01 Raadsvoorstel Beleidsnota Inburgering

raad 2021_1087 definitief

1

Raadsvoorstel Beleidsnota Inburgering Aanleiding Nieuwe wet inburgering Op 1 januari 2022 treedt naar verwachting de nieuwe Wet Inburgering in werking 1. De huidige wet is in 2018 geëvalueerd en hieruit is gebleken dat de wet niet tot de gewenste resultaten leidt.2 Hierop heeft, mede op aandringen van gemeenten, het kabinet de Veranderopgave Inburgering (VOI) ingezet die leidt tot de invoering van een nieuwe Wet inburgering. Dit nieuwe inburgeringsstelsel beoogt dat alle inburgeraars snel en volwaardig meedoen in de Nederlandse maatschappij, het liefst via betaald werk. Hierbij bereiken inburgeraars het voor hen hoogst haalbare taalniveau (taalniveau B1 als uitgangspunt) en leren de Nederlandse maatschappij goed kennen, in combinatie met zo snel mogelijk participeren naar vermogen vanaf de start van het inburgeringstraject. Met de nieuwe Wet inburgering krijgt de gemeente de regie op inburgering terug. 3 De beleidsnota Inburgering die nu ter vaststelling voorligt (zie bijlage 1) vormt het kader voor het nieuwe Tilburgse inburgeringsmodel en daarmee de inkoop, implementatie en uitvoering van de nieuwe wet Inburgering van 2021-2026 en heeft betrekking op alle inwoners van Tilburg die vanaf 1 januari 2022 inburgeringsplichtig worden.

De beleidsnota is gebaseerd op: Tilburgs beleid: Position Paper Vluchtelingen, Actieplan Vluchtelingen, Tilburg Investeert in Perspectief en de regionale Startnotitie inburgering4 Ervaring vanuit de pilots: Inburgering+, Welkomhuis, Starttraject, Regioplaatsing, etc. en de evaluaties vanuit Verwey Jonker en Regioplan5 Input vanuit: Adviesraad Statushouders, Sociale Raad Tilburg, Brede bijeenkomsten met alle partners uit de Regio Conceptwet Inburgering en lagere wet- regelgeving6.

Beoogd effect/ bestuurlijk kader Tilburg is een gastvrije en inclusieve stad, waar iedereen zich thuis kan voelen en naar vermogen maatschappelijk participeert. Met het nieuwe inburgeringsmodel willen we de inburgerraars dan ook gastvrij ontvangen, hun zelfredzaamheid en veerkracht vergroten en inzetten op hun talentontwikkeling. Het inburgeringsbeleid valt binnen onderstaand bestuurlijk kader: Het Bestuursakkoord 2018-2022 ‘Gezond en gelukkig in Tilburg’ De Agenda Sociaal 013 De bestuurlijke doelen van het veld Persoonlijke Ontwikkeling en Zelfredzaamheid: Tilburg investeert in talenten zodat inwoners duurzaam en actief kunnen en zullen participeren in de samenleving en op de arbeidsmarkt. De bestuurlijke doelen van het programma Tilburg investeert in Perspectief (TiiP). De nieuwe Wet inburgering wordt expliciet gekoppeld aan de Participatiewet. Dit betekent dat in Tilburg de nieuwe Wet inburgering wordt gepositioneerd binnen TiiP: een nieuwe re-integratieaanpak waarbij we de inwoner meer centraal stellen en iedereen gelijke kansen bieden om naar vermogen mee te kunnen doen en te voorzien in zijn bestaan. 1 Op 2 juli 2020 heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel vastgesteld. Dit wetsvoorstel ligt op 1 december voor bij de Eerste Kamer. 2 Zie onder andere:

- Significant, Inburgering: Systeemwereld versus leefwereld, Evaluatie Wet inburgering 2013, 13 juni 2018. - Koolmees, Brief Tweede Kamer, Evaluatie van de wet inburgering, 27 juni 2018. - WRR, Policy brief: Geen Tijd Verliezen, juli 2016. 3 In de periode van 2007 tot 2013 had de gemeente ook de regie op inburgering. Echter, in deze periode was deze regie anders vormgegeven dan in de nieuwe wet inburgering. 4 College B&W, Besluit Regionale Startnotitie inburgering, vastgesteld op 30 juni 2020. 5

Raadsinformatiebrief, Pilots en nieuwe wet Inburgering, april 2020.

