01 Raadsvoorstel Beleidsnota Inclusie_gewijzigd
Tekst van het document
raad 2021_1187 definitief
1
Raadsvoorstel Beleidsnota Inclusie (2021-2025) Aanleiding In de Kadernota “Versterken Sociaal en Veerkrachtig Tilburg is opgenomen dat het beleid voor dit begrotingsveld uitgewerkt wordt in 7 beleidsnota’s: Bestaanszekerheid, Positieve gezondheid, Sport en Bewegen, Integrale jongerenaanpak, Integrale ouderenaanpak, Sociale Basis en Inclusie. Deze laatste beleidsnota ligt nu voor. De overige nota’s dragen ook bij aan een meer inclusief Tilburg, een voorbeeld hiervan is de inzet die we doen op basis van de nota Bestaanszekerheid gericht op het bestrijden van armoede. Wat in andere nota’s al is beschreven, wordt in de nota Inclusie niet herhaald. De beleidsnota Inclusie is de opvolger van de nota “Stad van Verbinding - Diversiteitsagenda van de Inclusieve Stad” (maart 2019). Tilburg is een levendige gemeente waar meer dan tweehonderdduizend inwoners met plezier wonen, werken en samenleven. Tilburgers van verschillende leeftijd, herkomst, cultuur, kleur, seksuele oriëntatie, levensovertuiging en levensstijlen vormen samen onze stad. Dat neemt niet weg dat de sociale samenhang op verschillende vlakken onder druk staat. Te veel mensen hebben het gevoel niet gehoord, gewaardeerd of geaccepteerd te worden. Zij ervaren (institutioneel) racisme, discriminatie, seksisme, intimidatie of achterstelling om wie ze zijn. Dit tolereren we niet in het Tilburg dat we willen zijn.
Niet alleen grijpen deze vormen van maatschappelijke diskwalificatie diep in in het persoonlijke leven van mensen die er mee te maken krijgen. Ook als samenleving betalen we daar een prijs voor. Want zo lang er mensen worden uitgesloten, missen we talenten, kennis en creativiteit. En we missen ook elkaar, terwijl we elkaar zo nodig hebben. We moeten voorkomen dat we in een samenleving terecht komen waarin we met de ruggen naar elkaar toe leven. Sterker nog, we willen een stad zijn waarin gemeenschappen naar elkaar toe bewegen waardoor we in onze verscheidenheid één stad zijn. Een inclusieve stad. Inclusie heeft vanzelfsprekend ook een relatie met Tilburgerschap. In de beleidsnota Inclusie gaan we uit van de uitgangspunten die door het college met Stad van Verbinding hebben vastgesteld. Deze zijn nog steeds van toepassing en worden nu aangeboden aan de raad ter vaststelling. In de aanloop naar de beleidsnota Inclusie hebben we een intensief participatieproces doorlopen waarin persoonlijke ervaringen van Tilburgse inwoners centraal staan. Deze ervaringen zijn opgenomen in twee rapportages die als bijlagen zijn toegevoegd. Dit participatieproces hebben we vervolgens gebruikt om de opgaven vast te stellen en daardoor richting te geven aan de uitvoering van de beleidsnota.
Beoogd effect/ bestuurlijk kader Bevorderen van de aansluiting van alle inwoners bij de samenleving.
Voorstel 1.
De beleidsnota Inclusie vaststellen met de volgende uitgangspunten: I. Volledige sociale acceptatie. We zijn wie we zijn en we respecteren dat van elkaar. Ongeacht herkomst, etniciteit, geslacht, leeftijd, handicap etc., iedereen is een volwaardige inwoner en onderdeel van de maatschappij. II. Participatie en gelijkwaardigheid op alle terreinen. Gelijkwaardigheid in de samenleving blijft zowel een einddoel als een randvoorwaarde voor deelname aan de samenleving. Of dat nu is op de arbeidsmarkt, het onderwijs of daarbuiten. III. Veiligheid en weerbaarheid. Voor alle mensen geldt dat zij in een veilige omgeving moeten kunnen leven en zich daarin op alle terreinen onbelemmerd kunnen voortbewegen.
raad 2021_1187 definitief
2.
