01 Raadsvoorstel Integraal Beheerplan Openbare Ruimte

raad 2022_1343 definitief.docx

Raadsvoorstel Integraal Beheerplan Openbare Ruimte Aanleiding Het afgelopen jaar is een Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) voorbereid om het beheer van de openbare ruimte te professionaliseren en bestaande knelpunten op te lossen. De insteek van het IBOR zoals dat nu voorligt is onder meer gebaseerd op een raadsmotie bij de begroting 2022. De kernpunten en de financiële vertaling van het IBOR voorstel zijn informeel besproken met de vorige raad en overgenomen in het bestuursakkoord in juni 2022. Bijgaand vindt u het formele voorstel voor het IBOR. Vanwege de lengte van het document is een publieksversie toegevoegd.

Beoogd effect/ bestuurlijk kader Het beheer van de openbare ruimte draagt bij aan meerdere doelstellingen op het gebied van Duurzame Stad, Inclusieve Stad en Vitale Stad, zoals: • Schoon, heel en veilig • Klimaatadaptatie • Positieve gezondheid • Sport en bewegen • Tilburg Circulair • Omgevingsvisie 2040 • Enzovoort.

Voorstel 1.

Het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte inclusief bijlagen vaststellen als vertrekpunt voor het beheer van de openbare ruimte in de komende jaren; 2. De volgende extra middelen beschikbaar stellen voor het beheer van de openbare ruimte onder voorbehoud van goedkeuring van de begroting 2023 – 2026: Wegen: € 1,7 mln. bestaande uit € 0,9 mln. voor exploitatie en € 0,8 mln. voor investering, Schoon: € 1,4 mln. voor exploitatie, Groen: € 2,3 mln. bestaande uit € 1,1 mln. voor exploitatie en € 1.2 mln. voor investering, Algemeen: € 50.000,- voor benodigde formatie. Voor de begroting 2023 – 2026 leidt dat tot extra lasten van ca. € 3,1 mln. per jaar. 3. Het college opdragen om een voorstel uit te werken voor jaarlijkse herijking van beheerbudgetten als gevolg van areaalomvorming (bijvoorbeeld van verharding naar groen). 4. Opnemen van een uitvoerings- en beheertoets bij inrichtingsplannen voor de openbare ruimte en alle beleidsvoorstellen die raken aan (onderdelen van) de openbare ruimte.

Argumenten 1.1 Het beheer van de openbare ruimte wordt gebaseerd op integrale uitgangspunten die gelden voor alle onderdelen in de openbare ruimte zoals groen, verharding, openbare verlichting, afvalbakken enzovoort. Tot nu toe werd het beheer van de openbare ruimte uitgevoerd op basis van afzonderlijke beheerplannen per onderdeel (Beheerplan Wegen, Beheerplan Groen, Beheerplan Civiele kunstwerken enzovoort). Nu hebben wij voor het eerst een Integraal Beheerplan Openbare Ruimte gemaakt over alle onderdelen. Daarmee ontstaat meer samenhang en een betere afweging tussen de verschillende onderdelen. 1.2 Voor alle onderdelen in de openbare ruimte is vervolgens een actueel beheerplan opgesteld als uitwerking van de overkoepelende uitgangspunten.

raad 2022_1343 definitief.docx

De bestaande beheerplannen waren niet compleet en deels verouderd. Op basis van de algemene uitgangspunten in het IBOR is voor alle onderdelen in de openbare ruimte (assets) een nieuw beheerplan opgesteld dat als bijlage is toegevoegd. Daarmee hebben alle gemeentelijke beheerders weer een actueel basisdocument waarin de aanpak voor hun asset is vastgelegd. 1.3 De aanpak van het IBOR sluit aan bij de laatste inzichten in het vakgebied. Bij het opstellen van het IBOR is gebruik gemaakt van de iAMPro systematiek. Dit is een aanpak voor assetmanagement die is ontwikkeld door het CROW, het landelijke kennisinstituut voor ontwikkeling en beheer van de openbare ruimte. Dit zal de komende jaren verder vorm krijgen, aangepast aan de Tilburgse werkwijze. 2.1 De wensen van inwoners zijn de belangrijkste toetssteen bij keuzes over de inzet van beheermiddelen. Binnen het totale beheer van de openbare ruimte is er een waslijst aan wensen, knelpunten en verbetermogelijkheden. Deze komen vanuit beheerders, beleidsmakers, inwoners enzovoort. Omdat het financieel gezien niet haalbaar is om alles op te lossen, hebben we de wensen van onze inwoners als belangrijkste vertrekpunt genomen voor het maken van keuzes. Dit is in lijn met de raadsmotie zoals ingediend bij de begroting 2022. Om zicht te krijgen op de wensen van inwoners hebben wij een analyse gemaakt van Fixi-meldingen uit 2021.

