01 Raadsvoorstel duurzame afvalinzameling in Binnenstad en Spoorzone

raad 2022_1301 definitief

1

Raadsvoorstel Duurzaam afval inzamelen in de Binnenstad en Spoorzone Aanleiding De binnenstad en gebied Spoorzone zitten in een transformatieproces qua leefbaarheid (verdere verdichting, vergroening, mobiliteit, luchtkwaliteit).De afvalinzameling dient hierop te anticiperen. De huidige afvalinzameling van zowel huishoudelijke als bedrijfsafval heeft invloed op het leefklimaat van de binnenstad en Spoorzone. Op dit moment zijn naast de afdeling BAT (inzamelaar huishoudelijk afval) nog diverse commerciële inzamelaars voor bedrijfsafval actief in dit gebied, dit geeft erg veel vervoersbewegingen. Verschillende vuilniswagens rijden nu in feite achter elkaar aan in hetzelfde gebied. Daarnaast geeft het aanbieden c.q. plaatsen van duobakken en bedrijfsafvalcontainers in de openbare ruimte overlast door de steeds beperktere beschikbare ruimte. Deze beschikbare ruimte zal komende jaren beter benut moeten worden, mede door veel geplande bouwprojecten in dit gebied. Op 21 september 2020 heeft de raad het college opdracht gegeven om aanpassing van de afvalinzameling in de Binnenstad en Spoorzone voor te bereiden met als indicatieve datum oktober 2023. Met dit voorstel wordt invulling gegeven aan deze opdracht. We gaan met dit voorstel de komende tijd de inzameling van huishoudelijk afval in dit specifieke gebied aanpassen naar een inzameling via ondergrondse afvalcontainers.

Daarnaast onderzoeken we nu de mogelijkheden om ook de inzameling van de bedrijfsafval aan te passen in dit gebied.

Beoogd effect/ bestuurlijk kader Het doel van dit voorstel is de leefbaarheid in dit gebied te verbeteren door een afname van vervoersbewegingen en van de overlast door afvalcontainers op de openbare weg. Hiermee wordt voldaan aan de ambitie uit het Bestuursakkoord om de stad ook in de toekomst leefbaar te houden.

Voorstel 1. 2.

3.

De inzameling van huishoudelijk afval in het gebied Binnenstad en Spoorzone aanpassen naar een systeem met ondergrondse afvalcontainers, met als streefdatum 1 juli 2023; Het college opdracht geven het Uitvoeringsbesluit van de Afvalstoffenverordening gemeente Tilburg aan te passen waarbij voor alle woningen in dit specifieke gebied de ondergrondse inzamelcontainer als inzamelvoorziening voor huishoudelijk afval wordt aangewezen; Het college opdracht geven om de mogelijkheden van aanpassing van de inzameling van bedrijfsafval in het gebied Binnenstad en Spoorzone nader te onderzoeken en hiervoor met passende oplossingen te komen.

Argumenten 1.1. Minder overlast van zwaar vrachtverkeer door invoering 1 inzamelsysteem in plaats van huidige 3 systemen voor huishoudelijk afval en dus minder vervoersbewegingen. Op dit moment bestaan er in het gebied 3 systemen voor het inzamelen van huishoudelijk afval: 1. De 2 duobakken bij laagbouwwoningen voor gft-, restafval, papier en PMD, 2. De inpandige verzamelcontainer bij de hoogbouw voor 4 fracties: papier, PMD, GFT (m.i.v. 2021/2022) en restafval 3. De ondergrondse containers bij de hoogbouw voor restafval, papier en PMD Hiernaast hebben we ook nog ondergrondse wijkverzamelcontainers voor glas, PMD en textiel.

