Transcriptie commissie DEB 14 oktober 2026
Tekst van het document
1 Transcriptie commissie DEB 14 oktober 2026 Letterlijke transcriptie van de vergadering van de commissie DEB van woensdag 14 oktober 2026 (20:00–23:00, gemeentekantoor Sassenheim), opgesteld uit de audio-opnamen deel 1 en deel 2. Spelfouten zijn gecorrigeerd; er is niets samengevat of weggelaten. Vergadergegevens en sprekers Commissie DEB, woensdag 14 oktober 2026, 20:00 – 23:00, raadzaal gemeentekantoor Sassenheim (noodopstelling). Voorzitter: de heer P. Witteman. Agenda: iBabs publieksportaal. Naam in transcriptie Rol Fractie / orgaan Voorzitter (de heer Witteman) Voorzitter commissie PRO Wethouder Kroeze Wethouder College Burgemeester Rijkaart Burgemeester College Mevrouw Quapp Voorzitter Rekenkamer Rekenkamer De heer Becker Raadslid PRO De heer Derksen Raadslid Partij voor Teylingen De heer Maasdijk Raadslid (sloot later aan) Partij voor Teylingen De heer Jansen Raadslid D66 Mevrouw Simoons Raadslid D66 De heer Severs Raadslid Forum voor Democratie (FVD) Mevrouw Viele Raadslid Forum voor Democratie (FVD) Mevrouw De Voogd Raadslid VVD De heer Van den Nouland Raadslid CDA De heer Van der Wal Raadslid Trilokaal De heer Van Duijvenbode Burgerlid Trilokaal Mevrouw Verweij Raadslid Teylingen Met Elkaar Mevrouw De Vries Raadslid Teylingen Met Elkaar De heer Haven (Rekenkamer) en mevr. Van Egeraat (griffier) waren aanwezig maar hebben niet het woord gevoerd. 2 1.
Opening [1 – 00:21] Voorzitter (de heer Witteman): Zijn we allemaal klaar? Ja, dan open ik de vergadering. Alles wordt opgenomen, op twee manieren, alleen audio. We leggen wat meer vast voor de verslaglegging, zodat alles duidelijk is. En iedereen wordt geacht om graag duidelijk en hard te praten, op een normale manier. En hou het vooral kort, zou ik zeggen, want dan maken we er een fijne avond van. Dus hierbij open ik de vergadering voor vanavond voor de commissie DEB. Mijn naam is Paul Witteman, ik mag vandaag uw voorzitter zijn. Meneer Maasdijk (Partij voor Teylingen), die sluit wat later aan bij de vergadering. Ik was even bang dat ik het niet kon zeggen, want hij was al aanwezig, maar hij komt wat later. We zitten hier in een nieuwe setting. Nou, dat brengt wat problemen met zich mee, door de korte tijd die we hadden voor de verhuizing. Dus excuses daarvoor. Hou het kort en bondig. Eerste termijn verhelderende vragen alleen. En in de tweede termijn kunt u met elkaar in debat gaan, als het zo is. Als het technische vragen zijn, dan zal ik vragen om die schriftelijk te stellen. En tijdens de vergadering spreken we via de voorzitter, ook als we geen microfoon hebben. 2. Vaststellen agenda [1 – 01:23] Voorzitter: Ga ik naar de agenda. Zijn er opmerkingen bij de agenda of kunnen we die vaststellen? Niemand, dan stellen we de agenda vast. 3.
Spreekrecht inwoners [1 – 01:32] Voorzitter: Er is geen inspreker vanavond, dus we kunnen ook weer doorgaan. 4. Mededelingen Voorzitter: We komen bij de mededelingen. Wethouder Kroeze heeft twee mededelingen. Ik stel voor dat u gewoon gaat staan. Om daar te gaan staan mag ook. Wethouder Kroeze: Ja, dat vind ik makkelijk. Voorzitter: Ja, vindt u het makkelijker? En mededelingen zijn kort en bondig en ik laat geen debat ontstaan. Wethouder Kroeze: Heel goed. Ik heb een wat kortere mededeling en een iets langere, maar het zal niet meer dan twee minuten zijn. Het gaat over wat we aan het doen zijn op duurzaamheid. Daar wilde ik graag even over bijpraten met u, kort. Ja, want er gebeurt veel voor de energietransitie, en daar wordt u ook geregeld via raadsmemo's over geïnformeerd. Maar ik wil met deze mededeling vooral toelichten op welke manier het college de raad ook zal betrekken de komende tijd bij de besluitvorming op dit onderwerp. En daarbij heb ik vier ontwikkelingen, die ieder een eigen besluitvorming hebben, die ik benoem in deze mededeling. Allereerst de vernieuwing van het regionaal energiebeleid. Binnen Holland Rijnland is een startnotitie opgesteld voor de actualisatie van het regionaal energiebeleid. En die leggen we begin 2027 aan de raad voor, zodat u een zienswijze kunt geven op de aanpak van die startnotitie.
Uiteindelijk komt dan het vernieuwde regionaal energieakkoord verderop in 2028 naar u toe ter vaststelling in de raad. 3 Ten tweede het warmteprogramma. Dat is iets waar we per gebied gaan aangeven: wat kunnen we nou in onze gemeente eigenlijk doen voor warmte? De formele vaststelling hiervan ligt bij het college, maar met het oogmerk dat we de raad graag willen betrekken, komen we begin 2027 met een koersdocument naar u toe, waar u aan de voorkant kunt zeggen: wat verwachten wij nou van dat warmteprogramma? Ten derde het lokale omgevingsprogramma Energie. Ik stort even wat termen over u uit, maar in 2022 heeft de raad de energiestrategie vastgesteld, de lokale energiestrategie. En die gaan we nu actualiseren naar een programma waarbij energiebesparing, duurzame opwek en netcongestie samenkomen. Ook hier geldt dat het college bevoegd is om dat vast te stellen, maar eveneens zien we hier de kans om met een koersdocument naar u toe te komen, dat u kaders meegeeft. Dat is plusminus midden 2027. Tot slot, ten vierde, het Warmtenet Bollenstreek. Daar bent u mee vertrouwd, dat kent u. We streven ernaar om u nog dit jaar nader te informeren over de stand van zaken. En dan wordt vervolgens de raad uiteraard betrokken bij een eventueel go/no-go-moment. En dat is ook wat we eerder afgesproken hebben in de startnotitie. Dat zijn dus vier momenten die eraan zitten te komen.
Zodra wij exact weten in welke commissie we iets naartoe brengen, dan gaan we het ook op de RAP zetten. Maar het leek me goed om u ook even op deze manier mee te nemen in wanneer de raad aan zet is op het toch behoorlijk grote dossier energietransitie. [1 – 04:04] Wethouder Kroeze: Dat is de eerste mededeling. De tweede is korter van aard en betrekkelijk eenvoudiger, en doe ik ook deels namens mevrouw Volten. Graag breng ik namens het college de HLT-radenbijeenkomst van 1 december aanstaande onder uw aandacht. U bent hier inmiddels voor uitgenodigd, als het goed is. En tijdens deze bijeenkomst gaan we graag met u in gesprek over twee onderwerpen: toekomstbestendige dienstverlening en meer grip op regionale samenwerking. Wat betreft dienstverlening informeren we u allereerst die avond over de belangrijkste uitkomsten van de verkenning aanpak toekomstbestendige dienstverlening. Vervolgens horen we graag uw inzichten en aandachtspunten. Die inbreng nemen we dan mee in de voorbereiding van een raadsvoorstel, wat naar u toe komt, wat later wordt voorgelegd. Dan gaan we vervolgens die avond ook in gesprek over regionale samenwerking. Daar kom ik op het punt van wethouder Volten.
Bij dat deel gaan we praten over welke prioriteiten de raad heeft bij samenwerkingsverbanden en welke instrumenten zou je willen inzetten vanuit de raad, vanuit uw controlerende rol, uw kaderstellende rol, om meer grip te krijgen op de regionale samenwerking. Het college nodigt u dus van harte uit, 1 december in Lisse, om over deze twee onderwerpen te praten. Dank u wel. Voorzitter: Dank u wel. Over de mededeling kunt u geen vragen stellen. Een punt van orde mag u altijd maken. [1 – 05:20] Mevrouw De Voogd (VVD): Ik zou graag een punt van orde over het eerste punt willen maken. Ik zag de griffie al druk meetikken, maar dat is eigenlijk de stand van zaken van het hele duurzaamheidsdossier. Of zulke informatie dan niet in een kort overzichtsmemo richting de raad kan? Want ergens zoek ik links of rechts naar dat het nu zwart op wit komt te staan, met alle nuttige informatie die is gezegd. Ik vermoed in de notulen van de griffie, maar voor een volgende keer zou ik graag verzoeken of dat in een kort overzicht mee wil komen. 4 Voorzitter: Oké, dat is duidelijk. Dank u wel. Meneer Derksen (Partij voor Teylingen) heeft ook nog een mededeling. [1 – 05:50] De heer Derksen (Partij voor Teylingen): Ja, correct. Voorzitter: Dat heeft u aangekondigd. De heer Derksen (Partij voor Teylingen): Ik hou u scherp.
