concept beleidskaders participatie Teylingen 23052023.pdf
Tekst van het document
• CONCE
Beleidskader
Participatie 1
PT
PT
CONCEPT
• CONCE
• CONCE
• CONCE PT
PT
Inleidi Al geruime tijd zien we een verandering in de
samenleving waarbij inwoners, ondernemers en organisaties graag meer invloed willen hebben op de kwaliteit van hun fysieke of sociale leefomgeving. Ze willen graag betrokken worden bij de grote vraagstukken van vandaag, zoals de energietransitie, klimaatverandering of duurzame ondersteuning in het sociaal domein. De gemeente Teylingen begrijpt deze behoefte, juicht deze ontwikkeling toe en ziet hierin voor haarzelf als gemeente een belangrijke taak en kans weggelegd.
Inhoudsopgave Inleiding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 Randvoorwaarden Participatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 Spelregels Participatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Participatiebeleid . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Rollen in het participatieproces . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 Monitoren en evalueren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
2
ng De komst van de Omgevingswet in 2024 maakt ook dat
Dit beleidskader is van toepassing op alle
participatie een steeds belangrijker onderwerp wordt.
participatievraagstukken binnen de gemeente Teylingen.
Participatie gaat over het zo vroeg mogelijk betrekken van
Het gaat dus niet alleen om het opstellen van een
personen voor wie een initiatief, plan of activiteit gevolgen
omgevingsvisie door de gemeente of het aanvragen
heeft. Dit kan ook gaan om personen die (in-)direct
van een omgevingsvergunning door een inwoner, maar
betrokken zijn bij een initiatief, plan of activiteit.
ook over bijvoorbeeld het opstellen van beleid in het kader van de energietransitie of het ontwikkelen van een
De Omgevingswet wil ruimte geven aan inwoners van de
buurtspeeltuintje door inwoners.
gemeente om meer ideeën in te brengen en biedt voor de gemeente zelf ook meer ruimte voor lokale afwegingen.
Participatie is altijd maatwerk. Het belangrijkste
De wet zegt alleen dat participatie moet gebeuren, maar
uitgangspunt van goede participatie is het hanteren van de
niet hoe dat moet gebeuren. Dit geeft de gemeente de
juiste spelregels en randvoorwaarden bij de voorbereiding,
mogelijkheid om een aanpak te ontwikkelen die het beste
uitvoering en evaluatie van participatieprocessen, zoals
past bij de lokale situatie.
opgenomen in dit beleidskader. Er is altijd sprake van een belangenafweging en het algemeen belang is hierin altijd
In dit beleidskader wordt uitgelegd wat het belang van
doorslaggevend.
goede participatie is, welke randvoorwaarden en spelregels hierbij gelden, hoe de uitvoering van een participatieproces eruit ziet en tenslotte wordt het belang van evalueren en monitoren van een participatieproces beschreven.
Participatie is altijd maatwerk
3
Randvoorwaarden Participatie De gemeente Teylingen vindt het belangrijk dat er een duidelijk participatiebeleid is voor alle initiatieven, plannen of activiteiten binnen de gemeente. Het doel van participatie is om zoveel mogelijk belangen die er spelen zo compleet, evenwichtig en transparant mogelijk in kaart te brengen. Om participatie volgens de bedoeling mogelijk te maken, kan de initiatiefnemer (inwoner, ondernemer of overheid) de volgende randvoorwaarden bij de voorbereiding en uitvoering van een participatieproces hanteren:
Het doel van participatie is om zoveel mogelijk belangen die er spelen zo compleet en transparant mogelijk in kaart te brengen
4
1
Goede voorbereiding: ✓
✓
Overleg indien mogelijk met de betrokkenen op de locatie waar het initiatief straks komt;
✓
omgeving. Bereid u dus goed voor op vragen uit de buurt over bijvoorbeeld beschermde bomen of
Nodig mensen tijdig uit, houd rekening met
diersoorten of monumenten;
vakanties; ✓
✓
Gebruik begrijpelijke taal en werk met beelden:
begeleiden door een ervaren (onafhankelijk)
eruit gaat zien;
procesbegeleider. Of laat bijeenkomsten
Verplaats u in de ander: hoe zou u bijvoorbeeld
begeleiden door een geoefend gespreksleider als
zelf reageren op een bouwplan in uw straat?; ✓
u dat zelf lastig vindt;
Besef dat mensen best onzeker kunnen worden
✓
van veranderingen in hun directe leefomgeving; ✓
Als u te maken heeft met veel participanten en veel belangen, laat het participatieproces dan
het is makkelijker meedoen als men weet hoe het
✓
Omwonenden weten vaak veel over hun
Creëer een gelijkwaardig gesprekspodium. Dat betekent dat belanghebbenden in gelijke mate de
Het kan helpen te werken met thema’s zoals groen,
ruimte krijgen om hun input te geven en dat de
verkeer, parkeren zodat u alle onderdelen van een
inbreng van alle deelnemers wordt meegenomen.