Portefeuillehouder: Wethouder Van der Pol Behandelend ambtenaar: Brabants Afval Team, Piet van Oirschot

raad 2022_1301 definitief

2

Doordat er 3 systemen bestaan rijden er op dit moment verschillende soorten vrachtauto’s door dit gebied voor de diverse soorten containers met diverse afval en grondstofsoorten. Dit zijn tenminste 28 vervoersbewegingen per week. Door alleen met ondergrondse containers te werken neemt het aantal vervoersbewegingen flink af met tenminste 14 per week wat minder overlast van zwaar vrachtverkeer veroorzaakt en vooral ook minder luchtverontreiniging. Ook de inzamelkosten verminderen hierdoor. 1.2. Door bij de ondergrondse inzameling gebruik te maken van emissieloze voertuigen verbetert de luchtkwaliteit in dit gebied nog verder. Door minder vervoersbewegingen verbetert de luchtkwaliteit al, dit wordt nog fors beter door het gebruik van emissieloze voertuigen. Met ingang van 2025 wordt Zero emissie zone Stadslogistiek (ZES) van kracht. Dit wil zeggen dat alle nieuwe bestel- en vrachtauto’s die vanaf 1 januari 2025 op kenteken worden gezet zero-emissie aan de uitlaat moeten zijn om de zero-emissiezone voor stadslogistiek (i.e. gebied binnen de ringbanen) in te mogen. Vanaf 1 januari 2030 moeten alle bestel- en vrachtauto’s die rondrijden in de zero-emissiezone zeroemissie zijn. Op dit moment is er al een milieuzone binnen dit gebied.

Als tussenstap naar ZES 2025 scherpt Tilburg conform de landelijke richtlijnen de toegangseisen voor dieselvrachtwagens per 1 januari 2022 aan naar Euronorm 6 voor dit gebied. Dit houdt in dat dieselvrachtwagens met Euronorm 0 tot en met 5 niet meer in dit gebied mogen komen. Onze gemeentelijk inzamelvoertuigen voldoen hieraan maar we zullen per 2025 of daarvoor ook elektrisch gaan inzamelen. 1.3. Overlast van afvalcontainers in het openbare gebied vermindert. Op dit moment worden in dit dichtbevolkte gebied op ledigingsdagen elke week duobakken aangeboden op trottoirs en voetpaden. Dit verhindert op plaatsen de doorgang voor voetgangers en rolgebruikers. Doordat de containers al de avond vooraf kunnen worden aangeboden en soms pas laat op de ledigingsdag weer binnen gehaald worden, geeft dit overlast. Door enkele ondergrondse containers te plaatsen worden geen duobakken meer geplaatst in het openbare gebied. 1.4. Afvalscheiding en service voor de bewoners blijft ten minste op hetzelfde niveau. Afvalscheiding is een van hoofddoelstellingen bij afvalinzameling. Hiermee wordt de hoeveelheid restafval verminderd. De duobak geeft goede afvalscheidingsresultaten vooral door de individualiteit, volumebeperking en controle op afvalscheiding, dit geldt tot nu minder voor de inpandige verzamelcontainers.

Door ondergrondse afvalcontainers te gebruiken kan de afvalscheiding mogelijk dalen omdat individualiteit en volumebeperking hier niet geldt, ook is controle op afvalscheiding vrijwel niet mogelijk. Voor dit specifieke gebied kiezen we ervoor om meer aandacht te hebben voor de beperking van de vervoersbewegingen om hiermee overlast voor de omgeving te verminderen. Dit weegt hier dus net zo zwaar als afvalscheiding. Via goede voorlichting en begeleiding bij overgang naar ondergrondse inzameling proberen we afvalscheiding op peil te houden c.q. te verbeteren. De service voor de burger wijzigt ook. Indien men tot nu toe duobakken in de tuin had staan hoeft men deze niet meer hier op te slaan en wekelijks zelf aan te bieden. Anderzijds moet men wel soms verder lopen naar de ondergrondse afvalcontainer. Dit geldt ook voor gebruikers van inpandige verzamelcontainers die voortaan verder moeten lopen met hun afval. Daarentegen kan de inpandige containerruimte of ruimte in de tuin voor een ander doel gebruikt worden. Voordeel is dat men 24/7 afval kwijt kan in de ondergrondse afvalcontainer, die op vulgraad wordt geledigd en dus niet vol raakt. De maximale afstand van de woning tot de ondergrondse afvalcontainer wordt in principe 125 meter, in uitzonderingsgevallen kan dit oplopen tot 250 meter. Voor bewoners die slecht ter been zijn stellen wij voor maatwerkoplossingen te onderzoeken.

