01 Raadsvoorstel Startnotitie actualisering hoogbouwbeleid Tilburg

Voorblad Raadsvoorstel Startnotitie actualisering hoogbouwbeleid Tilburg Datum college: Portefeuillehouder: Afdeling: Behandelend ambtenaar:

14 mei 2024 Bas van der Pol Ruimte A. Dilweg

Samenvatting Tilburg heeft sinds 2007 hoogbouwbeleid. In de eerste versie werden op een kaart drie categorieën gebieden aangewezen waar hoogbouw 'gewenst', 'te overwegen' of 'ongewenst' was. Daarmee werd beoogd dat hoogbouw een structurele bijdrage zou leveren aan de dynamische plekken van de stad en helderheid werd verschaft aan de markt. Het beleid leidde echter niet tot het gewenste effect. Sterker, er was sprake van neveneffecten zoals dreigende overprogrammering en speculatie. Daarnaast was de herontwikkeling van het kernwinkelgebied niet mogelijk onder het hoogbouwbeleid van 2007, terwijl herstructurering van de binnenstad een langgekoesterde ambitie was. Daarom is in 2017 besloten af te stappen van het kaartbeeld en hoogbouw vooral te toetsen op de bijdrage aan 'het verhaal van de stad', een structuurbeeld met een stedelijke oost-west as en andere daaraan ondergeschikte strategische plekken in en om de Spoorzone, Binnenstad en Piushaven. Op 2 oktober 2023 heeft de raad een reparatie van het hoogbouwbeleid vastgesteld ten aanzien van de bezonningsnorm en is aangekondigd dat in 2024 gestart zou worden met de actualisering van het hoogbouwbeleid. Reden daarvoor is dat er ondertussen behoefte is aan een hoogbouwbeleid dat beter inspeelt op de uitdagingen en eisen van de huidige tijd, zoals bevolkingsgroei en klimaatverandering.

Tilburg moet voor 2040 ruim 25.000 nieuwe woningen toevoegen, en wil deze met name realiseren binnen bestaand verstedelijkt gebied. Daarvoor moet de stad verdichten én vergroenen. Dat is een complexe verdichtingsopgave, die vraagt om een gebiedsgerichte aanpak. Verdichten kan met hoogbouw, zolang dat zorgvuldig is ingepast en meerwaarde geeft aan de omgeving en geen overlast veroorzaakt. Dat kan op diverse locaties, maar zeker niet overal. Daarom moet goed worden nagedacht over geschikte locaties en waaraan deze moeten voldoen, maar ook aan welke criteria hoogbouw moet voldoen. Dat zal in woord en beeld worden beschreven in de actualisering van het hoogbouwbeleid; een toekomstbestendige en begrijpelijke handleiding voor het realiseren van hoogbouw. De actualisatie biedt aan ontwikkelaars en ontwerpers afwegingskaders op stedenbouwkundig, architectonisch, typologisch en technisch vlak en geeft inwoners en gebruikers helderheid over waar en hoe hoogbouw een bijdrage kan leveren aan de verdichting van de stad.

Collegebesluit Het college stelt de raad voor de startnotitie Actualisering hoogbouwbeleid Tilburg vast te stellen.

raad 2024_1580 definitief.docx

1

Raadsvoorstel Startnotitie actualisering hoogbouwbeleid Tilburg Aanleiding Ons huidige hoogbouwbeleid houdt te weinig rekening met de stedenbouwkundige kwaliteiten van de bestaande stad en is te weinig toegespitst op de grote woningbouwopgave van nu. Hoogbouwprojecten worden tot nu toe vooral gerealiseerd in de Spoorzone, Binnenstad en Piushaven. Voor deze gebieden is stedenbouwkundig beleid gemaakt, dat is samengevat in het ‘verhaal van de stad’, het stedenbouwkundige structuurbeeld. Dat is nu een informeel toetsingskader dat telkens wordt aangepast. Dat toetsingskader is opgenomen in bestemmingsplannen voor hoogbouwprojecten, maar niet in het hoogbouwbeleid. Voor de rest van de stad ontbreekt een dergelijk kader. Hoogbouw is bebouwing die opvalt ten opzichte van de omgevingshoogte, en die is niet overal gelijk. Daarom moet worden nagedacht over de definitie van hoogbouw; nu gebouwen hoger dan 15 meter. Daarnaast is behoefte aan typologische uitgangspunten; hoe ziet goede hoogbouw er uit? Ten slotte moeten de technische toetsingscriteria, voor effecten als windhinder en schaduw, worden geactualiseerd. Tilburg heeft sinds 2007 hoogbouwbeleid. In de eerste versie werden op een kaart drie categorieën gebieden aangewezen waar hoogbouw 'gewenst', 'te overwegen' of 'ongewenst' was.

