01 Raadsvoorstel Koersdocument_jan 2024

Voorblad Raadsvoorstel Koersdocument Oostflank Datum college: Portefeuillehouder: Afdeling: Behandelend ambtenaar:

30 januari 2024 Rik Grashoff Ruimte / PPI A. Blom

Betrokken portefeuillehouders: Van der Pol en Van Asten

Samenvatting Het aangepaste ‘Koersdocument Oostflank’ is gereed. Bij de totstandkoming is al oriënterend gesproken met belanghebbenden. Het concept Koersdocument Oostflank is vervolgens op 19 september vrijgegeven voor participatie. Na diverse bijeenkomsten met onder andere inwoners, bedrijven, dorps- en wijkraden en diverse belangengroepen én na het verzamelen van alle binnengekomen reacties is het koersdocument aangepast en ligt het nu ter vaststelling voor aan de raden. De ontwikkeling van de Oostflank is een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Tilburg en Oisterwijk in het kader van de Ontwikkelingsstrategie Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT), waar dit gebied de oostzijde van vormt. Het gaat om het gebied waarin Berkel-Enschot, Biezenmortel, Haaren, Heukelom, Moergestel, Oisterwijk en Udenhout zijn gelegen. De gemeente Oisterwijk en de gemeente Tilburg staan samen voor de uitdaging om op basis van diverse maatschappelijke urgenties de koers te bepalen voor dit gebied. Zodat het gebied in 2040 toekomstbestendig is door de aanwezigheid van sterke natuur, vitale landbouw, passende mobiliteit, voldoende woningen en een sterke lokale economie. We weten dat niet alles overal kan. Daarom hebben we ons verdiept in de kwaliteiten en kansen van dit gebied. In het koersdocument Oostflank bepalen we onze gezamenlijke koers, maar stellen we ook prioriteiten en maken we keuzes.

Het koersdocument is een ruimtelijk kader, welke richting geeft voor de leefbaarheid in de dorpen en het landelijk gebied ertussen. Wat ons hierbij helpt is een integrale aanpak volgens de lagenbenadering. Hierbij is water en bodem sturend, waarbij we vanuit een brede blik alle ruimtelijke uitdagingen met elkaar verbinden. In dit koersdocument geven wij richting aan de integrale gebiedsontwikkeling die nodig is om dit gebied op een kwalitatieve manier te ontwikkelen. Dit willen we samen met het gebied oppakken. Zodat we zo goed mogelijk voorzien in de behoeften van de samenleving op deze plek, maar ook maatwerk kunnen leveren. Op basis van het koersdocument Oostflank worden toekomstige projecten, plannen en programma’s voor onder andere betaalbare woningbouw met voorzieningen, natuurontwikkeling, transitie van de landbouw verder uitgewerkt. Daarmee is het koersdocument een belangrijk document voor alle inwoners, ondernemers en organisaties in het gebied.

Collegebesluit Het college stelt de raad voor het koersdocument Oostflank te bespreken en vervolgens te besluiten het college te verzoeken om het koersdocument Oostflank, op basis van de beraadslaging van de raad en met in acht neming van de aangenomen moties, af te ronden en in mei 2024 ter besluitvorming aan de raad voor te leggen.

