01 Raadsvoorstel Bestedingen Reserve Natuurontwikkeling 2023

raad 2023_1410 definitief

1

Raadsvoorstel bestedingen Reserve Natuurontwikkeling 2023 Aanleiding Met de reserve natuurontwikkeling maken we een langjarig programma Groen om de Stad (GOS) financieel mogelijk. In 2023 lopen de activiteiten binnen het programma Groen om de Stad (GOS) daarom volop door. Het beschikbaar stellen van voorbereidings-, uitvoeringskrediet en exploitatiebudget is dan ook noodzakelijk, ter dekking van de voor het programma te maken kosten. Daarnaast zijn eind 2022 afdrachten van de provincie ontvangen vanwege het verkopen van kavels in de Nieuwe Warande (Oostkamer). Dit heeft geleid tot een storting in de Reserve Natuurontwikkeling. Ook is begin 2023 de Reserve Bomen opgegaan in de Reserve Natuurontwikkeling. In deze nota worden de diverse onderdelen nader uitgewerkt.

Beoogd effect/ bestuurlijk kader Het huidige akkoord stelt dat Groen om de Stad nadrukkelijk bijdraagt aan de aantrekkelijkheid van de stad en dat het de aantrekkingskracht voor nieuwe inwoners en ondernemers versterkt. En dat daarom deze ontwikkeling met volle kracht wordt doorgezet. Met dit voorstel vindt (financiële) concretisering plaats van de activiteiten binnen het Programma Groen om de Stad in 2023 en volgende jaren. Het betreft voorbereidingsen uitvoeringskredieten en exploitatiebudgetten voor de diverse onderdelen.

Voorstel 1.

Een voorbereidingskrediet van € 517.000,- beschikbaar stellen, met als dekking de Reserve Natuurontwikkeling (vrije ruimte € 2.090.000, na onttrekking € 1.573.000) voor: a. Ontwikkeling Prinsenhoef en landgoederenzone (€ 50.000,-); b. Opstellen visie en vervolg planfase EVZ Nieuwe Leij (€ 50.000,-); c. Planbegeleiding ontwikkeling klimaatlandgoed Zwaluwenbunders (€ 17.000,-); d. Opstellen visie en vervolg planfase EVZ Lange Rekken (€ 25.000,-); e. Voorbereiding van de gebiedsontwikkeling Landelijk Quirijnstok en Vijfhuizen (€ 100.000,-); f. Bels lijntje (Uitwerking Knoop Kaaistoep, Uitvoeren verkenningsronde, Interreg projectvoorstel uitwerken) (€ 75.000,-); g. Voor het opstellen van een raamovereenkomst en de vervangingstranche Stadsbosbeeldtaal (€ 50.000,-); h. Opstellen van een integrale visie voor Stadsrand Noord (€ 50.000,-); i. Uitwerken programmalijn Recreatieve aantrekkelijkheid en bereikbaarheid Pauwels (€ 50.000,-); j. Diversen Pauwels en Stadsbos013 (€ 50.000,-).

2.

Een uitvoeringskrediet van € 915.000 beschikbaar stellen met als dekking de Reserve Natuurontwikkeling (vrije ruimte na aftrek beslispunt 1 € 1.573.000, na onttrekking € 658.000) voor: a. Realisatie Natuurpoorten Loonse en Drunense Duinen (€ 75.000,-); b. Realisatie van de EVZ Boomkikker tussen De Brand en Huis ter Heide (€ 15.000,-); c. Het deels verleggen van de MTB-route (€ 25.000,-); d. Doen van verwervingen ten behoeve van realisatie Drasse Driehoek (€ 500.000,-); e. Realisatie van eerste Stadsboscentra en technische uitwerking van de locatie Zwartvenseweg (€ 100.000,-); f. Meekoppelkansen oppakken, verder technisch uitwerken en gedeeltelijk realiseren van gedeeltes van de Stadsbosdiagonaal (€ 100.000,-). g. Planten van bomen/ vergroening Tangenten, fase 2 (€ 100.000,-).

Portefeuillehouder: Wethouder Grashoff Behandelend ambtenaar: Ruimte, P. van Hoessel

raad 2023_1410 definitief

2

3.

