Document · PDF

Kadernota 2023 Teylingen definitief_1 - Kadernota 2023 Teylingen definitief_1.docx

Gemeenteraad 30 juni 2022, gemeente TeylingenBij agendapunt: Kadernota5.965 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Gemeente Teylingen Kadernota 2023

Voor de programmabegroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026

mei 2022

Inhoud Inhoud Inhoud .....................................................................................................................................................2 Voorwoord ..............................................................................................................................................3 1. Inleiding ...............................................................................................................................................4 2. Ontwikkelingen in het meerjarenperspectief......................................................................................5 2.1 Nieuwe bestuursperiode ...........................................................................................................5 2.2 Investeringen.............................................................................................................................5 2.3 Overige relevante ontwikkelingen.............................................................................................5 3.

Financiële situatie op hoofdlijnen .......................................................................................................7 3.1 Startpunt Kadernota 2023.........................................................................................................8 3.2 Indexaties ..................................................................................................................................8 3.3 Kostenontwikkelingen van gemeenschappelijke regelingen.....................................................8 3.4 Structurele leereffecten vanuit de jaarrekening 2021..............................................................9 3.5 Raadsvoorstellen waarvan aangegeven is dat de uitwerking c.q. afweging plaatsvindt bij de Kadernota ......................................................................................................................................10 3.6 Overige ontwikkelingen...........................................................................................................10 3.7 Investeringen...........................................................................................................................11 4.

Besluitpunten raad ............................................................................................................................11 Bijlage 1 Begrotingsuitgangspunten programmabegroting 2023..........................................................12 Bijlage 2 Overzicht nieuwe en gewijzigde investeringen.......................................................................15 Bijlage 3 Overzicht Investeringsplan 2023-2026 ...................................................................................19

Voorwoord Wat gaan we het komende jaar doen met het gemeentegeld? Dat lichten wij door middel van deze kadernota 2023 toe. Omdat het formatieproces nog niet is afgerond is er nog geen nieuw college en collegeprogramma. Daarom is deze kadernota beleidsarm. Dat betekent dat deze zich alleen richt op de ontwikkelingen waar wij geen invloed op hebben. Daarnaast kunt u zich als raad uitspreken over een aantal onderwerpen waarvan de voorstellen de afgelopen periode zijn vastgesteld. Hiermee geeft u richting aan de meerjarenbegroting. De onzekerheid rondom de effecten van de afgelopen crisissen, de uitkeringen van de Rijksoverheid en het sombere financiële meerjarenperspectief vragen om stevige sturing en het aanbrengen van duidelijke focus. Dit biedt u en het nog te vormen college de mogelijkheid samen te werken aan concrete bestuurlijke ambities om gemeente Teylingen naar een gezonde financiële toekomst te leiden. Namens het College van B&W, Marlies Volten, wethouder Financiën

1. Inleiding

Voor u ligt de kadernota voor de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026. De kadernota schetst de financiële ontwikkeling die wij de komende jaren verwachten en is het kader voor het opstellen van de begroting 2023 en de meerjarenbegroting. Deze kadernota is anders dan dat u gewend bent. Deze kadernota is beleidsarm. Dit betekent dat deze kadernota geen nieuwe beleidsvoornemens bevat. Hier is voor gekozen omdat we in de overdrachtsperiode zitten van het oude naar het nieuwe bestuur en zijn nieuwe ambities nog niet verwoord. Deze kadernota richt zich op de onvermijdelijke ontwikkelingen. Zaken die meegenomen zijn: a. b. c. d.

indexaties; kostenontwikkelingen van gemeenschappelijke regelingen; structurele leereffecten vanuit de jaarrekening 2021; raadsvoorstellen waarvan aangegeven is dat de uitwerking c.q. afweging plaatsvindt bij de Kadernota, en; e. investeringen. Deze kadernota is financieel niet sluitend. Eerst worden de consequenties van het raadsprogramma en collegeprogramma afgewacht. Het huidige demissionaire college past terughoudendheid. De begroting zal uiteraard wel sluitend dienen te zijn. Het nieuwe beleid en de investeringen die voortkomen uit het college uitvoeringsprogramma worden opgenomen in de 1ste begrotingswijziging 2023, omdat verwerking in de begroting 2023 in tijd niet realiseerbaar is.

2. Ontwikkelingen in het meerjarenperspectief 2.1 Nieuwe bestuursperiode Er wordt binnen Teylingen nog gewerkt aan een nieuw college. Hierop kan in deze kadernota niet vooruitgelopen worden. Deze is daarom beleidsarm. 2.2 Investeringen Hoewel de kadernota beleidsarm is, ontkomt de gemeente Teylingen er niet aan dat in sommige gevallen als gevolg van autonome ontwikkelingen investeringen gedaan moeten worden. Deze investeringen zullen in de programmabegroting 2023 worden verwerkt en ter besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. In bijlage 2 zijn de nieuwe en gewijzigde investeringen opgenomen en in bijlage 3 staan alle investeringen. 2.3 Overige relevante ontwikkelingen Prijsstijgingen Onder andere als gevolg van de Corona pandemie en de oorlog in de Oekraïne hebben we te maken met een tekort aan grondstoffen en stijgende prijzen. Dit heeft gevolgen voor de programmabegroting 2023. Op dit moment is moeilijk in te schatten wat dit op de middellange en lange termijn gaat betekenen voor de economie en de begroting. We wachten de uitkomsten van de meicirculaire 2022 af hoe het Rijk met deze onzekerheden om gaat. Voor het debat over de Kadernota 2023 wordt de raad over de meicirculaire 2022 middels een raadsbrief geïnformeerd. In de Kadernota 2023 nemen we de begrotingsuitgangspunten zoals opgenomen in bijlage 1 mee.