raad 2024_1535 definitief.docx

1

Raadsvoorstel Koersdocument Oostflank Aanleiding De ontwikkeling van de Oostflank is een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Tilburg en Oisterwijk in het kader van de Ontwikkelingsstrategie Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT), waar dit gebied de oostzijde van vormt. Het gaat om het gebied waarin Berkel-Enschot, Biezenmortel, Haaren, Heukelom, Moergestel, Oisterwijk en Udenhout zijn gelegen. De gemeente Oisterwijk en de gemeente Tilburg staan samen voor de uitdaging om op basis van diverse maatschappelijke urgenties de koers te bepalen voor dit gebied. Zodat het gebied in 2040 toekomstbestendig is door de aanwezigheid van sterke natuur, vitale landbouw, passende mobiliteit, voldoende woningen en een sterke lokale economie. We weten dat niet alles overal kan. Daarom hebben we ons verdiept in de kwaliteiten en kansen van dit gebied. In het koersdocument Oostflank bepalen we onze gezamenlijke koers, maar stellen we ook prioriteiten en maken we keuzes. In 2020 zijn de eerste verkenningen opgestart, die eind 2021 tot het besluit hebben geleid samen met de gemeente Oisterwijk te starten met het opstellen van het Koersdocument. In februari 2022 zijn de uitgangspunten voor het koersdocument gepresenteerd door Strootman Landschapsarchitecten in een gezamenlijke raadsbijeenkomst. Net voor de zomer van 2023 is het ‘Dorpsakkoord Biezenmortel’ (collegebesluit 11 juli 2023) getekend.

Het dorpsakkoord volgt uit het concept Koersdocument Oostflank en is een uitwerking van de gemeentelijke Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen en de Gebiedsprofielen Wonen (september 2021). Het omarmt de uitgangspunten van het koersdocument voor zover deze van toepassing zijn voor Biezenmortel. Het concept-koersdocument is na een collegebesluit hierover op 19 september 2023 vrijgegeven voor participatie met externe partijen en inwoners. Eind oktober en begin november hebben we in alle kernen informatiebijeenkomsten georganiseerd. Tevens heeft er op 16 november 2023 een gezamenlijke raadsinformatiebijeenkomst plaatsgevonden. Na deze diverse overleggen én na het verzamelen van alle binnengekomen reacties is het koersdocument aangepast en ligt het nu ter vaststelling voor aan de raden. Participatie betekent overigens niet dat alle belangen, wensen en ideeën meegenomen kunnen worden. De opgaven zijn complex, ontwikkelingen raken veel betrokkenen en er zijn veel verschillende belangen. Belangen op alle beleidsterreinen, zowel individuele belangen als algemene belangen, kunnen tegenstrijdig zijn. In het koersdocument hebben we al deze belangen afgewogen ten opzichte van elkaar om uiteindelijk tot een integrale koers te komen. Het besluitvormingsproces vindt in twee delen plaats.

In de nu voorliggende besluitvormende stap geven de raden in afzonderlijke raadsvergaderingen hun reactie. Dit wordt verwerkt in een definitief eindvoorstel inclusief definitief Koersdocument Oostflank wat vervolgens eind mei ter besluitvorming voorligt.

Beoogd effect Een richting geven aan de transitie van de Oostflank door samenwerking met al aanwezige partijen in het gebied. En in aansluiting op: 1. De Programmabegroting 2023 waarin de volgende tekst is opgenomen: "Afronden koersdocument Pauwels Oost/Oostflank SRBT en opstarten van een gebiedsontwikkelingsprogramma." 2. Update Stedelijke Ontwikkelingsstrategie Wonen van december 2021 waarin onder meer prioriteit is de verdere uitwerking van de dorpse woonmilieus. 3. Ontwikkelstrategie SRBT.

raad 2024_1535 definitief.docx

2

Voorstel Bespreken van het Koersdocument Oostflank en het college verzoeken om het koersdocument Oostflank, op basis van de beraadslaging van de raad en met in acht neming van de aangenomen moties, af te ronden en in mei 2024 ter besluitvorming aan de raad voor te leggen.