Namens onze partij willen we graag aankondigen dat we de langetermijnvisie met betrekking tot het verduurzamen van gemeentelijke gebouwen willen agenderen voor de volgende commissie. Voorzitter: Als u dat netjes indient bij de agendacommissie, dan komt dat goed. De heer Derksen (Partij voor Teylingen): Ik zal mijn best doen. [1 – 06:15] Mevrouw De Voogd (VVD): Voorzitter. Voorzitter: Wilt u iets? Punt van orde of iets anders? Mevrouw De Voogd (VVD): Ja, ook graag, daarbij: wat is het doel in deze vergadering om dit aan te kondigen? Want er staat hier ook niet bij waar we het dan over moeten gaan hebben als raad. Of het komt in een presidium of een agendacommissie. Wat is het doel van dit vanavond? Voorzitter: De mededeling staat vrij. U mag een mededeling die interessant is voor andere mensen geven. Daar hoeven we niet op in te gaan. En dat gaat gewoon de normale volgorde. Mevrouw De Voogd (VVD): Ja. 5. Hamerstukken 6. Raadsvoorstel Wensen-en-bedenkingenprocedure deelname VRHM aan stichting KCR2 [1 – 06:41] Voorzitter: Dank u wel. We gaan naar de hamerstukken. We hebben één hamerstuk wat hier staat: Raadsvoorstel Wensen-en-bedenkingenprocedure deelname VRHM aan stichting KCR2. Twee afkortingen. Dat kunnen we als hamerstuk laten, dan gaat het ook als hamerstuk naar de raad toe. 7. Bespreekpunten (Kop, geen inhoudelijk punt.) 8.
Raadsvoorstel Rekenkamerbrief onderbesteding [1 – 06:58] Voorzitter: Dan gaan we door naar de bespreekstukken. We beginnen met het raadsvoorstel van de Rekenkamerbrief onderbesteding. De Vereniging van Rekenkamers heeft een landelijk benchmarkonderzoek uitgevoerd naar onderbesteding. Uit de conclusies blijkt dat het probleem van onderbesteding in Teylingen in veel mindere mate aanwezig is dan in vergelijkbare andere gemeenten. Wel blijkt uit het onderzoek dat de overschrijding op de kosten van externe medewerkers lastig is te vinden in de programmarekening. Als besluit ligt voor de aanbeveling uit de Rekenkamerbrief 5 onderbesteding over te nemen. Voordat we gaan behandelen, zou ik eigenlijk de voorzitter van de Rekenkamer uit willen nodigen om een korte toelichting te geven. [1 – 07:47] Mevrouw Quapp (voorzitter Rekenkamer): Dank u wel, voorzitter, en fijn dat we nog even hier kunnen zijn om mogelijk iets toe te lichten. Wij hebben als Rekenkamer vorig jaar meegedaan met een landelijk benchmarkonderzoek naar de mate waarin onderbesteding voorkomt bij gemeenten. En onderbesteding houdt in dat er meer middelen worden begroot dan er worden besteed. De Vereniging van Rekenkamers heeft geconstateerd dat dat bij veel gemeenten een probleem is, en dat was dus de reden om dat onderzoek te gaan uitvoeren. En daar hebben meer dan 150 gemeenten aan deelgenomen.
En ja, Teylingen heeft daar ook aan meegedaan. Nou, het onderzoek zelf, ik zal het ook kort houden, want jullie hebben alle tijd nodig. Het onderzoek zelf is al toegelicht in de beeldvormende sessie door mijn collega Frans Haven. Maar, nou ja, u zei het zelf ook al: de conclusie was dat onderbesteding in zijn algemeenheid bij veel gemeenten inderdaad behoorlijk groot is, maar dat dit voor Teylingen eigenlijk heel erg meevalt. En we hebben eigenlijk nog maar één aanbeveling, en dat is dan om de externe inhuur, om de kosten daarvan beter ook voor u als raad inzichtelijk te maken, want daar moet nog heel veel naar gezocht worden. Maar op zich is de verhouding tussen dat wat begroot is en wat er wordt besteed is 65 procent, tenminste, de onderbesteding is veel lager dan in vergelijking met andere gemeenten. Niet dat je er dan niet nog iets aan zou kunnen doen of willen doen, maar nou ja, dat is dan weer een keuze, hoe ver je daarin wilt gaan. Dus dat was eigenlijk nog een korte toelichting erop. Maar mochten er dan nog vragen zijn, dan kunnen die natuurlijk nu gesteld worden. [1 – 09:41] Voorzitter: Ja, we doen eerst de termijn, dan kunnen de vragen gesteld worden. Daarna kunt u nog terugkomen, met uw collega, om de vragen te beantwoorden. Dus u mag even gaan zitten. Mevrouw Quapp (voorzitter Rekenkamer): Ja, dank u wel.
[1 – 09:55] Voorzitter: Ik kijk ook naar het college, want die heeft ook gereageerd. Ik weet niet of er toelichting nodig is vanuit het college. Nee? Dan stel ik voor dat we gaan beginnen met de eerste termijn voor de fracties. Wij gaan bij het CDA beginnen en dan op basis van grootte naar beneden gaan. Dus we krijgen een ingewikkelde volgorde, maar die zult u zelf zien vanavond. Want dan blijft u in ieder geval alert en meeluisteren. Meneer Van den Nouland (CDA), u mag beginnen. De heer Van den Nouland (CDA): Ik heb het eerste al gemist, geloof ik. Voorzitter: Ja, dat geeft niet. Maar u mag beginnen, dat is belangrijk. [1 – 10:23] De heer Van den Nouland (CDA): Dank u, voorzitter. Het rekenkameronderzoek over de onderbesteding kent een positieve uitslag voor Teylingen ten opzichte van de andere gemeentes. Teylingen heeft ook wel onderbestedingen, maar dat komt volgens het raadsvoorstel door de laat in het jaar toegekende bedragen, de zogenaamde circulaires, die dan langskomen. Het CDA erkent dit. De vraag blijft: wat kan je er zelf aan doen, zeker als dit een terugkerend patroon is? Onderbesteding kan ook komen door een te positieve raming aan de voorkant bij de begroting, met als mogelijk neveneffect dat bijvoorbeeld gemeentebelastingen achteraf niet verhoogd hadden hoeven worden. We hebben dat vaker gezien.
6 Eerder had het CDA al geopperd om te werken met spanning in de begroting. Dat betekent dat je krap begroot en daardoor minder maatregelen aan de voorkant hoeft te nemen om de begroting sluitend te krijgen. Dat kan je doen op basis van ervaringscijfers. Uiteraard kan natuurlijk de uitvoering ook tegenvallen. Dan kom je wat tekort, maar dan moet je daar gewoon op bijspijkeren. Ik heb gezien dat de wethouder er niet is. Ik ga er dus ook geen vragen over stellen. Daarnaast is het natuurlijk goed dat er een analyse komt in de programmarekening 2026 over een eventuele overschrijding van de externe inhuur. Wij stemmen in met het raadsvoorstel. Dank u, voorzitter. [1 – 11:50] Voorzitter: Oké. Dan gaan we door naar PRO voor de eerste termijn. De heer Becker (PRO): Ja, dan had ik het goed begrepen, toen u zei wat de volgorde zou zijn. Ja, onderbesteding. Dank aan de Rekenkamer voor het meedoen aan dit onderzoek, want dit is een onderwerp wat voor ons toch best wel relevant is. We zien het al jaren achter elkaar, dat we als Teylingen te maken hebben met onderbesteding. Dat is ieder jaar weer ongemakkelijk. De heer Van den Nouland (CDA) schetste het net al: je moet aan de voorkant allerlei moeilijke keuzes maken, en aan de achterkant zie je: ja, het was niet nodig geweest.