Een exploitatiebudget van € 385.000,- beschikbaar stellen met als dekking de Reserve Natuurontwikkeling (vrije ruimte na aftrek beslispunt 2 € 658.000,-, na onttrekking resteert totaal € 273.000,-) voor: a. Programmakosten voor de realisatie van het programma Water- en Klimaatlandschap Pauwels voor het jaar 2023 (€ 250.000,-); b. Planvormings-/haalbaarheidsfase Klimaatboom met horeca bij de Noorderplas (€ 25.000,-); c. Het begeleiden van de aanvraag erfgoeddeal- ‘verhaal van het water: naar een schone Leij’ (€ 10.000,); d. Tot vaststelling brengen van de Spelregels Stadsbos013 (€ 25.000,-); e. Marketing Stadsbos013 inclusief de organisatie van de Stadsbos dag (€ 75.000,-).

4.

Een uitvoeringskrediet beschikbaar stellen van € 298.412, - voor de natuurontwikkeling Pauwelshoeve, ten laste van externe middelen zijnde provinciale subsidie (€ 111.000) en een compensatiebijdrage Tennet (€ 187.412), onder voorbehoud van definitieve subsidietoekenning provincie;

5.

Aanvullend op beslispunt 2d een reservering treffen binnen de reserve natuurontwikkeling ter grootte van € 2.385.000,- voor de volledige realisatie van de Drasse Driehoek.

Argumenten 1.1 Het vrij besteedbaar saldo van de Reserve Natuurontwikkeling bedraagt in 2023 € 2.090.000, In de jaarschijf 2022 bedraagt na storting van de afdracht Nieuwe Warande door de provincie en het verwerken van alle onttrekkingen het saldo van de reserve op 1 januari 2023 € 2.538.000,-. In 2023 worden de budgetten uit 2022 ter grootte van € 1.476.000 die nog niet zijn besteed, overgeheveld van 2022 naar 2023, in mindering gebracht. Deze zijn bij raadsbesluit van juni 2022 beschikbaar gesteld voor lopende projecten. En dit bedrag blijft dus beschikbaar voor de al vastgestelde doelen. Daarnaast worden nieuwe netto stortingen in 2023 ter grootte van € 1.028.000 toegevoegd. 1.2 Reserve Bomen is opgenomen in Reserve Natuurontwikkeling. Ondanks het feit dat reserve Bomen is opgenomen in de reserve Natuurontwikkeling zijn deze wel degelijk financieel geoormerkt en blijven een directe relatie houden met de ‘compensatieregeling bomen’. Die laatste verplicht kapvergunning-houders namelijk een financiële bijdrage (compensatie) te leveren met de afspraak dat die besteed worden aan aanplant van nieuwe bomen elders binnen de gemeente. Daarom wordt het verschil van storting en onttrekking in 2023 ter grootte van € 116.000 gereserveerd voor het exclusief aanplanten van nieuwe bomen. Daarnaast willen evenwicht brengen in de opbrengsten en uitgaven van de reserve Bomen.

Naast de jaarlijks verwachte compensaties ter grootte van € 70.000 maken we een inhaalslag met het huidig beschikbaar saldo, zie ook argument 2.g. 1.3 In 2023 worden stortingen verwacht met een netto omvang van € 1.028.000,-De stortingen betreffen inkomsten uit de afdrachten van de Nieuwe Warande, de inbreng in de reserve Bomen en de verkoop van de gronden Botermans/ omgeving Pauwelshoeve. 1.4. Het restant budget in 2023 bedraagt € 273.000. Dit restant budget reserve natuurontwikkeling is ontstaan na overheveling budgetten uit de jaarschijf 2022, stortingen in 2023 en de hieronder voorgestelde (project)onttrekkingen in 2023. 1.a Onderzoeken en voorbereiden omzetten Prinsenhoef naar Natuur (€ 50.000,-); In het kader van het onderzoek naar de omzetting van de locatie Prinsenhoef naar natuur wordt een concreet voorstel uitgewerkt. Hiervoor zijn diverse onderzoeken benodigd en worden schetsvoorstellen gemaakt. Het nu gereserveerde budget is ter dekking van deze planvormingskosten. Dit project Prinsenhoef naar Natuur verwachten we medio 2024 te kunnen uitvoeren. Gezien de sluitende exploitatie worden geen voorstellen gedaan voor onttrekking van deze reserve.

