Personele inzet noodzakelijk Er is personele inzet nodig, al dan niet door het inschakelen van externe deskundigen, om de komende jaren adequaat in kunnen te spelen op de aangekondigde wijziging van het mediastelsel en om (de uitvoering van) ons mediabeleid daarop te kunnen aanpassen. In de gemeentelijke organisatie is hierin niet voorzien. Door hiervoor middelen te oormerken, zijn wij in staat ons mediabeleid slagvaardig en deskundig verder te ontwikkelen, en de kansen te grijpen die het (nieuwe) mediastelsel biedt. Alles met het ook op een duurzame journalistieke infrastructuur die past bij Tilburg. 2.1 Middelen beschikbaar gesteld in ‘Meer voor elkaar – Akkoord gemeente Tilburg 2022 – 2026’ In ‘Meer voor elkaar – Akkoord gemeente Tilburg 2022 – 2026’ stellen wij voor het versterken van een levendige democratie voor deze bestuursperiode incidentele middelen ter beschikking van € 4 miljoen. Het investeren in onze lokale media wordt expliciet genoemd als een van de manieren waarop wij onze democratie sterker en levendiger gaan maken.

Het vormen en vullen van deze reserve is onderdeel van de programmabegroting 2023 en verder.

Risico’s Evenals in de voorgaande bestuursperiodes hechten wij veel waarde aan het genereren van impact. Het bereiken daarvan ligt echter grotendeels in handen van de media en de journalistiek zelf. Persvrijheid en het verbod van inhoudelijke bemoeienis met de onafhankelijke journalistiek garanderen dat de media hun informerende, controlerende en verbindende rol optimaal kunnen vervullen. Als consequentie daarvan zien wij voor de gemeente bij het mediabeleid in de eerste plaats een aanjagende, stimulerende en faciliterende rol. In dit verband merken wij op dat wij bij het benoemen van subsidievoorwaarden en indicatoren voor impactmeting rekening moeten houden met persvrijheid en het verbod van inhoudelijke bemoeienis met de onafhankelijke journalistiek. Hoewel we erop vertrouwen dat we met ons beleid in belangrijke mate bijdragen aan de gewenste impact - een sterker en levendigere democratie die kan rekenen op inwoners die betrokken zijn bij de gemeente en het bestuur – kunnen we die niet garanderen.

raad 2022_1346 definitief.docxv

5

Kosten en dekking We brengen de jaarlijkse reservering van € 400.000,- voor de periode 2023 – 2026 ten laste van de Reserve versterking levendige democratie. Na besteding resteert er in deze reserve nog € 2,4 miljoen voor het versterken van de lokale democratie in deze bestuursperiode. Voor deze € 2,4 miljoen zullen later andere voorstellen richting de raad volgen. Nota bene 1. De reserve versterking levendige democratie wordt gevormd en gevuld conform de afspraken uit het bestuursakkoord bij de programmabegroting van 2023 en verder. De reservering van de middelen voor het mediabeleid zijn derhalve onder voorbehoud van vaststelling van de programmabegroting 2023 en verder. Dit is een eerste voorstel voor het gebruik van de fonds versterking levendige democratie. Met dit voorstel lopen we vooruit op de nog vast te stellen criteria voor de Reserve versterking levendige democratie. Lokale media zijn een belangrijk platform voor uitingen en opinievorming in het lokale democratische proces. Het mediabeleid past in de doelstelling en criteria zoals die aan u worden voorgesteld bij de programmabegroting 2023. Waarom wij het ‘Tilburgs Mediabeleid 2023 – 2026’ nu vaststellen, hebben wij hierboven beargumenteerd (zie met name punt 1.1.7.) Nota bene 2: In ‘Tilburgs Mediabeleid 2023 – 2026’ vermelden wij onze wettelijke taak om de lokale publieke media-instelling te financieren.