Door het grote aantal meldingen geeft dit een betrouwbaar beeld. De keuze om de wensen van bewoners leidend te maken geldt niet alleen voor de totstandkoming van het IBOR. Ook bij toekomstige beheerkeuzes en -projecten zetten we stevig in op participatie. 2.2 Op aangeven van de raad zijn voorstellen uitgewerkt over aanpak van graffiti en extra kwaliteit verharding rondom voorzieningen. Tijdens de informele raadsbijeenkomst op 31 januari 2022 kwam naar boven dat er een wens is om meer te doen aan de bestrijding van graffiti. Dit is opgenomen in de voorstellen bij het onderdeel schoon. Een tweede wens was om de verharding rondom maatschappelijke voorzieningen op een hoger kwaliteitsniveau te brengen. Dit voorstel is uitgewerkt en toegevoegd aan het advies. 2.2 De huidige budgetten voor groenbeheer sluiten niet meer aan op het vastgestelde beleid. De afgelopen jaren is het belang van groen en bomen vastgelegd in verschillende beleidsnota’s. Groen in de stad is belangrijk vanwege onder meer hittestress, infiltratie van regenwater, spelen en bewegen, ontmoeten en biodiversiteit. Deze beleidsdoelen zijn niet vertaald naar de budgetten voor groenbeheer. Mede daardoor hebben we nu acute knelpunten bij het groenbeheer, die deels samenvallen met veel voorkomende ergernissen van bewoners.

De grootste problemen zijn: • Er is geen structureel budget voor het vervangen van bomen; • Het budget voor onderhoud van vaste planten en struiken is ontoereikend om een gevarieerde beplanting te onderhouden die vanuit bewonerswensen en biodiversiteit juist gewenst is; • Onderhoud van bossen en bosplantsoen is niet geborgd. 2.4 Bij het onderdeel schoon zijn enkele activiteiten tijdelijk gefinancierd (intern of via subsidie). Stopzetten van deze activiteiten zal leiden tot ontevredenheid bij bewoners, daarom is structurele financiering gewenst. Enige tijd geleden is op proef gestart met de aanpak van bijplaatsingen bij afvalcontainers. De bijplaatsingen veroorzaakten veel ergernis bij bewoners. De tijdelijke aanpak heeft geleid tot een afname van de problemen. In het IBOR is een voorstel opgenomen om deze aanpak structureel te maken om te voorkomen dat het probleem weer in volle omvang terugkomt. Nota bene: in totaal is € 0,4 mln. structureel nodig, in bovenstaand voorstel is € 0,2 mln. opgenomen als aanvulling op het toegekende bedrag bij de Tussenrapportage 2022. Een structurele financiering is ook nodig voor het financieren van de participatie en educatie-activiteiten die de afgelopen jaren uit Nedvang subsidie zijn betaald. Deze subsidie stopt binnenkort maar de activiteiten hebben hun waarde bewezen.