Argumenten 1.1 Het koersdocument geeft richting aan de urgente maatschappelijke opgaven De gemeente Oisterwijk en Tilburg staan voor grote uitdagingen om alle urgenties in het gebied van de Oostflank, met het oog op een duurzame leefomgeving, aan te pakken. Het gaat om het gebied waarin Berkel-Enschot, Biezenmortel, Haaren, Heukelom, Moergestel, Oisterwijk en Udenhout zijn gelegen. De opgaven die spelen binnen de SRBT zijn als volgt - Meer brede welvaart verdeeld over stad en land - Benutten van de kracht van het Brabantse mozaïek - Slim motorblok van Noord-Brabant en Nederland - Transitie naar duurzame warmte en energie en circulaire economie - Woningbouw inzetten als hefboom - Bereikbaar blijven De gemeente Oisterwijk en de gemeente Tilburg staan samen voor de uitdaging om op basis van de diverse maatschappelijke urgenties de koers te bepalen voor dit gebied. Zodat het gebied in 2040 toekomstbestendig is door de aanwezigheid van sterke natuur, vitale landbouw, passende mobiliteit, voldoende woningen en een sterke lokale economie. In het koersdocument maken we keuzes voor grondgebruik en infrastructuur door te kijken wat randvoorwaarden zijn vanuit natuur, water, bodem en cultuurhistorie (de lagenbenadering). Het koersdocument is een integrale visie. In dit koersdocument geven we richting aan drie urgente opgaven: 1.

2. 3.

Transitie landelijk gebied; Het grondgebruik wordt in balans gebracht met wat het bodem- en watersysteem aan kan. Daardoor komen landbouw en natuur weer in evenwicht, waardoor er sprake is van een toekomstbestendige landbouw. Transitie Mobiliteit; Een deel van het vervoer per auto verschuift naar het openbaar vervoer (OV) of per fiets. Transitie Wonen, werken en recreëren; Vanuit deze 2 transities geven we verder vorm aan de invulling van de dorpen door het toevoegen van woningen in verbinding met het landschap, het stimuleren van(nieuwe) economische functies in samenhang met de transities, boomteelt en natuurontwikkeling. We sluiten aan bij Van Gogh Nationaal park, voor en door het versterken van de kwaliteiten van het landschap. We zetten in op natuurbeleving en duurzaam toerisme.

1.2 Het koersdocument stelt een koers voor gebaseerd op de lagenbenadering, waarbij de onderste laag bodem en water, sturend is voor de lagen erboven. We weten dat niet alles overal kan. Het koersdocument is een ruimtelijk kader, welke richting geeft voor de leefbaarheid in de dorpen en het landelijk gebied ertussen. Wat ons hierbij helpt is een integrale aanpak volgens de lagenbenadering. Hierbij is water en bodem sturend, waarbij we vanuit een brede blik alle ruimtelijke uitdagingen met elkaar verbinden. In dit koersdocument geven wij richting aan de integrale gebiedsontwikkeling die nodig is om dit gebied op een kwalitatieve manier te ontwikkelen. Dit willen we samen met het gebied oppakken. Zodat we zo goed mogelijk voorzien in de behoeften van de samenleving op deze plek, maar ook maatwerk kunnen leveren. Op basis van het koersdocument Oostflank worden toekomstige projecten, (omgevings)plannen en programma’s voor onder andere betaalbare woningbouw met voorzieningen, natuurontwikkeling, transitie van de landbouw verder uitgewerkt. De belangrijkste uitgangspunten uit het koersdocument zijn de volgende: We passen de lagenbenadering toe, waarbij de onderste laag randvoorwaarden stelt aan de bovenliggende lagen. Op basis van de lagenbenadering formuleren we heldere ontwikkelprincipes.

We zetten primair in op natuur- en landschapsontwikkeling met een kwantitatieve ambitie om minimaal 500 hectare nieuwe natuur - waarvan 200 hectare bos - ,minimaal 20 strekkende km houtwallen en singels en 20 strekkende km lanen te ontwikkelen.

