Plan van Aanpak Lokale Energiestrategie en TVW DEF1 incl opmaak.docx - Plan van Aanpak Lokale En.pdf

Plan van Aanpak Lokale Energiestrategie & Transitievisie Warmte Datum: 14 november 2019

Inhoud 1. Inleiding ........................................................................................2 1.1 Leeswijzer ....................................................................................2 2. Achtergrond....................................................................................3 2.1 Warmtevraag ................................................................................3 3. De Regionale Energiestrategie (RES) ..........................................................4 4. De Lokale Energiestrategie (LES) ..............................................................5 5. De transitievisie warmte (TVW) ...............................................................5 6.

Route naar een LES en TVW ...................................................................6 6.1 Wat hebben we nog nodig en wat moeten we nog doen ..................................6 6.2 Stappenplan..................................................................................6 6.3 Doorkijk ......................................................................................7 6.4 Planning ......................................................................................8 6.5 Financiën .....................................................................................8 Bijlage 1: Uitgewerkte planning ...................................................................9 Bijlage 2: Uitleg transitievisie warmte en uitvoeringsplan ......................................10 Bijlage 3: Communicatie en Participatie.........................................................11

1

1. Inleiding In het concept Klimaatakkoord zijn verschillende afspraken opgenomen die gevolgen hebben voor de gemeente. Eén daarvan is de afspraak dat gemeenten uiterlijk in 2021 een transitievisie warmte moeten opleveren. Daarnaast ligt er een opgave om een Regionale Energiestrategie (RES) op te stellen en deze op te nemen in het gemeentelijke beleid, de Lokale Energiestrategie (LES). Lokale Energiestrategie (LES) De LES is een lokale vertaling van de RES. In de LES zijn de volgende onderdelen opgenomen: 1. Duurzame warmte 2. Duurzame opwek op dak 3. Grondgebonden duurzame opwek 4. Energiebesparing 5. Duurzame mobiliteit 6. Benodigde infrastructuur (bijv. kabels, leidingen en netten) Het warmtedeel wordt ingevuld met de transitievisie warmte. Wij beraden ons nog op de precieze uitwerking.

2

2

Transitievisie Warmte (TVW) In de transitievisie warmte legt de gemeente het tijdspad vast waarop wijken van het aardgas af gaan. Voor de wijken waarvan de transitie in of voor 2030 gepland is, is ook aangegeven hoe de potentiele alternatieve energie infrastructuren eruit gaan zien. De definitieve energie infrastructuur wordt vastgelegd in een uitvoeringsplan op wijkniveau. Meer uitleg over deze twee instrumenten vindt u in bijlage 2 van dit plan van aanpak. Om gemeenten te helpen bij het opstellen van de TVW, komt er vanuit het Rijk een Leidraad beschikbaar. De Leidraad bevat ten eerste een technisch-economische analyse, gemaakt door het Planbureau voor de leefomgeving (PBL) voor alle gemeenten in Nederland. Door middel van deze startanalyse krijgen we per wijk inzicht in zowel de maatschappelijke kosten als in de kosten voor de eindgebruikers voor verschillende duurzame warmte-opties. Ten tweede bevat de Leidraad een handreiking die gemeenten en modelmakers ondersteunt bij de aanvulling van de analyse en het gebruik van lokale data. Medio oktober 2019 publiceerde het PBL de eerste versie van de Leidraad. In maart 2020 volgt de definitieve Leidraad. Uitwerking in een plan van aanpak Doordat er nu een concept Klimaatakkoord ligt, is het duidelijk wat er in de transitievisie warmte, de RES en de LES moet staan.

De verwachting is dat het Klimaatakkoord eind dit jaar definitief wordt. Samen met het feit dat de Leidraad eraan komt, is nu het moment gekomen om door te pakken. Hoe dit er op hoofdlijnen uitziet, leest u in dit plan van aanpak.

1.1 Leeswijzer Het voorliggende plan van aanpak informeert de lezer over de opgave die voor Teylingen ligt. Daarnaast laat het zien welk proces wij doorlopen om te komen tot een Lokale Energiestrategie en een transitievisie warmte.

