CConstaterende datTeylingen
Koppel je AI →
Document · PDF

OUD 2. Teylingen Programmabegroting_Begroting 2027-2030.pdf

Gemeenteraad 5 november 2026, gemeente TeylingenBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting Teylingen 2027 - 203070.350 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 7 van 9

Echter ook niet per definitie een passief grondbeleid. Er is gekozen voor situationeel grondbeleid. Situationeel grondbeleid is flexibel grondbeleid. Dat houdt in dat het college per opgave of locatie kan afwegen welke vorm van grondbeleid (meer of minder actief) dient te worden ingezet om het maatschappelijke doel te bereiken . Ontwikkelingen De gemeente heeft een groot aantal ambities vervat in de Structuurvisie Teylingen 2030 die wordt opgevolgd door de nog vast te stellen Omgevingsvisie. De (beschreven) ambities geven richting aan het omgevingsbeleid dat de komende jaren gevoerd moet worden, en zijn/worden verder uitgewerkt in diverse uitvoeringsprogramma's. In de nabije toekomst zijn er in Teylingen (en de regio) majeure opgaven op het gebied van woningbouw, energietransitie, klimaatadaptatie, economie en mobiliteit. Grondbeleid is in financieel-economische zin dienstbaar aan het realiseren van doelstellingen op deze terreinen. De uitvoering van het grondbeleid, via de inzet van instrumenten van grondbeleid, wordt daar mede door bepaald. Visie op grondbeleid Teylingen voert een situationeel grondbeleid. De ruimtelijke opgaven vragen om een grondbeleid met mogelijkheden om sturing te geven en de regie te nemen door bijvoorbeeld zelf actief gronden te verwerven. Bij de te volgen strategie staan per project de maatschappelijke doelen en ruimtelijke ambities centraal.

Dat betekent dat de keuze voor een meer actieve rol of een faciliterende benadering, per project of locatie is af te wegen. Daar waar door de gemeente gewenste ontwikkelingen niet door de markt worden opgepakt, ligt een actievere overheidsopstelling meer voor de hand en komt de regie bij de gemeente te liggen. In een dergelijk geval wordt een grondexploitatie gevoerd. UITGANGSPUNTEN EN KADERS (de belangrijkste) • Besluit Begroting Verantwoording / Renteomslag • Vennootschapsbelasting • Notitie Grondbeleid • Nota grondbeleid • Financiële positie in relatie tot reserves en voorzieningen • Grondbeleid en risico’s Besluit Begroting Verantwoording / Renteomslag Vanwege fiscale regelgeving en het BBV zijn de complexen Bloementuin, Nieuw Boekhorst en Langeveld ingebracht in de categorie "Bouwgrond in exploitatie" (Bie). 169 Vennootschapsbelasting (VPB) Sinds 1 januari 2016 geldt voor gemeenten de VPB-plicht, indien handelingen beschouwd worden als ondernemersactiviteit. De winst die wordt gemaakt met het uitvoeren van (actief) grondbeleid (bouwgrond in exploitatie) is in beginsel belastbaar voor VPB. Jaarlijks dient herbeoordeling plaats te vinden. De projecten vallend onder 'Bouwgrond in exploitatie' worden sinds 2017 in de VPB- aangifte betrokken. Tot op heden is er geen sprake van verschuldigde vennootschapsbelasting.

Nota grondbeleid Het beleidsuitgangspunt van de nota is dat het volledige arsenaal van grondbeleidsinstrumenten wordt ingezet. Bij voorkeur wordt gebruik gemaakt van privaatrechtelijke instrumenten, indien nodig kunnen ook de publiekrechtelijke instrumenten word en ingezet (voorkeursrecht, onteigening, kostenverhaal via omgevingsplan). Grondaankopen worden aangegaan onder het voorbehoud van toestemming door college en raad en worden via de reguliere weg op grond van het budgetrecht ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. De raad heeft de beleidsuitgangspunten en kaders bij het behandelen van de nota Grondbeleid vastgesteld. In deze nota wordt onder meer aandacht besteed aan de in de verordening artikel 212 Gemeentewet (GW) opgenomen onderdelen genoemd in artikel 23, lid 2: • de strategische visie van het toekomstig grondbeleid van de gemeente; • de wijze van autorisatie van grondexploitatiebudgetten en de jaarlijkse actualisatie daarvan; • uitgangspunten voor de looptijd en grootte van de grondexploitatie in verhouding tot het bestemmingsplan; • gedragsregels over de vervaardigingskosten van niet in exploitatie genomen gronden en de hoogte van de in acht ter nemen marktwaarde; • een uitwerking van de afweging tussen voorzichtigheid en realisatiebeginsel met betrekking tot het tussentijds winst nemen. In 2022 is de nieuwe nota Grondbeleid door de Raad vastgesteld.

Financiële positie in relatie tot reserves en voorzieningen De eventuele baten, maar vooral de financiële risico’s van het grondbeleid, zijn van belang voor de financiële positie van de gemeente. Bij een geprognosticeerd negatief resultaat van het grondexploitatiegebied wordt dit verwerkt in een verliesvoorziening. Grondbeleid en risico’s Ruimtelijke projecten zoals grondexploitaties en infrastructurele werken zijn altijd omgeven met risico’s. Risico’s van operationele aard, strategische risico’s maar zeker ook systeemrisico’s, zoals economische ontwikkelingen, die door de gemeente niet of nauwelijks te beïnvloeden zijn. Jaarlijks worden de ramingen van de nog te realiseren inkomsten en uitgaven van deze projecten geactualiseerd om een solide basis voor de projectbegrotingen te verkrijgen. Maar projecten verlopen soms anders dan op voorhand wordt verondersteld. Risico’s die optreden, kunnen het financiële beeld ten opzichte van die basis aanmerkelijk beïnvloeden. Daarom worden regelmatig risicoanalyses uitgevoerd om risico's te identificeren, te beoordelen en beheersmaatregelen te treffen. • De risico’s die zich voordoen binnen de grondexploitaties worden, indien mogelijk, binnen het exploitatieresultaat opgevangen. Dit gaat ten koste van het geprognosticeerd resultaat, waardoor er minder winst overblijft.

Dit heeft gevolgen voor de toekomstige mutaties van de algemene reserve, maar heeft geen gevolgen voor het actuele weerstandsvermogen.. • Risico's die niet binnen het exploitatieresultaat van grondexploitaties kunnen worden opgevangen, worden meegenomen in de bepaling van het actuele weerstandsvermogen. Categorieën projecten Grondbeleid 170 In het BBV wordt onderscheid gemaakt in verschillende soorten gronden. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen gronden die in bezit zijn van de gemeente en gronden die in bezit zijn van derden. Ook is van belang of de gronden een vaste of te veranderen bestemming hebben en met welk doel deze gronden zijn verworven. In lijn met het BBV wordt in Teylingen onderscheid gemaakt in de volgende soorten gronden en projecten: • Bouwgrond in exploitatie (BIE) • Faciliterende projecten • Warme gronden (niet van toepassing bij Teylingen) • Materiële Vaste Activa (MVA) Bouwgrond in exploitatie (BIE) Definitie: gronden welke in eigendom van de gemeente zijn en waarvoor door de gemeenteraad een grondexploitatiecomplex met een grondexploitatiebegroting is vastgesteld. Het startpunt van bouwgrond in exploitatie (BIE) is het raadsbesluit met de vaststelling van het grondexploitatiecomplex, inclusief grondexploitatiebegroting.

Vanaf dat moment wordt de BIE geopend en kunnen kosten worden geactiveerd en bijgeschreven op de voorraadpositie bij onderhanden werk (bouwgronden in exploitatie) op de balans. Om de risico’s die samenhangen met zeer lang lopende projecten te beperken, is het uitgangspunt dat de looptijd van een grondexploitatie in beginsel maximaal tien jaar bedraagt. Afspraken met de raad over de wijze waarop met afwijkingen ten opzichte van de jaarschijf wordt omgegaan, zijn vastgelegd in de financiële verordening. Hierin is vastgelegd of afwijkingen ten opzichte van de jaarschijf direct moeten worden gemeld bij de raad, of alleen indien en voor zover deze afwijkingen niet passen binnen het totale vastgestelde grondexploitatiecomplex. In dit laatste geval wordt de afwijking meegenomen in de jaarlijkse actualisatie van het grondexploitatiecomplex en daaropvolgende begrotingswijziging. De afspraken kunnen ook een bepaalde bandbreedte behelzen, waarbinnen afwijkingen niet direct hoeven te worden gemeld aan de raad. Relevante onderwerpen • Onderbouwing tussentijdse winstneming Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat winst pas moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex.