Herverdeling van gemeentefonds De herverdeling van het gemeentefonds is uitgesteld tot 2023. Deze herverdeling kan substantiële gevolgen hebben voor onze gemeente. De voorlopige herverdeeleffecten zijn eind december 2021 bekendgemaakt. Op basis daarvan ondervindt de gemeente Teylingen een bijstelling naar beneden van € 17 per inwoner. De uiteindelijke besluitvorming ligt bij het nieuwe kabinet. Hoe de uitkomsten, die ingaan per 2023, werkelijk zijn is nog onduidelijk. De meicirculaire 2022 geeft hier duidelijkheid over. Op dit moment is het nadeel voor Teylingen € 636.000 (2023). Extra middelen jeugdzorg Rijk en gemeenten (VNG) hebben in mei 2019 afspraken gemaakt om een onderzoek in te stellen om te bepalen of, en zo ja in welke mate, gemeenten structureel aanvullende extra rijksmiddelen nodig hebben voor de jeugdzorg. Indien Rijk en gemeenten na dit onderzoek niet tot overeenstemming zouden komen over extra rijksfinanciering, zou het vraagstuk voorgelegd worden aan een commissie van wijzen (vergelijkbaar met arbitrage). Deze zou een semi-bindend oordeel geven. Deze arbitragecommissie heeft in juni 2021 uitspraak gedaan. Het kabinet volgt de uitspraak van de arbitragecommissie en heeft een toezegging gedaan voor een rijksbijdrage in 2022 van € 1,8 miljard. Het deel voor Teylingen bedraagt netto in 2022 € 1,884 miljoen.

Het is nu de verantwoordelijkheid van een nieuw kabinet om te kijken naar de jaren na 2022 en zo tot een structurele oplossing te komen voor de financieringsproblemen rondom de uitvoering van de jeugdhulp. In afstemming met de toezichthouder (Provincie Zuid-Holland) is vooruitlopend hierop een stelpost van 75% van de verwachte extra rijksmiddelen in de jaren 2023 t/m 2025 opgenomen in het financiële meerjarenperspectief. Opschalingkorting Een aantal jaren geleden heeft het Rijk een opschalingskorting doorgevoerd in het gemeentefonds. De aanname was toen dat door gemeenten op te schalen naar 100.000+ gemeenten er minder geld 5

nodig was in het gemeentefonds. In de periode 2020 t/m 2022 is de invoering van de opschalingskorting opgeschort. In de financiële vertaling van het coalitieakkoord Rutte IV is opgenomen dat de opschalingskorting voor de jaren 2023 t/m 2025 weer wordt losgelaten, maar dat deze vanaf 2026 weer ingevoerd wordt. In de begroting van Teylingen is op dit moment rekening gehouden met de opschalingskorting. Voor de gemeente Teylingen houdt dit een positieve bijstelling van het meerjarenperspectief in: € 654.000 (2023), € 865.000 (2024) en € 1.084.000 (2025). In de meicirculaire 2022 wordt dit nader geconcretiseerd. Afvalstoffen- en rioolheffing Binnen onze gemeente doet zich een aantal ontwikkelingen voor die van invloed zijn op het afval en riool tarief. Het gaat hier dan onder meer om vervangingsinvesteringen en de kortingsregeling afvalstoffenheffing. Het afval en riool tarief dient voor 2023 opnieuw te worden berekend en aangepast. U ontvangt hiervoor separaat een voorstel van het college.

3. Financiële situatie op hoofdlijnen

In dit hoofdstuk gaan we in op de financiële situatie op hoofdlijnen. Hier staan we stil bij 1. het startpunt van de kadernota 2023, 2. de indexaties, 3. de kostenontwikkelingen van gemeenschappelijke regelingen, 4. de structurele leereffecten vanuit de jaarrekening 2021, 5. De raadsvoorstellen waarvan aangegeven is dat de uitwerking c.q. afweging plaatsvindt bij de Kadernota, en 6. de investeringen. Hieronder is het meerjarenperspectief van de Kadernota 2023 weergeven. (Bedragen x 1.000 euro; -/- = nadeel)

2023

2024

2025

2026

Stand begroting 2022-2025 (doorgetrokken naar 2026) Resultaat septembercirculaire 2021 Resultaat decembercirculaire 2021 Raadsbesluiten (tot mei 2022)

-3.061 1.379 227 -101

-3.789 1.387 227 -101

-3.020 1.519 228 -101

Startpunt Kadernota 2023

-1.556

-2.276

-1.374

Indexaties a. Indexatie OZB 2,5% b. Indexatie personeelslasten Teylingen 3,7% c. Prijsstijgingen inkopen, inhuur en leveranties 2,5% d. Indexatie Belastingen en rechten 2,5% e. Indexatie Huren en pachten 2,5% f. Indexatie algemene uitkering

213 -35 -140 13 63 1.153

213 -35 -140 13 63 1.206

213 -35 -140 13 63 865

213 -35 -140 13 63 1.511

Kostenontwikkeling gemeenschappelijke regelingen g. Indexatie gemeenschappelijke regelingen h. Indexatie welzijnssubsidies

-1.236 -176

-1.527 -176

-1.623 -176

-1.641 -176

Structurele leereffecten jaarrekening 2021 i. Lagere dividenduitkering Alliander j. Straatreiniging Dekking afvalstoffenheffing Dekking rioolheffing k. Onderhoud ondergrondse containers (ogc) Dekking afvalstoffenheffing l. Kortingsregeling afvalstoffenheffing Dekking afvalstoffenheffing m. Verhoging bouwleges n. Hybride lening (zeer waarschijnlijk)

