01 Collegebesluit cofinanciering verbetering ventilatie bestaande schoolgebouwen

Cofinanciering SUVIS verbetering ventilatie bestaande schoolgebouwen Collegebesluit van 17 januari 2023 - 26

Aanleiding Meermaals is door het rijk, waaronder in de brief van 15 juni jl., een oproep gedaan aan gemeenten om gezamenlijk op te trekken in de verbetering van het binnenklimaat in schoolgebouwen. Tijdens de raadsbehandeling van het MIHP PO+ op 31 januari 2022 is met de raad afgesproken dat er onderzoek wordt gedaan naar de rol die de gemeente hierin kan en/of moet pakken. Onderwijshuisvesting is een belangrijke randvoorwaarde om scholen in staat te stellen om onze ambities voor onderwijs te realiseren. Ook in het akkoord ‘Meer voor elkaar’ 2022-2026 worden gezonde schoolgebouwen die duurzaam zijn en goede ventilatie hebben, ruim de baan gegeven. De coronapandemie onderstreept het belang van goede ventilatie en een goed beheersbaar binnenklimaat in scholen, voor zowel leerlingen als het onderwijspersoneel. Na een inventarisatie bleek bij een aantal schoolgebouwen de ventilatie nog niet op orde te zijn. In 2020 is de Specifieke Uitkering voor Ventilatie in Schoolgebouwen (SUVIS) door de rijksoverheid gepubliceerd en door diverse schoolbesturen aangevraagd. Deze regeling biedt een vergoeding van 30% van de kosten vanuit de rijksoverheid. De gemeente heeft in het kader van deze regeling op basis van binnenkomende aanvragen van schoolbesturen voor verschillende scholen subsidie aangevraagd. In de collegenota Subsidie verbeteren ventilatie schoolgebouwen (d.d.

25 mei 2021) zijn deze subsidies vervolgens toegekend aan de schoolbesturen. In 2021 en 2022 is er wederom budget beschikbaar gesteld vanuit de rijksoverheid voor het verbeteren van de ventilatie in schoolgebouwen. Ook hierbij zijn diverse aanvragen ingediend door Tilburgse schoolbesturen. Samen met de schoolbesturen is onderzocht op welke manier de bestaande schoolgebouwen binnen de gemeente Tilburg kunnen voldoen aan de ventilatie eisen. Hierbij is een inventarisatie gemaakt van de staat van de schoolgebouwen, afgezet tegen de planning in het MIHP. Voor de schoolgebouwen die verbetermaatregelen op het gebied van ventilatie behoeven is de financiële bijdrage vanuit het schoolbestuur het grootste knelpunt. Omdat actie nodig is om een gezond binnenklimaat in de schoolgebouwen te creëren is het advies om als gemeente een cofinanciering van 30% aan te bieden, zodat het schoolbestuur nog 40% van de kosten zelf dient bij te dragen. Om cofinanciering mogelijk te maken dient de Verordening materiële financiële gelijkstelling gemeente Tilburg tijdelijk te worden aangevuld met de voorziening ‘verbeteren ventilatie in schoolgebouwen’ en bijhorende criteria. De gemeenteraad wordt verzocht budget beschikbaar te stellen.

Beoogd effect/ bestuurlijk kader Onderwijshuisvesting is een belangrijke randvoorwaarde om scholen in staat te stellen om onze ambities voor onderwijs te realiseren, zoals geformuleerd in de onlangs vastgestelde Tilburgse Lokale Educatieve Agenda (LEA) 2023-2026 ‘Een kansrijke toekomst is begonnen'. Deze sluiten aan bij onze doelstellingen om jongeren een goede start te geven, met optimale kansen, in een wereld die mij ziet en met ruimte om te leven (Tilburgse Agenda Sociaal 013). Binnen de opgave ‘Tilburg kansrijk’ dragen de ambities uit de LEA bij aan het veld ‘stimuleren van persoonlijke ontwikkeling’.

Besluit Het college: 1. biedt onder voorbehoud van toekenning van de benodigde middelen door de raad, 30% cofinanciering bij de SUVIS regeling aan, voor de verbetering van ventilatie in schoolgebouwen en: a. voegt, op grond van artikel 3 Verordening materiële financiële gelijkstelling gemeente Tilburg tijdelijk een aanvullende voorziening ‘verbeteren ventilatie in schoolgebouwen’ toe. De voorziening betreft een cofinanciering van 30% van de toegekende basissubsidie vanuit de rijksoverheid in het kader van de SUVIS-regeling, voor de uitvoering van de ventilatiemaatregelen in de desbetreffende schoolgebouwen; b. stelt het subsidieplafond voor deze voorziening vast op € 1.986.000,-. c. zet, vanuit rechtsgelijkheid, deze regeling in voor de aanvragen uit zowel de 1e, 2e en 3e tranche, zoals die in deze nota zijn uitgewerkt. 2. legt in het kader van deze voorziening aan de schoolbesturen dezelfde subsidievoorwaarden op als die door het Rijk aan de gemeente worden opgelegd. 3. stelt aan de raad voor om € 1.986.000,- te onttrekken aan de reserve Crisisherstelfonds en het bedrag beschikbaar te stellen als tijdelijke aanvullende voorziening voor de verbetering van de ventilatie in de bestaande schoolgebouwen. Het budget wordt ingezet als een cofinanciering van 30% van de toegekende basissubsidie vanuit de rijksoverheid in het kader van de SUVIS-regeling.