Volgens het realisatiebeginsel dient in de situatie dat er voldoende zekerheid is over de winst, de winst te worden genomen. Hierbij dient de percentage of completion-methode (POC) te worden gevolgd. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. de grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. de kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie genomen). • Vastgestelde en gehanteerde parameters In de grondexploitatie wordt rekening gehouden met een jaarlijkse kostenstijging. Voor de actuele grondexploitaties betreft dat een percentage van 4% voor 2026 tot en van 3% voor 2027 e.v. Met een jaarlijkse opbrengstenstijging wordt alleen rekening gehouden bij de nieuwe grex Langeveld (2% vanaf 2024). De rentetoerekening aan de grondexploitatie is door de commissie BBV gemaximeerd tot het gewogen gemiddelde van het werkelijke rentepercentage van de externe financieringen. In de paragraaf financiering (begroting 2023) is het gewogen gemiddelde 171 rentepercentage van de externe financiering opgenomen, te weten 0,36 %. Dit rentepercentage wordt toegerekend aan de bouwgronden in exploitatie. Tegelijkertijd is de te hanteren discontovoet door de commissie BBV voor alle gemeenten vastgesteld op 2%.

Met de discontovoet wordt de eindwaarde (eindresultaat) van de kasstroom teruggerekend naar de actuele netto contante waarde. De vaste discontovoet is vastgesteld met het doel de grondexploitaties van alle gemeenten onderling beter te kunnen vergelijken. • Risico’s Binnen de projecten welke worden uitgevoerd onder het Grondbeleid, kan sprake zijn van verschillende onzekerheden en risico’s die het behalen van het begrote financiële eindresultaat van de grondexploitatie bemoeilijken. Hierbij moet onderscheid worden gemaakt tussen enerzijds risico’s met betrekking tot de kosten en opbrengsten die specifiek binnen een grondexploitatie- complex kunnen worden onderkend en anderzijds risico’s die voor de grondexploitatieportefeuille als geheel gelden. Risico’s project specifiek: Deze zijn van belang bij de tussentijdse winstneming. Risico’s portefeuille: De risico’s voor de portefeuille als geheel gaan in zijn algemeenheid over de verwachtingen ten aanzien van markt- en conjunctuurinvloeden, waardoor prijzen en afzetmogelijkheden over de gehele linie kunnen veranderen ten opzichte van de planning. Hiertoe worden doorgaans scenarioberekeningen gemaakt, met daarbij bandbreedtes voor minimum en maximum invloed op de geprognosticeerde resultaten van de grondexploitatieportefeuille.

172 De projecten De projecten die vallen onder bouwgrond in exploitatie in 2026 zijn dit Nieuw Boekhorst en Langeveld. Nieuw Boekhorst De Visie Nieuw Boekhorst is medio 2022 door de gemeenteraad van Teylingen vastgesteld. Het gebied ligt aan de noordwestkant van Voorhout en beoogt ruimte te maken voor woningen, maatschappelijke voorzieningen en bijbehorende openbare ruimte. De gemeente is een van de eigenaren van de locatie. Om het project uit te voeren, zijn met verschillende marktpartijen afspraken gemaakt in de Anterieure Overeenkomst Nieuw Boekhorst (AOK). Deze overeenkomst is eind 2023 getekend. Parallel hieraan is ook een Samenwerkingsovereenkomst (SOK) getekend tussen de gemeente en woningcorporatie Stek. De financiële vertaling van de afspraken voor de gemeente krijgt een plek in de gemeentelijke grondexploitatie. Risico's Zekerheden Bij dit project zijn verschillende partijen betrokken. De gemeente wil zekerheden voor bijdragen aan plankosten, bovenwijkse voorzieningen, planschade en aanleg openbaar gebied. Een van de partijen, Pensioenfonds BPL, geeft nooit een garantie of zekerheid. Dit doet Pensioenfonds BPL bij geen enkele overeenkomst en dus ook niet bij Nieuw Boekhorst. Het risico hiervan bedraagt ongeveer € 0,25 miljoen. Saneringskosten Op een van de gemeentelijke kavels is bodemverontreiniging aanwezig. Dit was bekend bij aankoop van de kavels.

Er zijn ook onderzoeken uitgevoerd naar de aard van de bodemverontreiniging. Tegelijkertijd bestaan dit soort onderzoeken uit dossieronderzoek en een aantal gerichte steekproeven in de grond. Daarmee blijft altijd een beperkte onzekerheid ontstaan: de precieze aard van de verontreiniging blijkt pas als de werkzaamheden uitgevoerd worden. Plankosten Het Projectbureau is de primaire uitvoerende partij en de gemeente heeft een toetsende rol. Er zijn echter allerlei omstandigheden die kunnen zorgen voor een grotere gemeentelijke bemoeienis en dus zijn hogere plankosten niet aan de voorkant uit te sluiten. Specifiek is de verwachting dat er meerkosten zijn voor beroepsschriften op het bestemmingsplan. Deze kosten komen ook deels ten laste van de andere ontwikkelende partijen. Hierover moeten onderlinge afspraken gemaakt worden. Grondopbrengst vrije kavels In de opbrengsten is rekening gehouden met een speciaal woningbouwprogramma op vrije kavels tegen een marktconforme prijs voor vrije kavels. Het is denkbaar dat de gemeente voor dit speciale woning-bouwprogramma in zee gaat met partijen die meer nadruk leggen op maatschappelijke waarden en daardoor minder voor de grond willen of kunnen betalen.

Stikstof en andere veranderende wet- en regelgeving Het stikstofdossier houdt Nederland al jaren bezig en een recente uitspraak van de Raad van State maakte een einde aan het intern salderen zonder vergunning. In Nieuw Boekhorst wordt gebruik gemaakt van intern salderen. Het risico dat ontstaat is dat er extra inzet nodig is om te voldoen aan de stikstofregels. Dit betekent mogelijk extra plankosten en risico op vertraging. Bouw en woonrijp maken projectbureau Het projectbureau heeft een budget voor het bouw- en woonrijp maken. Uit de uitwerking van de eerste deelgebieden ontstaat het idee dat dit budget aan de magere kant is. In de eerste deelgebieden is dit tot nu toe binnen budgetten opgelost, maar er bestaat een kans dat de beoogde werkzaamheden niet binnen budget vallen. Als dit leidt tot een overschrijding van 10% op het budget bouw- en woonrijp maken, dan betekent dit voor de gemeente een financieel risico van circa € 500.000,--.

Grondexploitatie (actief) Boekwaarde verloop gedurende het boekjaar | Bedrag 1-1-2025 | 3.833.042 | N kosten | 791.924 | N winstneming | 220.000 | N opbrengsten | -976.129 | V 31-12-2025 | 3.868.837 | N Verwacht verloop boekwaarde | Bedrag 1-1-2026 | 3.868.837 | N nog te realiseren kosten | 6.709.905 | N 173 nog te realiseren opbrengsten | -11.674.863 | V eindwaarde saldo 31-12-2031 | -1.096.121 | V Facilitair Boekwaarde verloop gedurende het boekjaar | Bedrag 1-1-2025 | 2.367.593 | N kosten | 161.589 | N opbrengsten | -2.315.148 | V 31-12-2025 | 214.034 | N Verwacht verloop boekwaarde | Bedrag 1-1-2026 | 214.034 | N nog te realiseren kosten | 1.276.800 | N nog te realiseren opbrengsten | -2.659.516 | V eindwaarde saldo 31-12-2031 | -1.168.682 | V eindwaarde saldo 31-12-2031 GREX | 2.772.716 eindwaarde saldo 31-12-2031 Facilitair | -1.168.682 1.604.034 174 Langeveld De locatie Langeveld in Sassenheim is al in 1995 aangekocht door de gemeente met het oog op toekomstige woningbouwontwikkeling. In de raad van 2 februari 2023 is bij amendement besloten dat de volledige locatie Langeveld wordt benut voor woningbouw, zonder uitbreiding van STV. Daarbij is maatwerk toegepast op het woningbouwprogramma, met een mix van 31% sociaal, 56% betaalbaar en 13% vrij bouwprogramma.