2. Achtergrond Voordat we vooruit kunnen kijken, is het belangrijk om te weten waar we nu staan en welke ambities er zijn. Dit vindt u terug in dit hoofdstuk.

2.1 Ambities Er zijn verschillende ambities gesteld op landelijk, provinciaal, regionaal en gemeentelijk niveau. De gemeente Teylingen wil in 2030 een energieneutrale organisatie zijn. Dit is vastgelegd in het raadsprogramma 2018-2022. Daarnaast heeft zij zicht aangesloten bij het regionale Energieakkoord Holland Rijnland. Hierin is vastgelegd dat het regionale doel is om in 2050 een aardgasvrije en energieneutrale regio te zijn. De ambitie van de provincie is dat de energievoorziening van de gebouwde omgeving in 2035 CO2-neutraal is. In het Klimaatakkoord is tot slot opgenomen dat Nederland in 2050 klimaatneutraal zou moeten zijn.

2.2 Warmtevraag

De totale warmtevraag in Teylingen bedraagt 840 TJ per jaar. Teylingen heeft 21.800 woningen, die geen van allen zijn aangesloten op een duurzaam warmtenet. Al deze woningen moeten overschakelen naar een andere warmtebron dan aardgas. Voor utiliteit gaat het om 481.000 m². Dit betekent dat als de gemeente in 2050 energieneutraal wil zijn, er vanaf 2022 tot 2050 jaarlijks 779 woningen en 17.179 m² utiliteit moeten overschakelen op een duurzame warmtevoorziening. Het merendeel van deze woningen en utiliteitsgebouwen moeten daarnaast ook significante isolerende maatregelen treffen. De meerderheid van deze woningen is particulier bezit en zullen dus elk individueel bewogen moeten worden tot het nemen van de benodigde maatregelen. Dit is een enorme opgave. Op dit moment heeft de gemeente (nog) niet de instrumenten om op deze schaal woningen om te zetten. Ook is er geen gemeentelijke doorzettingsmacht voor bijvoorbeeld het aansluiten van inwoners op een warmtenet. En kan de gemeente inwoners en bedrijven niet verplichten hun daken vol te leggen met zonnepanelen of isolerende maatregelen te treffen.

2050 energieneutraal en aardgasvrij betekent: Jaarlijks

779 woningen

en

17.179 m² utiliteit

Van het aardgas af

3

3. De Regionale Energiestrategie (RES) Iedere regio moet uiterlijk in juni 2021 een RES opgesteld hebben. Teylingen werkt samen met het Hoogheemraadschap en de regiogemeenten van Holland Rijnland aan een RES. Dit doen we in twee fases. We maken eerst een concept RES en daarna een definitieve RES (de RES 1.0). De concept RES bieden wij in juni 2020 aan, aan het Rijk. Voordat wij dit kunnen doen, hebben wij eerst de goedkeuring nodig van alle gemeentebesturen en het bestuur van het Hoogheemraadschap Rijnland (HHR). Wij verwachten de concept RES in maart 2020 op te leveren. De RES 1.0 leveren wij op in maart 2021. Voor de RES 1.0 is niet alleen de goedkeuring van de gemeenten en het HHR nodig, maar ook goedkeuring van de provincie. De overall planning is weergegeven in afbeelding 1 (p.5). De onderdelen van de RES De RES bevat in ieder geval de volgende bouwstenen: - Een bod aan het Rijk hoeveel de regio in 2030 opwekt aan duurzame energie - Locaties waarop deze energie opgewekt wordt; - Een Regionale Structuur Warmte

