Bijlage F. Biodivers en duurzaam Teylingen_DNatuur.pdf - 191118_Biodivers en duurzaam Teylingen_DNat.pdf
Tekst van het document
Waar de huismus vooral gebruikt maakt van een A fbe eld ing 11: vlee rmuis ste en voor in bo uw in mu ur (b ron : Viva ra pro ) leefgebied in tuinen, is het leefgebied van vleermuizen dus veel groter en vleermuizen zijn dan ook iets flexibeler in het gebruik van dit leefgebied. Risico’s voor de soorten en dus risico’s op overtreding van de Natuurbeschermingswet liggen in het feit dat in een oud pand (en soms in oude bomen) veel vleermuizen rusten, waardoor vernietiging van de rustplaats een groot deel van de populatie treft. Ook massale kap van bomen kan een groot effect hebben op vleermuispopulaties.
Vleermuizen voelen zich erg thuis in het dorp. Met name Gewone Dwergvleermuis en Laatvlieger maken gebruik van woningen om gedurende de dag en de winter te rusten, als vervangende ‘grot’. Bij goed weer worden de vleermuizen actief om te jagen op insecten. Omdat vleermuizen heel zuinig met energie moeten omgaan, moeten er voldoende bomen, struiken en liefst water in de buurt van de rustplaats zijn. Als er veel beschutting is in de vorm van oudere bomenrijen, kan het leefgebied van de Gewone dwergvleermuis vrij groot zijn. De
40
DNatuur; Kansen voor Biodiversiteit Teylingen September 2019
De kansen liggen in feite in het voorkomen van schade aan populaties en het daardoor overtreden van de natuurbeschermings wet. Bij tijdig aanbrengen van vervangende rustplaatsen, bijvoorbeeld door middel van nestkasten en het aanbrengen van vervangende bomen waar oudere bomen gaan verdwijnen zullen vleermuizen minder schade lijden. Wel moet er bij redelijk vermoeden van vleermuizen altijd een onderzoek worden uitgevoerd (en eventueel een ontheffing worden aangevraagd)om te voorkomen dat de
A fbe eld ing 12: Beb ouw d e d elen van de ge meen te, b ioto op 'd orp'(o ran je )
41
DNatuur; Kansen voor Biodiversiteit Teylingen September 2019
genomen of te nemen maatregelen onvoldoende zijn. Bij nieuwbouw of het isoleren van spouwmuren is het mogelijk en soms wettelijk verplicht om vleermuiskasten (afbeelding 11) in te metselen. Deze bieden een duurzame rustplaats aan vleermuizen.
A fbe eld ing 13: V oorb eeld so ortin fo rmat ie: e en b eeld van d e bin ne n d e ND FF be ke nd e w aa rne ming en van Gew on e d we rgvlee rmuis in d e g eme ent e. Zow el in de beb ouw d e kom a ls in het buit eng eb ied va lle n d e lij nvor mige stru cture n o p.
42
DNatuur; Kansen voor Biodiversiteit Teylingen September 2019
in het water, waar de larve vaak jaren leeft. Daarna kruipt de larve via half ondergedoken planten uit de watergang om daar als libel uit de oude huid te kruipen. Een volwassen libel is een zichtjager en leeft vooral langs wat hogere planten aan de waterkant. In het paaiseizoen leggen de libellen weer eieren in het water en is de cirkel rond. De libel heeft daarmee een groot aantal biotopen in en rond het water nodig om de complete levenscyclus te volbrengen, en zo werkt dit bij veel meer diersoorten.
Verbindingen: Watergangen Omschrijving Sloten en vaarten zijn vaak de ecologische levensaders van stad, dorp en platteland. Rondom het water is de biodiversiteit altijd hoog, vooral als de inrichting daarop is afgestemd. In de gemeente zijn zeer veel soorten wateren, van tijdelijk droogvallende greppel tot Kagerplassen. Daartussen vinden we sloten, boezemwater, vijvers, poelen. Al deze wateren hebben een aantal zaken nodig om een compleet systeem te zijn: (meestal) voldoende waterdiepte, schoon water (doorzicht en chemische kwaliteit) en een geleidelijke overgang van water naar oever waarin planten kunnen groeien. Met name dit laatste is een factor die nog vaak ontbreekt in wateren in de gemeente: een natuurvriendelijke oever.