Inmiddels is de ontwikkeling van Langeveld een stap verder gebracht, in nauwe samenwerking met woningcorporatie Stek. Ook is het project aangemerkt als één van de projecten die deel uitmaakt van de pilot ‘parallel plannen’ van het ministerie van BZK, met als doel om woningbouw te versnellen. Door stedenbouwkundig bureau Van Wilsum van Loon is een (schets)ontwerp gemaakt voor de locatie. Op basis van actuele inzichten wordt nu uitgegaan van een programma van ruim 150 woningen, waarvan een groot deel door Stek wordt ontwikkeld. Parallel aan het stedenbouwkundig schetsontwerp zijn ook de verwachte kosten en opbrengsten voor de gemeente in kaart gebracht. Risico's De herontwikkeling van Langeveld bevindt zich in een relatief vroeg stadium. Omdat de stedenbouwkundige uitwerking op dit moment pas het niveau van schetsontwerp heeft, kan de bandbreedte van de geschatte kosten en opbrengsten nog sterk fluctueren. Anderzijds zijn er nog relatief veel mogelijkheden om bij te sturen op het moment dat risico’s zich voordoen. De risico’s zijn ook niet louter negatief; het is mogelijk dat bij nadere uitwerking van de plannen zich kansen voordoen die het financiële resultaat in positieve zin beïnvloeden. Voor de civieltechnische risico’s (voorbelasting, sanering en verleggen van kabels en leidingen) zijn reserveringen opgenomen in de kostenraming voor bouw- en woonrijp maken.

Daarnaast zijn posten opgenomen voor nader te detailleren kosten en onvoorziene kosten. Wanneer bij nadere uitwerking van de plannen ook de verwachtingen omtrent kosten en opbrengsten worden aangescherpt, kunnen de risico’s bij volgende actualisaties van de grondexploitatie Langeveld niet alleen kwalitatief, maar ook financieel inzichtelijk worden gemaakt. Grondexploitatie Boekwaarde verloop gedurende het boekjaar | Bedrag 1-1-2025 | 2.209.565 | N kosten | 971.519 | N opbrengsten | -100.000 | V 31-12-2025 | 3.081.084 | N Verwacht verloop boekwaarde | Bedrag 1-1-2026 | 3.081.084 | N nog te realiseren kosten | 5.383.453 | N nog te realiseren opbrengsten | -7.941.045 | V 175 176 eindwaarde saldo 31-12-2029 523.492 N N = nadelig saldo; meer kosten dan opbrengsten V = voordelig saldo; meer opbrengsten dan kosten Faciliterend Grondbeleid Definitie: Bij faciliterend grondbeleid heeft de gemeente zelf geen grond in haar bezit en voert ze niet zelf de grondexploitatie, maar private ontwikkelaar. De kosten die de gemeente maakt worden in dat geval verhaald op de private partijen. Er is dus geen sprake van bouwgrond in exploitatie of een voorraad grond in bezit van de gemeente, maar van een vordering op een derde partij.

Feitelijk schiet de gemeente kosten voor, die op basis van een overeenkomst worden teruggevorderd bij een derde partij, dan wel op basis van het exploitatieplan mogelijk in de toekomst kunnen worden teruggevorderd van een derde partij. Voor activiteiten welke uiteindelijk leiden tot de totstandkoming van een te ondertekenen overeenkomst wordt geen budget (voorheen krediet) meer bij de raad aangevraagd. Het verhalen van deze door de gemeente gemaakte en voorgeschoten kosten is verzekerd en afdwingbaar door het kostenverhaal. Of door een anterieure overeenkomst, of door een posterieure overeenkomst. Relevante onderwerpen • Risico’s en verliezen 1. op basis van de wetgeving zijn niet alle te maken kosten via de plankostenscan verhaalbaar; 2. er worden kosten gemaakt welke bij het opstellen van de plankostenscan niet voorzien waren; 3. uiteindelijk wordt er geen overeenkomst gesloten en/of gaat het project niet door. Daar waar de niet verhaalbare kosten en/of verliezen zeker zijn, worden deze direct ten laste van de algemene middelen van de gemeente gebracht. Naast de facilitaire projecten, waarbij gewerkt wordt aan het opstellen en uiteindelijk ondertekenen van een overeenkomst kan er sprake zijn van faciliterende projecten in de initiatief- of onderzoeksfase. Hierbij worden verkennende gesprekken gevoerd en mogelijkheden onderzocht.

Warme gronden Definitie: door de gemeente met het oog op gebiedsontwikkeling verworven gronden, waarvoor nog geen operationele grondexploitatie door de Raad is vastgesteld. Op basis van de wijziging van het BBV in 2016 worden deze warme gronden verantwoord onder materiële vaste activa en wel tegen de verwervingskosten. Het toerekenen (activeren) van andere kosten is niet toegestaan. Ingeval van duurzame waardevermindering vindt afwaardering plaats naar de waarde volgens de geldende bestemming. Voor gronden die zijn verworven en waarvoor nog geen bestemmingswijziging is doorgevoerd, kan dit betekenen dat er (tijdelijk) een forse afwaardering moet plaatsvinden. Deze kan grotendeels nog worden teruggedraaid zodra tot bestemming van bouwgrond wordt besloten. Dit leidt met name bij de gebiedsontwikkeling tot ongewenste effecten, zoals grote fluctuaties in de waardering van deze gronden, en als gevolg daarvan het resultaat en de financiële positie van de gemeente. Strategische aankoop Herenstraat 124 en 126 te Voorhout Teylingen wil in Voorhout een aantrekkelijk winkelcentrum hebben en dit onder andere bereiken door leegstand van panden tegen te gaan en de uitstraling van het gebied te verbeteren. De panden aan de Herenstraat 124 en 126 staan al geruime tijd leeg en er is geen ontwikkelaar gevonden die de panden wil kopen en herontwikkelen.

Om hier verandering in te brengen heeft het college besloten tot aankoop van de panden over te gaan zodat een impuls gegeven kan worden aan het (versneld) ) toekomstbestendig maken van het centrum. Op 13 maart 2025 heeft de gemeenteraad positief besloten op de aankoop van de twee panden voor een bedrag van € 1,4 miljoen en het beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet van € 100.000. In de zomer van 2025 is een projectleider aangesteld om ontwikkelmogelijkheden in kaart te brengen. Materiële Vaste Activa (MVA) Definitie: over grond als materiële vaste activa, wordt gesteld dat deze grond een vaste bestemming heeft en niet in een transformatieproces zit. Dit geldt ook voor gronden die anticiperend en strategisch zijn aangekocht, maar waarbij geen sprake is van gebiedsontwikkeling. Bij grond als materiële vaste activa gaat het veelal om ondergrond van gebouwen, wegen, parken, pleinen of van land-/bosbouwgronden. In deze paragraaf Grondbeleid wordt verder niet ingegaan op grond als materiële vaste activa. Reserves en voorzieningen Definitie reserves: deze worden aangehouden als buffer voor risico’s, om lasten te egaliseren en om te sparen voor toekomstige uitgaven. Definitie voorziening: er is een bedrag apart gezet voor een toekomstige uitgave die onvermijdelijk is, maar waarvan tijdstip en omvang niet exact bekend zijn.

Het meest essentiële verschil tussen een reserve en een voorziening is dat bij een reserve de Raad de bestemming ervan kan wijzigen. Een reserve is vrij besteedbaar. Bij een voorziening kan dat niet, er is sprake van verplichte bestedingsrichting. Reserve grondexploitatie De stand van de reserve bedraagt per 31 december 2025 afgerond € 13.000,-. De komende jaren vinden hierop geen geplande mutaties plaats. Voorzieningen Voor de grondexploitatie Langeveld is een verliesvoorziening getroffen ad. € 523.491. Voor het faciliterend grondbeleid is een verliesvoorziening opgenomen voor een bedrag ad. € 255.773. Project | Voorziening | Mutatie 2025 | Voorziening 1-1-2025 | bij | af | 31-12-2025 Langeveld | 609.000 | 0 | 85.509 | 523.491 Facilitaire projecten | 255.773 | 0 | 0 | 255.773 totaal | 864.773 | 0 | 0 | 779.263 177 178 3.9 Paragraaf Duurzaamheid Programmatische aanpak verduurzaming Met de omgevingsvisie werken wij aan een duurzame en toekomstbestendige gemeente. Dit doen wij via een programmatische aanpak, waarbij toekomstbestendig denken en doen  steeds meer onderdeel wordt van ons beleid, onze processen en onze uitvoering. Duurzaamheid is daarbij geen afzonderlijk beleidsveld meer, maar een integraal onderdeel van ruimtelijke ontwikkeling, beheer en inrichting van de openbare ruimte, woningbouw, mobiliteit, economie en maatschappelijke voorzieningen.