4

4

Als regio kunnen we ervoor kiezen om nog een aantal andere elementen op te nemen, zoals energiebesparing, duurzame mobiliteit en landbouw. In de RES-regio Holland Rijnland is ervoor gekozen om in ieder geval energiebesparing, zon op daken en duurzame mobiliteit ook mee te nemen in de RES. Op deze manier sluit de RES aan bij het eerder vastgestelde Energieakkoord van Holland Rijnland. Met de Regionale Structuur Warmte (RSW) geeft de regio inzicht in de (ruimtelijke) beschikbaarheid van duurzame warmtebronnen, de totale warmtevraag en de bestaande en geplande infrastructuur voor warmte. Daarnaast worden er afspraken gemaakt over een afwegingskader voor de verdeling van warmte. De RSW vormt mede input voor de Transitievisie Warmte en bijbehorende wijkplannen die iedere gemeente uiterlijk 2021 opstelt. Het proces In afbeelding 1 (p.5) is te zien hoe het proces om te komen tot een RES eruitziet. Het proces bestaat uit een regionaal deel en een lokaal deel. In het regionale deel worden de cijfers op orde gebracht en wordt er een eerste aanzet gemaakt voor: - De RSW - Het regionale bod inclusief een grove zoekrichting en inpassingsvoorwaarden. Het is vervolgens aan de gemeente om in het lokale deel in gesprek te gaan met haar inwoners en bedrijven over het regionale deel en om vorm te geven aan concrete opweklocaties.

Het warmtedeel vult de gemeente in feite al in met de transitievisie warmte. Borging in gemeentelijk beleid Als de RES klaar is, moet de gemeente deze borgen in haar beleid. Dit doen we door de LES (de lokale vertaling van de RES) te verankeren de omgevingsvisie en omgevingsplannen.

Afbeelding 1: Planning Regionale Energiestrategie

4. De Lokale Energiestrategie (LES) Zoals eerder aangegeven, is de LES een lokale vertaling van de RES. Daarom nemen wij in de LES de volgende onderdelen op: 1. Duurzame warmte 2. Duurzame opwek op dak 3. Grondgebonden duurzame opwek 4. Energiebesparing 5. Duurzame mobiliteit 6. Benodigde infrastructuur (bijv. kabels, leidingen en netten) Het warmtedeel bestaat in feite uit de transitievisie warmte. De precieze vormgeving werken wij nog uit. Het voordeel van het toewerken naar een LES, is dat we als gemeente in één keer met onze inwoners en bedrijven in gesprek kunnen gaan over de gehele energietransitie.

5. De transitievisie warmte (TVW) De transitievisie warmte legt ten eerste het tijdspad vast waarop wijken van het aardgas gaan. Ten tweede moet er voor de wijken waarvan de transitie vóór 2030 gepland is, ook de potentiële alternatieve energie infrastructuren vastgelegd worden. Uiterlijk 2021 moet elke gemeente een TVW vastgesteld hebben voor de gehele gemeente. De TVW alleen gaat over het energiegebruik ten behoeve van warmte (verwarming, warmtapwater en koken) in de gebouwde omgeving. De gebouwde omgeving bestaat uit alle woningen en utiliteitsgebouwen (kantoren, ziekenhuizen, scholen, winkels, etc.). Industrie valt buiten de scope van de transitievisie warmte. De transitievisie warmte focust zich op de benodigde infrastructuur en technieken in buurten om de gebouwde omgeving van het aardgas te halen. Daarmee vormt de TVW de basis voor de bijbehorende uitvoeringsplannen op wijkniveau. De uitvoeringsplannen beschrijven het definitieve tijdspad en de definitieve techniek(en) voor een wijk. Meer informatie over de TVW vindt u in bijlage 2.

5

6. Route naar een LES en TVW Dit hoofdstuk gaat in op de vragen: wat is er nog nodig om een Lokale Energiestrategie en een transitievisie warmte te maken, hoe gaan we deze maken (stappenplan), hoe ziet dit er in de tijd uit (planning) en hoe zit het financieel?

6.1 Wat hebben we nog nodig en wat moeten we nog doen Om een Lokale Energiestrategie op te kunnen leveren, moet er nog het volgende gebeuren: • In kaart brengen van mogelijke opweklocaties, in lijn met de uitgangspunten geformuleerd in de RES; • In gesprek met inwoners en bedrijven; • Vaststelling van de RES. • Vertaling van de RES thema’s duurzame mobiliteit, zon op daken en energiebesparing naar lokaal niveau.