Dus het is goed om dat een keer objectief in beeld te brengen: hoe doen we het dan? En dan is het ook goed om te horen dat we het relatief gezien eigenlijk best wel goed doen. Het is altijd goed om te streven naar verbetering, maar ik vind het verschil met het landelijk gemiddelde toch wel erg groot. En dat is ook wel goed om een keer te kunnen constateren. Nou, ten aanzien van de aanbeveling denk ik dat het niet nodig is om weer een avond over externe inhuur te praten. Dat hebben we vorige keer uitgebreid gedaan, en er worden al acties op ondernomen. Dus dat kunnen wij steunen. [1 – 12:52] Voorzitter: Oké, dank u wel. Ga ik dan naar Forum voor Democratie. Automatisme. De heer Severs (FVD): Wij zijn zeer tevreden over het werk van de Rekenkamer en de inzichten die dit onderzoek de gemeenteraad biedt. En wij kunnen ons daarom vinden in de voorgestelde besluiten, alle drie. Wel wil ik benadrukken dat de personeelskosten van HLT voor ons een afzonderlijk aandachtspunt zijn. HLT is de gezamenlijke organisatie, en daardoor gaat het niet alleen om de personeelskosten van onze eigen gemeente, maar ook om de manier waarop de kosten van deze samenwerkingsorganisatie inzichtelijk worden gemaakt, verdeeld worden en worden verantwoord. Ik heb hierover technische vragen ingediend, op 10 oktober, zes stuks om precies te zijn.
En wij willen deze antwoorden op een later moment apart behandelen. Hoe? Dat weet ik niet, wellicht met de begroting. Zodat we dit onderwerp zorgvuldig en inhoudelijk kunnen bespreken, als een apart iets, zonder het nu te vermengen met het voorliggende rekenkameronderzoek. Dus dat doet niets af aan onze waardering voor de Rekenkamer en voor de besluiten die vandaag voorliggen. Dus die kunnen wij ook steunen. Dank u wel. [1 – 14:03] Voorzitter: Oké, u ook bedankt. Ga ik door naar de Partij voor Teylingen. De heer Derksen (Partij voor Teylingen): Ja, dank. Ik zat ook even te bedenken dat we ook al onze teksten in één keer kunnen mailen, want dan is de vergadering sneller klaar. Voorzitter: Ik hoor dat u hetzelfde zegt als voor Forum, dan kunnen we doorgaan. De heer Derksen (Partij voor Teylingen): Dat is altijd zo. [1 – 14:20] De heer Derksen (Partij voor Teylingen): Voorzitter, allereerst dank aan de Rekenkamer. Het onderzoek laat zien dat Teylingen op onderbesteding beter scoort dan vergelijkbare gemeenten, en dat 7 is goed. Er is één post waar het volgens ons structureel misgaat: externe inhuur. In de periode 2017 tot en met 2024 begrootte de gemeente in totaal ongeveer 1,1 miljoen euro, maar werkelijk werd er 6,4 miljoen euro uitgegeven. En dat baart Partij voor Teylingen zorgen. Het college neemt de aanbeveling hierover over, en dat waarderen wij.
Maar uit de beantwoording van onze technische vragen blijkt ook dat inhuur niet wordt opgenomen in de primaire begroting. Dat levert bij een vergelijking tussen begroting en werkelijkheid elk jaar per definitie een overschrijding op, en zegt die vergelijking de raad weinig. Een totaalbedrag in de jaarrekening is voor ons daarom niet genoeg. Wij willen weten waaraan het geld is besteed. Het liefst willen we per project zien voor welke opdracht is ingehuurd, voor welke periode en tegen welke kosten. Vooral willen we weten wat het heeft opgeleverd en wat de gemeente daarna met het resultaat heeft gedaan. Immers, een extern onderzoek van 10.000 euro dat in een la verdwijnt, is zinloos besteed belastinggeld van onze inwoners. Daarover moet verantwoording worden afgelegd. Daarom tot slot, voorzitter, drie concrete vragen aan het college. Wilt u in de jaarrekening 2026 de inhuur per project inzichtelijk maken, graag met de opdracht, periode, kosten en resultaat? Wilt u inhuur die voorzienbaar is voortaan realistisch ramen in de begroting? Dan krijgt de vergelijking met de werkelijkheid betekenis. En tot slot: kunt u de raad nu al informeren over de totale inhuurkosten over 2025 en de stand voor 2026, zodat we dat niet meer tot de jaarrekening 2027 hoeven af te wachten? Dank u wel. [1 – 16:04] Voorzitter: U ook bedankt.
Het is eigenlijk een raadsvoorstel van onszelf, hoe we omgaan met deze uitkomsten van de Rekenkamer. Dus ik kan me voorstellen dat het college ook niet voorbereid is op vragen hierop. Dus ik laat even aan het college over hoe ze hiermee omgaan. Dhr. Derksen (Partij voor Teylingen): Ik heb alle vertrouwen in het college. Voorzitter: Dat hoort het college graag, denk ik. Gaan we door naar Teylingen Met Elkaar. [1 – 16:28] Mevrouw Verweij (Teylingen Met Elkaar): Voorzitter, ik ga niet in herhaling vallen, en aangezien we al hebben aangegeven dat het een hamerstuk is, ga ik het ook heel kort houden. Wij zijn blij met het onderzoek en ook de positieve uitkomst. Dat mag ook wel een keer gezegd worden. Ik heb één vraag. Het college wordt verzocht om te rapporteren voor 12 november 2027, terwijl de Begrotingsraad staat gepland op 4 november 2027. Dus de vraag is eigenlijk: moeten we daar iets mee doen, met die data? Want het zou wel mooi zijn als we het in de Begrotingsraad kunnen bespreken. [1 – 17:06] Voorzitter: Dank u wel. U weet al wanneer de Begrotingsraad is volgend jaar? Mevrouw Verweij (Teylingen Met Elkaar): Ja. Voorzitter: Dat is goed. Ik kijk niet verder dan één vergadering vooruit, als voorzitter hè. Oké. Die opmerking is gelukkig niet opgenomen. Dank u wel. We kunnen hem in die zin maken. Gaan we door naar Trilokaal.
[1 – 17:30] De heer Van der Wal (Trilokaal): Ja, het lijkt wel, voorzitter... Het lijkt ons wel duidelijk inzichtelijk maken. Het lijkt ons een welkome toevoeging. Hopelijk kunnen we als raad hier juist een getrouw beeld door krijgen. En dan hoeven we niet meer te smijten met allemaal rare percentages. Dat is altijd wel mooi. We kunnen ons daarom vinden in het voorstel en zijn blij dat het college het heeft aangegeven. 8 [1 – 17:56] Voorzitter: Dank u wel. Gaan we naar D66. Mevrouw Simoons (D66): [Microfoon] Nee, dat is niet... Voorzitter: Bent u nu al gewend? Mevrouw Simoons (D66): Ja, nu al. Met complimenten aan de opstellers van het rekenkamerrapport, ook van D66. Wij kunnen instemmen met het raadsbesluit. We zijn inderdaad ook tevreden met de aanbeveling betreffende de kosten van inhuur, dat daar meer inzicht in zou komen. Dat lijkt ons heel positief. Maar even een opmerking terzijde, want het gaat over onderbesteding. Deze rekenkamerbrief en externe inhuur, zoals ik dat zie, gaat eigenlijk over overbesteding. Dus dat even als extra opmerking. [1 – 18:44] Voorzitter: Fijn dat u uw microfoon uitzet. Gaan we door naar de VVD. Mevrouw De Voogd (VVD): Ja, dank u wel, voorzitter. Net als volgens mij al mijn voorgangers ook de Rekenkamer danken voor de deelname hieraan. Wat een interessant onderwerp om bij aan te sluiten. We zijn positief verrast, ook door het resultaat.
Eens ook met de aanbeveling, goed dat het college daar al mee bezig is, en kunnen er daardoor ook mee instemmen. [1 – 19:15] Voorzitter: Oké, dank u wel. Ik kijk even naar de Rekenkamer. Ik heb niet zo heel veel vragen voorbij zien komen, maar is er nog behoefte om... Ja, ik ga even naar het college, of ze die willen beantwoorden of dat we het op een andere manier gaan doen. Burgemeester Rijkaart: Nou, ik wil er wel even voor staan, ook. Voorzitter: En dan loopt u... [1 – 19:35] Burgemeester Rijkaart: Ja, voorzitter, de vragen die worden gesteld: ik snap dat die hier terechtkomen, maar ik wil eigenlijk voorstellen om ze óf schriftelijk in te dienen óf ze bij de begrotingsbehandeling neer te leggen. Wel een kleine winstwaarschuwing over alles wat gaat over externe inhuur. Dat was mijn voormalige portefeuille, in een andere functie. Je houdt altijd de factor ziek, piek, uniek, waarmee je dus uiteindelijk rekening mee moet houden. Ga je dan echt daadwerkelijk kunnen zeggen van: dit is het, dit was het, dit wordt het, gaan we niet overheen? Die factoren moet je altijd gewoon wel meenemen. Dus een kleine winstwaarschuwing. Maar ik laat het even aan de heer Derksen (Partij voor Teylingen), waar hij de vragen dan wil behandelen en op welke wijze.