De duurzaamheidsopgave is de afgelopen jaren uitgegroeid van een verzameling afzonderlijke projecten naar een structurele gemeentelijke opgave. Om deze opgave samenhangend en uitvoerbaar aan te pakken, werken wij vanaf 2027 vanuit een meerjarige programmering duurzaamheid. Hierin brengen wij voor meerdere jaren in beeld welke duurzaamheidsopgaven op de gemeente afkomen en welke capaciteit en financiële middelen daarvoor nodig zijn. De programmering verbindt bestuurlijke ambities, wettelijke verplichtingen en bestaande gemeentelijke beleid- en uitvoeringskaders met de concrete uitvoering. Hierdoor kunnen wij prioriteiten bewuster afwegen, werkzaamheden faseren, koppelkansen benutten en beschikbare capaciteit en middelen doelgericht inzetten. De meerjarige programmering vormt daarmee een inhoudelijke onderlegger voor de begroting en de financiële afwegingen. Binnen deze programmering werken wij langs vijf samenhangende programmalijnen: Energietransitie en energiesysteem Wij werken aan een betaalbaar, betrouwbaar en duurzaam energiesysteem en uiteindelijk een klimaatneutraal Teylingen in 2050. De uitvoering vindt plaats via het Uitvoeringsprogramma Energietransitie 2025-2028, waarin de ambities uit bestaande beleidskaders zijn vertaald naar concrete acties en projecten.

De komende jaren ligt de focus op verder terugdringen van energieverbruik, de ontwikkeling van duurzame warmtevoorzieningen, het vergroten van duurzame energieopwekking en het versterken van een toekomstbestendige energie-infrastructuur. Zo verminderen wij stapsgewijs de afhankelijkheid van fossiele energiebronnen. Tegelijkertijd wordt de opgave complexer. Ontwikkelingen zoals netcongestie, de groeiende elektriciteitsvraag en de ruimtelijke impact van nieuwe energiesystemen vragen om een integrale benadering van het energiesysteem. Daarom versterken wij onze regierol en werken wij samen met inwoners, bedrijven, woningcorporaties, netbeheerders en regionale partners aan oplossingen die bijdragen aan een duurzame, betaalbare en betrouwbare energievoorziening voor de toekomst. Toekomstbestendige leefomgeving Wij werken aan een gezonde, groene en klimaatbestendige leefomgeving waar het prettig wonen, werken en verblijven is. Vanuit de omgevingsvisie geven wij integraal invulling aan thema’s als biodiversiteit, klimaatadaptatie, water, bodem en groen. Klimaatverandering en de toenemende druk op de leefomgeving maken vraagstukken zoals hitte, droogte, wateroverlast, waterkwaliteit en verlies aan biodiversiteit steeds urgenter. Daarom zetten wij in op het versterken van groenstructuren, biodiversiteit, ecologische verbindingen en een duurzame omgang met water en bodem.

Gebiedsontwikkelingen, herinrichtingsprojecten en beheerwerkzaamheden benutten wij nadrukkelijk als momenten om meerdere maatschappelijke opgaven tegelijk te realiseren. Met het omgevingsprogramma Toekomstbestendige Leefomgeving werken wij deze integrale aanpak verder uit en geven wij uitvoering aan opgaven op het gebied van biodiversiteit, klimaatadaptatie en water. Daarbij werken wij samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en regionale partners aan een leefomgeving die ook voor toekomstige generaties aantrekkelijk en veerkrachtig blijft. Circulariteit en grondstoffen 179 Circulariteit vraagt om een andere manier van omgaan met grondstoffen, materialen en afvalstromen. Daarom werken wij aan het verminderen van het gebruik van primaire grondstoffen, het stimuleren van hergebruik en het toepassen van circulaire principes binnen gemeentelijke projecten, aanbestedingen en ruimtelijke ontwikkelingen. We zoeken daarbij actief naar kansen om circulariteit te verbinden met andere opgaven, zoals gebiedsontwikkeling, vastgoed en economische ontwikkelingen. De landelijke doelstelling is om in 2030 het gebruik van primaire grondstoffen 50% te verminderen en in 2050 volledig circulair te zijn.

Er is samenwerking met de provincie Zuid-Holland op deze doelstellingen die regionaal zijn geïntegreerd in de Regionale Investeringsagenda van Holland Rijnland en het Uitvoeringsprogramma van de Duin en Bollenstreek/ Economic Board. Voor de gemeente is dit vertaald in een Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie (2025-2028) met concrete acties die bijdragen aan meetbare doelen. Duurzame organisatie en bedrijfsvoering Als gemeente willen wij duurzaamheid niet alleen stimuleren, maar ook zelf toepassen. Daarom integreren wij toekomstbestendig denken en doen steeds verder in beleid, projecten, processen en gemeentelijke bedrijfsvoering. Zo verduurzamen wij het gemeentelijk vastgoed, versterken ons energie-en CO2-management en passen maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven en inkopen steeds structureler toe. Daarnaast borgen wij duurzaamheid vroegtijdig in ruimtelijke ontwikkelingen en investeringsbeslissingen. Zo geven wij invulling aan onze voorbeeldrol en dragen wij bij aan de gemeentelijke duurzaamheidsdoelstellingen. Samen uitvoeren De duurzaamheidsopgave kunnen wij niet alleen realiseren. Daarom werken wij samen met inwoners, bedrijven, verenigingen, maatschappelijke organisaties, woningcorporaties, netbeheerders en regionale partners.

Door kennis, initiatieven en middelen te verbinden, vergroten wij de impact van onze inspanningen en benutten wij kansen die partijen afzonderlijk niet kunnen realiseren. Via het duurzaamheidsloket maken wij kennis, advies en ondersteuning toegankelijk en ondersteunen wij inwoners en organisaties bij het verduurzamen hun omgeving. Zo bouwen wij samen aan een duurzame en toekomstbestendige gemeente. 180 3.10 Paragraaf Opvang ontheemden Uitgangspunt van de HLT-gemeenten is dat opvang, voor zowel Oekraïense ontheemden als asielzoekers in het kader van de Spreidingswet, duurzaam wordt aangeboden op geschikte locaties, zolang dit noodzakelijk is. Duurzame opvang draagt bij aan stabiliteit voor bewoners, omwonenden en de gemeentelijke organisatie. Daarbij wordt intensief samengewerkt op regionaal niveau. Welke ontwikkelingen komen op ons af? Het voortduren van internationale conflicten leidt tot een aanhoudende en deels onvoorspelbare instroom van zowel ontheemden als asielzoekers. Dit vraagt om flexibiliteit in capaciteit, locaties en organisatie. De huidige Europese opvangregeling voor ontheemden uit Oekraïne loopt tot 4 maart 2027. Na afloop van deze regeling ontvangen ontheemden een tijdelijke nationale verblijfsvergunning (transitiedocument) met een geldigheidsduur van drie jaar. Dit biedt zowel ontheemden als gemeenten meerjarige zekerheid.

Tegelijkertijd blijft vrijwillige terugkeer het uitgangspunt van het kabinet, zodra dit veilig mogelijk is. Landelijk wordt gewerkt aan een terugkeerprogramma dat ondersteunt bij documenten en vervoer, gekoppeld aan de wederopbouw van Oekraïne. Dit programma bevordert ‘normalisatie’, zoals de overgang naar de Participatiewet, zonder verplichte inburgering. Ook bij beëindiging van de oorlog is de verwachting dat een aanzienlijk deel van de ontheemden niet direct zal terugkeren. Daarnaast wordt rekening gehouden met mogelijke nieuwe instroom, omdat de voorwaarden in Nederland aantrekkelijker zijn dan in andere Europese landen. Voor Oekraïense ontheemden zet het Rijk in op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie in de Nederlandse samenleving. Dit moet de huidige druk op maatschappelijke voorzieningen verlichten en het draagt bij aan het maatschappelijk draagvlak voor de opvang van deze doelgroep. Met de invoering van het transitiedocument verschuift de positie van Oekraïense ontheemden richting die van reguliere inwoners. Dit brengt onder meer het volgende met zich mee: • Werken: Ontheemden kunnen zonder tewerkstellingsvergunning blijven werken. Tegelijk bestaat het risico dat werken (vaak onder hun niveau) minder aantrekkelijk wordt wanneer inkomensverschillen met de bijstand beperkt zijn. Dit kan leiden tot een stijging van het aantal bijstandsuitkeringen.