6

Om een transitievisie warmte op te kunnen leveren, moet er nog het volgende gebeuren:  Verzamelen, vergelijken en analyseren van beschikbare data;  Vastleggen van uitgangspunten voor de warmtetransitie;  Kiezen van criteria voor de prioritering van buurten;  De daadwerkelijke prioritering van buurten inclusief tijdspad;  Benoemen van voorkeurstrategieën;  In gesprek met professionele stakeholders en inwoners;  Ontsluiting van data binnen de werkorganisatie en naar buiten. 6

6.2 Stappenplan Belangrijk om te vermelden, is dat de stappen niet volordelijk zijn, maar veelal door elkaar heen/ gelijktijdig doorlopen worden. Het stappenplan bestaat uit een deel dat samen met Lisse en Hillegom opgepakt wordt en een deel dat specifiek voor Teylingen is. Samenvattend: het proces is in HLT-verband ingestoken en vormgegeven, de inhoud en de uitkomsten daarvan zijn alleen op Teylingen gericht. Stap 1: Plan van aanpak Het plan van aanpak laat zien welke stappen er gezet moeten worden om te komen tot een een Lokale Energiestrategie en transitievisie warmte. De lessons learned uit het regionale traject voor de transitievisie warmte in 2018 vormen de basis voor de transitievisie warmte. Stap 2: Compleet maken van gegevens Er zijn al veel gegevens beschikbaar. Er missen echter ook nog een aantal basisgegevens. Het streven is om de gegevens uiterlijk eind 2020 voor zover mogelijk compleet te hebben. Dit zijn specifieke gegevens voor Teylingen. Waar mogelijk gaan we de samenwerking aan met andere gemeenten of overheidsorganen om deze compleet te maken. Dit aangezien hiermee potentieel schaalvoordeel gehaald kan worden.

Het gaat om de volgende gegevens:  Nader inzicht in de geothermie potentie  Nader inzicht in de potentie van de Kagerplassen  Mogelijkheden van biomassa (knip- en snoeiafval)  Beschikbaarheid restwarmtebronnen  Nader inzicht in congestie op het elektriciteitsnetwerk  Een overzicht van sociaaleconomische aspecten binnen de buurten;  Een gecombineerd overzicht van de data van Liander en onze eigen gegevens over ingrepen in de openbare ruimte;

Stap 3: Oprichten projectteam Voor zowel Teylingen als Lisse en Hillegom werken we met een projectteam en een tweede schil met medewerkers die uitgenodigd worden op basis van hun expertise. Stap 4: Starten aanbestedingstraject: Selectie van een of meerdere bureaus Om het proces goed te laten verlopen, werken we samen met een externe partij. De externe partij voert het communicatie en participatietraject uit en verwerkt de uitkomsten hiervan in een concept Lokale Energiestrategie en een transitievisie warmte. De inhoud dragen wij aan vanuit het projectteam en de betrokken bestuurder(s). De opdracht is: ‘Het opstellen van een gedragen Lokale Energiestrategie en transitievisie warmte voor de gemeente Teylingen samen met de belangrijkste interne en externe stakeholders en bewoners, die wordt vastgesteld door het College en de Raad eind 2021’. Uitgesplitst bevat de opdracht minimaal de volgende elementen: 1. Het opleveren van een concept LES en TVW in Teylingen format, met daarin:  Participatie en communicatieplan i.s.m. de gemeente ten behoeve van: - Stakeholdersanalyse - Participatie en communicatie traject inwoners en bedrijven.

o Uitgangspunten (voor de eerste aanzet, zie bijlage 3) - Overleg met professionele stakeholders, zowel voor opweklocaties als warmteoplossingen  Concept Transitievisie warmte conform de landelijke vereisten uit het Klimaatakkoord en Handreiking voor lokale analyse:  Een vertaling van de RES Holland Rijnland in een Lokale Energiestrategie. 2.