-108 -190 63 63 -56 56 -400 400 PM -200

-108 -190 63 63 -56 56 -400 400 PM

Raadsvoorstellen waarvan aangegeven is dat de uitwerking c.q. afweging plaatsvindt bij de Kadernota Onderhoud wegen Inhuur exploitatie Ruïne Gebiedsplan campingcomplex

-306 -40 -50

-306

-50

-25

Overige ontwikkelingen Mobiliteitsplan Onderhoud watergangen en bermen Omgevingswet Economische agenda Duin- en Bollenstreek Woonplaatsbeginsel jeugdhulp Inspectie Kinderopvang

PM PM PM PM PM -25

Saldo na mutaties

-938

-936 -247

-1.348 -365

-720 -542

Meerjarenraming 2023-2026

-2.494

-3.459

-3.087

-2.636

Investeringen

In de volgende paragrafen wordt bovenstaande tabel van een toelichting voorzien. 7

3.1 Startpunt Kadernota 2023 De resultaten uit de programmabegroting 2022-2025 vormen het startpunt1 voor de jaarschijven 2023-2026, waarbij het resultaat van 2025 de basis is voor 2026. Verder wordt rekening gehouden met de september- en decembercirculaire 2021 en de verwerkte raadsbesluiten met financiële impact tot mei 2022. Ten tijde van het opstellen van de kadernota is de meicirculaire 2022 nog niet bekend en daarom niet meegenomen in het financiële meerjarenperspectief. De verwachting is dat de meicirculaire meer duidelijkheid geeft over wat de impact van de algemene uitkering, de opschalingskorting en de herverdeling gemeentefonds is op de meerjarenbegroting 2023-2026. Bij het opstellen van de begroting 2023-2026 zal de meicirculaire worden meegenomen. Hieronder staan de raadsbesluiten tot mei 2022. (Bedragen x 1.000 euro; -/- = nadeel) R4015 Herstelwerkzaamheden Park Molentocht R4001 Storting voorziening onderhoud gebouwen R4020 Natuurgrasvelden Warmunda R4007 Openbare verlichting R4008 Bestendiging zorg- en veiligheidstafel Totaal

2023 -4 -57 -13 -3 -24 -101

2024 -4 -57 -13 -3 -24 -101

2025 -4 -57 -13 -3 -24 -101

2026 -4 -57 -13 -3 -24 -101

3.2 Indexaties a t/m e. Indexatie conform begrotingsuitgangspunten Bij het opstellen van de begroting 2023 wordt rekening gehouden met een aantal vaste begrotingsuitgangspunten. Zie bijlage 1. f. Indexatie algemene uitkering De berekening van de algemene uitkering is in deze kadernota gebaseerd op de decembercirculaire 2021. Ten tijde van het opstellen van de kadernota is de meicirculaire 2022 nog niet bekend en daarom niet meegenomen in het financiële meerjarenperspectief. Bij het beschikbaar komen van deze circulaire zal de raad worden geïnformeerd. Bij het opstellen van de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 zal de meicirculaire 2022 worden meegenomen. De bijstelling van de algemene uitkering in deze kadernota bestaat uit drie delen: (Bedragen x 1.000 euro) Opgenomen in de begroting 2022 Septembercirculaire 2021 Decembercirculaire 2021 Totaal Indexatie 2023 Omvang algemene uitkering Kadernota 2023

2023 48.456 1.379 227 50.062 1.153 51.215

2024 48.209 1.387 227 49.823 1.206 51.029

2025 48.520 1.519 228 50.267 865 51.132

2026 48.520 1.519 228 50.267 1.511 51.778

Op basis van de septembercirculaire en decembercirculaire 2021 ontvangt de gemeente extra middelen van uit het gemeentefonds. In de Kadernota 2023 is de indexatie meegenomen. 3.3 Kostenontwikkelingen van gemeenschappelijke regelingen g. Indexatie gemeenschappelijke regelingen (2023: - € 1.236.000) Hier is de hogere raming van de bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen opgenomen. In onderstaand tabel is de meerjarige hogere raming weergegeven. 1 Zowel de Kadernota 2023 als het rapport “Op weg naar een financieel sluitend meerjarenperspectief”

hanteren de begroting 2022-2025 als uitgangspunt, De raad is over dit rapport middels een raadsmemo op 19 april 2022 geïnformeerd. Het is een handreiking aan de nieuwe raad voor het maken van keuzes voor het bijsturen op een sluitend meerjarenperspectief.

(Bedragen x 1.000 euro; -/- = nadeel) HLTsamen Holland Rijnland SOZ (voormalig TWO) ISD Provalu HECHT VRHM ODWH VAB Belastingen Bollenstreek Totaal

S/I S S S S S S S S S S

2023 -1.260 460 1.071 -1.181 -98 -2 -67 -16 -109 -36 -1.236

2024 -1.190 460 1.021 -1.181 -122 -2 -67 -54 -356 -36 -1.527

2025 -1.195 212 1.181 -1.181 -98 -2 -67 -72 -365 -36 -1.623

2026 -1.194 212 1.181 -1.181 -94 -2 -67 -95 -364 -36 -1.641

h. Indexatie welzijnssubsidies (-€ 176.000) De indexering voor welzijnssubsidies is voor 2023 gelijk aan 176.000,-. Dit is gebaseerd op de looninflatie van 3,7% en is berekend over de totale subsidieverleningen 2022. 3.4 Structurele leereffecten vanuit de jaarrekening 2021 i. Lagere dividenduitkering Alliander (-€ 108.000) In 2021 heeft Alliander een lager dividend uitgekeerd ad. € 254.000. In de begroting houden we rekening met dividend Alliander op basis van een 3-jaarlijkse gemiddelde. Op basis hiervan passen we de begroting 2023 aan met € 108.000 nadelig. j. Straatreiniging (- €190.000) De aanbesteding voor straatreiniging en het legen van afvalbakken is hoger dan het beschikbare budget uitgevallen. De dekking kan voor 1/3 gevonden worden in de afvalstoffenheffing (€ 63.000), 1/3 in het riool tarief (€ 63.000) en de rest in de eigen exploitatie (€ 63.000). k. Onderhoud ondergrondse containers (ogc) (- € 55.680) Beheer en onderhoud van het aantal ondergrondse containers was eerder niet of onvoldoende begroot. Dekking kan gevonden worden in verhoging van de afvalstoffenheffing. l. Kortingsregeling afvalstoffenheffing (- € 400.000) Bij het invoeren van het nieuwe afvalbeleid is ervoor gekozen bewoners de mogelijkheid te geven een korting te geven op de afvalstoffenheffing. Hier is binnen de exploitatie geen rekening mee gehouden.

