01 Raadsvoorstel Beleidsnota Samen een sterke basis 2021-2025

raad 2021_1188 definitief A

1

Raadsvoorstel Beleidsnota: “Samen een sterke basis” 2021-2025 Aanleiding In de Kadernota “Versterken Sociaal en Veerkrachtig Tilburg is opgenomen dat het beleid voor dit begrotingsveld uitgewerkt wordt in 7 beleidsnota’s: Bestaanszekerheid, Positieve gezondheid, Sport en Bewegen, Integrale jongerenaanpak, Integrale ouderenaanpak, Inclusie en Sociale Basis. Deze laatste beleidsnota ligt nu voor. De sociale basis is een breed begrip, het staat voor het gewone leven, waar mensen met elkaar samenleven, activiteiten organiseren en indien nodig samen problemen oplossen. Binnen de breedte van dit begrip, waar ook bijvoorbeeld onderwerpen als cultuur en evenementen mee kunnen worden verbonden, richten wij ons in deze beleidsnota op dié interventies en ondersteuning die we als gemeente leveren op (versterking van) het samenleven, de community/gemeenschapen en sociale cohesie. De beleidsnota voor de sociale basis heeft de titel “Samen een sterke basis” (bijlage 1) gekregen en is opvolger van de Nota De Wijk aan Zet (2017-2021). Met de beleidsnota Samen een sterke basis houden we de bestaande investeringen en instrumenten voor de sociale basis in stand en richten we ons vooral op onze extra inzet om de sociale basis te versterken. De behoefte aan extra inzet komt voort uit enkele actuele ontwikkelingen.

Het gaat om de volgende ontwikkelingen of bewegingen: De impact van Corona op de sociale basis, nu, maar ook later op het moment dat corona onder controle is. Het versterken van de preventieve kracht van het sociaal domein, zoals dit is verwoord in de nota Normaliseren. De ontwikkeling van wijkgericht werken en in het bijzonder de wijkagenda’s als instrument om de stand van zaken in een wijk inzichtelijk en bespreekbaar te maken. De behoefte van groepen (clubkes) in verschillende wijken om een eigen plek te creëren. De opkomst van digitale ontmoeting en digitale contacten die de fysieke ontmoeting niet kan vervangen maar wel een steeds grotere (positieve en negatieve) rol speelt in ons dagelijks leven. Het actieplan inwonersinitiatieven om de samenwerking met inwoners verder vorm te geven en de motie ‘Een toekomst voor burgerinitiatieven in de sociale basis’. De Sociale Raad Tilburg is om advies gevraagd over een concept-versie van de beleidsnota. In de bijlagen is het advies (bijlage 2) en de reactie van het college (bijlage 3) te vinden.

Beoogd effect/ bestuurlijk kader Tilburgers hebben het vermogen hun leven zelf en in samenhang met hun omgeving op een gelukkige en gezonde wijze in te vullen en om te gaan met veranderingen. Ze hebben hiervoor toegang tot de benodigde hulpbronnen. De sociale basis heeft een sterk preventieve werking als het gaat om de behoefte aan zorg en ondersteuning in het sociaal domein.

Voorstel 1.

De beleidsnota en de bijbehorende uitgangspunten vaststellen om verder te werken aan het versterken van de sociale basis. De uitgangspunten zijn: • Elke wijk heeft een basisinfrastructuur die aansluit op de kenmerken van de wijk en waarmee de sociale veerkracht gegarandeerd is. • Extra investeringen in de sociale basis leiden tot maatschappelijke , institutionele en of financiële impact op andere plekken in het sociaal domein. • We waarderen initiatieven in de sociale basis als onderdeel van de sociale basisinfrastructuur en we verduurzamen de ondersteuning van de initiatieven op maat en schaal passend bij het initiatief.

Portefeuillehouder: Wethouder Dols Behandelend ambtenaar: Afdeling Sociaal, John Verstappen

raad 2021_1188 definitief A

•

• • •

2

Voor het sociaal werk vinden we het van belang dat we samenwerken met een stabiele partner die een netwerk heeft in de wijk. Die in de haarvaten opereert van de samenleving. Van deze partner verwachten we niet alleen uitvoeringskracht met oren en ogen in de wijken, maar – vanuit deze specifieke kennis en ervaring - ook een strategisch partnerschap in de ontwikkeling van instrumenten en in de ontwikkeling van de sociale basisinfrastructuur. De gemeente faciliteert ontmoeting door fysieke locaties en digitale ontmoeting mogelijk te maken die aansluiten bij de behoefte van deze tijd. Experimenten zetten we in om ruimte te geven aan oplossingen die professionals en inwoners zien. Succesvolle oplossingen worden structureel geborgd. Indicatoren geven een duidelijk beeld van de stand van zaken van de sociale basis en bieden de mogelijkheid om bij te sturen.