plan goed aandacht kan geven;
Bijvoorbeeld: wanneer een deel van de belanghebbenden een rechtstreeks contact heeft met raad of bestuur, moeten ook andere belanghebbenden die mogelijkheid hebben.
2
Maak de kaders duidelijk: ✓
Maak duidelijk wat het doel is van uw initiatief;
✓
Geef aan wat de kaders zijn, wat er al vast
✓
participanten wel kunnen meepraten en over de speelruimte die er is. Het kan helpen om de
ligt en waarover overleg mogelijk is. Vaak
organisaties die bepalend zijn voor uw initiatief,
ligt bijvoorbeeld het budget al vast, zijn er al
zoals het waterschap, de provincie en de
eerder besluiten genomen, of is er simpelweg
gemeente, een rol te geven in het proces;
regelgeving waar u rekening mee moet houden; ✓
Licht toe over welke onderwerpen de
✓
Het college gebruikt vanuit de gemeente deze
Blijf communiceren, ook als er geen voortgang in het proces is en geef dit dan gewoon aan.
leidraad ook als toetsinstrument bij aanvragen voor omgevingsvergunningen om te bepalen of het gekozen participatietraject in verhouding staat tot het initiatief.
5
3
Ken uw participanten: ✓
✓
Denk hieraan: Spreken zij namens zichzelf, of vertegenwoordigen ze een groep? Bijvoorbeeld
en uw participatietraject kunt u overwegen de
een belangengroep, een buurt of straat. Weet
pers te benaderen;
ook hoe zij zelf onderling de afstemming hebben
✓
geregeld; ✓
✓
Om meer ruchtbaarheid te geven aan uw initiatief
Maak gebruik van informatie die er al is: de gemeente Teylingen heeft bijvoorbeeld veel
Stem de manier van communiceren en de
informatie over de buurten. Zij kunnen u per
werkvorm af op uw participanten. Zo loopt het
buurt of wijk adviseren over wat er speelt en
proces prettig en soepel;
welke organisaties en platforms u mogelijk kunt betrekken.
Nodig eventueel raadsleden uit zodat zij zich een goed beeld kunnen vormen over het participatieproces;
Als de gemeente Teylingen zelf initiatiefnemer is dan is, naast de hiervoor genoemde randvoorwaarden, extra aandacht aan de start voor het volgende:
✓
✓
✓
Informatiemanagement: dat wil zeggen dat de gemeente de omgeving proactief benadert en
dat iedereen mee moet kunnen doen bij
op een open en transparante manier informatie
participatieprocessen. De gemeente Teylingen
verstrekt;
gaat in elk participatieproces op zoek naar relevante (groepen) inwoners en partijen. Dit
Verwachtingenmanagement: de omgeving moet
betreft ook de ‘zwijgende meerderheid’ (ook wel
in heldere taal worden uitgelegd wat hun rol in
het stille midden genoemd) zo goed mogelijk
het proces is en in hoeverre zij daadwerkelijk
proberen te betrekken. De gemeente zet inwoners
invloed kunnen uitoefenen. Door helder aan te
zo veel mogelijk in hun kracht zodat ze zich
geven wat de speelruimte is, worden teleurstelling
vrij voelen om initiatief te nemen. Daarnaast
en frustratie bij belanghebbenden voorkomen; ✓
Afspiegeling en inclusiviteit: Dat betekent
probeert de gemeente ook juist inwoners te
Kennismanagement: om als gemeente een open
betrekken die niet vanzelfsprekend of gemakkelijk
en transparante houding te kunnen aannemen, is
mee doen aan participatieprocessen. Tot slot
het belangrijk dat de kennis binnen de gemeente
informeert de gemeente iedereen over hoe zij hun
op orde is. Is het beleid helder? Zijn de kaders
initiatief kunnen uitvoeren en hoe de gemeente
bekend?;
(eventueel) daarbij kan helpen.