Dekking kan gevonden worden in verhoging van de afvalstoffenheffing. m. Verhoging bouwleges (€-, PM) Per 1 januari 2023 is de Omgevingswet van de kracht. Hoe dit uitpakt voor de hoogte van de bouwleges in 2023 is onbekend. n. Hybride lening (zeer waarschijnlijk) De BNG zal de overeenkomst inzake de uitstaande hybride lening (€ 25,3 miljoen) zeer waarschijnlijk opzeggen. In de kadernota 2023 nemen we het doorgevoerde voordeel van € 200.000 bij de kadernota 2022 terug. Hierdoor ontstaat een nadeel van € 200.000 in 2023.

3.5 Raadsvoorstellen waarvan aangegeven is dat de uitwerking c.q. afweging plaatsvindt bij de Kadernota Onderhoud wegen (- € 306.000) Het beleidsplan wegen 2022-2026 is aan de orde geweest in de raad van 24 februari 2022. Hierin is aangegeven dat de financiële dekking van het beleidsplan wegen betrokken wordt bij de integrale afweging in de Kadernota 2023. In de Kadernota 2023 wordt uitgegaan van een extra (ongedekte) uitgave van circa € 306.000 voor groot onderhoud inclusief meerkosten scenario 2. Verder moet € 268.000 geïnvesteerd worden in groot onderhoud). De investering van € 268.000 wordt meegenomen onder paragraaf 3.7 Investeringen. Inhuur exploitatie Ruïne (- € 40.000) De Ontwikkelrichting Ruïne Teylingen is aan de orde geweest in de raad van 24 februari 2022. In 2022 is de selectieprocedure om tot een geschikte partner te komen voor de ontwikkeling en exploitatie van de Ruïne van Teylingen en de schuur van Westerbeek doorlopen. In december 2022 sluit de gemeente een intentieovereenkomst met de definitieve partner. Het jaar 2023 wordt gebruikt voor het uitwerken van de business case (stap 1). De uitkomst is een gezamenlijk plan dat de gemeente kan voordragen aan de raad (stap 2). Als deze akkoord gaat met het voorliggende plan en de financiën kunnen verdere voorbereidingen (stap 3), zoals het voorbereiden van een bestemmingsplan, plaatsvinden.

Voor het uitvoeren van stap 1 t/m 3 huren wij expertise in. Zonder dit budget komt het project tot stilstand. Gebiedsplan campingcomplex (- € 150.000) De visie Verblijfsrecreatie is aan de orde geweest in de raad van 24 februari 2022. Daar is besloten om het opstellen van een gebiedsvisie voor de campings in Teylingen op te nemen in de kadernota 2023. Binnen de campings bestaan grote verschillen. De toekomstbestendigheid, veiligheid en bereikbaarheid staan op verschillende punten onder druk. Eerdere pogingen om de ondernemers te stimuleren tot samenwerking te komen, zijn niet gelukt vanwege de omvangrijke uitdagingen. Om te komen tot een succesvol plan, zal een inspanning geleverd moeten worden door zowel de ondernemers als de overheid. Hierbij is externe expertise noodzakelijk. Het opstellen van een gebiedsplan is door de complexe opgaven een project met een langere doorlooptijd. Het alternatief is de regie los te laten en het aan de markt over te laten. 3.6 Overige ontwikkelingen Mobiliteitsplan (€-, PM) In het concept Mobiliteitsplan staan projecten en maatregelen waaraan we de komende jaren uitwerking willen geven. Dit plan is opiniërend besproken in de vergadering van de commissie ruimte op 19 april 2022. Onderhoud watergangen en bermen (€-, PM) Voor onderhoud watergangen en bermen wordt momenteel gewerkt aan het actualiseren van het beheerplan 2023-2026.

Hierin worden ook de financiële consequenties meegenomen. In het najaar 2022 komt het voorstel in de raad. Omgevingswet (€-, PM) Op 1 januari 2023 treedt de Omgevingswet in werking. Hierdoor worden de zogenaamde ‘bodemtaken’ vanuit de provincie naar de gemeente overgeheveld. De implementatiekosten zijn al beschikbaar gesteld, alleen de uitvoeringskosten moeten nog bepaald worden. Deze worden al dan niet gedekt door de leges.