3. 4.
5.
6.
2
De volgende 4 thema’s vaststellen, waar we als gemeente in het inclusievraagstuk in ieder geval aandacht aan besteden: 1. Culturele diversiteit 2. LHBTQI+ 3. Leven met een beperking 4. Vrouwenemancipatie Vaststellen dat inclusie een thema is dat álle Tilburgers aan gaat. De volgende 6 opgaven vaststellen als de kern van ons inclusiebeleid: 1. Veilig en jezelf zijn – thuis, in je wijk en stad 2. Meedoen en erbij horen 3. Van jongs af aan – onderwijs en sport 4. Welkom en gewaardeerd op het werk 5. Verbinding door ontmoeting en dialoog 6. Taal en toegang voor iedereen De prioriteit leggen bij de volgende interventies: a) De gemeente- als voorbeeld, aanjager en ondersteuner. b) Inclusie in het onderwijs c) De dialoog in de stad In de jaren 2022 en 2023 tekorten door het wegvallen van middelen vanuit rijksprogramma’s dekken vanuit middelen die zijn toegevoegd aan de algemene uitkering t.b.v. de versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorziening (ADV).
Argumenten 1.1 Een grootstedelijke samenleving met de diversiteit aan inwoners die de stad rijk is, vraagt om een visie op hoe we met elkaar de sociale cohesie onderhouden. In een moderne maatschappij als de Tilburgse, met zo veel diversiteit past het niet om een strak omkaderde cultuur als norm te hanteren waartoe eenieder zich heeft te verhouden. Je identiteit is je onvervreemdbaar eigendom en recht en iedereen moet in Tilburg zichzelf kunnen zijn. In de sociale context betekent dit dat we elkaar dan ook accepteren en respecteren. Daarmee worden acceptatie en respect, volledige toegang tot en participatie in de samenleving, en veiligheid en weerbaarheid de uitgangspunten en doelen die we met elkaar nastreven om een inclusieve samenleving te kunnen zijn. 1.2 Onze uitgangspunten van de diversiteitsagenda bieden tegelijkertijd houvast voor ons handelen en beleid. Op tal van terreinen is het thema verbinding actueel in de samenleving en impliciet en expliciet aan de orde op de terreinen waarop wij actief zijn. Voorbeelden hiervan zijn onder andere ons LHBTIQ+-programma en wat wij ondernemen met onze partners in Meedoen en Sociale Stijging om vrouwen in een kwetsbare positie te ondersteunen. Maar ook onze vluchtelingenaanpak en het Ondernemersakkoord, maken onderdeel uit van onze aanpak. Tegelijkertijd heeft het ons tot op heden ontbroken aan een gerichte blik, of houvast.
Met de uitgangspunten van de nota willen we ervoor zorgen dat dat we geen elementen missen in onze aanpak, of dat we inwoners over het hoofd zien die dat nodig hebben. 1.3 De drie uitgangspunten (erbij horen, meedoen en veiligheid) hebben voor alle vier de thema’s een andere betekenis en leggen andere accenten. In de gesprekken met inwoners in aanloop naar de beleidsnota Inclusie is naar voren gekomen dat alle drie de uitgangspunten voor de thema’s van toepassing zijn. Voor elk thema zijn er wel accentverschillen en daarmee ook verschillen in acties en maatregelen die volgen uit deze aandachtpunten. 2.1 De 4 thema’s hebben betrekking op inwoners die op dagelijkse basis te maken kunnen krijgen met vormen van discriminatie, seksisme, uitsluiting en intimidatie Discriminatie, uitsluiting en intimidatie zijn helaas universele verschijnselen. Maar sommige groepen van mensen hebben op dagelijkse basis hiermee te maken, zoals we hebben kunnen ondervinden in de dieptegesprekken die we met de inwoners op deze thema’s hebben gevoerd. Wat zij ons hebben verteld over
raad 2021_1187 definitief
3
de persoonlijke uitwerking van discriminatie, racisme, seksisme en achterstelling, hebben een diepe indruk achtergelaten. De lessen die we leren hiervan en de acties die we ondernemen, zijn ook van toepassing voor andere groepen. Iedereen heeft er baat bij wanneer we op deze 4 thema’s actie ondernemen.