Argumenten 1.1 Deze uitgangspunten geven richting aan de verdere uitwerking van de begrippen normaliseren, wijkgericht werken en inwonersparticipatie door sociale veerkracht te verbinden aan de ontwikkeling van de wijkagenda’s. Het gemeentelijk beleid is in beweging. We zien een behoefte aan verandering in het sociaal domein die we in bewegingen, beleidskaders en actieprogramma’s vastleggen. De beleidsnota Samen een sterke basis verbindt deze aan elkaar met de principes die we in de kadernota Versterken Sociaal en Veerkrachtig hebben beschreven. Dit alles draagt bij aan meer preventie in het sociaal domein. 1.2 Initiatieven in het sociale domein ondersteunen en verduurzamen we omdat ze een weergave zijn van de sociale veerkracht van de wijk en onmisbaar om de sociale basis vorm te geven. In het onderzoek van Inkluis013 (zie bijlage) naar de wijze waarop initiatieven verduurzaamd kunnen worden. Dat heeft deels met financiële mogelijkheden te maken, maar ook met erkenning en waardering. Initiatiefnemers willen iets voor hun medemens doen en voor de buurt of wijk waarin ze leven. Dat kan om kleine initiatieven gaan of om grotere. Beide zijn van belang voor de wijk. Ze maken de wijk mooier, lossen problemen op en zijn op hun beurt weer een voorbeeld voor anderen. 1.3 De vraag van verschillende groepen naar een aparte plek in de wijk vraagt om een afwegingskader.

In verschillende wijken en door verschillende groepen wordt de vraag gesteld aan de gemeente om mee te werken aan een locatie om samen te komen en activiteiten te organiseren. Tegelijkertijd hebben we in diverse wijken wijkcentra gecreëerd om ontmoeting en activiteiten van een grote diversiteit aan groepen te faciliteren. Daarbij komt dat er maar een beperkte hoeveelheid ruimte beschikbaar is. De beleidsnota benoemt de criteria op basis waarvan de afweging gemaakt wordt, zonder aan de voorkant te bepalen dat iets niet mogelijk is. 1.4 Experimenten geven de mogelijkheid om snel in te spelen op kansen en om de effecten van de gewenste beweging meetbaar te maken. We willen proefondervindelijk leren hoe we in de basis kunnen omgaan met een ander invulling van zorg en ondersteuning. Meer collectief en dichtbij in de wijk. Door een experimentenbudget in te stellen kunnen we aansluiten bij oplossingen die professionals en inwoners in de wijk zien. Aansluiten bij creativiteit en kansen brengt met zich mee dat een experiment soms niet het gewenste effect heeft. Belangrijkste randvoorwaarde daarbij is dat we meten en leren wat werkt. Succesvolle werkwijzen en ervaringen kunnen we vervolgens continueren en borgen. 1.5 De werkagenda in de beleidsnota Samen een sterke basis geeft de start weer van de uitvoering van de beleidsnota.

De werkagenda geeft de eerste stap weer van de wijze waarop het college uitvoering wil geven aan de beleidsnota. De uitvoering wordt na vaststelling van deze beleidsnota verder voorbereid en komt na vaststelling van de programmabegroting 2022 tot daadwerkelijke uitvoering. Via het proces van de P&C cyclus wordt uw raad op de hoogte gehouden van de voortgang.