[1 – 20:16] Voorzitter: Wilt u nog wat zeggen, meneer Derksen (Partij voor Teylingen)? De heer Derksen (Partij voor Teylingen): Voorzitter, met uw permissie: ik denk dat het meest praktisch is dat we deze vragen nog even schriftelijk indienen. Uiterlijk morgen, dan heeft u die in ieder geval, en dan kunt u daar voldoende voorinformatie over stellen. Burgemeester Rijkaart: Kan ik mee leven. Voorzitter: Oké, dank u wel. Ik heb één opmerking gehoord van Teylingen Met Elkaar. Ik denk dat het handig is daar een amendement om die datum te veranderen. Ja, in de tweede termijn dan. Voor de rest zou ik willen vragen of andere mensen ook een tweede termijn willen hebben. Ja, ik zie ja. Dan begin ik gewoon even het rondje. CDA? Nee. PRO? [1 – 20:58] De heer Becker (PRO): Nou ja, eigenlijk even over dat amendement. Want ik zat even na te denken: als de aanbeveling is om er voor 12 november over te rapporteren, dan zouden we dat juist niet 9 naar voren moeten halen, in ieder geval niet voor de begroting. Want dan maak je het college volgens mij heel erg lastig, omdat ze over externe inhuur juist in de begroting goed kunnen communiceren. Dus als je de begroting vóór die datum laat, dan geef je de kans aan het college om dat in de begroting te doen. Dus ik denk dat het goed gaat. [1 – 21:28] Voorzitter: Oké, dank u wel. Forum voor Democratie nog, tweede termijn? Nee.
Partij voor Teylingen? Nee. Teylingen Met Elkaar? Mevrouw Verweij (Teylingen Met Elkaar): Ik ben al overtuigd door de heer Becker (PRO). Voorzitter: Dank u wel. Trilokaal? Nee. D66? VVD? Nee. Oké, dank u wel. Dan mag ik concluderen dat dit als hamerstuk naar de raad mag. En dan bedank ik de Rekenkamer voor de aanwezigheid. Dag. 9. Raadsvoorstel Participatieverordening [1 – 21:54] Voorzitter: Dan gaan wij door met agendapunt 9: raadsvoorstel Participatieverordening. Tot ziens. Afgelopen jaren is gewerkt vanuit het door de raad vastgestelde beleidskader participatie. De voorliggende verordening vormt de juridische vertaling van dit beleidskader. De raad wordt gevraagd om deze verordening vast te stellen. Wil het college nog toelichten of iets aanvullends melden? [1 – 22:25] Burgemeester Rijkaart: Voorzitter, het is goed om te melden dat dit proces moet, door een wettelijke verplichting per 1 januari '27. Dus dat is eigenlijk ook een moetje. Wat hier voorligt, ligt gelijkluidend bij al onze partnergemeentes in het HLT-verband voor. En gisteren is in de commissie van Hillegom een en ander doorgeleid als hamerstuk naar de raad. Dat is nog wel even een aanvulling die de moeite van het vermelden waard is. En ik kijk uit naar de eerste termijn. Voorzitter: Bedankt voor deze aanmoediging aan de commissie. Mag ik beginnen met PRO? [1 – 23:00] De heer Becker (PRO): Ja, voorzitter.
De participatieverordening. Nou goed, de portefeuillehouder schetst al dat het inderdaad een beetje een moetje is, omdat er een wettelijke verplichting komt. En laten we vooral ook niet vergeten dat er al een beleidskader lag, waarin heel veel van de zaken die nu in de verordening staan, geregeld worden. We zien dat er echt een stap wordt gemaakt rondom participatie, omdat er echt een participatieplan gemaakt moet worden en heel goed nagedacht moet worden aan de voorkant: hoe gaan we de participatie vormgeven? En ook een evaluatie aan de achterkant. Nou, ik denk dat dat allemaal goede intenties zijn, die we ook van harte ondersteunen, die we ook eerder hebben vastgelegd. Daarnaast is er het uitdaagrecht, wat op zichzelf heel spannend klinkt. En waar je toch, als je erover nadenkt, je bij kan voorstellen dat er hele mooie dingen in buurten en gemeenschappen kunnen ontstaan. En tegelijkertijd is het allemaal best nog wel spannend, want we weten eigenlijk helemaal niet zo goed wat dat van ons gaat vragen. Hoe gaat het college straks de keuze maken om het ene project of het andere project wel de toestemming te geven? Dat blijft eigenlijk allemaal nog best wel vaag. En dat is hier toch wel heel spannend aan. Dat geldt eigenlijk ook wel voor de participatie in algemene zin.
Dat we zien: we moeten straks maar gaan zien dat we bij ieder voorstel aan de voorkant daarover gaan nadenken, en dat we daarvan gaan leren, en meer. Dat vraagt echt heel wat van de organisatie. Dat is best wel spannend, en ik ben ook wel benieuwd hoe de portefeuillehouder daarnaar kijkt. Gaat het lukken om dat op een goede manier te implementeren, en wat is daar dan ook voor nodig? Nou, we zien in het raadsvoorstel al dat er nog een aanvullende financiële onderbouwing komt bij de begroting. Dus 10 daar zullen we waarschijnlijk ook nog wel voor een deel bij stilstaan. Goede richting, goede stappen, die we echt ondersteunen. En tegelijkertijd voelt het ook nog wel een beetje als een sprong in het diepe. Ik ben wel benieuwd hoe hij daarop reflecteert. [1 – 24:55] Voorzitter: Dank u wel. Forum voor Democratie. De heer Severs (FVD): Ja, voorzitter, dank. Participatie is voor Forum voor Democratie ontzettend belangrijk. Dat heb ik ook tijdens mijn maidenspeech gezegd. Dus waar je het woord participeren gebruikt, dan moet er ook geluisterd worden. En niet alleen dat, want we kunnen allemaal goed luisteren en vervolgens er toch niks mee doen. Dat is een beetje hetzelfde als dat we zeggen: goed verhaal, doen we niks mee. Want dat zou respectloos zijn, maar dat is wel wat er gebeurt en gebeurd is, meerdere keren. Deze nieuwe verordening brengt verbeteringen.
Participatie krijgt een steviger juridisch kader. En het gaat niet alleen om de voorbereiding van beleid, maar ook over de uitvoering en evaluatie, en het uitdaagrecht wordt vastgelegd. En dat zijn stappen in de goede richting. Maar veranderen we hiermee daadwerkelijk de invloed van de inwoners, of leggen we vooral op papier vast hoe we het voortaan gaan organiseren? Daar moeten we wel waakzaam op zijn. Want de participatiewet bestaat al, en toch zien we in de praktijk dat inwoners zich niet altijd gehoord voelen, eigenlijk nauwelijks. En het vertrouwen in de politiek is al ver beneden peil. Kijk naar de inspreker, gisteren bijvoorbeeld over de Julianalaan onder andere, naar de omgevingsvisie, of naar de 7.500 tegenstemmen tegen de bouw op de Stationslocatie, wat desondanks toch doorgaat. Kijk, voorzitter, natuurlijk betekent participatie niet altijd dat inwoners automatisch hun zin moeten krijgen. Maar uiteindelijk moet deze gemeenteraad wel besluiten kunnen nemen en de belangen tegen elkaar af kunnen wegen. We zitten hier tenslotte voor hen en niet voor onszelf. Het heet ook volksvertegenwoordiging. Er is een groot verschil tussen inwoners die het niet eens zijn met een besluit en inwoners die het gevoel krijgen dat ze überhaupt niet gehoord worden.
En als inwoners de moeite nemen om te praten, bijvoorbeeld ook om in te spreken hier, moeten ze achteraf wel het idee hebben dat hun inbreng gevolg heeft, in plaats van alleen maar: dank voor het inspreken, dank aan de inspreker. Zoals ik al eerder zei: dat is hetzelfde als goed verhaal, daar doen we niks mee. Voorzitter, ik wil het college het volgende vragen, via u. Hoe wordt straks aantoonbaar gemaakt welke voorstellen van inwoners zijn overgenomen, welke niet, en waarom? En hoe voorkomen we dat participatie slechts een van onze verplichtingen is, waarbij inwoners uitgebreid mogen meepraten terwijl de uitkomst in de praktijk al vaststaat? De vraag concreet hier is eigenlijk: hoe ziet het college dit voor zich? Graag een toelichting hierop. We zijn al jarenlang voorstander van bindende referenda, voor onze democratie. We vinden dat inwoners bij belangrijke besluiten meer invloed moeten kunnen hebben, in plaats van alleen het geven van hun mening. Deze verordening doet dat natuurlijk niet, maar kan wel bijdragen aan een overheid die opener en transparanter werkt. Voor FVD is deze verordening daarom wel een stap in de goede richting, maar niet iets om zichzelf rijk te rekenen. Betere regels zijn pas beter als inwoners dat ook echt daadwerkelijk merken. En participatie is niet geslaagd omdat de gemeente een bijeenkomst heeft georganiseerd.