3.1 Om inclusie succesvol te laten zijn is het een randvoorwaarde om álle Tilburgers mee te laten doen en deelgenoot te laten zijn van alles wat we op dit thema ondernemen. Wederzijds begrip, acceptatie en respect kunnen we niet alleen binnen bovengenoemde thema’s en groepen realiseren. Het is belangrijk om ons te realiseren dat we de volledige breedte van de Tilburgse samenleving hierin betrekken. Ook Tilburgers die niet vanzelfsprekend onderdeel zijn in de netwerken waar we diversiteit en inclusie bespreken, verdienen onze expliciete aandacht in dit proces. Ook hier voor geldt dat we willen voorkomen dat mensen over het hoofd worden gezien, of niet worden gehoord. 4.1 De genoemde opgaven zijn voor alle thema’s relevant. Deze opgaven hebben door gebruik te maken van de ‘de 4e generatie methode’ opgehaald bij inwoners en instellingen. We hebben daarmee een inkijk gekregen in de beléving van ieders aansluiting in de samenleving, voor wat in het alledaagse leven belangrijk is. Zij vormen de rode draad van de aandachtsgebieden die voor inclusie relevant zijn. We doen daarbij recht aan die onderdelen van de samenleving die als belangrijk worden gezien en ook aan oplossingsrichtingen die onze gesprekspartners hebben aangedragen om inclusie te versterken. De opdracht aan de gemeente is daarbij niet vrijblijvend.
Op ieder beleidsterrein dienen we steeds te overwegen hoe we zo inclusief mogelijk kunnen werken voor de stad, of het nu het onderwijs, de arbeidsmarkt, de fysieke ruimte of een ander (beleids)terrein betreft. Inclusie en een inclusieve stad moeten namelijk op alle beleidsterreinen van de gemeente voorop staan, daaruit moet ook eigen budget worden ingezet. Bewustwording van deze aanpak zowel binnen als buiten de organisatie is van belang. Onze bijdragen op alle deze terreinen moet substantieel genoeg zijn, in termen van aandacht en zorgvuldigheid van onze plannen, uitvoering en in financiële bijdragen. Dit kost tijd en geld. 5.1 De gemeente kan niet voorbijgaan aan haar eigen rol in de inclusie. Inwoners kijken naar de gemeente om het goede voorbeeld te geven. We kunnen geen verandering bewerkstelligen in de samenleving als we zelf niet veranderen. De gemeente heeft als lokale overheid een unieke rol. Als de steller van regels, maar ook als dienstverlener, als spil in het lokale en regionale netwerk en in als ondersteuner van initiatieven vanuit de samenleving. Waar het gaat om inclusie in Tilburg kunnen we ons niet behoudend opstellen; in al die rollen willen we werken aan de Inclusieve Stad. In de dieptegesprekken wordt de gemeente genoemd als partij die het voortouw moet nemen om discriminatie, uitsluiting en intimidatie aan te pakken.
De gemeente kan dit doen vanuit haar rol en functie zoals in de dienstverlening en besluitvorming. De gemeente kan dit ook doen als aanjager door bijvoorbeeld de dialoog te organiseren en het onderwerp op de agenda te plaatsen (bijvoorbeeld in gesprek met partners en bedrijven). Het kan dan niet anders dat we als bestuurlijke en ambtelijke organisatie het goede voorbeeld stellen. We willen allereerst een plek zijn waar iedereen zich welkom voelt om er te komen werken en er te blijven, ongeacht achtergrond. Daartoe hebben hanteren we een actieplan die erop gericht is om de diversiteit én de inclusie (werkklimaat) in de organisatie te vergroten. 5.2 Het onderwijs vormt de pedagogische basis van ieder kind en vormt de omgeving waar iedereen bij elkaar komt. Wanneer we werken aan inclusie kunnen we niet vroeg genoeg beginnen. Kinderen en jongeren zijn, de toekomst. Het onderwijs heeft dus een niet te onderschatten rol in het vormen van kinderen tot verantwoordelijke volwassenen. Uiteraard werkt het onderwijs al hard binnen programma’s als de Gelijke Kansen Alliantie om inclusie te bevorderen.