raad 2023_1410 definitief

3

1.b Opstellen visie en vervolg planfase EVZ Nieuwe Leij (€ 50.000,-); De Nieuwe Leij komt vanuit de richting Goirle en is van de A58 tot aan het kanaal nog niet als natte EVZ ingericht. Tot op heden was er vanuit Waterschap de Dommel geen capaciteit beschikbaar om dit project op te pakken. In het kader van het project ETZ (aanpassingen nabij het ziekenhuis) is er nu echter urgentie om ook dit deel van de EVZ te starten. Het opstellen van een visie op de gehele EVZ in nauwe samenwerking met waterschap De Dommel is al in 2022 gestart en wordt in Q2 van dit jaar opgeleverd. Voor afronding van de visie en een eventueel vervolg hierop is naar verwachting een bedrag van € 50.000,- benodigd. 1.c Planbegeleiding ontwikkeling klimaatlandgoed Zwaluwenbunders (€ 17.000,-) Voor de ontwikkeling van het klimaatlandgoed Zwaluwenbunders heeft de gemeente een subsidie vanuit de Provincie Noord Brabant verkregen van € 700.000. Dit bedrag is bedoeld voor de uitwerking van een ontwerp, de benodigde onderzoeken en het opstellen van een contract voor uitvoering. In vervolg hierop stelt de provincie een subsidie voor realisatie beschikbaar. Omdat er binnen de subsidie een zogenaamd plafondbedrag voor uurtarieven wordt gehanteerd zal de gemeente zelf een deel van de uren die worden gemaakt door eigen medewerkers moeten financieren. Hiervoor wordt een bedrag van € 17.000,- gereserveerd.

1.d Opstellen visie en vervolg planfase EVZ Lange Rekken (€ 25.000,-) Samen met waterschap Brabantse Delta heeft de gemeente Tilburg de afgelopen jaren fors ingezet op het versterken van de ecologische verbinding tussen het zuiden van de stad en het Wilhelminakanaal. Daarbij zijn nu onder andere ecologische verbindingszones (EVZ) aangelegd langs de Donge in Koolhoven, de Groote Leij en komt er nog een EVZ langs de Hultense Leij. In 2021 is het nieuwe natuurgebied Reeshofweide opgeleverd aan de westzijde van het stadsdeel Reeshof. Dit gebied verbindt de ecologische verbindingszone (EVZ) langs de Donge met het gebied Lange Rekken tussen Tilburg en Dongen (ten zuiden van het Wilhelminakanaal). Op de Lange Rekken (nu nog eigendom van Staatsbosbeheer) ligt ook nog een ambitie voor realisatie van natuur in combinatie met beekherstel. Voor het opstellen van een gezamenlijke visie op deze ontwikkeling (in samenspraak met Brabantse Delta en Staatsbosbeheer) wordt € 25.000 gereserveerd. 1.e Voorbereiding van de gebiedsontwikkeling Landelijk Quirijnstok en Vijfhuizen (€ 100.000,-) Landelijk Quirijnstok en Vijfhuizen ligt ten noorden van de Burgemeester Bechtweg, tussen het Noorderbos en Zwaluwenbunders.

De uitdaging is hier een aantrekkelijk gebied te realiseren met een gecombineerde ontwikkeling van het centrale waterhart (het grote compartiment waar het stedelijk hemelwater opgevangen wordt), de waterharmonica (ecologiseren van gezuiverd restwater), natuur inclusieve landbouw, en recreatie. Dit gebied is te beschouwen als het hart van het waterlandschap Pauwels. De planning is de voorbereidende werkzaamheden in 2023 en 2024 uit te voeren en de realisatie fasegewijs vanaf 2024. Voor het centrale waterhart wordt vanuit de rioolgelden een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Het hier bedoelde voorbereidingskrediet, te dekken uit de reserve natuurontwikkeling is voor de overige inrichting van het gebied. 1.f- Bels lijntje (Uitwerking Knoop Kaaistoep, Uitvoeren verkenningsronde, Interreg projectvoorstel uitwerken) (€ 75.000,-) Interreg projectvoorstel uitwerken Eind 2022 is een oproep “Duurzaam Grenstoerisme Interreg Vlaanderen Nederland” geopend. In het najaar heeft een verkenning plaatsvinden van de kans rijkheid om te komen tot een projectvoorstel rond duurzaam grenstoerisme met het Bels Lijntje als verbindende factor. De grensregio rond het Bels Lijntje met haar specifieke cultuurhistorische en natuurlijke identiteit is bij uitstek een gebied dat zich leent tot ontwikkeling.