Participatie is pas serieus als de stem van de inwoner aantoonbaar wordt meegenomen, met de nadruk op aantoonbaar. En dat is ook een beetje, als gevolg, mijn vraag aan het college: hoe aantoonbaar wordt het dan? 11 Maar wij kunnen wel instemmen, voorzitter. Dank u wel. [1 – 28:30] Voorzitter: Oké, bedankt. En door naar de Partij voor Teylingen. De heer Derksen (Partij voor Teylingen): Ja, voorzitter. De Partij voor Teylingen is blij met deze verordening, en vooral met het uitdaagrecht. Het gaat uit van vertrouwen. Als inwoners of een maatschappelijke organisatie zeggen: dit kunnen wij zelf, en misschien zelfs beter, dan moet de gemeente die ruimte geven. Juist omdat we het uitdaagrecht zo'n goed idee vinden, willen we dat het voor inwoners ook echt werkt. Daarom vragen we aandacht voor één punt: waar gaat het geld naartoe? Het voorstel noemt aanvullende capaciteit, in ieder geval een regisseur en mogelijk later meer. Wij begrijpen dat inwoners een aanspreekpunt nodig hebben en dat verzoeken zorgvuldig beoordeeld moeten worden. Maar het uitdaagrecht is bedoeld om taken en verantwoordelijkheid bij de inwoners te leggen. Het zou jammer zijn als het vooral de organisatie laat groeien, terwijl het geld voor de taak zelf achterblijft. Artikel 9 bepaalt al dat de gemeente met de indiener afspraken maakt over budget en financiering.
Wij willen daar een helder uitgangspunt onder leggen: het geld volgt de taak. Daarom enkele vragen aan het college. Wordt het uitdaagrecht ook automatisch van toepassing voor organisaties met een beheerovereenkomst, zoals Park Rusthof, de Stichting Vrienden van het Overbosch, zodra ze een nieuwe beheerovereenkomst met de gemeente Teylingen gaan afsluiten? Kan het college toezeggen dat, als een verzoek wordt toegewezen, het budget dat de gemeente nu aan de taak besteedt zoveel mogelijk meegaat naar de inwoners of organisatie die de taak overneemt? Wordt het uitdaagrecht binnen de bestaande ambtelijke capaciteit uitgevoerd? Krijgt de raad jaarlijks inzicht in de cijfers? Voorzitter, tot besluit: zo maken we, wat de Partij voor Teylingen betreft, van het uitdaagrecht wat het moet zijn: een uitnodiging aan inwoners en geen nieuwe ambtelijke taak. Dank u wel. [1 – 30:13] Voorzitter: U ook bedankt. We gaan door naar Teylingen Met Elkaar. Mevrouw Verweij (Teylingen Met Elkaar): Voorzitter, voor ons ligt een verordening, ingegeven door wetgeving. Teylingen Met Elkaar hecht veel belang aan participatie, en we zijn dan ook blij dat met deze nieuwe regelgeving dit beter geborgd gaat worden.
Wij kunnen ons dan ook vinden in deze verordening, met daarbij wel de kanttekening dat het jammer is dat het beleidskader participatie 2024, ondanks de toezegging, op dit moment nog niet is geëvalueerd. Dit had natuurlijk hele mooie input kunnen zijn voor de verordening. Voorzitter, wij zijn blij met deze verordening. Dit zijn duidelijke kaders waaraan een proces moet voldoen en wat er vastgelegd moet worden. In een andere hoedanigheid ben ik anderhalf jaar geleden als ondernemer-inwoner betrokken geweest bij een uitgebreid participatietraject. Een traject waarbij naar mijn beschrijving de gemeentelijke organisatie juist haar uiterste best deed om zo min mogelijk vast te leggen. Ook zijn we zeer content te horen dat er wordt aangesloten bij de participatiemethodiek van Relevant Gesprek. Wij volgen nu al een aantal malen die methode, ook zeer professioneel en gedegen. Voor wat betreft het uitdaagrecht, begrijpen wij als Teylingen Met Elkaar heel goed dat dit op dit moment een black box is. Je weet niet wat je kunt verwachten. We zijn er overigens wel heel nieuwsgierig naar. We zouden het college willen vragen niet één of twee jaar te wachten met een evaluatie, maar bij wijze van, als de eerste aanvraag binnenkomt, dit gewoon in een informatieve mail 12 aan ons kenbaar te maken.
Niet uit controle, maar vanuit interesse: hoe inwoners en maatschappelijke partijen hier tegenaan kijken, mogelijke kansen zien en daarop acteren. Voorzitter, Teylingen Met Elkaar kan zich vinden in deze verordening, maar we willen nog één ding meegeven. Er is een participatiewet, er is nu een verordening, maar het enige wat uiteindelijk telt bij participatie is intentie. Intentie bij het college, maar ook bij ons als raad, om hier op een goede manier mee om te gaan. De uitkomst van zo'n traject kan ook een vooraf niet gewenste uitkomst zijn. Dit geldt voor het college, maar ook voor ons als raad, of misschien beter gezegd: één of meerdere partijen in de raad. En in zo'n traject is altijd wel een haakje te vinden om de uitkomst terzijde te schuiven. Maar dan moeten we ieder voor zich ons de vraag stellen wat onze werkelijke intentie bij participatie is. Tot zover. [1 – 32:42] Voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we door naar Trilokaal. De heer Van Duijvenbode (Trilokaal): Ja, dank, voorzitter. Nou, omwille van de rommelige start laten we het intro achterwege. Trilokaal is positief over het voorliggende stuk. Wat de heer Severs (FVD) natuurlijk net al aangaf: participeren gaat om de praktijk. En dit is natuurlijk alleen maar een compacte juridische vertaling van bestaand beleid. Als ongetraind amateurjurist kan ik niet anders zeggen dan dat het stuk er best prima uitziet.
Ook Trilokaal voelt wel een beetje die sprong in het diepe, voor wat betreft het uitdaagrecht. Maar positief is natuurlijk dat het raadsvoorstel al spreekt van dat goed in de gaten gehouden gaat worden wat de last wordt, qua kosten en capaciteit. En daarnaast vinden we het ook heel positief dat de verordening noteert dat participatieverslagen standaard openbaar worden. In de vorige commissieronde moesten we er nog om vragen. Nou, dat is dus in de toekomst niet meer nodig. Het ontbreken van een evaluatie bij dit stuk, dat vond Trilokaal, evenals een aantal voorgangers, wel een beetje een gemiste kans, omdat er vanuit het beleid dit jaar geëvalueerd moest worden. En ik snap het antwoord wel, dat je misschien later wilt evalueren om die verordening mee te wegen. Maar ja, de doorsnee inwoner is niet zo bezig met de juridische kant van dit verhaal, en wel met wat het beleid in de praktijk voor hen betekent. En nu heb je nog steeds geen weging van die huidige kaders. Maar goed, dat gezegd hebbende, is Trilokaal wel akkoord met het raadsvoorstel. Dank u wel. [1 – 33:56] Voorzitter: Gaan we door naar D66. Mevrouw Simoons (D66): Dank u, voorzitter.
D66 is blij met het op deze wijze invulling geven aan de ambities om inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties middels een participatietraject te betrekken bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van gemeentebeleid en besluitvorming. En het daarbij mede invulling geven aan het wettelijk uitdaagrecht kan ook op onze steun rekenen. Ik heb, toen ik eerder in de gemeenteraad zat in Oegstgeest, dat was 2014-2018, uitgebreid... Ook de Right to Challenge is daar ter sprake geweest. En daar waren positieve ideeën over. Dus ik heb er niet zoveel zorg over dat dat een groot probleem zou kunnen worden in onze gemeente. Dus vandaar ook wel optimisme daarover. We denken dat het uitdaagrecht een positieve bijdrage kan leveren aan de gemeenschapszin en verbondenheid in onze kernen. Ook past het in het door D66 belangrijk gevonden nemen van eigen verantwoordelijkheden voor de eigen leefomgeving van onze inwoners. We spreken als D66 de wens uit dat de jeugd expliciet wordt betrokken bij voor hen relevant gemeentebeleid. Wij vinden het belangrijk dat jongeren zelf een stem hebben. Zo is dat ook in het coalitieakkoord verwoord.