Argumenten 1.1 Ventilatie in schoolgebouwen is belangrijk voor de gezondheid van leerlingen en leerkrachten. Een slechte kwaliteit van binnenmilieu leidt tot gezondheidsklachten. Bij afwezigheid van voldoende ventilatie ontstaan er specifieke klachten als “bedompte lucht”, “benauwde atmosfeer” of “onfrisse lucht”. Naast deze aanleidingen tot discomfort heeft een te hoge concentratie van CO2 ook gezondheid gerelateerde risico’s zoals hoofdpijn, vermoeidheid en sufheid. Een gezond binnenmilieu op scholen zorgt voor: - Verlaging gezondheidsklachten van leerlingen en personeel - Minder ziekteverzuim van leerlingen en personeel - Verhoging welzijn en verbetering (leer/werk)prestaties van leerlingen en personeel. Samen met de schoolbesturen is de problematiek van ventilatie bij schoolgebouwen in de gemeente Tilburg in beeld gebracht. Hierbij hebben we met name gefocust op de schoolgebouwen die in het kader van onze Meerjarige Huisvestingsplannen voor het primair, speciaal en voortgezet onderwijs (MIHP PO+ en MIHP VO) de komende jaren nog niet in aanmerking komen voor vervanging ((ver)nieuwbouw en renovatie). Bij een schoolgebouw dat de komende jaren in aanmerking komt voor vervanging worden de maatregelen om ventilatie te verbeteren in deze planvorming meegenomen. De schoolgebouwen die later of nog niet op de planning staan zijn meegenomen in de gesprekken met de schoolbesturen.

Zoals in de aanleiding beschreven waren de financiën het knelpunt voor de schoolbesturen om de ventilatie te verbeteren. In overleg is bekeken hoe de gemeente hierin kan bijdragen. In samenspraak met de schoolbesturen blijkt de cofinanciering van 30% een goede oplossing. Dit betekent dat met de aanvragen die zijn ingediend en de cofinanciering vanuit de gemeente binnen enkele jaren, na afronding van de projecten (ver)nieuwbouw en/of renovatie, alle ventilatie in schoolgebouwen op orde zal zijn, op drie scholen na welke zullen worden toegelicht bij het vervolg. 1.2 Vanuit de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor schoolgebouwen tussen gemeenten en schoolbesturen is cofinanciering opportuun. De aanpassing en verduurzaming van schoolgebouwen is strikt formeel een taak van de schoolbesturen. Met de vaststelling van het MIHP VO en onlangs het MIHP PO+ hebben de gemeente Tilburg en de schoolbesturen de formele verantwoordelijkheden iets verlegd, door gezamenlijk de verantwoordelijkheid te nemen voor renovatie, vernieuwbouw en vervangende nieuwbouw (dit alles binnen de wettelijke kaders). Voor zover aanpassing en verduurzaming meegenomen is in renovatie en vernieuwbouw is een en ander dus goed vastgelegd. Voor de aanpassing en verduurzaming van gebouwen die niet aangepakt worden op basis van

een MIHP, geldt nog steeds de formele verantwoordelijkheidsverdeling. Het “verbeteren van ventilatie” is niet per definitie renovatie maar ook geen onderhoud. Daarmee is er een impasse. Door het beschikbaar stellen van de SUVIS geeft het Rijk de mogelijkheid de impasse te doorbreken op basis van een bijdrage van 30% en de suggestie om afspraken aan gemeente en schoolbesturen om afspraken te maken over een gezamenlijke financiering. Het ministerie heeft ook meermaals de oproep gedaan aan gemeenten om gezamenlijk te financieren. Hoewel de gemeente wettelijk niet verantwoordelijk is voor het binnenklimaat in bestaande schoolgebouwen heeft de gemeente wel een morele verantwoordelijkheid voor het samen oplossen van dit probleem. De afgelopen jaren hebben we gezien hoe belangrijk een goed binnenklimaat in scholen is. Dat is ook in het belang van de gemeente. Nu de rijksoverheid haar bijdrage heeft gemaximeerd tot 30% van de totale kosten ligt er een zware taak bij de schoolbesturen om financiële dekking te vinden voor de resterende 70%. Het is redelijk om vanuit de gemeente een bijdrage te verstrekken voor het oplossen van dit probleem. Door een cofinanciering van 30% aan te bieden, wordt aangesloten bij de bijdrage die vanuit de rijksoverheid beschikbaar wordt gesteld. Daarnaast toont de gemeente Tilburg hiermee het belang aan van goede ventilatie in schoolgebouwen.