raad 2021_1188 definitief A

3

1.6 De beleidsnota is tot stand gekomen na overleg met de raad en het verschaffen van extra informatie via raadsbrieven 15 December 2020 heeft het college een raadsbrief verstuurd met daarin de mogelijke thema’s voor de beleidsnota. 25 januari 2021 heeft er een raadsinformatiebijeenkomst plaatsgevonden om de gedachte van de raad bij deze thema’s op te halen. Vervolgens heeft het college in de raadsbrief van 9 maart een antwoord gegeven op verschillende vragen die zijn gesteld tijdens de raadsinformatiebijeenkomst. Onderwerpen die in de laatste raadsbrief aan bod zijn gekomen zijn: Wat is onze visie op de sociale basis? Wat is de sociale basis? Wat hebben we geleerd van “Wijk aan Zet”? Wat is de stand van zaken van de diverse indicatoren die we in de kadernota Sociaal en Veerkrachtig hebben benoemd? Wat is de onderlinge samenhang van de diverse nota’s die vallen onder de kadernota Sociaal en Veerkrachtig en de cultuurnota en het evenementenbeleid? Daarnaast zijn de raadsbrief van 9 maart thema’s benoemd voor de beleidsnota: Corona Beweging van normalisering / preventie door inzet sociale basis Verduurzaming initiatieven in de sociale basis (motie 33) Ontmoeting (fysiek en digitaal) Wijkgericht werken 1.7 De Sociale Raad Tilburg heeft een advies uitgebracht over de concept-beleidsnota sociale basis waarin ze het belang van de sociale basis en het investeren in de sociale basis

onderschrijft. De Sociale Raad Tilburg heeft een uitvoerig advies gegeven over de diverse aspecten die van belang zijn voor de sociale basis. Deze onderwerpen komen ook terug in de beleidsnota. Het advies zullen we ook gebruiken bij de verdere uitwerking van de beleidsnota.

Kosten en dekking De kosten voor uitvoering van deze beleidsnota zijn taakstellend en geborgd in bestaande middelen, opgenomen in de huidige meerjarenbegroting en de in de Perspectiefnota 2022 opgenomen extra investeringsmiddelen voor dit specifieke beleidsterrein. Het specifiek in beeld brengen van deze middelen vergt een vertaalslag en allocatie vanuit de specifieke velden. Dit zullen we in aanloop naar de programmabegrotingsbehandeling nader uitwerken. Dekking voor benodigde investeringen, bijvoorbeeld op het gebied van het verduurzamen van inwonersinitiatieven in de sociale basis, verwachten we mede te vinden door verschuivingen binnen het sociaal domein en binnen het taakstellende kader van de (meerjaren)begroting. Op de eerste plaats door verticale verschuivingen, ofwel de beweging van normaliseren. Door besparingen via de WMO inkoop komen er middelen vrij om te investeren in de sociale basis. Dit werkt ook vice versa: investeringen in de sociale basis maken besparingen binnen inkoop WMO en Jeugdhulp mogelijk. Op de tweede plaats door horizontale verschuivingen, ofwel een beweging binnen het veld Sociaal en Veerkrachtig. Hierbij komt de focus op het ondersteunen van activiteiten die de beweging van normaliseren versterken.

In onze wijkgerichte focus en analyse van de sociale basis zullen we ook de huidige interventies en voorzieningen beoordelen op (maatschappelijke en financiële impact. In de Perspectiefnota hebben we het voornemen opgenomen om een bedrag van € 1,0 mln. structureel beschikbaar te stellen bedoeld voor investeringen in de sociale basis. Voor de uitvoering van de investeringen sluiten we aan bij de beleidsnota “Samen een sterke basis”. Dit betreffende voorstel leggen wij uw raad met de Programmabegroting 2022 voor vaststelling voor.

raad 2021_1188 definitief A

4

Vervolg -

-

Na vaststelling door de raad wordt op basis van de werkagenda de vervolgacties uitgewerkt. Na vaststelling van de Programmabegroting 2022 kan dan gestart worden met de daadwerkelijke uitvoering. Na de zomerperiode wordt gestart met het uitwerken van de sociale basisinfrastructuur zodat deze kan aansluiten op het proces van de WMO inkoop. We ontwikkelen een vorm om de raad te betrekken bij de strategische informatie en adviezen die we met Contour de Twern bespreken; en over het geheel aan informatie over de sociale basisinfrastructuur in de verschillende wijken. Communicatie met partners vindt plaats via accountgesprekken. Overige communicatie is gekoppeld aan de uitwerking van de werkagenda.