Wij zouden daarom echt graag een toezegging krijgen dat de 13 jongerenparticipatie, op basis van artikel 12 van het Kinderrechtenverdrag van UNICEF, expliciet in de participatieverordening genoemd wordt en ook voldoende aandacht krijgt bij de uitvoering van deze participatieverordening. Artikel 12, dat ik nog even wil herhalen, gaat over dat ieder kind het recht heeft zijn mening te geven over zaken die hem of haar aangaan. Die mening moet ook serieus genomen worden. We juichen het enorm toe dat er gezocht wordt naar participatievormen die aansluiten bij de leefwereld van de jongeren. Daar wil ik het bij laten. Dank. [1 – 35:57] Voorzitter: Dank u wel. Gaan we door naar de VVD. Mevrouw De Voogd (VVD): Ja, dank u wel, voorzitter. Kijk, niemand hier is tegen goede participatie, ook de VVD niet. Wel kijkt de VVD specifiek of het voor initiatiefnemers niet onnodig veel regels meebrengt. Betrekken we voor één stoeptegel niet het hele dorp, zeg maar. Uiteraard is deze juridische vastlegging in een verordening wel akkoord. Alleen, andere partijen zeiden het zojuist ook al: het hangt samen met het beleidskader participatie, waarvan we wel eerder hebben gezegd dat we er kritisch op waren, juist vanwege die regeldruk voor initiatiefnemers. En het moet wel voldoende duidelijk zijn, ook voor initiatiefnemers, hoe je mensen het beste kan gaan betrekken.
Welke eisen stellen wij dan als gemeente? Juist daarom is eigenlijk die evaluatie zo belangrijk, en is het ook wel spijtig dat die evaluatie is vertraagd, zoals bleek uit de antwoorden op mijn technische vragen. Zoals Trilokaal het ook verwoordde: een gemiste kans, wat ons betreft. Graag scherpte van het college om die evaluatie van het beleidskader participatie wel uit te voeren. Ik las in de beantwoording van de technische vragen dat de evaluatie wordt gestart in 2027. Nu hoor ik mensen hier weleens vragen: ik vraag een toezegging van het college. Volgens mij heb ik nog niet eerder in mijn tijd in de raad ooit om een toezegging van het college gevraagd. Dus dat zou voor mij niet helemaal goed voelen. Maar ergens denk ik toch wel: er gaat toch geen motie nodig zijn om te vragen dat een evaluatie die begin 2026 al had moeten gebeuren, dat we daar de resultaten uiterlijk voor het zomerreces van 2027 wel van moeten kunnen verwachten? Dat is daar een toezegging voor. [1 – 37:45] Voorzitter: Dat was uw termijn. U wilt interrumperen? Nee? Ik ben een beetje doof. Het CDA als laatste in de eerste termijn. [1 – 37:55] De heer Van den Nouland (CDA): Dank u, voorzitter. Dank voor het raadsvoorstel. Het CDA is een groot voorstander van een goede participatie door de gemeente met haar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties.
Dat betekent: op tijd je plannen delen, goed luisteren naar de inbreng van de partijen, en er uiteraard ook iets mee doen. Nieuw is het uitdaagrecht. De gemeente moet daar ervaring mee opdoen, ook wat dit betekent voor de werklast. Het voelt ongemakkelijk dat we nu een besluit nemen over het beleid, maar niet weten wat dit ons gaat kosten. Het is goed dat de uitvoering wordt gemonitord, om inzicht te krijgen in de last. Het CDA wil graag dat het college close control houdt op de uitvoeringslast en de raad tijdig informeert over de benodigde personele capaciteit en de daarbij behorende financiële consequenties. Kan het college dit toezeggen? Dank u, voorzitter. [1 – 38:59] Voorzitter: U ook bedankt. Close control, we hebben weer wat nieuws geleerd. We hebben wel de Nederlandse versie aanstaan van de vertaalsoftware, dus ik weet niet of hij dat begrijpt. Maar dat zullen we dan wel zien, wat hij daarvan maakt. Ik heb een aantal vragen voorbij zien komen over participatie, en hoe kunnen we zien dat het aantoonbaar is. Het uitdaagrecht, daar heb ik een paar 14 vragen over gehoord, en nieuwsgierigheid gevoeld. Geld. Er wordt ook misschien wel een toezegging gevraagd over de evaluatie. En ik heb iets gehoord over jeugd. Nou, aan u de eer om die allemaal te beantwoorden. [1 – 39:30] Burgemeester Rijkaart: Nou, die neem ik dan door, voorzitter.
De implementatie: ja, ik geef toe, dit is best wel een spannend iets. Het is natuurlijk een beetje een sprong in het diepe: wat gaan we hier nu allemaal doen? Anderzijds is het ook wel zo dat er een aantal zaken die we al doen, die nemen we gewoon mee en over in het nieuwe stelsel, wat dan wel verplicht wordt per 1 januari '27. Dus daar vroeg PRO om: ja, dat is spannend. Ja, inderdaad, dat ben ik inderdaad wel eens. Dat is best spannend, maar we moeten het ook een beetje in proportie zien. We doen al een hele hoop dingen wel. Goed verhaal, daar doen we niks mee. Ja, dat is weleens een beetje het effect van participatie, maar daar moet ik wel van zeggen: je hebt vele vormen van participatie. Er wordt natuurlijk ingesproken, je hebt buurtraadplegingen bij bouwprojecten, enzovoort, enzovoort. Dus het feit dat je meedoet aan participatie, door bijvoorbeeld hier in te spreken, wil niet noodzakelijk zeggen dat je dan ook je zin krijgt en gelijk krijgt. En daar zit wel een natuurlijk verschil in. Wel hebben we dan de plicht om te zeggen: nou ja, als het een goed verhaal is, maar we kunnen er helaas niets mee, dat we dan uitleggen waarom we er niets mee kunnen. De vraag was, bij diverse partijen: kunnen we de voorstellen die dan komen, bijvoorbeeld rondom het uitdaagrecht, kunnen we die inzichtelijk maken? Ja, dat kunnen we.
Dan houden we dat gewoon bij en kunnen we daarover ook rapporteren. En dan kan je daarover natuurlijk ook zeggen: nou ja, is het een en ander waarover gesproken wordt ook meegenomen? Dat maakt het dan ook inzichtelijk. En hoe willen we dat nu allemaal gaan doen? Dat was ook een vraag van de Partij voor Teylingen: geld voor een regisseur, waar gaat het nou naartoe? Kijk, in principe is het de bedoeling dat participatie natuurlijk gewoon ingebed wordt in, nou ja, de dagelijkse gang van zaken binnen onze organisatie. Het zou mooi zijn als iedereen op 1-1-'27 dat meteen tussen de oren had. Maar we moeten ook wel realiseren dat het ook een beetje een cultuurverandering is, en dat het dus echt een beetje tussen de oren gebracht moet worden. Daarvoor heb je die regisseur dus, die de mensen van onze organisatie met raad en daad bijstaat, maar ook scherp erop houdt dat participatie dus niet alleen aan de voorkant gebeurt, maar ook tijdens en na, en dat proces dus begeleidt. Ja, dus binnen de capaciteit, maar wel met enige begeleiding. En dan was er een vraag over het uitdaagrecht voor partijen met een beheersovereenkomst. Nou, ik vermoed waar de onrust vandaan komt. In theorie zou dat kunnen, dat zoiets gebeurt. Maar natuurlijk wordt er dan wel eerst even gekeken naar de bestaande partijen, en hoe gaan we daarmee om, en daar enige vorm van overleg mee gepleegd.
Want dat is in het kader van participatie wel zo netjes. Veel vragen over de evaluatie van het beleidskader. Ja, die evaluatie moet nog komen. En we hebben ook gezegd dat we dat inderdaad in Q1 en Q2 van '27 gaan doen. Eerlijkheid gebiedt wel te zeggen dat het inderdaad eerder had moeten gebeuren, maar dat gewoon de middelen daarvoor ontoereikend waren om dat te doen. Ik heb wel gemeend om te zeggen: dat doen we dus in Q1 en Q2 van '27, waarbij we dat beleidskader dan ook meenemen. Dan pak ik meteen even de vraag van D66 mee: een toezegging voor de jeugd. En daar kunnen we dan ook inderdaad jeugdparticipatie in onderbrengen, zodat dat een nette plek krijgt, in het beleidskader dus. Dus als u dat als toezegging genoteerd wilt hebben, mag u dat als toezegging noteren. 15 Ja, zijn we dan in close control? Dan heb ik al een hoop vragen afgevangen. Ja, natuurlijk willen we er graag bovenop zitten, want wat ik al zei: het is natuurlijk spannend. Als wij ineens een hoos aan verzoeken in het kader van het uitdaagrecht binnen zien komen, zullen we daarop actief moeten bijsturen. Het is wel zo dat ten aanzien van het uitdaagrecht niet alles openstaat voor het uitdaagrecht. Wettelijke taken die gewoon aan ons toebedeeld zijn: dan kan je uitdagen wat je wilt, maar dat wordt gewoon niet geaccepteerd. Dus dat staat niet open voor het uitdaagrecht.