Presentatie van (tussen) resultaten aan het College van B&W en de Raadscommissie Ruimte en/of DEB.

Stap 5: Uitvoering opdracht door extern bureau Stap 6: Bestuurlijke vaststelling van Lokale Energiestrategie inclusief transitievisie warmte Vaststelling in het college van B&W, de raadscommissie en de raad.

6.3 Doorkijk Stap 7: Borging in gemeentelijke omgevingsvisie, programma en omgevingsplannen (2022) Het Rijk heeft besloten dat de transitievisie warmte een plek moet krijgen in de instrumenten van de omgevingswet. Dit geldt ook voor de Regionale Energiestrategie. Dit kan als volgt: In de omgevingsvisie nemen we de beleidskeuzes op. Denk hierbij aan de gewenste energievoorziening, de beleidsdoelstellingen van de gemeente, en de relatie (welk belang prevaleert?) van deze opgave in relatie met andere opgaven in de openbare ruimte. In het omgevingsplan maken we ruimtelijke reserveringen voor de nieuwe energieinfrastructuur. Denk aan ruimte in de ondergrond reserveren voor een warmteleiding, het meenemen van de ruimtelijke impact van extra elektriciteitshuisjes bij netverzwaring, et

7

cetera. De exacte inpassing moet door de werkorganisatie nog nader onderzoeken en vormgeven. Stap 8: Optioneel: opstellen uitvoeringsplan warmte voor aangewezen buurten (2022- n.t.b.) Stap 9: Borging transitievisie warmte in de RES 2.0 (2022) Stap 10: Actualisatie Transitievisie Warmte (2025-2026)

6.4 Planning De grove planning ziet er als volgt uit:

Figuur 1: Planning Transitievisie Warmte en Lokale Energiestrategie

8

*Bij de fase úitvoering’ gaat het om de uitvoering van het plan van aanpak en nog niet over de uitvoering van de LES. 8

In bijlage 1 vindt u de uitgewerkte planning.

6.5 Financiën De verwachting is dat het ±€50.000 kost om een transitievisie warmte op te stellen. Aangezien dit traject gecombineerd is met het opstellen van een Lokale Energiestrategie, verwachten wij een uitloop naar maximaal €100.000. Deze kosten komen ten laste van het uitvoeringsbudget duurzaamheid. Het is op het moment van schrijven nog niet bekend of de gemeente een extra uitkering in het gemeentefonds ontvangt, ten behoeve van het opstellen van de transitievisie warmte. Wel heeft de regio 1,2 miljoen ontvangen voor het RES-traject. Het is echter nog niet duidelijk hoe dit precies ingezet gaat worden. Bovenstaand bedrag betreft een proces/ uitvoeringsbudget. De ureninzet wordt geleverd vanuit de werkorganisatie.

Bijlage 1: Uitgewerkte planning Wanneer

Actie

2019 Voorbereiding Oktober

Plan van Aanpak gereed

15 Oktober

Versie 0.8 Leidraad beschikbaar

Oktober- December

Opstellen uitvraag

2020 Aanbesteding Januari

Start aanbestedingstraject opdracht extern bureau

Februari/ Maart

Gunning opdracht extern bureau

Uitvoering Maart

Definitieve landelijke Leidraad beschikbaar

Maart

Start opdracht extern bureau

Mei/ Juni

Raadsinformatiesessie Energie & Warmte

Mei/Juni

Besluitvorming concept Regionale Energiestrategie (RES)

September tot en met december

Stakeholdersessie(s) en inwonersessie(s) Energie & Warmte

2021 Concept Januari- februari

Opiniërende sessie Energie & Warmte

Maart- Juni

Besluitvorming RES 1.0

Begin Mei

Oplevering concept Lokale Energiestrategie (LES)