raad 2024_1535 definitief.docx

-

-

-

-

-

3

We zetten maximaal in op de mobiliteitstransitie door te kiezen voor versterking van het OV- en fietsnetwerk, het zoveel mogelijk ‘verluwen’ van het autoverkeer in de dorpskernen en houden de bereikbaarheid op orde. o Specifiek voor de Gemeente Tilburg: we zetten in op een NS-station in Udenhout Specifiek voor de Gemeente Tilburg: we zetten in op het verlengen van de Koningsoordlaan vanuit Berkel-Enschot naar Udenhout We realiseren maximaal 4.000-5.000 woningen in de Oostflank tot 2040, waarvan de helft t/m 2030. o Specifiek voor de Gemeente Tilburg: we zetten in op de volgende ontwikkellocaties: ▪ Berkel-Enschot inbreiding/verdichting, gebiedsontwikkeling Akker Heikant en afronding van de Nieuwe Warande; ▪ Udenhout inbreiding/verdichting, woningbouwontwikkelingen rondom de nieuwe stationslocatie; ▪ Biezenmortel inbreiding/verdichting en uitbreiding. We sluiten aan bij de SRBT-woondeal, waarin we hebben afgesproken om minimaal 70% van de woningbouwprogrammering in de Oostflank als geheel in te zetten voor betaalbare woningen: Concreet: 30% sociale huurwoningen en 40% middenhuur en/of betaalbare koopwoningen (€390.000, betaalbaarheidsgrens 2024). Beiden gemeenten houden zich hiernaast uiteraard tevens minimaal aan hun eigen beleid.

We kiezen eerst voor passende inbreiding en transformatie van bestaande bebouwing dan voor uitbreiding en zetten vol in op de versterking van de dorpskernen. Buiten de dorpskernen faciliteren we nieuwe economische functies in samenhang met de landbouwtransitie, boomteelt en natuurontwikkeling. o Specifiek voor Tilburg: we zetten in op de revitalisering van de bedrijventerreinen, met name in dit gebied zetten we in op de revitalisering van bedrijventerrein Kreitenmolen. We laten de dorpen niet aan elkaar groeien en passen woningbouw in op basis van de lagenbenadering. Nieuwe woningbouwontwikkelingen gaan een verbinding aan met het landschap. Mede hierdoor ontstaan nieuwe woonmilieus.

1.3 Het koersdocument is tot stand gekomen na uitgebreide participatie. In het voortraject, bij de totstandkoming van het concept koersdocument is al met stakeholders gesproken. Na vrijgave van het concept koersdocument zijn nog diverse bijeenkomsten geweest waarin het concept koersdocument is gepresenteerd aan inwoners, bedrijven, dorps- en wijkraden en diverse belangengroepen. Gedurende deze bijeenkomsten werd het concept koersdocument gepresteerd en kon men vragen stellen of opmerkingen plaatsen. Daarnaast kon men reactieformulieren invullen. In bijlage 3 zijn de verslagen en sfeerimpressies van de bijeenkomsten opgenomen. Ook was het mogelijk een reactieformulier op de websites van beide gemeentes in te vullen of de reactie te mailen. Tevens hebben we per post nog reacties ontvangen. Deze reacties zijn verzameld en opgenomen in één groot overzicht, inclusief bijlagen. In totaal zijn er ca. 300 reacties binnengekomen. Inhoudelijke reacties die vergelijkbaar zijn, hebben we ook per onderwerp gegroepeerd en reactie opgegeven hoe we dit wel of niet (en waarom dan niet) hebben verwerkt in het koersdocument. De reacties hebben we op verschillende wijzen gegroepeerd. Te weten: Een overzicht met een korte samenvatting van alle inhoudelijke reacties. Zie bijlage 4. De reacties welke te lang zijn voor een samenvatting in het totale overzicht zijn opgenomen in een aparte bijlage.

Zie bijlage 4a. Inhoudelijke reacties die vergelijkbaar zijn hebben we per onderwerp gegroepeerd. In dit overzicht is ook een reactie gegeven, en is te zien of de reactie heeft geleid tot verwerking in het Koersdocument. Zie bijlage 5. Reacties welke we hebben ontvangen van de georganiseerde partijen zoals dorps – en wijkraden, andere overheden, woningcorporaties en andere belangengroepen en organisatie zijn verzameld. De reacties inclusief de beantwoording zijn opgenomen in bijlage 6. Op basis van deze reacties is het koersdocument op onderdelen aangepast.