Toch willen we met het onderwijs bespreken hoe we een doorleefde mentaliteit binnen scholen creëren waar wederzijdse acceptatie en respect de norm is, hoe we samenhang krijgen in de verschillende projecten die er al zijn en goede voorbeeldprojecten navolging kunnen krijgen (denk bijvoorbeeld aan de Gender Sexuality Alliances (GSA’s) als een goed voorbeeld op een aantal scholen voor LHBTIQ+ acceptatie). In de aanloop naar een nieuwe Lokale Educatieve Agenda willen we met de
raad 2021_1187 definitief
4
schoolbesturen bespreken welke afspraken we kunnen vastleggen. In ieder geval zullen we de kwetsbare positie van kinderen met een beperking in het onderwijs agenderen. 5.3 De inzet van het inclusiebeleid is gericht op alle inwoners. Niet enkel op de 4 thema’s. Dialoog en verbinding tussen alle groepen vormen het belangrijkste middel voor de gemeente. Het bevorderen van wederzijdse acceptatie en respect komt uiteindelijk niet gewoon tot stand omdat wij vínden dat het moet. Het voornaamste is en blijft het bouwen aan wederzijds begrip door elkaar te kennen in de samenleving. De mensen die zich in dit proces kwetsbaar hebben opgesteld zijn we dankbaar en de gesprekken met hen hebben onze mening gesterkt dat het gesprek an sich waardevol is. Vandaar dat we de dialoog willen voortzetten met speciale aandacht voor het gesprek met àlle inwoners, ook de inwoners die bijvoorbeeld geen uitsluiting ervaren. Daarbij kijken we ook naar de verschillende levensfasen zoals: jongeren die op school zitten, starters op de woningmarkt, tweeverdieners, senioren. Rolmodellen en ambassadeurs vanuit de samenleving die in dit proces opstaan, willen we uitlichten in hun inspanningen om de brug te slaan naar de rest van de samenleving. 6.1 Indien LHBTIQ+ en Veilige Steden middelen wegvallen vanuit het Rijk, kunnen we minder voortgang boeken op deze terreinen.
Het Rijk stelt € 91.000,- beschikbaar ter versterking van de anti-discriminatievoorziening in de Algemene Uitkering aan de gemeente. Echter, aan de andere kant vallen gelden weg door het stoppen van Rijksprogramma’s voor de Regenboogsteden (€20.000 voor de gemeente Tilburg, vanaf 2023) en voor Veilige Steden (eveneens € 20.000,-, vanaf 2022), waarvoor geen opvolging bekend is. Het belang van deze programma’s voor het vergroten van het bewustzijn is niet te onderschatten, zowel op social media als in landelijke berichtgeving krijgen de initiatieven die we samen met de stad ondernemen, aandacht. Vandaar dat we ervoor kiezen om deze middelen te dekken vanuit de toevoeging aan de algemene middelen. Op het restant van de middelen volgt t.z.t een bestedingsplan ter bestrijding van discriminatie. 6.2 Er is geen verplichting vanuit het Rijk om de gelden te besteden aan de anti-discriminatievoorziening Hoewel er een bestedingsrichting is meegegeven, is het geen bestedingsverplichting. Gemeenten zijn vrij in de besteding van deze middelen op basis van lokale inzichten. 6.3 Onze intenties voor meer acceptatie en veiligheid in het licht van de diversiteit van de stad, liggen in de lijn van de anti-discriminatie doelstelling van de toevoeging op de algemene uitkering.