6

Raadsinformatiebrief, Bijeenkomst Inburgering 12 oktober, september 2020.

raad 2021_1087 definitief

2

Voorstel De beleidsnota Inburgering vaststellen als kader voor de inkoop, implementatie en uitvoering van de nieuwe Wet inburgering, voor de periode van 2022 tot 2026.

Argumenten 1. We kiezen voor een inburgeringsmodel met ook ‘Tilburgse uitgangspunten’ Met dit inburgeringsmodel kiest Tilburg ervoor om de volgende ‘Tilburgse’ uitgangspunten te hanteren, naast de verplichte onderdelen vanuit de nieuwe wet: een model dat aansluit bij de praktijk en leefwereld van de inburgeraar zo vroegtijdig mogelijk, liefst nog op het azc, de regie te pakken klantregisseurs specifiek voor inburgeraars een te doorlopen programma voor de brede intake een gezamenlijk gedragen en dynamisch PIP een integrale oriëntatiefase leerroutes waarin de combinatie tussen taal en participatie centraal staat maatwerk en door differentiatie in het aanbod, aandacht voor doelgroepen. De invoeringsdatum van de nieuwe wet in 2022 heeft, voor zover nu bekend bij ons, geen consequenties op de beleidsnota die nu bij u voorligt. De beleidsnota legt het inhoudelijk kader vast voor het lokale inburgeringsbeleid. Dit kader is nodig om de verdere voorbereidingen (implementatie en inkoop) voort te kunnen zetten. 2. We zetten in op een goede start in Tilburg voor alle inburgeraars Met het nieuwe inburgeringsmodel heten we inburgeraars warm welkom, vergroten hun zelfredzaamheid en veerkracht, en zetten in op hun talentontwikkeling. Ervaring leert ons dat vroegtijdigheid belangrijk is. We zetten in Tilburg daarom in op een goede start, ofwel het brede intakeprogramma.

Hierin leren we de inburgeraar goed kennen, en leert de inburgeraar Tilburg kennen. Dit is essentieel om tot een gedegen persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP) te kunnen komen. Zodat we een beter, passend vervolgtraject in kunnen zetten, wat aansluit bij de talenten en behoeften van de inburgeraar. Inburgeraars blijven overigens zelf in ‘the lead’ en verantwoordelijk voor het voldoen aan de inburgeringsplicht 3. Tilburg zet in op talentontwikkeling Tilburg investeert in talenten zodat inwoners duurzaam en actief kunnen en zullen participeren in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Met het nieuwe inburgeringsmodel kunnen we meer maatwerk bieden door de verschillende leerroutes en zetten we in op een oriëntatieprogramma waarin de inburgeraars de kans krijgen om talenten te ontdekken en te benutten. Door de combinatie van empowerment, participatie en taal zet het traject in op meedoen naar vermogen. Zo kunnen inburgeraars zich ontwikkelen in een traject op maat en worden hierin doorlopend ondersteund vanuit de klantregisseur van de gemeente. 4. Het inburgeringsmodel is opgesteld samen met statushouders en de partners uit de stad. We beginnen niet bij nul, maar bouwen voort op de ontwikkeling ingezet in 2016 met het Position Paper en het Actieplan Vluchtelingen en doorontwikkeld vanaf 2018 met verschillende pilots samen met de partners uit de stad.