• Zorg en onderwijs: Toegang tot een reguliere zorgverzekering en onderwijs (collegegeld tegen een laag tarief). • Eigen bijdrage: Er wordt ingezet op het omzetten van opvang naar reguliere huisvesting waar mogelijk. Verdere normalisatie naar reguliere woon- en leefsituatie betekent dat ontheemden huur gaan betalen en meer gaan bijdragen in hun zorgkosten. De stand van zaken rondom de Spreidingswet is voor de periode 2026-2027 cruciaal, omdat het systeem dan volledig in werking is getreden volgens de wettelijke cyclus. In 2026 neemt de Minister van Asiel en Migratie het tweede officiële verdeelbesluit. Hierin is de definitieve verdeling van de benodigde opvangplaatsen over alle Nederlandse gemeenten vastgelegd. Eind 2026/begin 2027 vindt de eerste grote evaluatie plaats van de wet, waarbij gekeken wordt of de verdeling daadwerkelijk eerlijker is geworden en of de druk op Ter Apel structureel is verlaagd. Voor de gemeente Hillegom, Lisse en Teylingen betekent dit voor de jaren 2026 en 2027 een extra inspanning voor het opvangen van asielzoekers naast de ontheemden uit Oekraïne. Het kabinet voert in 2026 een doelgroepflexibele regeling (DFR) in. Dit betekent dat (opvang)locaties breder inzetbaar worden voor verschillende doelgroepen, zoals ontheemden, statushouders, asielzoekers en spoedzoekers.

Deze regeling biedt meer garantie op een langetermijnfinanciering voor gemeenten, vergroot de flexibiliteit en voorkomt leegstand. 181 In de huidige situatie worden de kosten voor de opvang van ontheemden binnen HLTsamen naar rato van het aantal opvangplekken verdeeld over Hillegom, Lisse en Teylingen. De kosten worden volledig ten laste gebracht van de opvangregeling voor ontheemden. De opgave rondom (crisis)opvang wordt uitgevoerd door een multidisciplinair kernteam, bestaande uit specialisten op het gebied van ruimtelijke ordening, juridisch, financieel, beleid, operationeel, strategisch, openbare orde en veiligheid, en sociaal domein. Dit team ontzorgt de HLT-gemeenten integraal bij de complexe en samenhangende opgave voor zowel Oekraïense ontheemden als asielzoekers. De werkzaamheden en verantwoordelijkheden van het kernteam worden in 2026, naar verwachting rond mei, via een Europese aanbestedingsprocedure in de markt gezet. Dit heeft als doel de uitvoering duurzaam, doelmatig en structureel te borgen. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen in 2027? In 2027 blijft de opvang van zowel Oekraïense ontheemden als asielzoekers noodzakelijk. Bij de opvang van Oekraïense ontheemden ligt de nadruk op het bevorderen van zelfredzaamheid, participatie en waar mogelijk vrijwillige terugkeer naar Oekraïne.

De inzet op zelfredzaamheid wordt verder geïntensiveerd, onder meer door het gefaseerd afbouwen van ondersteuning via sociaal werkers. Daarnaast zal er een bijdrage worden geleverd aan normalisatie naar een reguliere woon- en leefsituatie voor ontheemden. Voor de asielopgave zal de nadruk liggen op het realiseren van opvanglocaties die minimaal 5 jaar beschikbaar zijn en operationeel zijn uiterlijk 1 januari 2027, zoals wettelijk voorgeschreven (Spreidingswet). Voor Hillegom, Lisse en Teylingen wordt de uitvoering hiervan door het kernteam geborgd. Eventuele toekomstige wijzigingen in wetgeving worden door het college opnieuw met de gemeenteraad besproken. De transitie van noodopvang naar goed georganiseerde, duurzame voorzieningen legt een aanzienlijke druk op de beschikbare capaciteit en vraagt extra inzet, vooral door de samenloop van de afloop van de RTB-regeling voor Oekraïners en de realisatie van Spreidingswetlocaties. Dit heeft directe gevolgen voor de begroting van 2027, zowel door structurele kosten voor huisvesting en begeleiding als door extra operationele inzet om piekdrukken in de opvang op te vangen, terwijl de uitvoering flexibel en toekomstbestendig blijft. 182 4. Financiële begroting Wettelijk kader De Gemeentewet en het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten scheppen het wettelijk kader voor de financiën van gemeenten.

In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn eisen gesteld aan de specifieke informatie die moet zijn opgenomen in de financiële begroting. De bedoeling hiervan is om de transparantie van de gemeentelijke begroting te verhogen. Deze verplichte onderwerpen zijn de uitgangspunten voor de structuur van de programmabegroting: • Het overzicht van baten en lasten in de begroting. • De uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting. Provinciaal toezicht De provincie heeft de taak toezicht te houden op de gemeenten. Om in aanmerking te komen voor de meest lichte vorm van toezicht (repressief toezicht) hebben Gedeputeerde Staten de volgende uitgangspunten geformuleerd: • De begroting 2027 moet in evenwicht zijn of, als dat niet het geval is, moet de meerjarenraming aannemelijk maken dat dit evenwicht in de eerstvolgende jaren tot stand wordt gebracht. • De jaarrekening 2026 moet in evenwicht zijn; als de jaarrekening niet in evenwicht is, kan dat, afhankelijk van de aard en/of omvang van het tekort, van invloed zijn bij de bepaling van het toezichtregime. • De vastgestelde jaarrekening 2026 en de begroting 2027 moeten tijdig, respectievelijk vóór 15 juli 2027 en 15 november 2026, aan de provincie zijn toegezonden. Met het hiervoor genoemde evenwicht wordt 'materieel evenwicht' bedoeld. Dit houdt in dat structurele lasten moeten worden gedekt door structurele baten.

Door vaststelling van de jaarrekening in de vergadering van juli 2026, tijdige inzending en het materiële evenwicht van de jaarrekeningen wordt aan de eisen voldaan. 4.1Financieel overzicht van baten en lasten 4.1.1 Grondslagen begroting en meerjarenraming Begrotingswijzigingen In de begroting 2027 zijn de begrotingswijzigingen met structurele gevolgen tot en met de maand juli meegenomen. Algemene uitkering Bij de berekening van de Algemene uitkering voor de Programmabegroting 2027 wordt uitgegaan van de Meicirculaire 2026. Inflatie Wij volgen het inflatiepercentage dat wordt vastgesteld in het samenwerkingsgebied Holland Rijnland, de Financiële kaderstelling. Voor materiële lasten is deze vastgesteld op een inflatiecijfer van 2,6% en voor personele lasten op 2,1%. In de begroting 2027 houden wij rekening met deze stijging. De verschillende baten (huren, leges en dergelijke) en belastingen passen wij eveneens aan met het inflatiecijfer. Verbonden partijen De verbonden partijen stellen individueel een begroting op. Voor de gemeenschappelijke regelingen volgen wij het percentage dat sinds enige tijd wordt vastgesteld in het samenwerkingsgebied Holland Rijnland. Voor 2026 zijn de volgende percentages vastgesteld: Personeelslasten: 2,1% Materiële lasten: 2,7%. 183 Ontwikkeling geld- en kapitaalmarkt De rente op de geldmarkt wordt geraamd op 2,0% en voor de kapitaalmarkt op 4,0%.

De omslagrente blijft gehandhaafd op 0%. HLTsamen De effecten van beleidsbeslissingen bij de vaststelling van de gemeentebegroting op de werkorganisatie HLTsamen worden, indien van toepassing, als beslispunt in de programmabegroting zichtbaar gemaakt. Vervolgens worden deze via een begrotingswijziging in de begroting van HTLsamen verwerkt. 4.1.2 Overzicht van baten en lasten In onderstaand overzicht treft u voor de begrotingsjaren 2027-2030, in één totaaloverzicht, de raming van baten en lasten en de beoogde toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves per programma, inclusief de algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien, aan. Bedragen x € 1.000 Rekening | Begroting Begroting | Begroting | Begroting | Begroting na wijziging 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Programma 1. Samenleven | Lasten | 57.158 | 62.932 | 62.542 | 60.921 | 61.404 | 61.250 Baten | -12.538 | -13.971 | -12.261 | -12.319 | -12.379 | -12.379 Saldo | 44.619 | 48.961 | 50.281 | 48.602 | 49.025 | 48.872 Programma 2. Leefomgeving | Lasten | 31.482 | 28.464 | 29.319 | 30.081 | 27.107 | 29.861 Baten | -22.599 | -18.123 | -18.546 | -18.401 | -15.000 | -18.475 Saldo | 8.883 | 10.341 | 10.774 | 11.680 | 12.107 | 11.386 Programma 3.