Hoewel de besteding niet terecht komt in de ADV, liggen de doelstellingen van een ADV en de initiatieven met de LHBTQI+-gemeenschap voor het bestrijden van (straat)intimidatie in elkaars verlengde, nl een inclusieve en veilige samenleving.
Risico’s De beschikbare middelen sluiten niet aan bij de ambities, Daardoor kan er gewerkt worden aan een deel van de ambities. Voor de ambities in de beleidsnota zijn geen extra middelen beschikbaar. De ambtelijke formatie om uitvoering te geven aan de ambities en het stedelijk netwerk te kunnen onderhouden is beperkt. Om aandacht en bewustzijn op dit niveau te handhaven en te vergroten zijn aanvullende middelen nodig. Er zijn in de begroting geen extra middelen om initiatieven voor bewustwording en acceptatie voor en vanuit de samenleving te kunnen dekken.
raad 2021_1187 definitief
5
Kosten en dekking Budgetten inclusie
2021
2022
2023
2024
21.406
21.406
20.000
20.000
LHBTIQ+/regenbooggelden: - overheveling 2020
29.940
- rijksmiddelen specifiek
20.000
20.000
- structureel budget uit algemene middelen
21.406
21.406
- Inzet anti-discriminatiemiddelen Totaalbudget LHBTIQ+/regenbooggelden
71.346
41.406
41.406
41.406
- subsidie Tilburgs Overleg Gehandicaptenorg.
170.985
170.985
170.985
170.985
- subsidieregeling toegankelijkheid gebouwen
17.106
17.106
17.106
17.106
Totaal Leven met een beperking
188.091
188.091
188.091
188.091
20.000
20.000
20.000
39.444
20.000
20.000
20.000
MENSS
291.000
291.000
291.000
291.000
Totaal Feniks
291.000
291.000
291.000
291.000
Leven met een beperking:
Veilige Steden (vrouwenemancipatie/lhbtiq+): - overheveling 2020
19.444
- rijksmiddelen specifiek
20.000
- Inzet anti-discriminatiemiddelen Totaal Veilige Steden Feniks (trajecten en expertise)
Overige budgetten Subsidie RADAR (anti-discriminatievoorziening)
114.000
114.000
114.000
114.000
Subsidie vereniging Voor autisme
7.431
7.431
7.431
7.431
subsidie vrouwenraad
2.827
2.827
2.827
2.827
124.258
124.258
124.258
124.258
Totaal overige budgetten
In de huidige meerjarenbegroting is de huidige financiële ruimte opgenomen en taakstellend voor bestaande plannen voor bewustwording en emancipatie gericht op aandachtsgroepen. Daarnaast heeft het Rijk bekend gemaakt in de meicirculaire dat zij € 6,9 mln. structureel toevoegen aan de algemene uitkering aan gemeenten ter versterking van de anti-discriminatievoorzieningen. Dit komt neer op € 91.000,- structureel voor de gemeente Tilburg. We gebruiken deze middelen om het wegvallen van middelen vanuit de Rijksprogramma’s voor Regenboogsteden en Veilige Steden op te vangen om onze inspanningen te blijven continueren. Dit betekent dat we voor 2022 € 20.000,- uit de extra rijksmiddelen en in 2023 en verder € 40.000,-. Deze middelen zullen worden opgenomen in de eerste Tussenrapportage 2022. Om invulling te geven aan inclusie, blijven we actief zoeken naar mogelijkheden in de bestaande budgetten in de volle breedte van onze beleidsontwikkeling. De voorliggende beleidsnota wordt verder uitgewerkt in een of meerdere uitvoeringsprogramma’s. Indien noodzakelijk zullen we financiële voorstellen uitwerken en voorleggen aan het college.
raad 2021_1187 definitief
6
Vervolg De uitgangspunten, thema’s en opgaven worden verder uitgewerkt in een of meerdere uitvoeringsprogramma’s en voorgelegd aan het college. De stadsgesprekken hebben ons diepere inzichten gegeven in wat er leeft onder inwoners en ons de urgentie en de beleving laten vóelen. Vandaar dat wij in de uitwerking van de dialoog in de stad (zie punt 5c) bezien hoe we de stadgesprekken een passend vervolg kunnen geven.