6
Spelregels Participatie Naast de genoemde randvoorwaarden,
In het dagelijks taalgebruik lopen de woorden communicatie
is het aan te bevelen om bij de
en participatie nogal eens door elkaar. Dat maakt dat de verwachtingen van deelnemers vaak niet gelijkgestemd zijn.
voorbereiding en uitvoering van participatieprocessen bepaalde spelregels
Communicatie
en werkafspraken te maken.
Communicatie vindt altijd plaats. Voor, tijdens en na een initiatief. Daarbij zijn kernwoorden: transparantie, tijdig en
Het kan bijdragen aan het onderling vertrouwen in een
volledig. Dit zijn vormen van communicatie: informeren en
participatietraject om samen met deelnemers de spelregels op
consulteren. Informeren is traditioneel zendercommunicatie.
te stellen.
Er wordt hierbij informatie gegeven over wat er gedaan wordt waarbij er weinig ruimte is voor het aanpassen van plannen. Consulteren is vragen om een reactie op plannen die al gemaakt zijn. Die plannen worden vervolgens op basis van de consultatie in meer of mindere mate aangepast.
Voor maatschappelijke en ruimtelijke initiatieven, van speeltuintjes, tot gebiedsontwikkeling zijn
Participatie
samen met belangenorganisaties, ondernemers, etc.
Participatie vindt plaats voordat een initiatief wordt gestart.
afspraken gemaakt.
Er is dan sprake van een voornemen om iets te gaan doen. Dit is een bewuste keuze om op basis van een startnotitie
Bijvoorbeeld:
(deze startnotitie wordt verder toegelicht in het handboek participatie) met duidelijke spelregels te komen tot een
We denken in mogelijkheden
initiatief waarop de samenleving maximaal invloed heeft kunnen uitoefenen. Vormen van participatie zijn in deze de
We nemen elkaar serieus
termen meedenken en meedoen. Bij meedenken wordt de gezamenlijke denkkracht van de samenleving gebruikt
We hebben allemaal een
om initiatieven zo goed mogelijk te laten aansluiten
eigen verantwoordelijkheid
op de wensen van de omgeving (afgezet tegen andere wegingsfactoren). Bij meedoen wordt de samenleving
We zijn daadkrachtig (actief )
uitgenodigd om te co-creëren (iets samen te maken).
We leren en verbeteren
Stappen participatieproces Als de gemeente verantwoordelijk is voor de uitvoering en
We communiceren duidelijk
voorbereiding van participatieprocessen dan gelden de
en begrijpelijk
volgende spelregels en werkafspraken:
7
1
2
Paragraaf participatie
1
Startnotitie met participatievoorstel
3
4
Participatieplan na vaststellen startnotitie
Paragraaf participatie
Bijstellen participatieplan
3
5
6
Participatieverslag
Evaluatie
Participatieplan na vaststellen startnotitie
Elk college-/raadsstuk dat gaat over beleidsvoorbereiding,
Na vaststelling van de startnotitie wordt er een
-ontwikkeling, -uitvoering, of -evaluatie bevat een
communicatie- en participatieplan gemaakt. Hierin worden
paragraaf participatie waarin: een gemotiveerd advies staat
de kaders verder uitgewerkt zoals vastgelegd in de
over al dan niet participeren (aan de start van een traject)
startnotitie. Het participatieplan bestaat uit:
en staat welke resultaten de participatie heeft opgeleverd en wat daarmee is gedaan (aan het einde van een traject); 2
Beschrijving van de randvoorwaarden en spelregels
Startnotitie met participatievoorstel
Kalender (zowel de formele
Een startnotitie is een document dat wordt geschreven
inspraakprocedure en beslismomenten
om de eerste kader van het participatietraject op te
als de momenten voor communicatie
stellen. Bij omvangrijke/ingewikkelde/gevoelige trajecten
en participatie richting bewoners en
wordt aan de gemeenteraad vooraf gevraagd om de
belanghebbenden);
participatiekaders vast te stellen via een startnotitie en
Participatiemiddelen (per moment en per
indien nodig, een werksessie. Waar mogelijk wordt dit in de
groep belanghebbenden);
lange termijnplanning van de gemeenteraad opgenomen.