Soortgroepen Vissen, watergebonden insecten, watervogels, amfibieën Ambassadeurs Keizerslibel, Gele lis Kansen De grootste waarde van wateren ligt in biodiversiteit. Deze is te bevorderen door het aanbrengen van veel variatie en structuren in bodem- en oevervormen en daaraan gekoppeld de plantengroei. De gemeente zou samen met het waterschap de aanleg van natuurvriendelijke oevers kunnen bevorderen, hetzij in eigen wateren via het waterbeheerplan, hetzij bij particulieren door hen niet alleen met subsidie maar ook met advies te stimuleren om natuurvriendelijke oevers aan te brengen.
Belang Water is leven. Dat geldt voor de mens, maar ook voor alle dieren en planten. Daarom is het belangrijk dat we aandacht aan het water geven. Aan de kwaliteit, maar ook aan de biodiversiteit. Bovendien vormen de watergangen bijna altijd verbindingen tussen verschillende gebieden. Dier- en plantensoorten gebruiken watergangen dan ook niet alleen als leefgebied, maar ook als verbinding met andere dierpopulaties en leefgebieden. Denk aan een snoek, die vooral in de grotere wateren leeft, maar om eieren te leggen toch de ondiepere sloten opzoekt. Dit geldt voor heel veel vissoorten. Maar ook de libellen, die eieren leggen
Daarnaast moeten ook op het gebied van beheer de juiste beslissingen gemaakt worden. Heel vaak wordt een watergang standaard van alle 43
DNatuur; Kansen voor Biodiversiteit Teylingen September 2019
begroeiing ontdaan om doorstroming te bevorderen. Soms is dat nodig, maar vaak ook niet. Het streven zou moeten zijn: in principe jaarlijks 30% van de waterplanten laten staan, bijvoorbeeld langs de oevers. Alleen als de doorstroming dit vereist kan hier van afgeweken worden. Dit zal samen met het waterschap moeten worden vastgelegd.
A fbe eld ing 14: d oora d erin g va n d e s tree k m et w at er en ge sch ikthe id a ls n a tuurvr iend elij ke oeve r. In bla uw de gro tere vaa rte n, t ocht en en s lote n, ma a r er zijn on tzet ten d ve el mee r kleine slo ten ! (in ven tar isa tie D Na tuu r)
44
DNatuur; Kansen voor Biodiversiteit Teylingen September 2019
Risico’s Veel bomenrijen vormen een leefgebied voor vleermuizen. Verder kunnen er met name in het buitengebied ook jaarrond beschermde nesten in aanwezig zijn, of, bij werk in het broedseizoen, broedende vogels. Deze zijn binnen de Wet Natuurbescherming streng beschermd en wijzigingen in bomenrijen moeten dan ook vaak worden voorafgegaan aan onderzoek naar voorkomen van en gebruik door beschermde soorten.
Verbindingen: Bomenrijen Deze verbindingen kunnen heel verschillende rollen hebben: soms dient een bomenrij door open land als een onmisbare verbinding voor vleermuizen, soms vormen bomen met ondergroei een leefgebied voor vogels en insecten. Vaak is een bomenrij ook alles tegelijk. Er zijn heel veel bomenrijen in Teylingen. Zoveel, dat ze wel een van de kenmerken van het landschap mogen worden genoemd. Kansen Op veel plaatsen zijn bomenrijen net niet compleet, in horizontale zin omdat er bomen ontbreken of in verticale zin door het ontbreken van ondergroei. Dit is vaak eenvoudig op te lossen, waardoor een bomenrij een veel grotere functie krijgt. In afbeelding 16 zijn de makkelijkste kansen weergegeven als groene lijnen. In deze bomenrijen zou het gemakkelijk zijn een complete verbinding voor bijvoorbeeld vleermuizen te realiseren. Ook bij de in oranje weergegeven bomenrijen is dit mogelijk. De paars gekleurde bomenrijen zin al compleet. Met name in het landelijk gebied zijn bomenrijen belangrijk voor vleermuizen, kleine zoogdieren en insecten. En juist daar ontbreken vaak te veel bomen om een echte verbinding te vormen. Op plaatsen waar bossen en dorpen met elkaar verbonden kunnen worden, zou hier veel aandacht aan moeten worden gegeven.