Bewoners die nu extra tuinafval afvoeren via de extra tuinafvalcontainer ontvangen zgn. tuinafvalzakken waarmee ze dit tuinafval kunnen afvoeren naar de milieustraat. 1.5. Kwaliteit openbare ruimte verbetert. Door het niet meer aanbieden van duobakken op de openbare weg ontstaat minder overlast in de openbare ruimte. Hiertegenover staat een ruimtelijke claim voor een aantal ondergrondse afvalcontainers voor huishoudelijk afval die daar permanent staan. Het gaat per locatie om een containerparkje met 4 tot 6 containers. Zie bijlage voor 3 visuele voorbeelden hiervan. De ondergrondse containers kunnen ook bijplaatsing van afval aantrekken wat weer overlast veroorzaakt. We zullen via diverse maatregelen deze overlast zoveel

raad 2022_1301 definitief

3

mogelijk beperken, bijvoorbeeld door plaatsen van containertuintjes, adoptie van containers door bewoners, communicatie en handhaving. 1.6. Bewoners hebben geparticipeerd in deze oplossing door hun inbreng op de bewonersavond. Verder hebben wij om een reactie gevraagd van het Binnenstad Management Team(BMT) die op 5 december 2021 een reactie hebben ingestuurd. BMT onderschrijft de overwegingen, criteria en afwegingen m.b.t. het ondergronds inzamelen van afval in Binnenstad en Spoorzone. Zij vragen wel meer aandacht voor het aspect van ruimtelijke kwaliteit. BMT adviseert om voor gebieden waar inrichtingskwaliteit en beleving cruciaal zijn ook een toets op ruimtelijke kwaliteit toe te voegen aan de plaatsingscriteria. Daarbij gaat het in eerste instantie om een ontwerpafweging: wel of niet doen op deze locatie? En bij een afgewogen ‘JA’ de plaatsing dan te koppelen aan een ontwerpopgave: die van een zorgvuldige ruimtelijke inpassing. Bij de plaatsing zullen wij gebruik maken van de bestaande locatiecriteria. Deze zijn vastgelegd in het Uitvoeringsbesluit 2022 van Afvalstoffenverordening gemeente Tilburg 2019. Het advies van BMT om een hard criterium, voor een aantal specifieke gebieden toe te voegen, wordt niet overgenomen. Wel zullen wij ruimtelijke kwaliteit als aandachtspunt meenemen bij het bepalen van de locaties. 1.7.

De streefdatum is gebaseerd op een zorgvuldig implementatie proces. Na het vaststellen van het nieuwe inzamelbeleid voor huishoudelijk afval voor dit gebied moeten verschillende stappen zorgvuldig doorlopen worden. Denk hierbij aan het informeren van omwonenden, het aanpassen van het Uitvoeringsbesluit van de Afvalstoffenverordening, het opstellen van een locatieplan met een mogelijkheid tot indienen van bezwaar- en beroep door belanghebbenden, het verleggen van kabels en leidingen bij een aantal locaties en het daadwerkelijk plaatsen van de containers. 2.1. Door het aanpassen van het Uitvoeringsbesluit van de Afvalstoffenverordening gemeente wordt in de binnenstad en spoorzone de ondergrondse afvalcontainer aangewezen als inzamelvoorziening voor de bewoners van dit gebied. Volgens de geldende wet- en regelgeving is hiermee deze aanpassing geborgd. 3.1. Overlast door het aanbieden van bedrijfsafval kan verminderen, afvalscheiding door bedrijven kan verbeteren en het aantal vervoersbeweging voor de inzameling kan terug gebracht worden. Huidige situatie: Bedrijven die hun afval willen aanbieden, zijn zelf verantwoordelijk voor het afsluiten van een contract met een afvalinzamelaar naar keuze. Dit heeft tot gevolg dat er in de binnenstad en Spoorzone op dit moment verschillende commerciële afvalinzamelaars actief zijn.