Communicatieplan;
In de startnotitie komen op hoofdlijnen aan de orde:
Budget (inclusief dekkingsbron); de 4 kernvragen (doelen, betrokkenen, verantwoordelijkheid en omgaan met de resultaten) en de antwoorden hierop;
4
Bijstellen participatieplan
of inspraak wettelijk verplicht is en zo niet of er al dan niet voor inspraak wordt gekozen;
Bij iedere volgende fase wordt bekeken of bijstelling
de besluitvormingskalender op hoofdlijnen;
andere middelen nodig? Zo nodig wordt een nieuwe
een voorstel voor de kaders die de gemeenteraad vooraf stelt en de rol die de gemeenteraad gedurende de verschillende fases inneemt;
een document waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe de
het advies van de gemeente; en
van het communicatie- en participatieplan nodig is. Klopt de planning nog? Zijn er nieuwe actoren? Zijn er krachtenveldanalyse gemaakt. Een krachtenveldanalyse is meningen van alle partijen verdeeld zijn en waar wensen en/ of belangen liggen; 5
Participatieverslag Van het participatietraject wordt een verslag gemaakt waaruit is af te leiden welke inbreng is gegeven en hoe deze
andere factoren die meewegen in besluitvorming, zoals financiën, expert rapporten, politieke standpunten etc.
uiteindelijk verwerkt wordt in de betreffende beleidsstukken of besluiten; 6
8
Evaluatie
Participatie is altijd maatwerk. Pas wanneer helder is waarom,
er meer vernieuwende middelen, zoals een flitspeiling via
met wie en wanneer de participatie plaatsvindt, worden
social media, een internetpanel, een digitaal debat, webinar
de meest geschikte participatiemiddelen, werkvormen
of een ‘pressure cooker’ om andere doelgroepen te bereiken
en communicatiemiddelen gekozen. De keuze voor
en meer opbrengst te krijgen. In de door de gemeente
de middelen is afhankelijk van welk doel je hebt met
ontwikkelde toolbox is dit verder uitgewerkt.
participatie, wie deelneemt aan het proces en de fase waarin je je bevindt. Naast de traditionele middelen (zoals bewonersbrief, bewonersavond en klankbordgroep) zijn
Participatiebeleid De Omgevingswet geeft voor de
te denken over de ruimtelijke en maatschappelijke impact
gemeente de wettelijke plicht om
van het initiatief en wat dat vraagt aan participatie. Iedere aanvraag voor een omgevingsvergunning wordt getoetst
participatiebeleid op te stellen. In
aan het omgevingsplan. De beschikbare leidraad helpt
dit beleid wordt aangegeven hoe de
de initiatiefnemer een afweging te maken welk niveau
gemeente uitvoering geeft aan haar
van participatie passend is bij het initiatief. De leidraad
motiveringsplicht bij het opstellen
wordt ook gebruikt door het college als toetsinstrument voor aanvragen voor een omgevingsvergunning. De
van omgevingsdocumenten zoals de
gemeenteraad heeft bepaald voor welke activiteiten die niet
omgevingsvisie en het omgevingsplan.
in het Omgevingsplan passen participatie verplicht is. Als er
De gemeente maakt met deze motivering
een participatieplicht geldt voor de initiatiefnemer dan dient
duidelijk hoe partijen zijn benaderd, welke
deze een participatieplan in te leveren tegelijkertijd met het aanvragen van de omgevingsvergunning.
partijen erbij betrokken zijn, hoe partijen hun inbreng hebben gegeven en wat met de inbreng is gedaan. Uit de motivering
In dit participatieplan staat aangegeven:
moet ook volgen welke afwegingen hierin gemaakt zijn.