Economische agenda Duin- en Bollenstreek (€-, PM) In 2022 wordt een nieuwe uitvoeringsagenda voor de Economische Agenda Duin- en Bollenstreek opgesteld voor de periode 2023-2026. Aan de uitvoering van de uitvoeringsagenda zullen kosten zijn verbonden voor het stimuleren en ondersteunen van projecten en de Governance van het nog te kiezen uitvoeringsorgaan. Op dit moment is nog niet duidelijk wat die kosten zullen zijn. Een raadsvoorstel hiervoor wordt in de tweede helft van 2022 aan de gemeenteraad aangeboden. Woonplaatsbeginsel jeugdhulp (€-, PM) De effecten met betrekking tot het woonplaatsbeginsel jeugdhulp voor 2023 en verder moeten nog berekend worden. Inspectie Kinderopvang (- € 25.000) Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezicht en handhaving op de kinderopvang. Het kabinet heeft besloten het toezicht in de gastouderopvang te willen intensiveren. Hiervoor worden extra middelen in het gemeentefonds beschikbaar gesteld. Beoogd wordt dat jaarlijks 50% van gastouders in de gemeente geïnspecteerd worden. Deel van de dekking (€ 10.080) is meegenomen onder de decembercirculaire. 3.7 Investeringen De investeringen in nieuwe sportaccommodaties in de dorpskern van Sassenheim en in Voorhout (Nieuw Boekhorst) zijn besproken in de raad. Daarin is aangegeven dat een keuze gemaakt kan worden bij de Kadernota 2023.

Voorlopig zijn deze investeringen niet meegenomen in de kapitaallasten. Dit geldt ook voor de herinrichting van de Waaier en de investering groot onderhoud uit het Beleidsplan wegen 2022-2026. In bijlage 2 is een totaaloverzicht opgenomen van alle ingediende investeringen inclusief toelichting.

4. Besluitpunten raad

1. Kennis te nemen van de financiële situatie op hoofdlijnen; 2. Richting te geven over het al dan niet verwerken van de onderstaande posten in de begroting: a. uitgaven voor de inhuur ten behoeve van de exploitatie Ruïne (-€ 40.000); b. totale uitgaven voor het gebiedsplan campingcomplex ( -€ 150.000); c. structurele ophoging van de jaarlijkse uitgaven voor het onderhoud van wegen (-€ 306.000), en; d. investering in groot onderhoud van wegen (-€ 268.000). 3. Opdracht te geven aan het college om te komen tot een sluitende begroting 2023. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van het rapport ‘Op weg naar een financieel sluitend meerjarenperspectief’ opgesteld door Weterings van Santvoorts en Partners.

Bijlage 1 Begrotingsuitgangspunten programmabegroting 2023 Jaarlijks wordt in de kadernota vastgelegd op welke wijze de prijs- en loonontwikkelingen in de meerjarenbegroting worden verwerkt. Het uitgangspunt is dat zowel voor de baten als de lasten in de meerjarenraming 2023-2026 het loon-en prijspeil van het begrotingsjaar 2023 gehanteerd. De meerjarenbegroting wordt op basis van constante prijzen opgesteld. Toezichtregime provincie De provincie Zuid-Holland houdt toezicht op de financiën van de gemeenten in de provincie op basis van artikel 203 van de Gemeentewet. In de Begrotingscirculaire 2021-2024 zijn de wettelijke criteria en een aantal (actuele) onderwerpen opgenomen die bijzondere aandacht verdienen voor het financiële toezicht. Deze gelden ook voor de begroting 2023-2026. De provincie kent twee vormen van toezicht: • Preventief (toezicht vooraf): De gemeente kan formeel geen uitgaven doen zonder machtiging van de provincie. • Repressief (toezicht achteraf): De provincie volstaat ermee de gemeente op afstand te volgen via de begroting, jaarrekening, overige ter kennisneming ingezonden financiële stukken en het voeren van overleg op ambtelijk niveau.

Voor het nemen van de beslissing hierover vormt de provincie zich over de volgende elementen een oordeel: • De begroting 2023 moet in evenwicht zijn (structurele lasten worden gedekt door structurele baten) of uit de meerjarenraming blijkt dat dit evenwicht in de eerstvolgende jaren tot stand wordt gebracht en uiterlijk in 2026; • De jaarrekening 2021 moet materieel in evenwicht zijn; • De vastgestelde jaarrekening 2021 en de begroting 2023 moeten tijdig, respectievelijk voor 15 juli en 15 november 2022, zijn ingezonden. Beleidskaders provincie De provincie brengt de jaarlijkse begrotingscirculaire voor 2023 niet uit. De eerder gepubliceerde uitgangspunten voor 2022 gelden ook voor het begrotingsjaar 2023. Baten Algemene uitkering Bij de berekening van de Algemene uitkering voor de programmabegroting 2023 wordt, in overeenstemming met de regelgeving, zo mogelijk uitgegaan van de septembercirculaire 2022. In deze kadernota 2023 is rekening gehouden met de uitkomsten van de circulaires tot en met december 2021. Gemeentelijke belastingen en rechten Voor de belastingen en retributies wordt uitgegaan van het inflatiepercentage van 2,5%. Voor heffingen geldt dat compensatie alleen wordt toegepast, wanneer deze binnen de grenzen van de kostendekkendheid blijft. Voor de retributies geldt het uitgangspunt 100% kostendekkendheid.

De belastingvoorstellen worden in een apart voorstel in de raad van december 2022 aangeboden.

Lasten Raadsbesluiten en raadsvoorstellen tot mei 2022 Deze kadernota gaat uit van besluitvorming tot mei 2022. Uw besluiten en voorstellen tot en met de vergadering van september 2022 betrekken wij bij de samenstelling van de programmabegroting 2023. Ontwikkeling lonen en salarissen Voor de loonontwikkelingen is voor 2023 een structurele raming opgenomen. Wij volgen het percentage dat wordt vastgesteld in het samenwerkingsgebied Holland Rijnland, de Financiële kaderstellingen gemeenschappelijke regelingen (FKGR). Gerekend is met een cao-verhoging per 1 januari 2023 van 3,7%. Prijzen 2023 voor inkopen, inhuur en leveranties Voor de inflatie hanteren we de FKGR. Deze bedraagt 2,5% voor 2023. Door middel van een voorlopige raming wordt een stelpost aangemaakt voor de situaties waarbij aangetoond kan worden dat een verhoging ook noodzakelijk is. Renteontwikkeling geld- en kapitaalmarkt De rente op de geldmarkt wordt geraamd op 0,0%. Subsidies Bij de subsidies wordt, conform FKGR, uitgegaan van de ontwikkeling lonen en salarissen. Hierbij wordt een percentage van 3,7% gehanteerd. Verbonden partijen Voor de verbonden partijen worden de personele en materiële lasten geïndexeerd, conform de uitgangspunten FKGR. Voor de personele lasten hanteren we de ontwikkeling lonen en salarissen van 3,7%. Bij de materiële lasten hanteren we het percentage van 2,5%.