Het betreft onder andere de inzet van vrijwilligers die zwerfafval ruimen in hun eigen buurt (gele hesjes).

raad 2022_1343 definitief.docx

3.1 Door omzetting van verharding naar groen ontstaan tekorten in het groenbeheer waarvoor geen onderhoudsbudget is geregeld in de huidige systematiek. Vanuit diverse beleidsdocumenten ligt er een opdracht om meer groen en minder stenen in het openbaar gebied te brengen. Bij alle projecten in openbaar gebied wordt daarnaar gekeken, dat leidt tot een geleidelijke toename van groen en afname van verharding in het bestaande openbaar gebied. Een gevolg is wel dat de groenbeheerder steeds meer moet onderhouden voor hetzelfde geld. Bij onderhoud verharding geldt het omgekeerde: het areaal neemt af maar het beheerbudget niet. Afhankelijk van de concrete situatie kan het totale effect op de beheerkosten (groen en verharding samen) zowel positief als negatief zijn. Dit probleem moet opgelost worden door afspraken te maken over aanpassing van budgetten na omzetting, bijvoorbeeld via een jaarlijkse specifieke herijking. Een voorstel daarover kan worden uitgewerkt voor de begroting 2024. De feitelijke invoering kan pas starten wanneer de areaalgegevens groen volledig zijn bijgewerkt. Via het project “Data op orde” worden die nu aangevuld. Het bovenstaande probleem gaat alleen over omzetting van bestaand openbaar gebied en niet over uitbreiding. Toename van de beheerkosten door groei van de stad en dorpen wordt jaarlijks gecompenseerd via een herijking bij de begroting.

4.1 Bij inrichtingsplannen en beleidsnota’s worden de gevolgen voor het beheer en de toekomstige beheerkosten nog niet altijd meegenomen. Vanuit stedelijke ontwikkeling en vanuit het meerjarenprogramma openbare ruimte worden inrichtingsplannen gemaakt voor de openbare ruimte. De keuzes die daarin gemaakt worden kunnen grote gevolgen hebben voor het toekomstig beheer. Bijvoorbeeld: de keuze voor een bijzondere en hoogwaardige inrichting betekent ook dat er meer beheerbudget nodig is om de gewenste uitstraling van het gebied in stand te houden. Daarom moet bij nieuwe inrichtingsvoorstellen een beheerparagraaf worden opgenomen waar de gevolgen voor het beheer zijn beschreven. De beheerparagraaf wordt voorgelegd aan een interne beheertafel en vormt een integraal onderdeel van het besluit over het inrichtingsvoorstel. Bij de uitwerking van dit proces is het zaak om geen onnodige bureaucratie (en kosten) te veroorzaken. Bijvoorbeeld: kleine inrichtingsvoorstellen die passen binnen het HIOR en de functiegebiedenkaart hoeven niet hetzelfde proces te doorlopen als grote en ingrijpende planvoorstellen. Ook bij beleidsnota’s worden de gevolgen voor het beheer en de toekomstige beheerkosten nog niet altijd meegenomen waardoor er geen integrale bestuurlijke afweging kan plaatsvinden.

Kosten en dekking Onderdeel Wegen Schoon

Groen

Algemeen (1) (2) (3) (4)

Voorstel Aanpak wortelopdruk trottoirs Verhogen kwaliteit verharding rondom voorzieningen Aanpak illegale stort - eenmalig Aanpak illegale stort - structureel Bijplaatsingen bij containers Participatie, educatie & verhogen beleving (i.v.m. wegvallen Nedvang gelden) Nat reinigen graniet Binnenstad, aanpak van graffiti, data gestuurd onderhouden (metingen, meningen en meldingen) en onkruid verwijdering halfverharding Onderhoud vaste planten en (solitaire) heesters naar niveau B Communicatie bewoners (o.a. over ecologisch beheer) Planmatig beheer bomen Onderhoud bossen en bosplantsoen Benodigde formatie t.l.v. algemene middelen

Exploitatie € 0,7 mln. € 0,2 mln. € 0,2 mln. (2) € 0,2 mln. (3) € 0,2 mln. (4) € 0,2 mln.

Investering € 0,8 mln. (1)

€ 0,6 mln.

€ 0,5 mln. € 0,1 mln. € 1,2 mln. (5) € 0,5 mln. € 0,05 mln.