Wat de ruimtelijke en maatschappelijke gevolgen zijn van het initiatief, plan of activiteit;
De nadere uitwerking van dit verplichte gemeentelijke participatiebeleid ziet o.a. op de participatieaanpak
Wie de betrokkenen bij het initiatief,
van de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de
plan of activiteit zijn;
omgevingsvergunning. Met dit beleidskader wordt Wat de initiatiefnemer precies aan
uitvoering gegeven aan deze wettelijke plicht.
participatie heeft gedaan; Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning
Hoe de initiatiefnemer omging met de
Nieuw in de Omgevingswet is dat de initiatiefnemer
inbreng van betrokkenen;
(burger, bedrijf of overheid) zelf verantwoordelijk is voor participatie en dit onderdeel van de aanvraag van een
Wat de resultaten zijn van de
omgevingsvergunning. De gemeente Teylingen adviseert
participatie.
en stimuleert de initiatiefnemer om bij ieder initiatief na
9
De Leidraad is niet alleen bedoeld als hulpmiddel voor de initiatiefnemer, maar biedt de gemeente ook handvatten om te kunnen beoordelen of er eventueel nog een zienswijzeprocedure gestart moet worden.
Kiest een initiatiefnemer ervoor om geen participatie te organiseren en niet te voldoen aan zijn participatieplicht? Dan kan de gemeente ervoor kiezen om de aanvraag voor een vergunning niet in behandeling te nemen. De initiatiefnemer moet dan opnieuw een aanvraag doen. Als de aanvraag in behandeling is genomen, toetst de gemeente de aanvraag onder meer op participatie. De initiatiefnemer wordt gevraagd om vooraf na te denken over wat de ruimtelijke en maatschappelijke impact van zijn plan is. De gemeente kijkt naar wie er zijn betrokken, hoe de participatie is verlopen en wat er is gedaan met de inbreng van de betrokkenen. De gemeente wil graag weten welke belangen er zijn, zodat zij deze kan afwegen. De gemeente kan een omgevingsvergunning niet weigeren op het participatie onderdeel. Als de gemeente vindt dat
In de Leidraad voor Initiatiefnemers zijn de regels voor
er onvoldoende informatie is voor een afgewogen besluit,
participatie opgenomen en ook voorbeelden, tips en een
dan kan de gemeente ook zelf de participatie organiseren.
toolbox voor de initiatiefnemer hoe de participatie te
Daarvoor kan zij bijvoorbeeld een zienswijzeprocedure
organiseren. In de geest van de Omgevingswet kiest de
starten. Participatie vervangt niet het officiële proces
gemeente Teylingen ervoor om niet voor te schrijven wat
(voorlopige voorziening, bezwaar en beroep). Zodra de
aan participatie georganiseerd moet worden, dit vermindert
omgevingsvergunning is verleend, start het officiële proces.
namelijk eigen initiatief en creativiteit. Ook zegt de grootte
Het is dus mogelijk dat in een beroepsprocedure de Raad
of het soort activiteit niet altijd iets over de ruimtelijke
van State de omgevingsvergunning toch nog vernietigt.
en maatschappelijke gevolgen op de directe omgeving.
Bijvoorbeeld omdat niet alle verschillende belangen
De gemeente vraagt de initiatiefnemer om na te denken
voldoende in beeld zijn gebracht om een afgewogen besluit
over wat de ruimtelijke en maatschappelijke impact van
te kunnen nemen. Het organiseren van participatie is dus ook
zijn initiatief, plan of activiteit zijn. En wie dat raakt en dus
in het belang van de initiatiefnemer.
betrokken moet worden. De Leidraad is niet alleen bedoeld als hulpmiddel voor de initiatiefnemer, maar biedt de gemeente ook handvatten om te kunnen beoordelen of er eventueel nog een zienswijzeprocedure gestart moet worden. Participatie bij omgevingsvisie en omgevingsplan De gemeente moet zelf voor participatie zorgen bij het opstellen van de omgevingsdocumenten, zoals de omgevingsvisie en het omgevingsplan. De gemeente Teylingen geeft aan hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij het opstellen van deze documenten betrokken zijn en wat de resultaten daarvan zijn.