Hierdoor worden er in dit gebied per inzamelaar en voertuig vaak beperkte hoeveelheden afval opgehaald en is de schaalgrootte en efficiëntie van de inzameling niet optimaal. Dit resulteert in hogere kosten voor inzameling, meer voertuigkilometers en gevolgen voor de omgeving ( verkeersopstopping, emissies/luchtkwaliteit, geluid, trillingen en schade/slijtage aan infrastructuur). Doordat er meerdere commerciële inzamelaars actief zijn, wordt op diverse momenten van de week afval aangeboden. Dit levert regelmatig overlast op. Tevens zorgen de hogere kosten en lage volumes ervoor dat het scheiden van afval vaak niet rendabel is. Hierdoor wordt bedrijfsafval minder gescheiden afgevoerd. Nieuwe gewenste situatie: Slimme logistiek voor bedrijfsafval staat de laatste tijd sterk in de belangstelling. De afgelopen tijd zijn diverse initiatieven opgestart om bedrijfsafval meer gecoördineerd in te zamelen met als doel bovenstaande negatieve effecten te beperken. Deze initiatieven zijn geïnitieerd door diverse actoren, zoals gemeenten, bedrijven en commerciële inzamelbedrijven. Ze hebben vaak verschillende doelstellingen. Denk aan het beperken van overlast in de leefomgeving, lagere kosten, meer afvalscheiding of een combinatie hiervan.

De initiatieven hebben één ding gemeen: zij richten zich alle op de logistieke aspecten van de inzameling van bedrijfsafval en wijken af van de ‘gangbare’ inzamelmethodes. Hierbij kan ook gedacht worden aan o.a. : a. retourlogistiek, b. gezamenlijk gebruik van ondergrondse afvalcontainers zowel voor huishoudelijk afval als bedrijfsafval en c. collectieve inzameling van bedrijfsafval

raad 2022_1301 definitief

4

In steeds meer gemeenten werken inzamelaars van bedrijfsafval samen (o.a. via collectieve inzameling). Met de komst van milieuzones zal dat naar verwachting verder groeien, zeker als de investering in zero-emissie vrachtauto’s hoger is dan conventionele. In Tilburg is een zero emissiezone ingesteld voor het gebied binnen de ring met ingang van 2025. We stellen voor aanpassingen te onderzoeken voor de inzameling van bedrijfsafval in dit gebied om zo de meest passende en duurzame oplossing te definiëren.

Risico’s N.v.t.

Kosten en dekking Op ca. 40 locaties worden ondergrondse containers geplaatst voor de inzameling van restafval, papier, PMD en GFT. Hiervoor wordt geïnvesteerd in ondergrondse containers (€ 2.000.000,-) en bijbehorende automatisering. De kosten van projectleiding bedragen € 200.000,-. De vervanging van een conventioneel inzamelvoertuig door een elektrisch aangedreven voertuig vereist een extra investering van € 400.000,-. In 2022 bedragen de kapitaallasten van deze investeringen € 142.000,- en de kosten van onderhoud € 32.000,-. Na 2022 bedragen de kapitaallasten jaarlijks € 284.000,- en de kosten van onderhoud € 64.000,-. De kosten worden ten laste gebracht van de Afvalstoffenheffing. De kosten zijn meegenomen in de begroting 2022 die is vastgesteld op 11 november 2021.