Via de Europese subsidielijn kunnen we stimulansen creëren voor een financiële injectie in het project, waardoor krachten gebundeld kunnen worden. Mogelijk biedt deze subsidiemogelijkheid kansen om nieuwe onderdelen aan de basisinfrastructuur toe te voegen. Gedacht wordt aan het versterken van de basisinfrastructuur via het realiseren van 10 knooppunten, het verhogen van de ecologische waarde in de vorm van een “Bels Lijntje Bijenlandschap” (ecologische verbindingszone) en het versterken van de recreatieve kracht van de route. Op 9 februari 2023 is het projectvoorstel ingediend. In mei 2023 wordt bekent of we verder in aanmerking komen voor fase 2. Planvorming in 2023 vergt naar verwachting een budget van € 75.000,-. Uitvoeren verkenningsronde Het vergroten van de gebruiks- en belevingswaarde van het Bels Lijntje heeft prioriteit. Langs het Bels Lijntje kunnen initiatieven bottom-up tot ontwikkeling komen. Ontwikkeling krijgt vorm in een samenspel tussen

raad 2023_1410 definitief

4

verschillende partijen. Het is een zoektocht naar nieuwe sturingsprincipes voor gebiedsontwikkeling. Om het draagvlak rond de verdere ontwikkeling en vermarkting van de regio rond het Bels Lijntje bij de stakeholders na te gaan; Om te kunnen inschatten of er voldoende draagvlak en draagkracht is om in de toekomst verder en intensiever met het Bels Lijntje aan de slag te gaan, gaan we ambassadeurs op pad te sturen een verkenningsronde uit te laten voeren. Uitwerking Knoop Kaaistoep Net ten zuiden van de A58 was in het verleden een wachthuisje bij het Bels Lijntje aanwezig. De locatie heeft inmiddels de werknaam “knoop kaaistoep” gekregen en het is de bedoeling om hier een herkenbare verwijzing naar het verleden te realiseren. Globaal is daarvoor in het verleden een idee uitgewerkt in een document dat in opdracht van alle aan het Bels Lijntje grenzende gemeenten (zowel Nederlands als Belgisch) is opgesteld. Een verdere uitwerking van dat globale idee is nodig, voordat daadwerkelijke realisatie kan worden aanbesteed. 1.g Voor het opstellen van een raamovereenkomst en de vervangingstranche Stadsbosbeeldtaal (€ 50.000,-) In 2022 is de stadsboscatalogus “Inrichtingselementen Stadsbos013” door het college vastgesteld.

Met het toepassen van de Stadsboscatalogus bereikt de gemeente Tilburg: Eenheid in uitstraling van het gebied Stadsbos013; Gebruik van duurzame inrichtingselementen die op een goede en milieuvriendelijke manier te onderhouden zijn; Het vergroten van de herkenbaarheid en betrokkenheid met Stadsbos013 De bestaande gemeentelijke inrichtingselementen zijn d.m.v. een inventarisatie in beeld gebracht. Op basis hiervan wordt in 2023 een vervangingsplan en een raamovereenkomst voor de Stadsbosbeeldtaal opgesteld. De meerkosten van de beeldtaal ten opzichte van standaard vervangingsmaterialen worden betaald uit de middelen GOS. Vooralsnog wordt voor die meerkosten van de vervangingstranche een budget van € 50.000,-aangehouden. 1.h Opstellen van een integrale visie voor Stadsrand Noord (€ 50.000,-) Stadsrand Noord is het gebied tussen de huidige noordelijke stadsrand en de Tangent. Binnen het koersdocument Water- en Klimaatlandschap is de hoofdlijn voor dit gebied vastgelegd. Momenteel lopen er al een aantal concrete initiatieven c.q. projecten, maar een goede integrale gebiedsvisie ontbreekt momenteel. In 2023 wordt die visie, rekening houdend met energie en initiatief in het gebied, opgesteld.

1.i Uitwerken programmalijn Recreatieve aantrekkelijkheid en bereikbaarheid Pauwels (€ 50.000,-) In de stuurgroep Pauwels is afgesproken om in 2023 concreet werk te maken van het onderdeel “vergroten recreatieve aantrekkelijkheid en bereikbaarheid” zoals opgenomen in het Masterplan. Hoofddoelen zijn het verlagen van de recreatieve druk op de Loonse en Drunense Duinen en het aantrekkelijker maken van het gebied tussen de stad en de LDD zodat andere vormen van mobiliteit gestimuleerd worden (niet meer ervoor kiezen om met de auto naar de LDD te gaan maar de fiets te pakken). In 2023 wordt hiervoor een projectleider aangetrokken, die kansen nauwkeurig in beeld gaat brengen en een actieplan gaat opstellen. Uitgangspunt is dat andere partners financieel aan dit project gaan bijdragen. 1.j Diversen Pauwels en Stadsbos013 (€ 50.000,-) Binnen zowel het gebied Pauwels als Stadsbos013 doen zich regelmatig externe initiatieven voor, die (in beperkte mate) ondersteuning vanuit de gemeente vergen. Daarvoor is voor beide Stadsregionale Parken een budget van € 25.000,- per jaar beschikbaar. 2.1 Voor een aantal projecten start de realisatie in 2023 Een viertal projecten komen in 2023 in de realisatiefase. Voor die projecten is uitvoeringskrediet benodigd.