Hiervoor ontvangen wij rijksmiddelen in het gemeentefonds die in de gemeentelijk begroting zijn opgenomen als een structurele budgetreservering voor de lokale publieke omroep. Het Commissariaat voor de Media heeft Omroep Tilburg aangewezen als publieke media-instelling voor Tilburg voor de periode 15 februari 2020 – 15 februari 2025. Genoemde rijksmiddelen zijn gekoppeld aan deze aanwijzing. In dit verband hebben wij, na de subsidie voor 2020, besloten een meerjarige, jaarlijkse subsidie toe te kennen aan Omroep Tilburg voor de periode 2021-2024 (zie Collegebesluit 30-11-2021). De jaarlijkse subsidie - € 141.534,- (prijspeil 2022) - wordt uit genoemde budgetreservering gedekt waar, na onttrekking, een budget resteert van € 0,-.

Vervolg ▪

Ter uitvoering van het Raadsvoorstel zal het college een besluit nemen over toe te kennen subsidies conform de in het ‘Tilburgs Mediabeleid 2023-2026’ opgenomen verdeling (pagina 13-16).

▪

Wij gaan het ‘Tilburgs mediabeleid 2023- 2026’ actief communiceren naar de partijen in de stad. Hiertoe organiseren wij begin 2023 een bijeenkomst voor betrokken organisaties en inwoners van onze stad.

▪

Door middel van raadsinformatie stellen wij de raad op de hoogte van belangrijk ontwikkelingen in de mediasector. De eerste daarvan voorzien wij in de zomer van 2023, tenzij gebeurtenissen aanleiding geven dat eerder te doen.

▪

Om te komen tot een facilitair mediacentrum geven wij uiterlijk in het eerste kwartaal van 2023 opdracht aan een onafhankelijk deskundig om hiervoor een haalbaar (uitvoerings)plan te ontwikkelen.

▪

Het investeren in mogelijkheden tot externe financiering hoeft niet altijd succesvol te zijn. Zo kan het wenselijk zijn om externe deskundigheid in te huren voor een aanvraag bij een Europees fonds. Hoewel dit de kwaliteit van de aanvraag verhoogt en daarmee de kansen dat deze wordt gehonoreerd, kan honorering in zo’n geval niet worden gegarandeerd.

Evaluatie Wij gaan het ‘Tilburgs Mediabeleid 2023 – 2026’ in het eerste kwartaal van 2026 evalueren met betrokkenheid van externe deskundigheid.

raad 2022_1346 definitief.docxv

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Tilburgs mediabeleid 2023- 2026 Kompas voor Tilburgs mediabeleid Verslag stadsgesprek mediabeleid Verslag kennistafels mediabeleid

Ter inzage gelegde stukken n.v.t.

Tilburg, 20 september 2022 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,

6

raad 2022_1346 definitief.docxv

7

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit 1.

Het ‘Tilburgs Mediabeleid 2023 – 2026’ vast te stellen met als elementen: 1.1 Waarom mediabeleid, juridische vereisten en uitgangspunten voor mediabeleid; 1.2 Versterking van redactiekracht van de lokale publieke media-instelling; 1.3 Uitbreiding van productiemogelijkheden van de lokale publieke media-instelling; 1.4 Verduurzaming van het Tilburgs Mediafonds; 1.5 1. Realisering van een haalbaar uitvoeringplan voor een facilitair mediacentrum door een onafhankelijke deskundige 2. Realisering van een operatief facilitair mediacentrum; 1.6. Facilitering van innovatie van en door de Tilburgse mediasector; 1.7. Versterking personele capaciteit mediabeleid.

2.

Hiervoor de komende vier jaar een jaarlijks bedrag van € 400.000,- te reserveren in de Reserve versterking levendige democratie, conform de bij het voorstel opgenomen bijlage ‘Tilburgs Mediabeleid 2023 – 2026’.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 14 november 2022.

de griffier,

voorzitter,