1.3 Vanwege behoorlijk bestuur is het van belang om de aanvragen uit alle tranches te cofinancieren. Om het rechtsgelijkheid en het evenredigheidsbeginsel te waarborgen, geldt de cofinanciering voor de aanvragen uit de 1e, 2e en 3e tranche. Het zou immers niet rechtvaardig zijn de schoolbesturen die reeds aanspraak hebben op SUVIS subsidie uit de eerste of tweede tranche niet in aanmerking te laten komen voor onderhavige cofinanciering. Ook deze schoolbesturen hebben immers een forse financiële inspanning moeten doen om de maatregelen in hun scholen te financieren. Een ander argument om zowel de 1e, 2e als derde tranche in de cofinanciering mee te nemen is het feit dat de gemeente een initiërende rol had t.b.v. de SUVIS subsidie uit de 1ste en 2e tranche. Het is geen behoorlijk bestuur om de scholen uit de 1e en 2e tranche uit te sluiten van deze cofinanciering. 1.4 Besluitvorming over de cofinanciering verbetering ventilatie, is nu nodig, om schoolbesturen in staat te stellen de ventilatie op orde te brengen. Het oorspronkelijke doel was om de besluitvorming door de raad over de financiële consequenties gelijk te laten lopen met de besluitvorming door de raad over de programmabegroting 2023, tijdens een integraal afwegingsmoment. Dat is helaas niet gelukt vanwege de late publicatie van de derde tranche vanuit de rijksoverheid.

De uitvoering van de werkzaamheden worden het liefst zo snel mogelijk gestart, en moeten uiterlijk 1 augustus 2023 gestart zijn, waarvoor de schoolbesturen eerder financiële zekerheid voor de cofinanciering vanuit de gemeente vragen. 2.1 De projecten waarvoor cofinanciering wordt toegekend moeten conform de voorwaarden van de SUVIS aanvraag worden uitgevoerd. De cofinanciering wordt gekoppeld aan de SUVIS aanvraag vanuit het rijk, dus dezelfde voorwaarden worden gehanteerd. Hierdoor loopt de gemeente geen (financieel) risico. In het project moeten in elk geval noodzakelijke en energiezuinige maatregelen getroffen worden om het binnenklimaat te verbeteren. Schoolbesturen hebben ter onderbouwing van hun subsidieverzoek concrete projectplannen ingediend. Op basis hiervan is door de rijksoverheid per project een specifieke uitkering toegekend. De rijksoverheid stelt in haar verleningsbesluit dat de projecten conform aanvraag en vastgestelde termijnen moeten worden uitgevoerd. De gemeente rekent de cofinanciering in verhouding af zoals het Rijk de SUVIS aanvraag afrekent. 3. Aan de raad voor te stellen om de reserve Crisisherstelfonds als dekkingsbron beschikbaar te stellen. Om cofinanciering mogelijk te maken dient de Verordening materiële financiële gelijkstelling gemeente Tilburg tijdelijk te worden aangevuld.

Conform de betreffende verordening is het college bevoegd de verordening aan te vullen met een voorziening en de criteria vast te stellen. De gemeenteraad heeft de bevoegdheid om de benodigde middelen uit de reserve Crisisherstelfonds toe te kennen. Omdat het een uitvloeisel is van de coronacrisis wordt de raad gevraagd een bijdrage van €1.986.000,-. uit de reserve Crisisherstelfonds beschikbaar te stellen.

Kosten en dekking In het MIHP PO+ zijn gezamenlijke afspraken gemaakt over diverse financieringsvormen, zoals in argument 1.2 toegelicht. Ventilatie is een grijs gebied waarbij formeel nog de verantwoordelijkheid bij de schoolbesturen ligt. In deze cofinanciering wordt vanuit de gemeente 30% beschikbaar gesteld bovenop de 30% rijksbijdrage. Dit betekent dat het schoolbestuur 40% bijdraagt. De cofinanciering van 30% door de gemeente geldt alleen voor projecten waarbij geen andere financiering vanuit de gemeente gemoeid is in het kader van renovatie, vernieuwbouw of nieuwbouw. Bij deze projecten stelt de gemeente immers reeds een investeringsbudget beschikbaar waarin de ventilatiemaatregelen meegenomen worden. Bij het indienen van de aanvraag bij de Rijksoverheid hebben de schoolbesturen een begroting moeten opstellen voor de werkzaamheden. Uiteindelijk zal worden afgerekend op basis van realisatie, maar met een maximum van de aangeleverde begroting. In onderstaand overzicht zijn de financiële consequenties van de cofinanciering voor de gemeente zichtbaar. 1E TRANCHE BESTUUR