Investeringen De (vervangings)investeringen worden voortgezet op basis van de geldende beheer- en onderhoudsplannen en zijn in 2026 toegevoegd in het Overzicht investeringsplan 2023-2026 (bijlage 3). Onvoorzien In de begroting wordt een post onvoorzien opgenomen van € 25.000 als de begrotingsruimte dit toelaat. Operationele ontwikkelingen Het aantal woningen en inwoners van Teylingen is gebaseerd op de vastgestelde aantallen per 1 januari 2022. Het aantal woningen is een belangrijke maatstaf bij de berekening van de hoogte van de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Hierbij is de peildatum 1 januari van een kalenderjaar. Bij het opstellen van de woning- en inwonersprognose is voor nieuwbouw gerekend met gemiddeld 2 inwoners per woning. Deze 2 is gebaseerd op de huidige gemiddelde woningbezetting. In dit gemiddelde is reeds rekening gehouden met het geboorte- en vestigingsoverschot. Prognose woningvoorraad Woningvoorraad per 1/1 Mutatie woningen Woningvoorraad per 31/12

2022 16.396 82 16.478

2023 16.478 251 16.729

2024 16.729 135 16.864

2025 16.864 100 16.964

2026 16.964 250 17.214

Prognose inwoners Inwoners per 1/1 Mutatie inwoners Inwoners per 31/12

2022 37.940 164 38.104

2023 38.104 502 38.606

2024 38.606 270 38.876

2025 38.876 200 39.076

2026 39.076 500 39.576

Bijlage 2 Overzicht nieuwe en gewijzigde investeringen Investeringen (bedragen x € 1.000) 1. Prettig wonen voor iedereen Onvermijdeli jk 1. Ondergrondse containers Dekking afvalstoffenheffing Onvermijdeli jk 2. Snoeihoutversnipperaar A 326 Di 3L41C TDR 2017 Onvermijdeli jk 3. Snoeihoutversnipperaar A 326 ZKX 2017 Onvermijdeli jk 4. Vervangen bruggen SA 0,06 en SA M07 Onvermijdeli 5. Vervangen bruggen SA 2.03, VO 28, WA ST 22 en steiger WA ST 22 jk Onvermijdeli 6. Vervanging bruggen VO 01, VO 07, VO 12, VO 21, VO 031, WA 09 jk Onvermijdeli 7. Vervangen bruggen SA 0.02, SA 0.03, SA 0.07, SA 2.04, SA 2.05, SA 2.06, jk VO 02, VO 05, VO 10, VO 17, VO 20, VO 22, VO 27, WA 08, WA 12, WA 16 en steiger WA ST 02C 8. Verv. Voetg.brug WA 17 Klinkenbergerplas Warmond Onvermijdeli 9. Vervangen groen en bomen jk

PM 10. Groot onderhoud wegen 2. Energiek en sociaal Teylingen Onvermijdeli jk 11. Vervanging toplaag zandingestrooid kunstgrasveld KV TOP veld 1 Onvermijdeli jk 12. Vervanging toplaag zandingestrooid kunstgrasveld KV TOP veld 3

Termijn

Jaar

Investering bruto netto 2023

2024

Jaren 2025

2026

2023

1520

27 -27

53 -53

80 -80

2023

-36

-6

2023

-21

-6 4

-4

2025

471

2024

461

2023

665

2025

1929

2023

-32

2023 2024 2025 2026 2023

400 500 500 500 PM

2024

137

2023

113

55 1

-1

13 17

13 17 17

Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk Onvermijdeli jk PM PM

13. Vervanging toplaag kunstgrasveld hoofdveld 1 Roodemolen

2023

323

14. Vervanging toplaag kunstgrasveld veld 2 Roodemolen

2023

249

15. Vervanging toplaag natuurgrasveld veld 3 Roodemolen 16. Vervanging toplaag natuurgrasveld, drainage, ballenvangers en attributen veld 4 Roodemolen

2025

121

17. Vervanging toplaag natuurgrasveld en drainage veld 6 Roodemolen

2025

18. Vervanging toplaag kunstgrasveld veld 8 Roodemolen

2023

245

19. Vervanging toplaag kunstgrasveld hoofdveld 9 Roodemolen

2023

254

20. Vervanging toplaag kunstgrasveld veld 1 sportpark Elsgeest

2024

575

21. Vervanging toplaag kunstgrasveld veld 2 sportpark Elsgeest

2023

526

22. Vervanging toplaag kunstgrasveld veld 2 Warmunda

2025

545

23. Vervanging toplaag kunstgrasveld veldje 3 Warmunda 24. Vervanging toplaag krukingestrooid kunstgrasveld hoofdveld The Bassets 25. Vervanging toplaag kunstgras tennisvelden 1 tot en met 3 sportpark Overbos 26. Vervanging toplaag kunstgras tennisvelden 4 tot en met 6 sportpark Overbos

2025

275

2023

505

2024

27. Vervanging toplaag kunstgras tennisveld 7 sportpark Overbos 28. Ontwikkeling en realisiatie nieuwe accommodatie bewegingsonderwijs binnen de dorpskern Sassenheim 29. Nieuwe sportaccommodatie (sporthal) in Nieuwe Boekhorst (Voorhout)