Juni

Terugkoppelingssessie inwoners Energie & Warmte

Besluitvorming Begin Juli

Presentatie resultaten aan college

September

Oplevering definitieve LES

Oktober tot en met December

Besluitvorming LES

2022 Januari Figuur 2: Uitwerking planning

Borging in de Omgevingsvisie en Omgevingsplan

9

Bijlage 2: Uitleg transitievisie warmte en uitvoeringsplan De gemeente heeft verschillende verantwoordelijkheden en instrumenten in het kader van de warmtetransitie, namelijk de transitievisie warmte en een warmteplan. Uiteraard moeten de transitievisie warmte en de uitvoeringsplannen ook daadwerkelijk uitgevoerd worden. De gemeentelijke opgave in het kader van de warmtetransitie bestaat samenvattend dus uit de volgende onderdelen: 1. Beleid a. Transitievisie warmte/ warmtevisie b. Uitvoeringsplan op wijk of buurtniveau (warmteplan) 2. Uitvoering

Warmtevisie/ transitievisie warmte In de warmtevisie, ook wel aangeduid als de transitievisie warmte, legt de gemeenteraad het tijdspad vast waarop buurten van het aardgas gaan. Voor de buurten waarvan de transitie in of vóór 2030 gepland is, zijn ook de potentiele alternatieve energie infrastructuren bekend. Uiterlijk 2021 moet elke gemeente een transitievisie warmte vastgesteld hebben voor de gehele gemeente. De transitievisie warmte moet minimaal eens in de 5 jaar geactualiseerd worden. Hiermee is het mogelijk de voortgang te volgen en tijdig bij te sturen als blijkt dat het einddoel of de tussendoelen buiten beeld raken.

10

10

De transitievisie warmte legt ten eerste het tijdspad vast waarop wijken van het aardgas gaan. Ten tweede moet er voor de wijken waarvan de transitie vóór 2030 gepland is, ook de potentiële alternatieve energie infrastructuren vastgelegd worden. Voorlopige uitgangspunten transitievisie warmte 1. De transitievisie warmte gaat over het energiegebruik ten behoeve van warmte (verwarming, warm-tapwater en koken) in de gebouwde omgeving. De gebouwde omgeving bestaat uit alle woningen en utiliteitsgebouwen (kantoren, ziekenhuizen, scholen, winkels, etc.). Industrie valt buiten de scope van de transitievisie warmte. 2. De transitievisie warmte focust zich op de benodigde infrastructuur en technieken in buurten om de gebouwde omgeving van het aardgas te halen. 3. De transitievisie warmte is de basis voor de uitvoeringsplannen op wijkniveau, die het kader gaan bieden op welke wijze de transitie van aardgas naar andere warmtebronnen zal worden opgepakt. Het kan zijn dat in de toekomst nieuwe inzichten of technieken beschikbaar komen die verandering zullen aanbrengen in deze inschatting. Om deze reden wordt de transitievisie warmte minimaal elke vijf jaar herijkt.

Warmteplan: Een uitvoeringsplan op wijk of buurtniveau Waar in de transitievisie warmte de mogelijke alternatieven in beeld gebracht zijn, besluit de gemeenteraad in het uitvoeringsplan op wijk of buurtniveau over de definitieve alternatieve energie infrastructuur van een wijk. Dit gebeurt uiterlijk 8 tot 10 jaar voordat het aardgas daadwerkelijk afgesloten wordt. Dit biedt het kader waarbinnen gebouweigenaren, netbeheerders, warmtebedrijven, gemeente en andere partijen investeringsbeslissingen nemen. Denk hierbij aan hoeveel en wanneer er moet worden geïsoleerd en of het elektriciteitsnet moet worden verzwaard.

Bijlage 3: Communicatie en Participatie Het gaat hierbij om communicatie en participatie van inwoners, bedrijven en formele stakeholders. Hieraan zijn de in deze paragraaf beschreven voorwaarden verbonden. Het communicatie en participatietraject voor bestuurders staat beschreven in bijlage 1.