Bedrijvigheid | Lasten | 2.659 | 1.973 | 2.411 | 2.230 | 2.230 | 2.210 Baten | -741 | -803 | -1.144 | -1.144 | -1.144 | -1.144 Saldo | 1.917 | 1.170 | 1.267 | 1.087 | 1.087 | 1.067 Programma 4. Bestuur | Lasten | 10.461 | 11.985 | 8.921 | 8.920 | 8.920 | 8.920 Baten | -2.359 | -2.492 | -767 | -754 | -754 | -754 Saldo | 8.101 | 9.493 | 8.154 | 8.166 | 8.166 | 8.166 Programma 5. Algemene | Lasten | 14.848 | 15.477 | 16.427 | 16.886 | 16.822 | 16.821 dekkingsmiddelen Baten | -80.602 | -82.386 | -86.159 | -82.946 | -82.014 | -83.010 Saldo | -65.754 | -66.908 | -69.732 | -66.060 | -65.192 | -66.189 Saldo programma's | -2.234 | 3.057 | 745 | 3.475 | 5.193 | 3.301 Stortingen in reserves 1. Samenleven | Lasten | 1.511 | 10 | 235 | 235 | 235 | 235 2. Leefomgeving | Lasten | 423 | 500 | 0 | 0 | 0 | 0 3. Bedrijvigheid | Lasten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 4. Bestuur | Lasten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 5. Algemene dekkingsmiddelen | Lasten | 13 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal stortingen in | 1.947 | 510 | 235 | 235 | 235 | 235 reserves Onttrekkingen reserves 1. Samenleven | Baten | -636 | -2.600 | -1.187 | -494 | -944 | -944 2. Leefomgeving | Baten | -1.088 | -1.547 | -593 | -851 | -851 | -851 3. Bedrijvigheid | Baten | -845 | -208 | 0 | 0 | 0 | 0 4. Bestuur | Baten | -130 | -42 | -900 | 0 | 0 | 0 184 5.

Algemene dekkingsmiddelen | Baten | -184 | -148 | -148 | -148 | -148 | -148 Totaal onttrekkingen uit | -2.883 | -4.545 | -2.827 | -1.492 | -1.942 | -1.942 reserves Resultaat na bestemming | -3.170 | -978 | -1.848 | 2.218 | 3.485 | 1.594 4.1.3 Verschillen tussen de begroting 2027 en de gewijzigde begroting 2026 In de financiële toelichting per programma worden afwijkingen tussen de begroting 2027 en de gewijzigde begroting 2026 toegelicht. Conform het BBV, artikel 21, treft u een overzicht met de belangrijkste verschillen aan. 185 1. Samenleven Bedragen x € 1.000 Lasten | Begroting | Begroting | Verschil 2026 | 2027 | 2026-2027 Thema 1. Vitaliteit 5.1 Sportbeleid en activering | 2.277 | 2.121 | -156 5.2 Sportaccommodaties | 2.547 | 2.079 | -468 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en | 860 | 749 | -111 cultuurparticipatie 5.6 Media | 1.126 | 1.038 | -88 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 375 | 329 | -46 7.1 Volksgezondheid | 3.037 | 3.146 | 109 Totaal 1. Vitaliteit | 10.222 | 9.463 | -759 Thema 2. Zorg voor elkaar 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 1.465 | 1.448 | -17 Totaal 2. Zorg voor elkaar | 1.465 | 1.448 | -17 Thema 3. Werk en inkomen 6.3 Inkomensregelingen | 10.400 | 10.342 | -58 6.4 WSW en beschut werk | 3.399 | 3.417 | 18 6.5 Arbeidsparticipatie | 682 | 831 | 149 Totaal 3. Werk en inkomen | 14.481 | 14.591 | 110 Thema 4.

Opgroeien en opvoeden 4.1 Openbaar basisonderwijs | 311 | 311 | 0 4.2 Onderwijshuisvesting | 2.530 | 2.490 | -40 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 1.389 | 1.449 | 60 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 892 | 917 | 25 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | 3.151 | 3.460 | 309 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- | 0 | 0 | 0 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal | 8.032 | 7.701 | -331 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk | 568 | 553 | -15 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 2.940 | 3.128 | 188 6.792 PGB Jeugd | 599 | 615 | 16 6.821 Jeugdbescherming | 649 | 881 | 232 6.822 Jeugdreclassering | 81 | 99 | 18 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd | 487 | 232 | -255 Totaal 4. Opgroeien en opvoeden | 21.629 | 21.837 | 208 Thema 5. Thuis als basis 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 0 | 0 | 0 186 6.811 Beschermd wonen (WMO) | 1.358 | 1.440 | 82 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) | 209 | 181 | -28 Totaal 5. Thuis als basis | 1.567 | 1.621 | 54 Thema 6.

Passende ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 1.872 | 1.165 | -707 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | 1.711 | 1.780 | 69 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) | 1.117 | 1.213 | 96 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) | 3.228 | 3.358 | 130 6.712 Begeleiding (WMO) | 2.577 | 2.669 | 92 6.713 Dagbesteding (WMO) | 890 | 921 | 31 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) | 100 | 103 | 3 6.791 PGB Wmo | 221 | 300 | 79 6.811 Beschermd wonen (WMO) | 0 | 0 | 0 6.91 Coördinatie en beleid Wmo | 112 | 113 | 1 Totaal 6. Passende ondersteuning | 11.828 | 11.623 | -205 Thema 7. Burgerzaken 0.2 Burgerzaken | 1.738 | 1.955 | 217 7.5 Begraafplaatsen en crematoria | 5 | 5 | 0 Totaal 7. Burgerzaken | 1.743 | 1.960 | 217 Totaal lasten | 62.935 | 62.542 | -393 Baten | Begroting | Begroting | Verschil 2026 | 2027 | 2026-2027 Thema 1. Vitaliteit 5.1 Sportbeleid en activering | -367 | -162 | 205 5.2 Sportaccommodaties | -479 | -279 | 200 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en | -177 | -177 | 0 cultuurparticipatie 5.6 Media | -40 | -30 | 10 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | -54 | -54 | 0 7.1 Volksgezondheid | -364 | -224 | 140 Totaal 1. Vitaliteit | -1.481 | -926 | 555 Thema 2. Zorg voor elkaar 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | -2 | -2 | 0 Totaal 2. Zorg voor elkaar | -2 | -2 | 0 Thema 3.

Werk en inkomen 6.3 Inkomensregelingen | -8.247 | -7.785 | 462 6.4 WSW en beschut werk | 0 | 0 | 0 6.5 Arbeidsparticipatie | 0 | 0 | 0 187 Totaal 3. Werk en inkomen | -8.247 | -7.785 | 462 Thema 4. Opgroeien en opvoeden 4.1 Openbaar basisonderwijs | 0 | 0 | 0 4.2 Onderwijshuisvesting | -49 | -49 | 0 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | -272 | -307 | -35 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | -236 | -236 | 0 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd | -3 | -3 | 0 6.72 Maatwerkdienstverlening 18- | -18 | -18 | 0 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal | 0 | 0 | 0 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk | 0 | 0 | 0 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 0 | 0 | 0 6.792 PGB Jeugd | 0 | 0 | 0 6.821 Jeugdbescherming | 0 | 0 | 0 6.822 Jeugdreclassering | 0 | 0 | 0 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd | 0 | 0 | 0 Totaal 4. Opgroeien en opvoeden | -578 | -613 | -35 Thema 5. Thuis als basis 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 0 | 0 | 0 6.811 Beschermd wonen (WMO) | -1.004 | -1.095 | -91 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) | -236 | -144 | 92 Totaal 5. Thuis als basis | -1.240 | -1.239 | 1 Thema 6.