2026 20232025 20232025

2023

Onvermijdeli jk 30. Herstel constructiefout aan basisschool De Buitenplaats

6 8

8 4

100

PM 31. De Waaier Totaal

20232024

11.086 11.086

247

365

542

Bovenstaande tabel wordt hieronder toegelicht. 1. Ondergrondse containers Het huidige bestand van de ondergrondse containers is verouderd en behoeft vervanging c.q. volledige revisie. Voor de toekomst wordt hiervoor een investeringsplan opgesteld. Dekking vanuit het tarief afval. 2. en 3. Snoeihoutversnipperaar Investering is opgenomen in MIP HLTSamen, kan dus bij Teylingen vervallen. 4. t/m 7. Vervanging houten bruggen Dit volgt uit een onlangs uitgevoerd toestandsinspectie van de civiele kunstwerken. Deze investeringen zijn onvermijdelijk. De onderhoudsplannen dienen vertaald te worden naar de begroting. 8. Vervanging voetgangersbrug Klinkenbergerplas Warmond De voetgangersbrug is overgedragen aan de gemeente Oegstgeest. 9. Vervanging groen en bomen Vervangen van groen en bomen op basis van het groenbeheerplan Teylingen 2022-2031, welke nog door de raad vastgesteld moet worden. Dekking vanuit de exploitatie. Dit is besproken in de commissie ruimte van 19 april 2022. Vastgesteld door de raad op 19 mei 2022. 10.Groot onderhoud wegen (PM) Het beleidsplan wegen 2022-2026 is in de raad van 24 februari 2022 aan de orde geweest. De financiële dekking van het beleidsplan moet integraal afgewogen worden in de Kadernota 2023. 11. t/m 27. Vervanging toplagen kunst/natuurgras sportvelden Vervanging van toplagen sportvelden over de jaren 2023 t/m 2026.

Deze investeringen zijn onvermijdelijk. De plannen dienen vertaald te worden naar de begroting. 17

28. Ontwikkeling en realisatie nieuwe accommodatie bewegingsonderwijs Sassenheim (PM) Ontwikkeling en realisatie nieuwe accommodatie bewegingsonderwijs binnen de dorpskern Sassenheim. Uitwerking onderzoek sport en beweegaccommodaties Teylingen. 29. Nieuwe sportaccommodatie (sporthal) in Nieuwe Boekhorst (Voorhout) (PM) Ontwikkeling en realisatie nieuwe sportaccommodatie (sporthal) in Nieuwe Boekhorst (Voorhout). Uitwerking onderzoek sport en beweegaccommodaties Teylingen. 30. Herstel constructiefout aan basisschool De Buitenplaats Sophia scholen heeft een aanvraag gedaan op grond van de verordening onderwijshuisvesting voor herstel constructiefout aan basisschool De Buitenplaats. Deze kosten kunnen, vanwege faillissement niet meer verhaald worden op de aannemer en komen daarmee ten laste van de gemeente (t.l.v. de algemene reserve). 31. De Waaier (PM) Herinrichting openbare ruimte rondom locatie Leerpad 9, Warmond (voormalige locatie basisschool). Het huidige perceel ligt braak. Na realisatie van de beoogde woningbouw zal de openbare ruimte moeten worden ingericht en worden aangesloten op de bestaande wegen en paden. Deze herinrichtingskosten kunnen niet verhaald worden bij de beoogd ontwikkelaar en komen daarmee ten laste van de gemeente (t.l.v. de algemene reserve).

Bijlage 3 Overzicht Investeringsplan 2023-2026 Investeringen

Begroting Begroting Begroting

Begroting Afschrijvingstermijn

2023 Programma 1 Prettig wonen voor iedereen Zoutstrooier igloo S 2400 1100 ltr 3 Zoutstrooier igloo S 2400 1100 ltr 2 Zoutstrooier igloo S 2400 1100 ltr 1 Schuitemaker Villeton LMT 22 2017 (10397) Schuitemaker Villeton LMT 22 2017 (10398) Schuitemaker Villeton LMT 22 2017 (10399) Sneeuwploeg Villeton LMT 2x 1800 en 1x 2000 Verv. Voetg.brug WA 17 Klinkenbergerplas Warmond Verv. bruggen SA 0,06 en SA M07 Verv. bruggen SA 2.03, VO 28, WA ST 22 en steiger WA ST 22 Verv. bruggen VO 01, VO 07, VO 12, VO 21, VO 031, WA 09 Verv. bruggen SA 0.02, SA 0.03, SA 0.07, SA 2.04, SA 2.05, SA 2.06, VO 02, VO 05, VO 10, VO 17, VO 20, VO 22, VO 27, WA 08, WA 12, WA 16 en steiger WA ST 02C Ondergrondse containers Zoutstrooier igloo 800 ltr 1 2020 Zoutstrooier igloo 800 ltr 2 2020 Zoutstrooier igloo 800 ltr 3 2020 Snoeihoutversnipperaar A 326 Di 3L41C TDR 2017 Snoeihoutversnipperaar A 326 ZKX 2017 GVVP V12 Toets ess. herkenbaarheidskenmerken 2022 GVVP V12 Toets ess. herkenbaarheidskenmerken 2023

2024

2025

24.700 24.700 24.700 9.445 9.445 9.445 23.700 -32.000 471.000 461.000 665.000

1.929.000 1.520.000 27.200 27.200 27.200 -36.000 -21.000 150.000

2026

Besluit nodig van (voordat het krediet wordt vrijgegeven)

6 6 6 6 6 6 6 20 35 35 35

Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie

35 15 6 6 6 6 6 20 20

Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie Organisatie Gemeenteraad Gemeenteraad Eerder goedgekeurd Eerder goedgekeurd