Evaluatie Alleen als we op een nauwgezette manier meten of interventies in de stad daadwerkelijk bijdragen aan het welzijn van onze inwoners, kunnen we evalueren of onze interventies écht impact hebben. Voor de toekomst willen we de tweejaarlijkse inwonerenquêtes en de jaarlijkse cijfers van RADAR, onze antidiscriminatievoorziening, benutten om te blijven meten hoe onze inwoners inclusie in de samenleving ervaren en of en in welke richting daar veranderingen in optreden. Dit doen we aan de hand van onderstaande gegevens: Vanuit de Antidiscriminatie voorziening: • Aantal inwoners dat een melding doet over discriminatie • Aantal inwoners dat daarbij aangeeft wat zij denken dat de reden is van discriminatie (met daarin onze speciale aandacht voor onze aandachtthema’s). Vanuit de inwonersenquête: • % inwoners dat zegt wel eens gediscrimineerd te zijn geweest. • % inwoners die aangeven hoe ze hebben gereageerd op discriminatie onderstaande te zijn geweest • % inwoners dat een reden geeft van discriminatie (vanwege achtergrondkenmerken) Interventies die wij zullen plegen op de verschillende beleidsdomeinen (zie hst 7) zullen we nader uitwerken in aparte uitvoeringsplannen, die hun eigen evaluatie(momenten) kennen.
Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.
Beleidsnota Inclusie (2021-2025) Brief Sociale Raad Tilburg: advies over de beleidsnota Inclusie Reactie college op advies SRT Rapportage Stadsgesprekken fase 1 maart 2021 Rapportage inwonersparticipatie fase 2 juni 2021
Tilburg, 2 november 2021 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,
raad 2021_1187 definitief
7
Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -
gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;
Besluit 1.
2.
3. 4.
5.
6.
De beleidsnota Inclusie vast te stellen met de volgende uitgangspunten: I. Volledige sociale acceptatie. We zijn wie we zijn en we respecteren dat van elkaar. Ongeacht herkomst, etniciteit, geslacht, leeftijd, handicap etc., iedereen is een volwaardige inwoner en onderdeel van de maatschappij. II. Participatie en gelijkwaardigheid op alle terreinen. Gelijkwaardigheid in de samenleving blijft zowel een einddoel als een randvoorwaarde voor deelname aan de samenleving. Of dat nu is op de arbeidsmarkt, het onderwijs of daarbuiten. III. Veiligheid en weerbaarheid. Voor alle mensen geldt dat zij in een veilige omgeving moeten kunnen leven en zich daarin op alle terreinen onbelemmerd kunnen voortbewegen. De volgende 4 thema’s vast te stellen, waar we als gemeente in het inclusievraagstuk in ieder geval aandacht aan besteden: 1. Culturele diversiteit 2. LHBTQI+ 3. Leven met een beperking 4. Vrouwenemancipatie Vast te stellen dat inclusie een thema is dat álle Tilburgers aan gaat. De volgende 6 opgaven vast te stellen als de kern van ons inclusiebeleid: 1. Veilig en jezelf zijn – thuis, in je wijk en stad 2. Meedoen en erbij horen 3. Van jongs af aan – onderwijs en sport 4. Welkom en gewaardeerd op het werk 5. Verbinding door ontmoeting en dialoog 6.
Taal en toegang voor iedereen De prioriteit te leggen bij de volgende interventies: a) De gemeente- als voorbeeld, aanjager en ondersteuner. b) Inclusie in het onderwijs c) De dialoog in de stad In de jaren 2022 en 2023 tekorten door het wegvallen van middelen vanuit Rijksprogramma’s te dekken vanuit middelen die zijn toegevoegd aan de algemene uitkering t.b.v. de versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorziening (ADV).
Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 18 november 2021.
de griffier,
voorzitter,