Passende ondersteuning 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | -1.346 | -587 | 759 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal | 0 | 0 | 0 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) | 0 | 0 | 0 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) | 0 | 0 | 0 6.712 Begeleiding (WMO) | 0 | 0 | 0 6.713 Dagbesteding (WMO) | 0 | 0 | 0 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) | 0 | 0 | 0 6.791 PGB Wmo | 0 | 0 | 0 6.811 Beschermd wonen (WMO) | 0 | 0 | 0 6.91 Coördinatie en beleid Wmo | 0 | 0 | 0 Totaal 6. Passende ondersteuning | -1.346 | -587 | 759 Thema 7. Burgerzaken 0.2 Burgerzaken | -1.076 | -1.106 | -30 7.5 Begraafplaatsen en crematoria | 0 | 0 | 0 Totaal 7. Burgerzaken | -1.076 | -1.106 | -30 188 Totaal baten | -13.970 | -12.258 | 1.712 Saldo voor resultaatbestemming | 48.963 | 50.279 | 1.316 Reserves | Begroting | Begroting | Verschil 2026 | 2027 | 2026-2027 Toevoegingen reserves | 10 | 235 | 225 Onttrekkingen reserves | -1.965 | -1.187 | 778 Totaal reserves | -1.955 | -952 | 1.003 Saldo na resultaatbestemming | 46.373 | 49.327 | 2.954 1. Samenleven Bedragen x € 1.000 Algemene toelichting Voor de meeste verschillen in programma 1 wordt eenzelfde verklaringen gegeven. Deze verschillen hebben voornamelijk te maken met wijzigingen in de begrotingen voor 2026 en verder, van verbonden partijen.

Het gaat om verwerking van de besluiten genomen in DB en AB's van de verbonden partijen in de begroting van de gemeente. De verschillen worden veroorzaakt door de nieuw ontvangen begrotingen ISD, Hecht, GR KDB en SO-Zorg. Aangezien de activiteiten van deze verbonden partijen betrekking hebben op diverse thema's, leidt dit ook tot verschillen op diverse thema's. Daarnaast zijn in de begroting 2027 de indexaties opgenomen in de Kadernota 2026, verwerkt op de diverse thema;'s, wat eveneens ook leidt tot eenzelfde soort verklaring van verschillen tussen de begroting 2026 en 2027. Lasten | Verschil | Toelichting | Bedrag 2026- 2027 Thema 1. Vitaliteit De exploitatiebijdrage aan Sportbedrijf | 67 Teylingen is geïndexeerd. 5.1 Sportbeleid en activering | De verlening van de SPUK Sport is in 2026 -156 | (budgetneutraal) in de begroting opgenomen. Omdat er over de verlening | -219 over 2027 nog niet veel bekend is, ontstaat een verschil. Overige verschillen | -4 De kapitaallasten voor buitensport zijn ten | 38 5.2 Sportaccommodaties | opzichte van de begroting 2026 toegenomen. -468 | De verlening van de SPUK Sport is in 2026 (budgetneutraal) in de begroting opgenomen. Omdat er over de verlening | -200 over 2027 nog niet veel bekend is, ontstaat een verschil. 189 Vanuit de sportnota Teylingen is een stelpost kapitaallasten opgenomen, omdat niet alle middelen waren besteed.

Inmiddels zijn we | -11 een aantal jaar verder en komt er geen aanvraag meer, waardoor de stelpost kan vrijvallen. Voor aanvullende juridische ondersteuning voor de afronding van sportpark Elsgeest en hogere uitgaven voor meetrapporten voor de | -31 sporthallen is in 2026 extra budget geraamd. Deze incidentele kosten komen in 2027 niet terug. Voor de uitwerking van het accommodatiebeleid zijn middelen gereserveerd voor de businesscase Wasbeek. | -275 Deze is geland op dit taakveld. Deze kosten zitten in 2026 en komen in 2027 niet terug. Overige verschillen. | 11 Het kunstobject in Park Molentocht wordt in 2026 afgerond. Dit komt in 2027 niet meer | -16 terug. 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en | -111 | Voor de uitwerking van het cultuurparticipatie | accommodatiebeleid zijn middelen gereserveerd voor de businesscase | -71 huisvesting Adest en Cresendo. Deze is geland op dit taakveld. Deze kosten zitten in 2026 en komen in 2027 niet terug. Overige verschillen. | -24 De subsidie aan de bibliotheek is | 37 geïndexeerd. Subsidie bibliotheek 2026 niet verlengt naar | -113 2027 5.6 Media | -88 | De looptijd van de SPUK bieb is verlengd tot en met 2026 en wordt in 2026 afgerond. Tegenover deze lasten staan ook baten. Deze | -10 middelen komen niet terug in de begroting 2027. Overige verschillen.

| -2 In 2026 is een incidenteel budget opgenomen ten behoeve van het lopende | -25 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | -46 | project 'Onderzoekskosten verduurzaming J.P. Gouverneurlaan'. Overige verschillen. | -21 7.1 Volksgezondheid | 109 | De bijdrage aan GR Hecht is conform de | 175 ontwerpbegroting 2027 verhoogd. 190 Vanaf 2027 heeft de gemeente een extra taak vanuit de Wet Integrale Suïcide | 21 preventie. De bijhorende middelen vanuit het rijk zijn verwerkt in de gemeentebegroting. De Brede SPUK is oorspronkelijk verleend tot en met 2026 en daardoor zijn deze middelen tot en met 2026 financieel verwerkt. Inmiddels is bekend dat er financiering komt | -82 vanuit het rijk, maar veel is nog onbekend. Zodra de hoogte bekend is zal dit in de tussenrapportage 2027 financieel (budgetneutraal) worden verwerkt. Overige verschillen. | -5 Totaal 1. Vitaliteit | -547 | -547 Thema 2. Zorg voor elkaar In 2026 is een administratieve verplaatsing geweest van budget welzijnswerk en 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | -17 | koplopers-traject van thema 6 Passende | -55 ondersteuning naar thema 2 Zorg voor elkaar. 47 Indexatie subsidies. Overige verschillen. | -9 Totaal 2. Zorg voor elkaar | -17 | -17 Thema 3. Werk en inkomen Voor energiearmoede wordt verwacht dat de SPUK gelden in 2026 volledig benut zijn. In | -354 2027 is daar geen begroting meer voor opgenomen.

In de begroting 2026 is een bedrag van de december circulaire 2025 opgenomen onder | -33 energiearmoede. Dit bedrag is niet toegevoegd 6.3 Inkomensregelingen | -58 | Inkomensvoorzieningen de geactualiseerde | 373 begroting van de ISD. Voor de kinderopvangtoeslagenaffaire geldt dat gedupeerden zich kunnen aanmelden tot 1 september 2027. De verwachting is dat er in 2027 nog een klein bedrag wordt uitgekeerd door de ISD, gezien de meeste gedupeerden al in beeld zijn. De regeling is | -115 budgetneutraal opgenomen. Verschil tussen zowel inkomsten als uitgaven 2026 en 2027 wordt veroorzaakt door het aflopen van deze regeling. 191 Armoedebudget is opgehoogd met €65k vanwege meer aanvragen voor stichting Leergeld. Dit is een openeinderegeling. In 2026 kon dit tekort nog worden opgevangen | 65 door andere armoedekosten ten laste van de SPUK GALA regeling te brengen, Dit is vanaf 2027 niet meer mogelijk. Overige verschillen. | 6 6.4 WSW en beschut werk | 18 | Geactualiseerde begroting GR KDB. | 18 6.5 Arbeidsparticipatie | 149 | Geactualiseerde begroting GR KDB. | 151 Overige verschillen. | -2 Totaal 3. Werk en inkomen | 110 | 110 Thema 4. Opgroeien en opvoeden In 2026 is een incidenteel budget opgenomen ten behoeve van het lopende | -60 4.2 Onderwijshuisvesting | -40 | project 'Sloopkosten Smirnoffstraat 15'. Overige verschillen.

| 20 De bijdrage aan GR Holland Rijnland loopt over verschillende taakvelden. Er heeft een budgetneutrale wijziging plaatsgevonden | 31 over de taakvelden, waarbij er op dit taakveld een nadeel is ontstaan. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | 60 | In de tussenrapportage 2026 is het budget voor leerlingenvervoer verlaagd met €150k. Op basis van de laatste 2 jaar is er ruimte om het budget structureel af te ramen. De | 30 structurele verlaging is €120k.Hierdoor ontstaat een verschil van €30k. Overige verschillen. | -1 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | 25 | Indexatie subsidie welzijnswerk. | 25 De subsidie aan VoorIeder1 is geïndexeerd. | 125 De middelen welke worden gebruikt voor de 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | uitvoering van het programmaplan jeugd zijn Jeugd | 309 | 2026 verdeeld naar de juiste taakvelden. Voor 2027 (en verder) is met de begroting | 181 2027 en verder is deze verdeling nog niet gemaakt. Dit zal met de tussenrapportage 2027 budgetneutraal worden verwerkt. Overige verschillen. | 3 In de tussenrapportage 2026 is het budget 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal | -331 | voor taxi-vervoer jeugd verlaagd met €120k. Op basis van de laatste 2 jaar is er ruimte | 40 om het budget structureel af te ramen. De structurele verlaging is €80k.Hierdoor ontstaat een verschil van €40k. 192 Bijstelling kosten voor gespecialiseerde jeugdhulp.