Vervolg Voor huishoudelijk afval: Na vaststellen van het nieuwe inzamelbeleid voor huishoudelijk afval voor dit gebied wordt het Uitvoeringsbesluit van de Afvalstoffenverordening gemeente Tilburg gewijzigd waarbij in dit gebied de ondergrondse afvalcontainers als inzamelvoorziening worden aangewezen door het college. Daarna wordt een locatieplan opgesteld voor de ondergrondse afvalcontainers. Vanuit verschillende beleidsvelden worden de meest optimale locaties voorgesteld. Via de uitgebreide voorbereidingsprocedure ingevolge de Algemene wet bestuursrecht worden de locaties in een ontwerp aanwijzingsbesluit vastgesteld. Hiertegen kunnen belanghebbenden zienswijzen indienen waarna een definitief besluit genomen wordt. Tegen dit definitief besluit staat weer beroep open bij de Raad van State voor degene die een zienswijze ingediend heeft. Na het van kracht worden van het definitieve aanwijzingsbesluit zullen de ondergrondse afvalcontainers geplaatst worden. De huidige inzameling wordt vanaf dat moment omgezet naar inzameling via ondergrondse containers, duobakken en inpandige verzamelcontainers worden opgehaald en bewoners ontvangen een toegangspas voor de ondergrondse containers. Hierbij zullen de bewoners uiteraard goed informeren over deze wijzigingen conform het communicatieplan.

De bewoners (belanghebbenden) zullen aangeschreven worden op grond van de openbare voorbereidingsprocedure voor de locatieplannen van de ondergrondse containers. Voor bedrijfsafval: We zijn inmiddels in gesprek met enkele andere inzamelaars over de inzameling van bedrijfsafval in dit gebied en sturen hierbij vooralsnog aan op collectieve inzameling waarbij het aantal vervoersbewegingen afneemt, de luchtkwaliteit verbetert, de efficiency verbetert en de kosten niet verhogen. We verwachten hiervoor nog in 2023 een start te kunnen maken en zullen uw raad hierover tijdig informeren. Verder volgen we actief de landelijke ontwikkelingen met betrekking tot samenvoegen van inzameling van huishoudelijk en bedrijfsafval tot zogenaamd stedelijk afval in de binnensteden, hiervoor heeft ministerie Rijkswaterstaat een notitie opgesteld waarover nog besluitvorming moet plaatsvinden.

Evaluatie Evaluatie vindt plaats volgens de gebruikelijke P&C cyclus.

raad 2022_1301 definitief

5

Bijlagen Kaart gebied ondergrondse afvalinzameling Binnenstad/Spoorzone (wordt onderdeel van nog te wijzigen Uitvoeringsbesluit 2022 van Afvalstoffenverordening gemeente Tilburg 2019).

Tilburg, 21 december 2021 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,

raad 2022_1301 definitief

6

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders; gelet op het door de raad aanvaarde amendement 12.01.

Besluit 1. 2.

3.

4.

De inzameling van huishoudelijk afval in het gebied Binnenstad en Spoorzone aan te passen naar een systeem met ondergrondse afvalcontainers; Het college opdracht te geven het Uitvoeringsbesluit van de Afvalstoffenverordening gemeente Tilburg aan te passen waarbij voor alle woningen in dit specifieke gebied de ondergrondse inzamelcontainer als inzamelvoorziening voor huishoudelijk afval wordt aangewezen; Het college opdracht te geven om de mogelijkheden van aanpassing van de inzameling van bedrijfsafval in het gebied Binnenstad en Spoorzone nader te onderzoeken en hiervoor met passende oplossingen te komen. In afwijking van het financieel beleid, vooruitlopend op het integraal afweegmoment bij de tussenrapportage of begroting, structureel budget beschikbaar te stellen voor het aanstellen van 2 FTE afvalboa's en 2 FTE wijkparkbeheerders, die belast zullen worden met het voorkomen van bijplaatsingen, handhaven op overtredingen en het opruimen van vervuiling rondom (tenminste) de 40 nieuw aan te leggen containerparkjes in de Binnenstad en de Spoorzone. Aangevuld met 0,5 FTE voor de organisatie van containerpark-adoptie. Deze kosten in 2022 ten laste te brengen van de egalisatiereserve Afvalstoffenheffing en de structurele jaarlijkse lasten hiervan te verwerken in de Begroting 2023.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 23 mei 2022,

de griffier,

plaatsvervangend voorzitter,

raad 2022_1301 definitief

Bijlage 1 – visuele voorbeelden van een containerparkje

7