2.a Realisatie Natuurpoorten Loonse en Drunense Duinen (€ 200.000,-) Al jaren wordt met Natuurmonumenten en de horeca-exploitanten (landgoed Bosch & Duin en De Rustende Jager) gesproken over de aanpassing van de twee natuurpoorten naar de Loonse en Drunense Duinen, gelegen op grondgebied van de gemeente Tilburg. Naar verwachting wordt medio 2023 overeenstemming bereikt over de wijze van invulling. Direct aansluitend kunnen de voorbereiding van de uitvoering opgestart worden. De gemeentelijke bijdrage betreft aanpassingen in de openbare ruimte. De overige kosten worden door genoemde derde partijen gedragen.

raad 2023_1410 definitief

5

De gemeentelijke uitvoeringskosten in 2023 worden geraamd op € 75.000,-. 2.b Realisatie van de EVZ Boomkikker tussen De Brand en Huis ter Heide (€ 15.000,-) Voor de realisatie van de EVZ Boomkikker tussen De Brand en Huis ter Heide is in 2019 in een samenwerkingsverband tussen gemeente Tilburg, Natuurmonumenten en Brabants Landschap een subsidie aangevraagd bij het Groen Ontwikkelfonds Brabant. Deze EVZ bestaat uit diverse zogenaamde stapstenen in het gebied tussen genoemde natuurgebieden. Eén van deze stapstenen is gelegen in het Noorderbos. Onderdeel van de financiële paragraaf van de subsidieaanvraag is een financiële bijdrage in de vorm van een cofinanciering. Voor de stapsteen Noorderbos is deze voor de gemeente Tilburg bepaald op € 15.000. Deze cofinanciering is eerder nog niet in de begroting opgenomen en dient als eenmalige bijdrage in het mogelijk maken van begrazingsbeheer in het Noorderbos. 2.c Het deels verleggen van de MTB-route (€ 25.000,-) De MTB-route is inmiddels een aantal jaren aanwezig en wordt druk gebruikt. Op een klein deel van de route wordt het gebied De Gaas doorkruist. De migratie van de hier voorkomende Levendbarende Hagedis wordt door de aanwezigheid van de route belemmerd. Om die reden wordt een klein deel van de route in 2023 verlegd (waarbij de lengte van het parcours niet wijzigt), zodat een groter aaneengesloten leefgebied ontstaat.

2.d Doen van verwervingen ten behoeve van realisatie Drasse Driehoek (€ 750.000,-) Voor de Drasse Driehoek heeft het college op … een inrichtingsplan vastgesteld. Met diverse eigenaren worden gesprekken gevoerd over aankoop van hun gronden, dan wel het maken van beheerafspraken met bijbehorende afwaardering ervan. In 2023 is naar verwachting budget benodigd om daadwerkelijk te komen tot aankoop dan wel vastlegging van afspraken. 2.e Realisatie van eerste Stadsboscentra en technische uitwerking van de locatie Zwartvenseweg (€ 100.000,-) Een belangrijk onderdeel van het “toegankelijk en herkenbaar maken van Stadsbos013” is de realisatie van Stadsboscentra op diverse belangrijke locaties in het gebied. Belangrijke informatie- en startpunten voor het ontdekken van Stadsbos013. In 2023 wordt voor de daadwerkelijke totstandkoming van die centra een uitvoering gereed plan opgeleverd, zodat vanaf 2024 gefaseerd realisatie plaats kan vinden, voor zover dat tevoren nog niet heeft plaatsgevonden aanhakend op lopende projecten. 2.f Meekoppelkansen oppakken, verder technisch uitwerken en gedeeltelijk realiseren van gedeeltes van de Stadsbosdiagonaal (€ 100.000,-) Een belangrijk element binnen het Ruimtelijk Raamwerk Stadsbos013 is een diagonaal door het gebied lopend wandel- en fietspad, die de verschillende deelgebieden met elkaar verbindt, de Stadsbosdiagonaal genoemd.