SOORT

SCHOOL

BEGROTING KOSTEN VENTILATIE

Beatrixcollege

€

2.220.121

€

666.036 €

666.036

30% OVERHEID

30% GEMEENTE *

SOVOT

VO

KWIIC

€

968.891

€

290.667 €

290.667 *

Tangent

PO

De Mortel

€

392.825

€

117.847 €

117.848

Xpect Primair

PO

De Stappen (Pastoriestr)

€

500.000

€

150.000

Biezonderwijs

SO

De Bodde

€

306.581 €

SCHOOL

BEGROTING KOSTEN VENTILATIE

€

-

91.974 €

**

91.974

2E TRANCHE BESTUUR

Tangent

SOORT

PO

Berkeloo De Cocon De Wichelroede

30% GEMEENTE

30% GEMEENTE

€

420.643

€

126.193 €

126.193

€

433.087

€

129.926 €

129.926

€

256.856 €

77.057 €

77.057

3E TRANCHE BESTUUR

Xpect Primair

SOORT

PO

SCHOOL

BEGROTING KOSTEN VENTILATIE

Christoffel Petteflet Sporckt Meander De Vijf Hoeven

€ € € € €

629.489 € 157.633 € 150.757 € 365.490 € 316.721 €

30% GEMEENTE

30% GEMEENTE

188.847 € 47.290 € 45.227 € 109.647 € 95.016 €

188.847 47.290 45.227 109.647 95.016

TOTAAL € 7.119.094 € 2.135.728 € 1.985.728 * Bij deze scholen wijken de te vergoeden bedragen af van de SUVIS bijdrage omdat in de oorspronkelijke SUVIS aanvraag ook duurzaamheidsmaatregelen zijn gesubsidieerd naast ventilatie. Deze duurzaamheidsmaatregelen leveren de schoolbesturen een exploitatievergoeding op en worden derhalve niet meegenomen in de cofinanciering vanuit de gemeente. ** n.v.t., middelen ontvangen i.h.k.v. huisvestingsprogramma 2019 en 2020.

Omdat het een uitvloeisel is van de coronacrisis vragen wij om een bedrag van € 1,986 mln vanuit de reserve crisisherstelfonds. Het beschikbare budget binnen deze reserve is op dit moment €3,685 mln. De onttrekking wordt gedaan vanuit de reserve crisisherstelfonds in de vorm van subsidies. De gemeenteraad is bevoegd om

de middelen uit deze reserve te bestemmen, hiervoor is een apart raadsvoorstel opgesteld. De regeling voldoet aan de voorwaarden om als subsidie te worden weggezet conform art 1 ASV gemeente Tilburg.

Vervolg De schoolbesturen gaan na de subsidietoekenningen aan de slag met de projecten om de ventilatie in de desbetreffende schoolgebouwen te verbeteren. De projecten waarvoor door de schoolbesturen subsidie is aangevraagd in de 1e en 2e tranche zijn reeds in uitvoering. De schoolbesturen zijn bouwheer voor de te nemen maatregelen, m.a.w. zij zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van de werkzaamheden in de schoolgebouwen waarvoor subsidie is aangevraagd. De gemeente kent de subsidie dus toe aan de schoolbesturen voor de desbetreffende projecten. De schoolbesturen gaan vervolgens aan de slag met de uitvoering van de werkzaamheden. Dit is conform de gebruikelijke werkwijze van de gemeente Tilburg bij onderwijshuisvestingsprojecten. Inmiddels zijn voor alle schoolgebouwen waar de ventilatie onvoldoende was een aanvraag in het kader van de SUVIS regeling ingediend en beschikt, op een paar uitzonderingen na. Het schoolbestuur OMO is nog aan het onderzoeken welke ventilatiemaatregelen nodig zijn voor ’t Ruiven, om wellicht van een maatwerkvoorziening vanuit de Rijksoverheid gebruik te kunnen maken. Voor deze maatwerkvoorziening is een urgentieverklaring van Ruimte OK noodzakelijk. OC Leijpark heeft inmiddels een aanvraag ingediend voor deze maatwerkvoorziening, na het ontvangen van een urgentieverklaring van Ruimte OK.

Stichting Pallas heeft aangegeven voor het gedeelte oudbouw, waar de ventilatie onvoldoende is, niet kan meewerken aan maatregelen voor verbetering waarbij ook een investering vanuit het schoolbestuur wordt gevraagd.

Portefeuillehouder: Wethouder Lahlah Behandelend ambtenaar: Sociaal, L. van Druenen