Na de kaderbrief heeft SOZ de begroting 2027 voor gespecialiseerde jeugdhulp en de 1e prognose 2026 gedeeld. | -363 Op basis van de meest actuele gegevens vindt er bijstelling plaats van €62k. Op dit taakveld gaat het om een voordeel van €363k Overige verschillen. | -8 Bijstelling kosten voor gespecialiseerde jeugdhulp. Na de kaderbrief heeft SOZ de begroting 2027 voor gespecialiseerde 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk | -15 | jeugdhulp en de 1e prognose 2026 gedeeld. | -15 Op basis van de meest actuele gegevens vindt er bijstelling plaats van €62k. Op dit taakveld gaat het om een voordeel van €15k Bijstelling kosten voor gespecialiseerde jeugdhulp. Na de kaderbrief heeft SOZ de begroting 2027 voor gespecialiseerde 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal | 188 | jeugdhulp en de 1e prognose 2026 gedeeld. | 188 Op basis van de meest actuele gegevens vindt er bijstelling plaats van €62k. Op dit taakveld gaat het om een nadeel van €188k 6.792 PGB Jeugd | 16 | Overige verschillen. | 16 Bijstelling kosten voor gespecialiseerde jeugdhulp. Na de kaderbrief heeft SOZ de begroting 2027 voor gespecialiseerde 6.821 Jeugdbescherming | 232 | jeugdhulp en de 1e prognose 2026 gedeeld. | 232 Op basis van de meest actuele gegevens vindt er bijstelling plaats van €62k. Op dit taakveld gaat het om een nadeel van €232k. Bijstelling kosten voor gespecialiseerde jeugdhulp.

Na de kaderbrief heeft SOZ de begroting 2027 voor gespecialiseerde 6.822 Jeugdreclassering | 18 | jeugdhulp en de 1e prognose 2026 gedeeld. | 18 Op basis van de meest actuele gegevens vindt er bijstelling plaats van €62k. Op dit taakveld gaat het om een nadeel van €18k De toegekende middelen voor de uitvoering van het programmaplan jeugd zijn 2026 verdeeld naar de juiste taakvelden. Voor 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd | 2027 (en verder) is met de begroting 2027 | -255 -255 | nog niet exact bekend welke middelen er nodig zijn voor de coördinatie en beleid jeugd. Dit zal met de tussenrapportage 2027 budgetneutraal worden verwerkt. Totaal 4. Opgroeien en opvoeden | 208 | 208 Thema 5. Thuis als basis 193 Voor maatschappelijke zorg (beschermd wonen en maatschappelijke en (vrouwen)opvang) is een regionale afspraak gemaakt voor het opzetten van de maatschappelijke zorg binnen de Duin en Bollenstreek (DBS). Voor 2027 is de verwachting dat er €47k meer kosten worden gemaakt dan 2026. Dit is te zien op taakvelden beschermd wonen (€76k) en op maatschappelijke- en (vrouwen)opvang ( - | 76 6.811 Beschermd wonen (WMO) | 82 | €29k) Er zijn ook minder baten (-€1k) te zien aan baten kant onder de taakvelden. Alle inkomsten uit Leiden worden voor de gehele DBS ingezet. Eventuele restgelden over tekorten worden bij de gemeenten verrekend met de reserve maatschappelijke zorg.

Er wordt een uitname uit de reserves begroot die hoger is dan in 2026 (€46k) Per saldo is de regeling daarmee budgetneutraal in de gemeentelijke begroting. Overige verschillen. | 6 6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang | -28 | Zie beschermd wonen DBS. | -29 (WMO) Overige verschillen. | 1 Totaal 5. Thuis als basis | 54 | 54 Thema 6. Passende ondersteuning Statushouders SPUK. De SPUK gelden zijn structureel aangepast op basis van beschikking 2026. In de begroting 2026 is naast de beschikking 2026 ook een restant bedrag van 2024 en 2025 , waar in 2024 en | -759 2025 geen kosten voor zijn gemaakt. Deze 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie | -707 | meeneemregeling zit niet in de begroting 2027. Als in 2026 bedragen over zijn zullen die in de tussenrapportage 2027 verwerkt worden. In 2026 is een verplaatsing geweest van budget van welzijnswerk (€23k) en het | 55 koplopers-traject (€32k) van thema 6 naar thema 2 Zorg voor elkaar Overige verschillen. | -3 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen | 69 | 45 Integraal | Indexatie subsidies. Overige verschillen. | 24 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) | 96 | Actualisatie van de begroting 2027 GR ISD. | 96 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) | 130 | Actualisatie van de begroting 2027 GR ISD. | 130 6.712 Begeleiding (WMO) | 92 | Actualisatie van de begroting 2027 GR ISD.

| 92 194 6.713 Dagbesteding (WMO) | 31 | Actualisatie van de begroting 2027 GR ISD. | 31 6.714 Overige maatwerkarrangementen | 3 | 3 (WMO) | Actualisatie van de begroting 2027 GR ISD. 6.791 PGB Wmo | 79 | Actualisatie van de begroting 2027 GR ISD. | 79 6.811 Beschermd wonen (WMO) | 0 | Actualisatie van de begroting 2027 GR ISD. | 0 6.91 Coördinatie en beleid Wmo | 1 | Actualisatie van de begroting 2027 GR ISD. | 1 Totaal 6. Passende ondersteuning | -205 | -205 Thema 7. Burgerzaken Voor de reisdocumentenpiek worden in 2027 | 43 meer kosten verwacht 0.2 Burgerzaken | 94 | In 2026 is bijstelling geweest voor | 24 HLTsamen. In 2027 wordt deze niet verwacht Voor verkiezingen is een extra bedrag opgenomen omdat in 2027 twee verkiezingen | 22 plaatsvinden die tot extra kosten leiden Overige verschillen | 5 Totaal 7. Burgerzaken | 94 | 94 Totaal lasten | -304 | -304 Baten | Verschil | Toelichting | Bedrag 2026- 2027 Thema 1. Vitaliteit De verlening van de SPUK Sport is in 2026 (budgetneutraal) in de begroting opgenomen. | 219 5.1 Sportbeleid en activering | 205 | Omdat de verlening over 2027 nog niet bekend is, ontstaat een verschil. Overige verschillen | -14 De verlening van de SPUK Sport is in 2026 5.2 Sportaccommodaties | 200 | (budgetneutraal) in de begroting opgenomen. | 200 Omdat er over de verlening over 2027 nog niet veel bekend is, ontstaat een verschil.

5.6 Media | 10 | Overige verschillen. | 10 De Brede SPUK is oorspronkelijk verleend tot en met 2026 en daardoor zijn deze middelen tot en met 2026 financieel verwerkt. Inmiddels is bekend dat er 7.1 Volksgezondheid | 140 | financiering komt vanuit het rijk, maar veel is nog | 132 onbekend. Zodra de hoogte bekend is zal dit in de tussenrapportage 2027 financieel (budgetneutraal) worden verwerkt. Overige verschillen. | 8 Totaal 1. Vitaliteit | 555 | 555 195 Thema 2. Zorg voor elkaar 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Totaal 2. Zorg voor elkaar | 0 | 0 Thema 3. Werk en inkomen Voor de kinderopvangtoeslagenaffaire geldt dat gedupeerden zich kunnen aanmelden tot 1 september 2027. De verwachting is dat er in 2027 nog een klein bedrag wordt uitgekeerd door de ISD, gezien de meeste gedupeerden al in beeld zijn. De | -108 regeling is nagenoeg budgetneutraal opgenomen. 6.3 Inkomensregelingen | 462 | Verschil tussen zowel inkomsten als uitgaven 2026 en 2027 wordt veroorzaakt door het aflopen van deze regeling. Voor energiearmoede wordt verwacht dat de SPUK gelden in 2026 volledig benut zijn. In 2027 is daar | -354 geen begroting meer voor opgenomen. Totaal 3. Werk en inkomen | 462 | 462 Thema 4. Opgroeien en opvoeden 4.2 Onderwijshuisvesting | 0 | Geen verschillen. | 0 In de tussenrapportage 2026 is de begroting voor 2026 bijgesteld aan de hand van de beschikking.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://teylingen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/91131400-10ef-453e-97d2-fdb691f7b38b?agendaItemId=069200e7-bcc8-417a-aabd-55033cbf9675