VO 12 Brug Kervelhof

VO 18 Brug Kervelhof

VO 21 Brug Munthof GVVP B32 Maatregelen langzaamverkeer 2022 GVVP B32 Maatregelen langzaamverkeer 2023

20 20 20

100.000

Verv. Openb. verlichting obv beheerplan jaar 2022 Verv. Openb. verlichting obv beheerplan jaar 2023

20 627.000

Verv. Openb. verlichting obv beheerplan jaar 2024 Verv. Openb. verlichting obv beheerplan jaar 2025 Herinrichting van Alkemadelaan Narcissenlaan ovl Narcissenln en Vn Alkemadeln relining en verbet. Herinrichting van Alkemadelaan Narcissenln wegen Herinrichting Herenweg Warmond Hoofdstraat Noord Sassenheim riolering GVVP B13 Cap.verruim. Rot. Soldaatje (N433-N450) GVVP P4 Aanpak parkeerproblemen 2022 GVVP P4 Aanpak parkeerproblemen 2023 GVVP P14 Fietspark.capaciteit centrumgeb. 2022 GVVP P14 Fietspark.capaciteit centrumgeb. 2023 GVVP V26 Maatregelen toets oversteeklocaties GVVP V26 Maatregelen toets oversteeklocaties 2022 GVVP V26 Maatregelen toets oversteeklocaties 2023 GVVP V17 Herinrichting Oosthoutlaan GVVP V18 Herinrichten Hoofdstraat Noord SH GVVP V20 Verk.maatr. Alkemadeln/Narc. n SH. Vervangen duikers 2023 Walbeschoeiing 2023

627.000

20 627.000

100.000 499.000 510.000

350.000 75.000 20.000

50.000 50.000 122.590 500.000 20.000 130.000

Speelvoorzieningen 2022 Speelvoorzieningen 2023

20 20 60 20 20 60 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 20 30 15

193.840

Eerder goedgekeurd Gemeenteraad Gemeenteraad Eerder goedgekeurd Eerder goedgekeurd Eerder goedgekeurd Eerder goedgekeurd Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Eerder goedgekeurd Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Organisatie Organisatie Eerder goedgekeurd Eerder goedgekeurd

Speelvoorzieningen 2024 Speelvoorzieningen 2025 Rijke Groen-Blauwe Leefomgeving 2022 Rijke Groen-Blauwe Leefomgeving 2023 Herinrichting van Alkemadelaan Narcissenlaan Groen Centrumvisie Totaal programma 1

231.801

15 203.653

15 20 20 10

200.000 160.000 5.150.000 11.311.165 1.319.801 3.230.653

Eerder goedgekeurd Eerder goedgekeurd Gemeenteraad Gemeenteraad Gemeenteraad Eerder goedgekeurd

Programma 2 Energiek en sociaal Teylingen Stichtingskosten KC Sassenheim Vervanging toplaag veld 1 HV Warmunda Verv. toplaag zandingestrooid kunstgrasveld KV TOP veld 1 Verv. toplaag zandingestrooid kunstgrasveld KV TOP veld 3 Verv. toplaag kunstgrasveld veld 2 Warmunda Verv. toplaag kunstgrasveld veldje 3 Warmunda Verv. toplaag kunstgras tennisvelden 1 tot en met 3 sportpark Overbos Verv. toplaag kunstgras tennisvelden 4 tot en met 6 sportpark Overbos Verv. toplaag tennisbaan 7 Sportpark Overbos Verv. toplaag krukingestrooid kunstgrasveld hoofdveld The Bassets Verv. toplaag kunstgrasveld hoofdveld 1 Roodemolen

3.564.002 56.000 250.000 250.000 545.250 274.500 125.160 125.160 31.000 505.000 620.000

Verv. toplaag kunstgrasveld veld 2 Roodemolen Verv. toplaag natuurgrasveld veld 3 Roodemolen Verv. toplaag natuurgrasveld, drainage, ballenvangers en attributen veld 4 Roodemolen Verv. toplaag natuurgrasveld en drainage veld 6 Roodemolen

370.000

Verv. toplaag kunstgrasveld hoofdveld 8 Roodemolen Verv. toplaag kunstgrasveld hoofdveld 9 Roodemolen Verv. toplaag kunstgrasveld veld 1 sportpark Elsgeest Verv. toplaag kunstgrasveld veld 2 sportpark Elsgeest Vervanging veldverlichting veld 1 vv Foreholte

370.000 508.000 575.000 526.250 66.000

66.000

40 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10

93.060

10 15

121.395 53.040

15 15 10 10 10 10 20

Eerder goedgekeurd College College College College College College College College College College Eerder goedgekeurd College College College Eerder goedgekeurd College College College College

Vervanging straatwerk, kolken etc. Overbos Vervangen lichtmasten velden SV Warmunda Verv. toplaag kunstgrasveld 1 vv Foreholte Cofinanc.: Spec. uitkering Ventilatie in scholen Totaal programma 2

110.000 90.000

20 40 10

575.000 7.354.252 1.397.320 1.087.245

College College College

31.000

Programma 4 Duurzaam denken en doen Aansluiten panden op drukriolering VH 2022

Aansluiten panden op drukriolering WD 2022

Aansluiten panden op drukriolering SH 2022

Aansluiten panden op drukriolering VH 2023

40.000

Aansluiten panden op drukriolering WD 2023 Totaal programma 4

48.000 88.000

Totaal investeringen

60 60 0

18.753.417 2.717.121 4.317.898

31.000

Eerder goedgekeurd Eerder goedgekeurd Eerder goedgekeurd Eerder goedgekeurd Eerder goedgekeurd

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Teylingen&id=d58cc64b-e402-496d-a152-aebe71ead5bf