In 2023 wordt voor de daadwerkelijke totstandkoming van die diagonaal een uitvoering gereed plan opgeleverd, zodat vanaf 2024 gefaseerd realisatie plaats kan vinden, voor zover dat tevoren nog niet heeft plaatsgevonden aanhakend op lopende projecten. 2.g Planten van bomen fase 2 Tangenten (€ 100.000,-). Hiermee maken we een inhaalslag op realisatie met het in het verleden opgebouwd saldo uit de (voormalige) reserve Natuurontwikkeling. 3.1 Voor een aantal projecten is een exploitatie budget benodigd. Onder de term exploitatie vallen duidelijk zaken als onderzoeken, algemene programma voorbereidingen, governance en planvorming. Soms kan het echter voorkomen dat planvorming ook binnen een project wordt benoemd/ opgenomen maar is dan direct gekoppeld aan een (fysieke) investering. 3.a Programmakosten voor de realisatie van het programma Water- en Klimaatlandschap Pauwels voor het jaar 2023 (€250.000,-). Met het programma Water- en Klimaatlandschap Pauwels werken we aan een klimaat robuust watersysteem in combinatie met duurzame landbouw, recreatie en natuur. Samen met het waterschap De Dommel en overige partners hebben we meerdere projecten in voorbereiding in het Water- en Klimaatlandschap Pauwels.

Deze zijn onder andere gericht op het opvangen en hergebruiken van hemel- en restwater RWZI, het aantrekkelijker maken van het Noorderbos en de cultuurhistorie van dit gebied zichtbaar maken, nieuw bos en natuurontwikkeling. Voor de landbouw is de uitdaging deze te combineren met water en natuur. Ook de realisatie van het nieuwe 380kV station ligt in het Water- en Klimaatlandschap. De programmakosten houden

raad 2023_1410 definitief

6

verband met bijvoorbeeld de coördinatie van dit programma, de samenwerking met het waterschap De Dommel en andere partners en de zoektocht naar dekking van de projecten, zoals subsidieaanvragen. 3.b Planvormings-/haalbaarheidsfase Klimaatboom met horeca bij de Noorderplas (€ 25.000,-) Klimaatboom met horeca bij Noorderplas zorgt mede voor een aantrekkelijk ontvangstgebied in Pauwels De gemeente reageerde op het eerste plan van de initiatiefnemer voor de klimaatboom met horeca met een aantal voorwaarden, zoals het aantal m2 voor de horeca en verplichtingen vanuit natuur. In geval van verdere planvorming ligt een aantal onderdelen, zoals het overleg met de provincie over het Natuurnetwerk Brabant, bij de gemeente. 3.c Het begeleiden van de aanvraag erfgoeddeal- ‘verhaal van het water: naar een schone Leij’ (€ 10.000,-) Noorderbos aantrekkelijker maken met het ‘Verhaal van het water: naar een schone Leij’? Hoe wij omgaan met ‘water’ willen we onze inwoners en bezoekers laten zien. Een uitgelezen plek daarvoor is het Noorderbos dat in de vorige eeuw dienst deed als natuurlijke zuivering van vervuild textielwater (vloeivelden). In het Noorderbos is de structuur van de vloeivelden nog goed te zien en er is nog een aantal overblijfselen, zoals bezinkbakken en een pompstation.

In de erfgoeddeal is de inzet het totale verhaal van het water te laten zien en beleven (vroeger, nu en in de toekomst), onder andere door de cultuurhistorisch waardevolle elementen weer zichtbaar te maken en beleefbaar te maken. In 2022 is een 1 e aanzet gedaan voor de aanvraag. In 2023 willen we deze verder aanscherpen wat ook kansrijk is omdat de waterharmonica (project van het waterschap om water te ‘ecologiseren’) een grotere rol krijgt in hete Noorderbos dan eerst in de koers voor het Waterlandschap opgenomen. De totale projectkosten ramen we op €800.000,-. Bij de aanvraag voor de erfgoeddeal moet voor de cofinanciering (ongeveer 50%) meteen dekking worden aangegeven, vandaar een reservering van €200.000 van de gemeente. De veronderstelling is dat ook het waterschap De Dommel garant staat voor een bijdrage van €200.000,-. 3.d Tot vaststelling brengen van de Spelregels Stadsbos013 (€ 25.000,-) Al enkele jaren wordt gewerkt aan “Spelregels Stadsbos013” waarmee kleine initiatieven binnen het gebied eenvoudiger kunnen worden ondersteund. Gesprekken met de provincie over de juridische vastlegging van deze spelregels bevinden zich in een afrondende fase. In 2023 kunnen de spelregels door de raad worden vastgesteld en vervolgens worden toegepast.