Participatie Formele stakeholders Voor formele stakeholders is het belangrijk om te weten hoe de toekomstige warmtevoorziening in onze gemeenten er op hoofdlijnen uit komt te zien in de toekomst. Daarom gaat de gemeente het gesprek aan met de netbeheerder, woningbouwcorporaties, het Hoogheemraadschap en projectontwikkelaars op basis van de bekende data.

Inwoners Een goed ingericht participatieproces draagt bij aan kwalitatief betere besluitvorming en kan daarmee ook helpen om de acceptatie van de maatregelen te vergroten. Daarom volgen we de participatieregels zoals deze zijn vastgelegd in de Omgevingswet: -

-

We geven in een kennisgeving aan hoe het participatietraject eruit komt te zien; We motiveren hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen zijn betrokken bij de voorbereiding en wat de resultaten daarvan zijn; Als iemand zich dan nog niet voldoende gehoord voelt, dan is er voor iedereen de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen.

Inwoners worden betrokken via twee sporen: 1. Participatietraject LES, bestaande uit twee sporen. 2. Participatietraject Omgevingsvisie: inzet op algemene vragen Participatietraject Lokale Energiestrategie 1. Een algemeen deel (informeren) • Gemeente brede campagne Energie & Warmte over waarom, hoe, wat; aansluiten op landelijke campagne • Een aantal algemene bijeenkomsten waar inwoners en bedrijven informatie kunnen halen en waar zij mee kunnen praten over concrete opweklocaties. 2. Een wijkspecifiek deel (consulteren/ meebeslissen) • Bij de wijken die kansrijk lijken om uiterlijk in 2030 van het aardgas af te halen, wijkbijeenkomsten: wat willen de bewoners? • Optioneel: wijkbijeenkomsten energieopwekking en besparing

Participatietraject Omgevingsvisie Binnen het Omgevingsparticipatietraject zetten wij in op algemene vragen. De opgave staat niet ter discussie.

11

Het gaat dan om vragen zoals: • • • •

Welke opwektechniek heeft uw voorkeur en waarom Welke opwektechniek heeft uw voorkeur niet en waarom Denkt u al aan concrete opweklocaties? Energiebesparingsopgave: wat heeft u nodig, wat verwacht u van ons

Communicatie Bij communicatie maken wij onderscheid tussen drie tijdstippen, namelijk: aan de voorkant, tijdens het proces en na de vaststelling. Het gaat hierbij om de communicatie richting inwoners, bedrijven en formele stakeholders.

Aan de voorkant Voor gebouweigenaren en bewoners in een desbetreffende wijk moet het helder zijn waarom de overstap op alternatieven voor gas nodig is en waarom duurzame energieopwekking nodig is. Communicatie zal grofweg plaats vinden via twee sporen: enerzijds een landelijke kernboodschap via bestaande communicatiekanalen en -campagne(s) en anderzijds communicatie op wijk/ buurt niveau. De landelijke kernboodschap voorziet in communicatiematerialen die op regionaal of lokaal niveau ingezet kunnen worden zodat er herkenbaarheid en consistentie ontstaat. Deze communicatiematerialen zijn gemakkelijk aan te passen zodat ze aansluiten op de communicatiebehoefte op lokaal niveau.

12

Tijdens het proces 12

Nog nader in te vullen.

Na vaststelling De visie zal breed bekend gemaakt worden, onder andere via de website van de betrokken gemeenten. Inwoners zullen willen weten waarom de desbetreffende wijk op het desbetreffende moment aan de beurt is om de overstap te maken en waarom op een bepaalde locatie duurzame energieopwekking gepland is. Hierover informeren wij de wijkbewoners via onze eigen mediakanalen (facebook, twitter, gemeentewebsite) en eventueel via een wijkbijeenkomst.

Uitgangspunten visie De uiteindelijke visie dient goed leesbaar te zijn en in heldere, begrijpelijke taal opgeschreven. Nadruk daarbij zal liggen op begrijpelijke kaarten, voorzien van een toelichting. De verschillende mogelijkheden die er zijn om aardgasvrij te worden moeten duidelijk beschreven worden.

13