Dus daarom hebben wij de inschatting gemaakt dat dat dus, nou, volgens mij mee zou kunnen vallen. Mocht die inschatting fout zijn, dan komen we uiteraard terug, omdat we dan bij moeten gaan sturen. Ja, volgens mij heb ik dan in één bevlogen verhaal het gros van de vragen gehad, voorzitter. [1 – 43:46] Voorzitter: Dan kijk ik even de commissie rond of alle vragen zijn beantwoord die er zijn, en ik zie ja-knikken. Dus dank u wel. En dan ga ik kijken: zijn er partijen, fracties, die een tweede termijn willen hebben? Niemand wil een tweede termijn hebben? Ja, D66. Anderen nog? Nee? Ja, oké. D66 en dan Forum voor Democratie. Gaat uw gang. [1 – 44:18] Mevrouw Simoons (D66): Dank u wel, voorzitter. In mijn vorige raadsperiode, in een andere gemeente, heb ik als raadslid mee mogen lopen met een heel groot participatietraject. Dat ging om de herinrichting van de Klinkenbergerplas, die kent u waarschijnlijk allemaal. En ik ben ook gevraagd om mee te doen met de evaluatie van het hele participatietraject. En dat was bijzonder leerzaam. En het meest leerzame van het hele aspect was niet zozeer het enthousiasme van de inwoners, want dat was er. Velen zijn komen opdagen met allerlei prachtige ideeën, zeer betrokken. Maar het lastigste was met name het verwachtingenmanagement. En dat wil ik toch hier expliciet maken.
Als je de vraag aan de inwoners stelt van: kom maar op met je ideeën, dan krijg je ook echt heel, heel, heel veel ideeën. Prachtige ideeën, die werkelijk alle kanten op gaan, voor wat dan ook. En als niet al die ideeën uiteindelijk in het beleidskader terechtkomen, dan is dat heel erg teleurstellend voor heel veel mensen. En ik denk dat we dat ook moeten zien te voorkomen. Dus participeren is met name meedenken. En ik denk: als je dat goed verwoordt in je verwachtingenmanagement naar de inwoners, dan kan het goed gaan. Maar als dat niet goed wordt verwoord en er veel grote, ruime geste wordt gedaan, dan kan het behoorlijk mislopen. En dat is ook gebleken uit de evaluatie: grote teleurstellingen, enzovoort, terwijl het eigenlijk een heel mooi opgezet participatietraject was. Dus dat wilde ik even aan iedereen meegeven. Dank u wel. [1 – 46:12] Voorzitter: Ja, u ook bedankt. U krijgt een interruptie van meneer Derksen (Partij voor Teylingen). De heer Derksen (Partij voor Teylingen): Ja, wat u zegt, dat triggert mij. Ik ken uw ervaring natuurlijk in dit verband. Maar juist door alleen te zeggen: u kunt meedenken, en voor de rest zijn er anderen die erover beslissen.
Is het niet waardevol om dan te denken dat we ook nog de mogelijkheid geven, behalve dat we tegen mensen zeggen: meedenken, dat we ook onszelf een bepaalde verplichting opleggen om een x-percentage van de ingebrachte ideeën toch tot uitvoering te laten brengen? Dat zorgt voor meer tevredenheid bij de deelnemers, zonder dat je zegt dat alles gedaan wordt. Hoe staat u erin om het op die manier aan te pakken? Voorzitter: Mevrouw Simoons (D66). [1 – 47:03] Mevrouw Simoons (D66): Ik vind dat meer iets voor de ambtelijke organisatie om naar uit te werken. Ik denk dat het niet gaat om mijn mening hierover, eerlijk gezegd. En ik ben ervan overtuigd dat 16 de ambtelijke organisatie dat heel goed kan uitwerken. En dat er ook heel veel ervaringen al opgedaan zijn in Nederland, bij allerlei andere gemeentes, allerlei participatietrajecten, waaruit we onze lessen kunnen trekken. Dus we hoeven het in Teylingen absoluut niet opnieuw uit te vinden, ook als het gaat om het uitdaagrecht niet. Daar wil ik het even bij laten. [1 – 47:33] Voorzitter: Oké, dank u wel. Ga ik naar Forum voor Democratie. De heer Severs (FVD): Ja, dank, voorzitter, heel kort. Ik ben blij met de beantwoording. Ik denk dat het heel belangrijk is dat de opinies ook inzichtelijk worden gemaakt. Dus daar hebben we de toetsbaarheid. Ik vertrouw er dan ook op dat we daar als raad ook serieus naar kijken. Dus ja. Dank u wel.
[1 – 47:58] Voorzitter: Oké. En dan wil ik voorzichtig de conclusie trekken dat dit ook als hamerstuk naar de raad kan. Ja, ik zie iedereen knikken. Dank u wel. 10. Raadsvoorstel Verduurzaming 't Onderdak [1 – 48:08] Voorzitter: Gaan we door naar agendapunt 2... 10, sorry. 2, hoe kom ik aan 2? Het raadsvoorstel verduurzaming van het Onderdak. U als gemeenteraad heeft ambities vastgesteld om het gemeentelijk vastgoed planmatig te verduurzamen en de CO2-uitstoot te reduceren, en de onderhouds- en verduurzamingsopgave waar mogelijk te combineren. Vanavond ligt het voorstel om het Onderdak in Sassenheim te verduurzamen, onder andere met isolatie, zonnepanelen en een hybride warmtepomp. Aan u als raad wordt gevraagd hier een budget van 740.000 euro beschikbaar te stellen. Mag ik de wethouder vragen om, misschien wil hij het nog toelichten, verduidelijken? [1 – 48:55] Wethouder Kroeze: Dank, voorzitter. Mooi dat de commissie vanavond spreekt over de toekomst van het Onderdak. Achter dit voorstel over investeringen, isolatie en energiebesparing zit iets veel groters. Het Onderdak is een plek waar mensen samenkomen, waar cultuur en ontmoeting een thuis vinden. En juist zulke plekken willen we behouden voor de toekomst. Voorzitter, heel kort het bredere plaatje.
Met het strategisch portefeuilleplan heeft de raad eerder dit jaar richting gegeven aan de toekomst van ons gemeentelijk vastgoed. Kaders voor: welke gebouwen willen we behouden, welke kunnen we beter misschien herontwikkelen, en ook: van welke nemen we misschien afscheid? Voor de gebouwen die we kunnen behouden, geeft de Routekaart verduurzaming vervolgens richting en de volgorde van verduurzaming. En dat bredere perspectief is belangrijk. En vanavond ligt er een mooie kans om die ambitie concreet te maken bij het Onderdak. Dat kan door noodzakelijk, slim onderhoud te combineren met verduurzaming, zoals het college voorstelt in scenario 3. Zo investeren we in een plek die ook in de toekomst van waarde blijft voor onze samenleving. Ik zie uit naar uw reacties. Dank u wel. [1 – 49:58] Voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij door naar de fracties voor de eerste termijn. Waarbij ik bij dit onderwerp ook al mee wil geven: probeer zoveel mogelijk bij het onderwerp te blijven en niet de wereldproblematiek te bespreken, want dat kunnen we denk ik wel na deze vergadering doen. Dus daar ga ik extra op letten. Forum voor Democratie, mag ik beginnen? [1 – 50:20] Mevrouw Viele (FVD): Voorzitter, dank. Verduurzaming van het Onderdak. Wij vinden persoonlijk scenario 3 financieel onvoldoende onderbouwd.