Daarmee werd beoogd dat hoogbouw een structurele bijdrage zou leveren aan de dynamische plekken van de stad en helderheid werd verschaft aan de markt. Het beleid leidde echter niet tot het gewenste effect. Sterker, er was sprake van neveneffecten zoals dreigende overprogrammering en speculatie. Daarnaast was de herontwikkeling van het kernwinkelgebied niet mogelijk onder het hoogbouwbeleid van 2007, terwijl herstructurering van de binnenstad een langgekoesterde ambitie was. Daarom is op 11 september 2017 door de raad besloten af te stappen van het kaartbeeld en hoogbouw vooral te toetsen op de bijdrage aan 'het verhaal van de stad', een structuurbeeld met een stedelijke oost-west as en andere daaraan ondergeschikte strategische plekken in en om de Spoorzone, Binnenstad en Piushaven. Op 2 oktober 2023 heeft de raad een reparatie van het hoogbouwbeleid vastgesteld ten aanzien van de bezonningsnorm en is aangekondigd dat in 2024 gestart zou worden met de actualisering van het hoogbouwbeleid.

Beoogd effect De actualisatie van het hoogbouwbeleid levert een bijdrage aan de verdichtingsopgave van de stad (benoemd in onder andere ons Akkoord ‘Meer voor elkaar 2022-2026’ en de ‘Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen’ (2021)). Hoogbouw is daarbij een middel en géén doel op zich. Het dient meerwaarde voor de stad op te leveren. De actualisatie biedt aan ontwikkelaars en ontwerpers afwegingskaders op stedenbouwkundig, architectonisch, typologisch en technisch vlak en geeft inwoners en gebruikers helderheid over waar en hoe hoogbouw een bijdrage kan leveren aan de verdichting van de stad.

Voorstel De startnotitie ‘Actualisering hoogbouwbeleid Tilburg’ vaststellen.

Argumenten 1. In de startnotitie wordt de opdracht tot het schrijven van een kader- of beleidsnota geformuleerd. In de nota Kaderstelling 2022-2026 is beschreven dat voor het opstellen van een beleidsnota aan de voorkant een startnotie door de raad wordt vastgesteld.

raad 2024_1580 definitief.docx

2

2. De actualisatie van het hoogbouwbeleid is gewenst, omdat er behoefte is aan hoogbouwbeleid dat beter inspeelt op de uitdagingen en eisen van de huidige tijd, de definitie van hoogbouw en de technische toetsingscriteria om heroverweging vragen, en er behoefte is aan typologische uitgangspunten voor hoogbouw. Ten eerste is er behoefte aan hoogbouwbeleid dat beter inspeelt op de uitdagingen en eisen van de huidige tijd, zoals bevolkingsgroei en klimaatverandering. Tilburg moet voor 2040 ruim 25.000 nieuwe woningen toevoegen, en wil deze met name realiseren binnen bestaand verstedelijkt gebied. Daarvoor moet de stad verdichten én vergroenen. Dat is een complexe verdichtingsopgave, die vraagt om een gebiedsgerichte aanpak. Verdichten kan met hoogbouw, zolang dat zorgvuldig is ingepast en meerwaarde geeft aan de omgeving en geen overlast veroorzaakt. Dat kan op diverse locaties, maar zeker niet overal. Daarom moet goed worden nagedacht over geschikte locaties en waaraan deze moeten voldoen, maar ook aan welke criteria hoogbouw moet voldoen. Ten tweede vinden we de huidige definitie van hoogbouw nu te algemeen. Hoogbouw is bebouwing die opvalt ten opzichte van de omgevingshoogte, en die is niet overal gelijk. Daarom moet worden nagedacht over de definitie van hoogbouw; nu gebouwen hoger dan 15 meter.

Ten derde is behoefte aan typologische uitgangspunten: hoe ziet goede hoogbouw er uit? Hoe functioneert hoogbouw ruimtelijk, sociaal en programmatisch? Hoe bouwen we hoger op een circulaire en duurzame manier? Hoe draagt hoogbouw bij aan het leven op straat? En wat vraagt het van haar omgeving, waaronder de omliggende daken? Tenslotte vragen de technische toetsingscriteria, voor effecten als windhinder en schaduw, om een heroverweging. Het NEN instituut werkt momenteel aan het actualiseren van de windhindernorm. Met betrekking tot schaduw constateren we in de praktijk dat de gehanteerde norm bij een lage zonstand erg streng is en in het buitenseizoen redelijk soepel. Tilburg wil leren van vergelijkbare gemeenten, die vaak hun eigen bezonningsnormen hanteren. De huidige tijd vraagt ook om nieuwe criteria, zoals energievoorziening en verduurzaming van gebouwen. 3. De startnotitie beschrijft de participatieve en integrale aanpak om te komen tot geactualiseerd hoogbouwbeleid. Om te komen tot een actualisering van het hoogbouwbeleid stellen we met inbreng van externe partners, professionals en inwoners in zes stappen het hoogbouwbeleid op: 1. Vooronderzoek: we doen deskresearch en laten ons inspireren door wetenschappelijk en ontwerpend onderzoek en door beleid van andere gemeenten in binnen- en buitenland.