Het model dat nu voorligt is gebaseerd op ervaringen en kennis vanuit de doelgroep, die we onder andere hebben verkregen via de Adviesraad Statushouders, gecombineerd met de lessen vanuit de uitvoering van het Actieplan en de geleerde lessen vanuit de pilots die de afgelopen jaren zijn gedraaid. Hiermee is veel kennis opgedaan waarvan het model, zoals beschreven in de beleidsnota Inburgering, het resultaat is.

raad 2021_1087 definitief

3

5. We streven naar een flexibel en duurzaam inburgeringsbeleid. Door ontwikkelingen wereldwijd en veranderend Rijksbeleid, fluctueert de instroom en achtergrond van inburgeraars in de gemeente. Met name de groep statushouders fluctueert sterk. Het Tilburgs inburgeringsmodel dient daarom zowel flexibel als duurzaam te zijn. Enerzijds flexibel, om mee te kunnen bewegen met de wisselende instroom in aantallen, talenten en behoeften. Anderzijds duurzaam, om te kunnen investeren in een goed model wat toekomstbestendig is en ingebed in de sociale structuur van de stad. Het Tilburgs inburgeringsmodel zoals beschreven in de nota, vormt een duurzaam kader waarbinnen ruimte blijft voor flexibiliteit.

Risico’s Op dit moment is de wet- en regelgeving nog niet definitief. 7 In de beleidsnota inburgering is uitgegaan van de beschikbare concept wet- en regelgeving. De nota kent een abstractieniveau waardoor de eventuele wijzigingen in wet- en regelgeving niet leiden tot een wijziging van het Tilburgse inburgeringsmodel. Het risico zit in de implementatie, inkoop en financiën. Dit risico is met het uitstel van de wet met een half jaar wel gedaald. 1.

2.

3.

Implementatie: Om als organisatie klaar te zijn voor de uitvoering van de regierol en de taken die gemeenten krijgen vanaf 1 januari 2022, dient er tijdig gestart te worden met de implementatie. Eventuele wijzigingen in de (lagere) wet- en regelgeving kan invloed hebben op de in te regelen ICT, (werk)processen en systemen. Inkoop: in de oorspronkelijk planning moest de gemeenten in Q1 -Q2 van 2021 inkoopverplichtingen aan gegaan om tijdig de juiste dienstverlening te kunnen bieden. Op dat moment was de lagere wet- en regelgeving nog niet definitief. Door het uitstel kan nu naar verwachting de inkoopverplichting aangegaan worden op het moment dat de wetgeving wel definitief is. Daarnaast is er een samenhang met de brede inkoopstrategie Sociaal Domein. De oplevertermijn daarvan was later (1-1-22) dan de geplande invoeringsdatum van de wet. Nu de wet opgeschoven is, wordt bekeken hoe de inkoop van inburgering onderdeel kan gaan uitmaken van de brede inkoopstrategie Sociaal Domein. Financiën: er zijn op dit moment diverse onzekerheden in het financiële kader, waaronder: - De instroom van inburgeraars De hoogte van de specifieke uitkering is afhankelijk van het aantal inburgeraars dat je als gemeente huisvest in een jaar gecombineerd met het aantal niet-westerse migranten woonachtig in de gemeente.

- Landelijke lobby De uitkomst van de onderhandelingen tussen VNG en ministerie gaan effect hebben op het financiële kader. - Vaststelling lagere wet- en regelgeving Pas wanneer de wet- en regelgeving definitief wordt vastgesteld weten we precies wat de gemeenten worden geacht in te regelen, aan te bieden en op te leveren. Pas dan weten we of de Rijksmiddelen afdoende zijn voor deze nieuwe taken.

Kosten en dekking Met de uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering krijgt de gemeente nieuwe taken, waarvoor zij nieuwe financiële middelen ontvangt. In Tilburg boden wij inburgeraars op andere leefgebieden altijd al ondersteuning vanuit de aangrenzende beleidsterreinen zoals participatie en scholing. Met het Tilburgse inburgeringsmodel gaan we ondersteuning op zo’n wijze vormgegeven dat nieuwe taken vanuit de nieuwe Wet Inburgering gecombineerd worden met regulier beleid. 7 De wet is aangenomen in de Tweede Kamer op 2 juli 2020, en ligt op 1 december voor bij de Eerste Kamer. De lagere regelgeving is in

consultatie geweest en wordt momenteel aangepast ten behoeve van de Raad van State. Definitieve besluitvorming is verwacht in mei 2021.