Afbeelding 15: Ook binnen het dorp kunnen bomenrijen een verbinding vormen voor vleermuizen
45
DNatuur; Kansen voor Biodiversiteit Teylingen September 2019
Afbeelding 16: Bosjes, bebouwing en bomenrijen in Teylingen.
46
DNatuur; Kansen voor Biodiversiteit Teylingen September 2019
Verbindingen: bermen Waar wegen zijn, zijn doorgaans bermen. Deze bermen zijn vaak begroeid met kruiden en grassen, die regelmatig worden gemaaid. In Teylingen betreft het vaak (behalve rond de Kaag) zandige, voedselarme bermen. Kansen doordat de ondergrond van bermen door het gebruik van zand bij wegaanleg vaak voedselarm is en er niet wordt bemest, kunnen er door het juiste beheer al heel snel goede resultaten worden geboekt op het gebied van biodiversiteit. Dit op het gebied van planten, maar ook op het gebied van insecten en zaad etende vogels en muizen. Het juiste beheer is dan wel cruciaal.
A fbe eld ing 17 Ges ch ikt e (g roe n) en mind er g esc hikte ( ge el en roo d) ber men vo or b lo emrij k beh eer
47
DNatuur; Kansen voor Biodiversiteit Teylingen September 2019
Risico’s juist door het te voeren beheer ontstaan risico’s op het vernielen van vogelnesten en kleine dieren. Door volgens een gedragscode te werken kunnen problemen vrij eenvoudig worden voorkomen.
Het inplanten van bloembollen in bermen is een attractieve manier om bermen bloemrijk te maken. De bloemen leveren helaas maar een korte tijd voedsel en de plant biedt weinig leefgebied aan dieren. De bijdrage aan biodiversiteit in de gemeente is dan ook gering. Dit wordt anders als de ‘bollenbermen’ worden gecombineerd met een kruidenrijk grasmengsel en een beheer waarbij ook kruiden in juli nog zaad kunnen zetten. Weinig maaien dus… 48 A fbe eld ing 18: E en vaa k in me ng sels voor ko mend e K ore nblo em me t een bij
DNatuur; Kansen voor Biodiversiteit Teylingen September 2019
Literatuur 1: Donselaar et al: Herziene nota ecologische verbindingen in ZH: provincie ZH 2017 2: Cultuurhistorische atlas van de Bollenstreek: https://www.cultuurhistorieduinenbollenstreek.nl 3: Structuurvisie Teylingen bloeiend 2030: https://www.teylingen.nl/inwoners-en-ondernemers/bouwen-en-wonen/bestemmingsplannen/terinzage/teylingen/structuurvisie-teylingen-2030-duurzaam-bloeiend-2015-2030.html 4: Gebiedsdocument Binnenduinen. Basisdocument Implementatie KRW: HHS Rijnland 2007
49
DNatuur; Kansen voor Biodiversiteit Teylingen September 2019
Bijlage 1: folder routeplanner natuurbescherming binnen omgevingsvergunning (link) Te vinden op: https://www.synbiosys.alterra.nl/natura2000/routeplanner.aspx?subj=routeplanner
50
DNatuur; Kansen voor Biodiversiteit Teylingen September 2019
Bijlage 2: Brochure Wet N atuurbescherming (link) Te vinden op: http://www.natuurindegemeente.nl/aandeslagmetdenatuurwet/wpcontent/uploads/2016/12/Soortenbescherming_bij_ruimtelijke_ingrepen_1.3_15122016.pdf
51