Gedurende 10 jaar Betreft eenmalig bedrag in 2023 waarvan € 0,1 mln. uit Afvalstoffenheffing Waarvan € 0,1 mln. uit Afvalstoffenheffing Waarvan € 0,2 mln. uit Afvalstoffenheffing. Nota bene: bij de Tussenrapportage is al besloten over toekenning van € 0,2 mln., totaal benodigd is € 0,4 mln..

raad 2022_1343 definitief.docx

(5) Het huidige investeringsbedrag voor bomen binnen het totaal beheerbudget groen bedraagt €450.000. Doelstelling is om vanaf 2023 700 bomen per jaar te herplanten, oplopend naar 900 in 2027. Het extra benodigde investeringsbudget bedraagt € 1,2 mln. in 2023 en loopt op naar € 1,6 mln. in 2027. Het totaal beschikbare budget voor herplant bomen komt daarmee uiteindelijk op € 2 mln. structureel. Nota bene: bij de Tussenrapportage is al besloten over het verlengen van de afschrijvingsduur voor bomen van 20 naar 50 jaar en over toekenning van incidentele middelen in 2022. Voor de begroting 2023 – 2026 leidt dat tot extra lasten van ca. € 3,1 mln. per jaar.

Risico’s In dit voorstel wordt € 0,2 mln. gevraagd voor activiteiten op het gebied van schoon die voorheen uit Nedvang gelden werden betaald (Participatie, educatie & verhogen beleving). Landelijk zijn er gesprekken over een nieuwe regeling die in zou gaan vanaf 2024 en waaruit een deel van deze kosten betaald kan worden. Omdat hierover nog geen duidelijkheid is zien wij dit vooralsnog als een (positief) risico voor de begroting.

Vervolg De kwaliteitsverhoging die we inzetten bij het IBOR wordt in 2023 op meerdere onderdelen al meteen zichtbaar, bijvoorbeeld bij het dagelijks onderhoud van groen en het verminderen van afval in de openbare ruimte. Andere onderdelen, zoals de aanpak van wortelopdruk, worden pas na verloop van jaren echt merkbaar. Onderdeel van het IBOR is de ontwikkelagenda. Daarin staan zaken die nu niet uitgewerkt konden worden maar die we de komende jaren willen oppakken om het beheer verder te professionaliseren. Bijvoorbeeld: onderzoeken van mogelijkheden om beheerbudgetten te ontschotten en het opstellen van een beheerplan Bossen. Communicatie Met de structurele investering in een schone en groene stad, hebben we een mooie boodschap die we graag uitdragen naar de stad. Communicatie is daarom van groot belang. We zetten al onze eigen kanalen in om het IBOR uit te lichten. Vanwege de lengte en het technisch karakter van het IBOR wordt op dit moment een verkorte versie van het stuk opgesteld. Zodra deze gereed is, kan de portefeuillehouder hier toelichting op geven aan geïnteresseerde media.

Bijlagen -

Verkorte versie IBOR (WORDT TOEGEVOEGD VOOR RAADSBEHANDELING) IBOR Beheerplannen

Tilburg, 12 juli 2022 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,

raad 2022_1343 definitief.docx

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit 1. Het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte inclusief bijlagen vast te stellen als vertrekpunt voor het beheer van de openbare ruimte in de komende jaren; 2. De volgende extra middelen beschikbaar stellen voor het beheer van de openbare ruimte onder voorbehoud van goedkeuring van de begroting 2023 – 2026: Wegen: € 1,7 mln. bestaande uit € 0,9 mln. voor exploitatie en € 0,8 mln. voor investering, Schoon: € 1,4 mln. voor exploitatie, Groen: € 2,3 mln. bestaande uit € 1,1 mln. voor exploitatie en € 1.2 mln. voor investering, Algemeen: € 50.000,- voor benodigde formatie. Voor de begroting 2023 – 2026 leidt dat tot extra lasten van ca. € 3,1 mln. per jaar. 3. Het college opdragen om een voorstel uit te werken voor jaarlijkse herijking van beheerbudgetten als gevolg van areaalomvorming (bijvoorbeeld van verharding naar groen). 4. Opnemen van een uitvoerings- en beheertoets bij inrichtingsplannen voor de openbare ruimte en alle beleidsvoorstellen die raken aan (onderdelen van) de openbare ruimte.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 3 oktober 2022.

de griffier, de griffier,

de voorzitter, voorzitter,