10
Omgevingsvisie en omgevingsplan
Aan de gemeenteraad wordt door het college van
Bij het opstellen (actualiseren) van de omgevingsvisie
burgemeesters en wethouders via een startnotitie gevraagd
en het omgevingsplan is meedenken het minimale
of ze akkoord zijn met de voorgestelde participatieaanpak.
participatieniveau, dit betekent dat inwoners en
In de startnotitie wordt aangegeven wie de stakeholders
belanghebbenden hun ideeën, wensen en meningen
en participanten zijn en hoe deze stakeholders en
naar voren kunnen brengen of voorkeuren kunnen
participanten worden betrokken; wat de rol van de
aangeven. Deze neemt de gemeente mee. Een verslag
gemeenteraad en/of stuurgroep in het participatieproces
van de participatie is een verplichte bijlage van de
is en wanneer de gemeenteraad en/of stuurgroep
omgevingsdocumenten. In het verslag staan de resultaten
betrokken wordt. De startnotitie wordt ter besluitvorming
van het participatieproces en een beeld van de verschillende
aan de gemeenteraad aangeboden en wordt vastgesteld
belangen en hoe daarmee is omgegaan.
door de gemeenteraad. In het participatieplan wordt aangegeven wanneer de stakeholders en participanten
Omgevingsplan
worden betrokken; welke belangen de stakeholders en
Bij het omgevingsplan moet de gemeente zorgen
participanten vertegenwoordigen. Vervolgens wordt er
voor kennisgeving vooraf. De gemeente beschrijft
een participatieverslag opgesteld waaruit is af te leiden
in de kennisgeving vooraf aan het opstellen van het
welke inbreng is gegeven en hoe deze verwerkt wordt in de
omgevingsplan wie worden betrokken, waarover en
concept ontwerp-omgevingsvisie of omgevingsplan. Soms
wanneer, wat de rol is van een ieder en waar meer informatie
is het nodig om het participatieplan tussentijds bij te stellen.
beschikbaar komt.
Met de uitkomsten van het participatieproces worden de concepten verder uitgewerkt door het college en vervolgens
Er wordt bij de weging van de uitkomst van het
ter inzage gelegd voor zienswijzen en daarna uitgewerkt
participatieproces gekeken in hoeverre de ideeën van
naar een definitief ontwerp.
stakeholders of bijvoorbeeld inwoners nieuw/ander licht werpen op een bepaald deelgebied van de visie of het plan. In hoeverre passen de initiatieven bij de koers uit de visie per deelgebied? In de basis is sprake van uitnodigingsplanologie. Dit betekent dat de gemeente op hoofdlijnen bepaalt waar ruimtelijk wel of geen veranderingen gewenst zijn met het oog op de lange termijn prognoses en te beschermen waarden.
Met de uitkomsten van het participatieproces worden de concepten verder uitgewerkt door het college en vervolgens ter inzage gelegd voor zienswijzen en daarna uitgewerkt naar een definitief ontwerp.
Het is planologie waarbij de gemeente zich uitnodigend en faciliterend opstelt tegenover initiatiefnemers. Deze basishouding is een belangrijk uitgangspunt van de Omgevingswet. De overige randvoorwaarden en spelregels voor participatie staan in de vorige hoofdstukken genoemd. Bij het opstellen van de omgevingsvisie en het omgevingsplan gelden de volgende spelregels/ werkafspraken:
11
Rollen in het participatieproces
1
1
Raad
4
College
2
Rol gemeenteraad bij omgevingsvisie en omgevingsplan
5
Initiatiefnemer
3
Rol gemeenteraad bij omgevingsvergunning
6
De ambtelijke organisatie
Raad De gemeenteraad heeft een
Kaderstellend
Controlerend
belangrijke democratische rol in
Kaders vaststellen voor het
Voldeed het participatietraject aan
participatietraject (inhoudelijk of
de gestelde kaders?
participatietrajecten.
op het participatieproces).
De verschillende rollen die de raad kan aannemen, zijn: Volksvertegenwoordigend Adviseren over te betrekken belanghebbenden en/of over de vormgeving van het proces op basis van kennis van de lokale situatie.
2
Rol gemeenteraad bij omgevingsvisie en omgevingsplan Participatie volgens de omgevingswet betekent ook iets voor de rollen en verantwoordelijkheden van de gemeenteraad:
Kaderstellend
Controlerend
De gemeenteraad stelt het
De gemeenteraad controleert
participatiebeleid vast bij
en evalueert de uitvoering
omgevingsvisie en omgevingsplan;
van de participatieprocessen omgevingsvisie en omgevingsplan
De gemeenteraad stelt de participatieaanpak bij de vaststelling (besluitvorming) omgevingsvisie en omgevingsplan vast middels een startnotitie en participatieplan/ verslag;
12
door het college.