Evaluatie Voortgang van de beleidsnota sociale basis zal plaatsvinden via de reguliere P&C cyclus en de indicatoren sociaal en veerkrachtig. Daarnaast zal de stand van zaken van de beleidsnota sociale basis een vast een onderdeel zijn van de dag van verantwoording waarbij we met name aandacht schenken aan het narratieve onderzoek. De monitoring van de voortgang van de beleidsnota en de “stand van de sociale basis”, kan zich niet alleen vangen in harde indicatoren, maar krijgen veeleer diepte en ‘beeld en geluid’ door de verhalen (narratief onderzoek) van inwoners en medewerkers van de betrokken organisaties

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Beleidsnota Samen een sterke basis (2021-2025) Brief Sociale Raad Tilburg: advies over de concept-beleidsnota Sociale Basis Reactie college op advies SRT Rapportage Zo lang ik ervoor leef - Duurzaamheid & burgerinitiatieven in de sociale basis (26 april 2021)

Tilburg, 22 juni 2021 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,

raad 2021_1188 definitief A

5

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders; gelet op het door de raad aanvaarde amendement 16.2.

Besluit 1.

2.

De beleidsnota en de bijbehorende uitgangspunten vast te stellen om verder te werken aan het versterken van de sociale basis. De uitgangspunten zijn: • Elke wijk heeft een basisinfrastructuur die aansluit op de kenmerken van de wijk en waarmee de sociale veerkracht gegarandeerd is. • Extra investeringen in de sociale basis leiden tot maatschappelijke , institutionele en of financiële impact op andere plekken in het sociaal domein. • We waarderen initiatieven in de sociale basis als onderdeel van de sociale basisinfrastructuur en we verduurzamen de ondersteuning van de initiatieven op maat en schaal passend bij het initiatief. • Voor het sociaal werk vinden we het van belang dat we samenwerken met een stabiele partner die een netwerk heeft in de wijk. Die in de haarvaten opereert van de samenleving. Van deze partner verwachten we niet alleen uitvoeringskracht met oren en ogen in de wijken, maar – vanuit deze specifieke kennis en ervaring - ook een strategisch partnerschap in de ontwikkeling van instrumenten en in de ontwikkeling van de sociale basisinfrastructuur. • De gemeente faciliteert ontmoeting door fysieke locaties en digitale ontmoeting mogelijk te maken die aansluiten bij de behoefte van deze tijd. • Experimenten zetten we in om ruimte te geven aan oplossingen die professionals en inwoners zien. Succesvolle oplossingen worden structureel geborgd.

• Indicatoren geven een duidelijk beeld van de stand van zaken van de sociale basis en bieden de mogelijkheid om bij te sturen. Voor de verdere uitwerking van de extra inzet om de sociale basis te versterken (in het uitvoeringsprogramma dat vóór het einde van 2021 met de raad wordt besproken), de volgende prioriteiten te benoemen: a. Het versterken van het aanbod aan ontmoeting en laagdrempelige, preventieve activiteiten en voorzieningen, met name op plekken waar een sterke sociale basis niet vanzelfsprekend is en met bijzondere aandacht voor jongeren, ouderen en inwoners in meer kwetsbare posities, die onvoldoende worden bereikt met bestaande initiatieven. b. Het versterken van het netwerk in de wijken/dorpen en buurten, met name op plekken waar een sterke sociale basis niet vanzelfsprekend is en met bijzondere aandacht voor het verder professionaliseren (inclusief representativiteit) van de wijk- en dorpsraden en de verbinding tussen de diverse netwerkpartners (onderwijsinstellingen, sportverenigingen, welzijn, woningcorporaties, etc.), die belangrijke preventieve en vroegsignalerende rol kunnen spelen (bijvoorbeeld via Dichtbij-teams). c. Het faciliteren en (financieel) ondersteunen van kleinschalige initiatieven, die zich richten op het omzien naar elkaar en mogelijk maken dat iedereen kan meedoen, erbij hoort en zich gehoord en gewaardeerd voelt in een wijk/dorp of buurt.

raad 2021_1188 definitief A

d.

6

Het waarderen door goed ondersteunen van mantelzorgers en vrijwilligers, met focus op het bieden van ruimte aan mensen om tijdig aan de bel te trekken als zij ergens tegen aanlopen of het niet meer dreigt te gaan, uitbreiding van het aantal vrijwilligers in de stad en vernieuwing van het ondersteuningsaanbod.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 4 oktober 2021.

de griffier,

voorzitter,