raad 2021_1087 definitief

4

Het financiële kader hiervoor wordt dus gevormd door nieuw en bestaand budget. Het betreft concreet: Structurele middelen voor uitvoeringskosten Structurele middelen voor inburgeringsvoorzieningen Incidentele voor voorbereiding van de wet Middelen binnen de aangrenzende beleidsterreinen De afspraak met het college en de raad is de uitvoering van de beleidsnota binnen de hierboven genoemde financiële kaders valt. De hierboven genoemde onzekerheden (zie risico-paragraaf) hebben invloed op het financiële kader van de beleidsnota inburgering. Wanneer komende periode blijkt dat het beschreven ambitieniveau niet binnen de hierboven genoemde financiële kaders past, komen wij bij u terug.

Vervolg Nadat de beleidsnota Inburgering is vastgesteld, zal een tweeledig proces gaan lopen: 1. Formele inkoopproces. Voorbereidingen zoals de regionale marktconsultatie en inkoopstrategie zijn reeds in gang gezet. Na vaststelling beleidsnota kan op basis daarvan gestart worden met het formele inkoop/aanbestedingstraject. 2. Er wordt gestart met het implementatieplan en de beleidsregels, om de wet inburgering en het Tilburgse model, op tijd (intern) te kunnen implementeren en ons als organisatie voor te bereiden op de uitvoering van de nieuwe wet per 1 januari 2022. Medio 2021 informeren we de raad over de stand van zaken ten aanzien van de implementatie van de wet. Medio 2022 informeren we de raad over het eerste half jaar van de nieuwe wet en zullen de eerste resultaten gedeeld worden. Daarbij brengen we op korte termijn de consequenties van het uitstel van de invoeringsdatum in beeld. Tevens maken we duidelijk hoe het overbruggingsjaar 2021 wordt ingevuld. Bij de uitwerking van het inburgeringsbeleid bekijken we of er aanvullende specifieke dienstverlening op ondernemerschap voor inburgeraars nodig is. Dit mede naar aanleiding van de toezegging bij de vaststelling van het detailhandelsbeleid (juni 2020).

Evaluatie Het nieuwe inburgeringsstelsel wordt landelijk gemonitord en geëvalueerd. De manier waarop, is op dit moment nog niet bekend. In Tilburg vinden we impactmeting belangrijk én werken we in het veld van inburgering learning by doing. Het is daarom dat we naast de landelijke monitoring ook lokaal goed willen kunnen monitoren en evalueren hoe het ingezette beleid in praktijk werkt, en blijft aansluiten bij de talenten en behoeften van de inburgeraars. We sluiten hierbij aan bij de kadernota Persoonlijke Ontwikkeling waarin ook middels indicatoren wordt ingezet op impactmeting. In het implementatieplan wordt ook het evaluatiekader meegenomen waarmee we de ontwikkelingen van het ingezette beleid kunnen volgen en monitoren of de gewenste resultaten worden behaald.

Portefeuillehouder: Wethouders Jacobs, Dols, Lahlah, Hendrickx Behandelend ambtenaar: Afdeling Sociaal, Iris de Kok

raad 2021_1087 definitief

Bijlagen 1. 2. 3.

Beleidsnota Inburgering 2021 – 2026 Advies Sociale Raad Tilburg 12 november 2020 Reactiebrief advies SRT

Tilburg, 24 november 2020 Het college van burgemeester en wethouders van Tilburg, de secretaris, de burgemeester,

5

raad 2021_1087 definitief

6

Raadsbesluit De raad van de gemeente Tilburg; -

gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders;

Besluit De beleidsnota Inburgering vast te stellen als kader voor de inkoop, implementatie en uitvoering van de nieuwe Wet inburgering, voor de periode van 2022 tot 2026.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 8 februari 2021

de griffier,

de voorzitter,