3
Rol gemeenteraad bij omgevingsvergunning
Kaderstellend
Controlerend
De gemeenteraad wijst
De gemeenteraad controleert
aan de voorkant gevallen
de uitvoering van de
van buitenplanse
besluitvormingsprocedure
Bij omvangrijke/ingewikkelde/
omgevingsplanactiviteiten
omgevingsvergunning door het
gevoelige trajecten wordt aan de
aan waarvoor een bindend
college wanneer sprake is van een
gemeenteraad vooraf gevraagd
adviesrecht van de raad en
bindend adviesrecht van de raad
om de participatiekaders vast te
een participatieplicht voor
en een participatieplicht voor de
stellen.
initiatiefnemers van toepassing is;
initiatiefnemer. De uitkomst van het gevolgde participatietraject door de initiatiefnemer kan de raad meenemen in het bindend adviesrecht. Deze resultaten kunnen de raad helpen om een concreet beeld te krijgen van de belangen die er spelen in de fysieke leefomgeving.
4
College Het college is verantwoordelijk
De geschikte informatie over
Participatief werken en bestuurlijke
voor het opstellen van de
participatie beschikbaar te
vernieuwing faciliteren en stimuleren.
startnotitie, participatieplan
stellen aan de gemeenschap en
Hier gaat het om gezamenlijke acties
gemeenteraad;
met de gemeenteraad, ambtelijke
en participatieverslag. Ze
organisatie en de gemeenschap om
is ook verantwoordelijk
samen ‘beter participatief te werken’.
voor het verlenen van
Deze acties kunnen het verkennen
omgevingsvergunningen en beoordeelt of er voldoende
van dilemma’s zijn of een specifiek Aansporing tot participatie
traject rondom gepast proceskaders
binnen hun eigen portefeuilles
stellen of ondersteuning bij
gebracht of dat alsnog gebruik
– waar nodig of gewenst – en
representativiteitsvraagstukken;
moet worden gemaakt van
deelname aan de participatie
een zienswijzeprocedure.
om te ervaren en leren van de
belangen in kaart zijn
praktijk.
Daarnaast heeft het college een actieve rol in:
13
5
Initiatiefnemer De initiatiefnemer is zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van participatie en hoe hier vorm aan wordt gegeven. Er kan gebruik worden gemaakt van de Leidraad voor initiatiefnemers waarin handvatten staan voor een goed doorlopen participatieproces (zie bijlage Leidraad).
6
De ambtelijke organisatie De organisatie vervult een belangrijke rol bij de uitvoering van participatie. Ambtenaren gaan in gesprek met inwoners die met initiatieven komen. Zij luisteren naar het initiatief van de inwoner en kijken hoe zij diegene kunnen helpen om ideeën verder te brengen. Het maken van verbinding tussen de gemeenschap en de gemeente is een cruciale rol voor de ambtenaar bij participatie. Dit vergt soms andere competenties dan alleen op inhoud. Ambtenaren zullen indien nodig hier verder in geschoold en getraind worden door de organisatie.
Het maken van verbinding tussen de gemeenschap en de gemeente is een cruciale rol voor de ambtenaar bij participatie.
14
Monitoren en evalueren Evalueren, monitoring en leren in brede zin zijn belangrijk voor participatie. Met een nadruk op leren werken gemeente en de samenleving aan inzichten, ontwikkeling en verbetering van participatie.
Dit beleidskader is de 1.0 versie. Op dit moment is nog niet alles te voorzien. Daarom stellen we nu een beleidskader 1.0 op. Na twee jaar evalueren we het beleidskader om te zien waar eventuele aanpassing benodigd is. Voor de evaluatie van dit participatie beleidskader zal gekeken worden naar (een selectie van) participatietrajecten die na de vaststelling van dit beleidskader doorlopen zijn. Ook zal voor het toetsingskader gekeken worden naar het doorlopen participatieproces en de onderdelen daarbinnen. Daarnaast zullen de gestelde randvoorwaarden, spelregels en rolverdeling getoetst worden.
15
versie: 23 mei 2023 Dit is een uitgave van:
16