3.e Marketing Stadsbos013 inclusief de organisatie van de Stadsbos dag (€ 75.000,-) Een van de opgaves van Stadsbos013 is “bekendheid en toegankelijkheid verhogen”. Onderdeel van die inzet is het jaarlijks werken aan marketing met diverse speciale activiteiten per seizoen en het organiseren van de Stadsbosdag die in 2022 voor het eerst (en succesvol) plaatsvond en in 2023 herhaald wordt. 4.1 Voor de natuurontwikkeling Pauwelshoeve is uitvoeringskrediet noodzakelijk, waarvoor een subsidie is aangevraagd en een compensatiebijdrage van Tennet is ontvangen Voor de natuurontwikkeling Pauwelshoeve is een ontwerp opgesteld welke het College bij besluit van 17 januari 2023 is vastgesteld. Voor deze ontwikkeling is een investering benodigd van €298.412. Dit krediet komt vrij uit externe middelen zijnde subsidie (€ 111.000) en een compensatiebijdrage Tennet (€ 187.412). Besluit over het beschikbaar stellen van dit krediet heeft daarom geen gevolgen voor de Reserve Natuurontwikkeling. Voor nu is de subsidiebeschikking echter aangehouden en bestaat het risico van niet toekenning van deze subsidie. Voor 2023 is er niet voldoende budget meer beschikbaar vanuit de reserve natuurontwikkeling. Mogelijk dat deze ambities doorgeschoven kan worden naar 2024 om te kijken of er andere middelen beschikbaar zijn om dit te kunnen financieren. Zie ook paragraaf risico’s.

5.1 Voor de volledige realisatie van de Drasse Driehoek is komende jaren uitvoeringsbudget benodigd. Binnen de Reserve Natuurontwikkeling wordt alvast een reservering getroffen voor het bedrag dat aanvullend op het in beslispunt 2.d benoemde budget benodigd is Komende jaren vindt storting plaats van voldoende budget in de Reserve Natuurontwikkeling en wordt een subsidie vanuit het GOB verwacht, op basis waarvan de Drasse Driehoek kan worden gerealiseerd. Voorafgaand of gelijktijdig met de vaststelling van het bestemmingsplan voor dit gebied wordt uitvoeringskrediet aangevraagd bij de raad. Nu wordt alvast een meerjarige reservering getroffen binnen de Reserve Natuurontwikkeling

raad 2023_1410 definitief

7

Risico’s Een aantal van de projecten in de Stadsregionale parken zijn afhankelijk van de beschikbaarheid van bijdragen van derden, met name het Groen Ontwikkelfonds Brabant (GOB). Als onderdeel van het destijds ingediende B5bod zijn afgelopen jaar aanvragen ingediend. Deze zijn vanwege bezuinigingen bij de provincie deels afgewezen en deels “on hold” gezet. Wij hebben ons tegen die besluiten verzet, middels recent gestuurde brief, samen met de andere B5-gemeenten en zijn met de provincie in overleg over de wijze waarop alsnog de verwachte bijdrage verleend kan worden. Of en in welke mate voor de verschillende projecten alsnog een bijdrage wordt verkregen is momenteel niet bekend. Mocht onverhoopt subsidie niet door kunnen gaan, dan is er binnen de reserve natuurontwikkeling de komende jaren voldoende financiële ruimte om dit te dekken.

Kosten en dekking De in dit voorstel opgenomen voorstellen betreffen onttrekkingen aan de Reserve Natuurontwikkeling en deels kredieten die ten laste komen van extern verkregen of nog te verkrijgen subsidies. Bijlage 1 biedt overzicht op meerjarig niveau. Het saldo per 1 januari 2023 bedraagt Minus een overloop uit 2022 ter grootte van Plus netto stortingen in 2023 ter grootte van Resteert een vrije ruimte in 2023 van De financiële onttrekkingen in 2023 zijn als volgt: 1. Onttrekking voorbereiding 2. Onttrekking uitvoeringskrediet 3. Onttrekking exploitatiebudget

€ 2.538.000 € 1.476.000 € 1.028.000 € 2.090.000

beslispunt 1 beslispunt 2 beslispunt 3

Restant budget reserve natuurontwikkeling

€ 517.000 € 915.000 € 385.000 € 273.000

Bij beslispunt 4 betreft het middelen van derden en beslispunt 5 betreft een reservering voor latere jaarschijven.