Het college rekent op bijna 4 ton aan DUMAVA-subsidie, maar de definitieve financiële zekerheid daarover is nog niet duidelijk. Als de subsidie lager uitvalt, wie betaalt dan het verschil, en hoeveel extra risico leggen we daarmee bij de gemeente? Ook al is het geld gereserveerd in het onderhoudsplan, het blijft gemeentelijk geld. Het 17 onderhoudsbudget is geen gratis geld dat we zonder verdere afwegingen kunnen inzetten voor extra maatregelen. Daar komt bij dat de geraamde jaarlijkse besparing op energiekosten ongeveer 20.000 euro bedraagt, tegenover circa 20.000 aan jaarlijkse kapitaallasten. Het college verwacht daarmee dat de investering zichzelf jaarlijks ongeveer in evenwicht houdt, maar dus niet dat er een duidelijke nettobesparing overblijft. Dat is gebaseerd op ramingen, geen zekerheid. Waarom zouden we dan nu extra investeren in warmtepompen, als niet duidelijk is of de huidige verwarmingsinstallatie aan vervanging toe is? We willen eerst duidelijkheid over de subsidiestatus, het maximale financiële risico en de aantoonbare meerwaarde van de extra maatregelen. Zolang die onderbouwing ontbreekt, zijn wij niet overtuigd dat scenario 3 een verantwoorde besteding van gemeentelijk geld is. En ja, voorzitter, we begrijpen dat scenario 3 naar verwachting meer energiebesparing oplevert.
Maar dat betekent niet automatisch dat we nu voor het duurste maatregelenpakket moeten kiezen. Zolang niet duidelijk is of de huidige verwarmingsinstallatie aan vervanging toe is, willen wij weten of die extra investering echt noodzakelijk is. Scenario 1 levert ook energiebesparing op, met een aanzienlijk lagere investering. Wij vinden dat eerst goed onderbouwd moet worden waarom die extra uitgaven nodig zijn, zeker als we het risico lopen dat verdere elektrificatie in de toekomst opnieuw veel geld gaat kosten, gezien de vragen van PRO. Dank u wel, voorzitter. [1 – 52:13] Voorzitter: Oké, u ook bedankt. De VVD is hier eerst. U heeft een vraag? Verhelderende vraag? [1 – 52:20] Mevrouw De Voogd (VVD): Ik had een verhelderende vraag inderdaad, voorzitter. Ik hoorde Forum voor Democratie zeggen: ja, waarom gaan we voor het duurste maatregelenpakket? Maar kan mevrouw Viele (FVD) dat voor mij ophelderen? Want dat gaan we toch helemaal niet, als we naar deze scenario's kijken uit het raadsvoorstel. We gaan toch helemaal niet voor het duurste maatregelenpakket? Dat is de vraag aan Forum. Mevrouw Viele (FVD): Ja, scenario 3 tegenover scenario 1. Wij zijn voor scenario 1. Voorzitter: Oké. PRO, nog een verhelderende vraag. [1 – 52:58] De heer Becker (PRO): Een verhelderende vraag is: aan het eind werd gerefereerd aan de vragen van PRO, en dat dat mogelijk problematisch is.
Kan mevrouw Viele (FVD) toelichten wat het probleem is van de gevolgen van die vragen? Ik snap gewoon niet wat er bedoeld wordt. Voorzitter: Mevrouw Viele (FVD), aan u het woord. [1 – 53:15] Mevrouw Viele (FVD): Niet problematisch. Naar aanleiding van jullie vragen zien we de bui wel hangen, zeg maar, dat we over een aantal jaar dus weer een plan op tafel krijgen om alles volledig elektrisch te doen. Dus waarom dan nu zo'n grote investering, terwijl je met een kleinere investering eigenlijk ook door kan en ook een besparing hebt? In plaats van nu zoveel geld uit te geven en over een aantal jaar, volgens de verwachting, dan weer een plan op tafel te krijgen van nog zoveel ton. [1 – 53:45] Voorzitter: Oké, dank u wel. Ja, dan gaan we door naar de Partij voor Teylingen. [1 – 53:51] De heer Maasdijk (Partij voor Teylingen): Dank, voorzitter. De Partij voor Teylingen begrijpt de logica van dit voorstel. Het dak lekt, het moet worden vervangen, en de wettelijke plicht voor een 18 gebouwautomatiseringssysteem geldt sinds dit jaar. Dat combineren met verduurzaming en daarbij bijna 4 ton subsidie benutten, is verstandig. Werk met werk maken, daar is de Partij voor Teylingen voor. Maar laten we eerlijk zijn over de rekening. Dit is geen project van 740.000 euro, en ook niet van 300.700 euro.
Het is een project van 1,48 miljoen euro aan publiek geld: onderhoudsbudget, rijkssubsidie en een bijdrage van de SEBO, de beheerstichting. Wij stemmen formeel over de helft, over die 740.000 euro, maar de rekening blijft even groot. En dit is pas de eerste van drie gebouwen. Het college zelf noemt het voorstel budgetneutraal: 20.000 euro lasten tegenover 20.000 euro besparing. In de begrotingswijziging zien wij alleen afschrijving en geen rente. De besparing is daarnaast tot op de euro gelijkgesteld aan de afschrijving. Dat oogt als een sluitpost, niet als een berekening. Daarom onder andere drie vragen aan het college. Waar zijn de rentelasten? Hoe is de besparing van 20.000 euro berekend, met welk verbruik voor en na invoering, en met welke energieprijzen? En wie draagt het verschil als de besparing tegenvalt: de gemeente of de SEBO? Voorzitter, het college zelf stelt dat subsidie niet doorslaggevend mag zijn. De subsidie Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed van bijna 400.000 euro wordt pas na oplevering definitief vastgesteld en kan lager uitvallen. De routekaart van het college stelt dat een project ook zonder subsidie levensvatbaar moet zijn. Zonder subsidie is de netto-investering 700.000 euro meer, ruim 46.000 euro afschrijving per jaar, tegenover 20.000 euro besparing. Doorstaat dit project de eigen toets van het college, vragen wij.
En wat betekent het als er 25% minder subsidie binnenkomt, en wat betekent dat dan voor de gemeentelijke begroting? Voorzitter, de ambitie van de gemeente Teylingen is aardgasvrij vastgoed in 2030. Wij plaatsen in 2027 een hybride installatie in het Onderdak, die gas blijft gebruiken. Dat blijkt ook uit de vragen. Dus blijkt ook dat de voorlopige netcongestie dit dus niet aankan. Het college schrijft zelf dat dit gebouw nooit energieneutraal wordt. Voor het Onderdak halen we aardgasvrij in 2030 dus niet. Erkent het college dat? En is het college al bekend met vervolginvesteringen die moeten komen, en wanneer, om het eventueel toch van het gas te halen? Voorzitter, maar nu komt voor de Partij voor Teylingen de grootste zorg. Uit de technische vragen blijkt dat er geen langetermijnvisie met betrekking tot verduurzaming op onze gebouwen zit. De gebouwen voor de eerste fase zijn gekozen voordat de benodigde gegevens er waren, en er is geen reserve opgebouwd. Dit is geen beleid, dit is een boodschappenlijstje. Elke keer een losse bon, en niemand weet wat het totaal aan de kassa wordt. Vandaag het Onderdak, straks het gemeentekantoor, daarna de Tulp. En elke bon heet budgetneutraal. Maar aan de kassa moeten we aan het eind naar schatting 48 miljoen euro afrekenen, en niemand weet precies hoe we dat gaan betalen. Dit is geen beleid, het is een blanco cheque.
Wij vragen het college daarom om vóór het volgende verduurzamingsvoorstel een integraal meerjarenperspectief te presenteren. Daarin staat, wat de Partij voor Teylingen betreft, welke gebouwen we houden, wat de totale opgave kost, in welke volgorde we die aanpakken en hoe we dat totaal financieren. Voorzitter, de Partij voor Teylingen wil eerst kennisnemen van de totale verduurzamingsinvesteringen en dan pas verder kijken. Kortom: geen separate boodschappenlijstjes en geen losse bonnen. Kunnen we hiervoor een toezegging van het college krijgen? Dank u wel. [1 – 58:40] Voorzitter: U ook bedankt. Gaan we door naar Teylingen Met Elkaar. 19 [1 – 58:46] Mevrouw De Vries (Teylingen Met Elkaar): Dank, voorzitter, en dank ook voor de vragen die Partij voor Teylingen stelt. Zeer interessante vragen. Die zijn ook voor ons belangrijk, om te horen wat daarop het antwoord is. Want inderdaad, die langetermijnvisie is natuurlijk wel belangrijk om te hebben. En over die subsidie: hoe groot is de kans dat die subsidie doorgaat? Is daar iets over te zeggen? Verder vinden we het natuurlijk belangrijk dat duurzaamheid en verduurzaming doorgaat. Dus wij neigen hier wel naar om voor te stemmen, maar ik wil graag eerst de antwoorden horen van het college. [1 – 59:22] Voorzitter: Dank u wel. Gaan we door naar Trilokaal. De heer Van der Wal (Trilokaal): Ja, dank u wel, voorzitter.