raad 2024_1535 definitief.docx

4

1.4 Aanpassingen aan het koersdocument geven voor een groot deel invulling aan de opgehaalde input tijdens de participatie ronde. Omdat de gemeenteraad het concept Koersdocument in september via een raadsinformatiebrief heeft ontvangen is besloten om nu ook het Koersdocument bij te voegen met wijzigingen bijgehouden. In het koersdocument zijn de aanpassingen zichtbaar verwerkt met een roze arcering (geschrapte teksten zijn niet meer zichtbaar omdat dat het te onoverzichtelijk maakte). De aangepaste kaartbeelden zijn met een ster aangeduid. Zie bijlage 1a. In bijlage 2 is een opsomming opgenomen van de belangrijkste/grootste wijzigingen.

Kanttekeningen en gewogen alternatieven 1. Participatie betekent niet dat alle belangen, wensen en ideeën meegenomen worden. We weten dat niet alles overal kan. Daarom hebben we ons verdiept in de kwaliteiten en kansen van dit gebied. Het ontwikkelen van een toekomstbestendig gebied kunnen we ook niet alleen. Tijdens het participatietraject konden belanghebbenden hun wensen, ideeën, ambities en kritische kanttekeningen inbrengen. De opgaven zijn complex, ontwikkelingen raken veel betrokkenen en er zijn veel verschillende belangen. Belangen op alle beleidsterreinen, zowel individuele belangen als algemene belangen, kunnen tegenstrijdig zijn. In het koersdocument Oostflank hebben we al deze belangen afgewogen ten opzichte van elkaar, bepalen we onze gezamenlijke koers, maar stellen we ook prioriteiten en maken we keuzes. Wat ons hierbij helpt is een integrale aanpak.

Niet beïnvloedbare risico’s N.v.t.

Kosten en dekking Zie kopje “Uitvoering” hieronder.

Uitvoering Het concept koersdocument bevat een paragraaf ‘stap naar uitvoering’. Samengevat komt dit neer op het volgende. Vanuit het koersdocument zullen er de komende jaren vele deelprojecten gedefinieerd worden. Deze deelprojecten hangen met elkaar samen en zijn soms ook randvoorwaardelijk voor elkaar. De projecten brengen het gebied in transitie. Maatregelen op het gebied van mobiliteit, natuur en landschap zullen in de tijd zo goed mogelijk worden afgestemd op realisatie van de diverse woningbouwopgaven. In de komende jaren worden de deelprojecten nader gespecificeerd en worden de randvoorwaarden en afhankelijkheden steeds duidelijker in beeld gebracht. De aanpak naar uitvoering is uitgewerkt voor drie verschillende transitielijnen. Twee tot drie keer per jaar zal er een bestuurlijk overleg plaatsvinden tussen de twee gemeentes. Bestuurlijk wordt hierbij afstemming gezocht met de Gebiedsgerichte aanpak (GGA) gebieden Kampina en Loonse Drunense Duinen en de dorps- wijk- en/of buurtraden. De GGA’s leveren op hun beurt operationeel input aan de opgaven voor het landelijk gebied in deze integrale gebiedsontwikkeling Oostflank. De dorps- wijk- en/of buurtraden leveren met name operationeel input aan de opgaven op het gebied van mobiliteit, wonen en werken met aandacht voor de maatschappelijke voorzieningen. Voor de drie transitielijnen geldt het volgende: 1.

Landelijk gebied: binnen deze transitielijn worden 6 deelgebieden onderscheiden, waar Tilburg & Oisterwijk ofwel samen aan werken of waar elke gemeente afzonderlijk aan kan werken. Binnen deze

raad 2024_1535 definitief.docx

2.

3.