Vervolg Op basis van het raadsbesluit worden voorbereidingen en uitvoering van projecten verder ter hand genomen en wij zullen u daarover actief op de hoogte houden. Voor het verkrijgen van externe dekkingsmiddelen gaan wij ons actief inzetten. Ook daarover houden wij uw raad actief geïnformeerd.

Bijlagen 1.

Meerjaren-bestedingsvisie Reserve Natuurontwikkeling

Tilburg, 21 maart 2023 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,

raad 2023_1410 definitief

8

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit 1.

Een voorbereidingskrediet van € 517.000,- beschikbaar te stellen, met als dekking de Reserve Natuurontwikkeling (vrije ruimte € 2.090.000,-, na onttrekking € 1.573.000,-) voor: a. Ontwikkeling Prinsenhoef en landgoederenzone (€ 50.000,-); b. Opstellen visie en vervolg planfase EVZ Nieuwe Leij (€ 50.000,-); c. Planbegeleiding ontwikkeling klimaatlandgoed Zwaluwenbunders (€ 17.000,-); d. Opstellen visie en vervolg planfase EVZ Lange Rekken (€ 25.000,-); e. Voorbereiding van de gebiedsontwikkeling Landelijk Quirijnstok en Vijfhuizen (€ 100.000,-); f. Bels lijntje (Uitwerking Knoop Kaaistoep, Uitvoeren verkenningsronde, Interreg projectvoorstel uitwerken) (€ 75.000,-); g. Voor het opstellen van een raamovereenkomst en de vervangingstranche Stadsbosbeeldtaal (€ 50.000,-); h. Opstellen van een integrale visie voor Stadsrand Noord (€ 50.000,-); i. Uitwerken programmalijn Recreatieve aantrekkelijkheid en bereikbaarheid Pauwels (€ 50.000,-); j. Diversen Pauwels en Stadsbos013 (€ 50.000,-).

2.

Een uitvoeringskrediet van € 915.000,- beschikbaar te stellen met als dekking de Reserve Natuurontwikkeling (vrije ruimte na aftrek beslispunt 1 € 1.573.000, na onttrekking € 658.000) voor: a. Realisatie Natuurpoorten Loonse en Drunense Duinen (€ 75.000,-); b. Realisatie van de EVZ Boomkikker tussen De Brand en Huis ter Heide (€ 15.000,-); c. Het deels verleggen van de MTB-route (€ 25.000,-); d. Doen van verwervingen ten behoeve van realisatie Drasse Driehoek (€ 500.000,-); e. Realisatie van eerste Stadsboscentra en technische uitwerking van de locatie Zwartvenseweg (€ 100.000,-); f. Meekoppelkansen oppakken, verder technisch uitwerken en gedeeltelijk realiseren van gedeeltes van de Stadsbosdiagonaal (€ 100.000,-). g. Planten van bomen/ vergroening Tangenten, fase 2 (€ 100.000,-).

3.

Een exploitatiebudget van € 385.000,- beschikbaar te stellen met als dekking de Reserve Natuurontwikkeling (vrije ruimte na aftrek beslispunt 2 € 658.000, na onttrekking resteert totaal € 273.000,-) voor: a. Programmakosten voor de realisatie van het programma Water- en Klimaatlandschap Pauwels voor het jaar 2023 (€ 250.000,-); b. Planvormings-/haalbaarheidsfase Klimaatboom met horeca bij de Noorderplas (€ 25.000,-); c. Het begeleiden van de aanvraag erfgoeddeal- ‘verhaal van het water: naar een schone Leij’ (€ 10.000,); d. Tot vaststelling brengen van de Spelregels Stadsbos013 (€ 25.000,-); e. Marketing Stadsbos013 inclusief de organisatie van de Stadsbos dag (€ 75.000,-).

4.

Een uitvoeringskrediet beschikbaar te stellen van € 298.412,- voor de natuurontwikkeling Pauwelshoeve, ten laste van externe middelen zijnde provinciale subsidie (€ 111.000) en een compensatiebijdrage Tennet (€ 187.412,-), onder voorbehoud van definitieve subsidietoekenning provincie;

raad 2023_1410 definitief

5.

9

Aanvullend op beslispunt 2d een reservering te treffen binnen de reserve natuurontwikkeling ter grootte van € 2.385.000,- voor de volledige realisatie van de Drasse Driehoek.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 13 april 2023

de griffier,

voorzitter,

,