We onderzoeken welke lessen we daaruit voor Tilburg kunnen trekken (Q2 2024). 2. Besluitvorming raad over startnotitie (1 juli 2024). 3. Breed stadsdebat en expertbijeenkomst met als doel aandachtspunten op te halen voor het te actualiseren beleid (Q3 2024). 4. Opstellen concept-hoogbouwbeleid op basis van deskresearch, het brede stadsdebat en de expertbijeenkomst (Q4 2024). 5. Presentatie concept hoogbouwbeleid en aanscherping hoogbouwbeleid (Q1/Q2 2025). 6. Formeel besluitvormingsproces door college en raad (Q3/Q4 2025).

Kanttekeningen en gewogen alternatieven Geen participatie is geen optie, omdat participatie meerwaarde heeft. Hoogbouw valt op in de omgeving en vraagt daarom om specifieke criteria. Het heeft invloed op de leefomgeving van inwoners. Ontwikkelaars, architecten en stedenbouwkundigen hebben kennis over de stedenbouwkundige opbouw van de stad, de uitvoerbaarheid en esthetische en technische aspecten die van belang zijn voor de realisatie van hoogbouw. Inbreng op deze aspecten vinden wij van meerwaarde voor de ontwikkeling van het hoogbouwbeleid.

raad 2024_1580 definitief.docx

3

Niet beïnvloedbare risico’s Niet van toepassing.

Kosten en dekking De interne capaciteit (inzet medewerkers) wordt gedekt via de bestaande formatie. Het opstellen van de nota ‘Actualisering hoogbouwbeleid’ vraagt geen extra financiële middelen. Voor het organiseren van bijeenkomsten maken we zoveel mogelijk gebruik van bestaande netwerken, zoals verbonden aan Tilburg 2050, CAST en kennisinstellingen als Fontys MAU en de technische universiteiten van Eindhoven en Delft.

Uitvoering De uitvoerbaarheid van het beleid toetsen we als volgt: - In dialoog met onder andere het Architectenplatform Tilburg, ontwikkelaars/bouwers, woningcorporaties en inwoners toetsen we de haalbaarheid van het beleid. - Het beleid toetsen we aan de hand van een of meerdere actuele cases in Tilburg en daarbuiten. - We maken de invloed van het geactualiseerde hoogbouwbeleid op lopende initiatieven en projecten inzichtelijk in relatie tot overgangsrecht. Planning: - In Q2 2024 is vooronderzoek gestart. - Het officiële traject starten we in Q3 2024 met een breed stadsdebat en een expertbijeenkomst. - Vaststelling door de raad is voorzien in Q3/Q4 van 2025. Capaciteit binnen de afdeling Ruimte is beschikbaar.

Participatie Professionals, kennisinstellingen, ondernemers, en inwoners worden in een vroeg stadium betrokken bij het opstellen van het hoogbouwbeleid, zodat lessen uit de praktijk en aandachtspunten betrokken kunnen worden bij het opstellen van het concept-hoogbouwbeleid. Nadat er een concept is opgesteld gaan we nogmaals met hen in gesprek, lichten we het concept-hoogbouwbeleid toe en is er ruimte voor aanscherping van het beleid.

Communicatie Over dit voorstel communiceren we via de geëigende kanalen, waaronder de gemeentelijke besluitenlijst. Daarnaast zal ook via CAST gecommuniceerd worden met betrekking tot de debatten.

Evaluatie Wij richten ons op een zo toekomstbestendig mogelijk hoogbouwbeleid. De ontwikkeling en opgaven van de stad veranderen echter met de tijd. Zoals het bestaande hoogbouwbeleid nu moet worden geactualiseerd, zal ook een moment komen waarop het nieuwe hoogbouwbeleid moet worden geëvalueerd en/of geactualiseerd.

Bijlagen Startnotitie Actualisering hoogbouwbeleid Tilburg.

raad 2024_1580 definitief.docx

4

Ter inzage gelegde stukken Geen.

Tilburg, 14 mei 2024 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris,

de burgemeester,

raad 2024_1580 definitief.docx

5

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit De startnotitie ‘Actualisering hoogbouwbeleid Tilburg’ vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 1 juli 2024. de griffier,

voorzitter,