5

deelgebieden wordt samengewerkt met diverse partners. Waar dit een GGA opgaven is zal nadrukkelijk de samenwerking met onze inwoners en de huidige partijen in de GGA processen worden gezocht. Sommige partners zijn bij alle deelgebieden betrokken, sommige partners enkel in specifieke deelgebieden. Middelen: Voor transitie van het landelijk gebied zal waar nodig ten aanzien van middelen met name worden ingezet op middelen vanuit het Rijk (Nationaal Programma Landelijk Gebied), de provincie (Brabants Programma Landelijk Gebied, Bossenstrategie), de GGA’s en de waterschappen. Mobiliteit: de projecten in deze transitielijn zijn altijd via een spinnenwebstructuur op een of andere manier met elkaar verbonden. Daarom wordt altijd alles teruggekoppeld via een integraal mobiliteitsoverleg tussen beide gemeenten. Daarnaast wordt binnen de verschillende deelprojecten samengewerkt met specifieke partners, waaronder andere gemeentes en provincie (N65). Middelen: Voor de diverse transities op het gebied van mobiliteit zullen middelen bij diverse betrokken partijen worden opgehaald of gekoppeld zijn aan (woningbouw) ontwikkelingen. Wonen en werken: de projecten in deze transitielijn kunnen, binnen de kaders gesteld in het koersdocument, per gemeente individueel uitgewerkt worden. Uiteraard vindt in het bestuurlijk overleg terugkoppeling plaats van de status van de projecten.

Middelen: Voor de deelprojecten op het gebied van wonen zal voor middelen met name gekeken worden naar de desbetreffende ontwikkelaars en woningbouwcorporaties en waar mogelijk worden eventuele subsidies aangetrokken, zoals de Woningbouwimpuls (WBI) en eventuele andere Rijkssubsidies

Er zijn enkele top-thema’s gedefinieerd die voor de uitvoering geen grenzen kennen/over grenzen heengaan en daarmee in alle deelgebieden en deelprojecten een rol krijgen: water, natuur- & biodiversiteit, cultuurhistorie en recreatie. Daar waar voor deze items overkoepelend afstemming wordt gevraagd zullen we dit uiteraard zoeken.

Participatie Tot op dit moment Zie de omschrijving bij argument 1.3 Na dit besluit Zie kopje “Uitvoering” hierboven.

Communicatie Inwoners en ondernemers Om de individuele bewoners en ondernemers te informeren, met als doel ze te betrekken, kiezen we voor een uitgebreide mix van zowel online als offline communicatiemiddelen. Hierbij gaan we uit van maatwerk. De informatie wordt zoveel mogelijk toegespitst op de leefwereld van de stakeholders (hoe concreter, hoe beter). Zo blijft de materie begrijpelijk, toegankelijk en interessant voor alle stakeholders. Daarnaast plaatsen we de samenvatting van de reacties incl. terugkoppeling hierop online. Alle bewoners of ondernemers die een reactie hebben gegeven ontvangen een mail met een link naar de websites waarop de terugkoppeling op de reacties is te vinden. Op www.tilburg.nl/oostflank is het totale koersdocument te vinden. Professionele partijen, incl. dorps- en wijkraden We delen onze reactie op hun reacties schriftelijk en gaan in gesprek daar waar wenselijk en nodig

Evaluatie N.v.t.

raad 2024_1535 definitief.docx

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 6.

a. Koersdocument Oostflank januari 2024 _schone versie b. Koersdocument Oostflank januari 2024 _versie met wijzigingen bijgehouden Overzicht belangrijkste wijzigingen koersdocument Verslagen bijeenkomsten Lijst met alle reacties a. Bijlage bij bijlage 4 lijst met alle reacties Samengevatte lijst met belangrijkste reacties Reacties professionals incl. reactie op deze reacties

Ter inzage gelegde stukken N.v.t.

Tilburg, 30 januari 2024

Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,

6

raad 2024_1535 definitief.docx

7

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit het college te verzoeken om het koersdocument Oostflank, op basis van de beraadslaging van de raad en met in acht neming van de aangenomen moties, af te ronden en in mei 2024 ter besluitvorming aan de raad voor te leggen.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 11 maart 2024. de griffier,

voorzitter,