BIJLAGE 02 - 20230825 Bijlage b.1 - Visie vastgesteld 30 juni 2022 - DEFINITIEF OPENBAAR
Tekst van het document
Nieuw Boekhorst
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie
30 juni 2022 door de gemeenteraad Teylingen vastgesteld
Nieuw Boekhorst. Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Inhoudsopgave
Inhoudsopgave. Hoofdstuk 1 Inleiding. Nieuw Boekhorst
Hoofdstuk 2 De locatie. Cultuurhistorische waarden Regionale positie Voorzieningen in de omgeving Archeologie en molens Ecologie Geluid
Hoofdstuk 3 Visie. De identiteit van Nieuw Boekhorst Land Mens & gebruik Dorp
Hoofdstuk 4 Landschappelijk raamwerk. Landschappelijk raamwerk De Buurtvaart Het Boekenburger bos De Dorpsweide De middelste parkzone Het Oeverpark De Laan De Driehoek 2
4 5
6 8 10 11 12 14 15
16 17 19 19 19
20 21 22 23 24 25 26 27 28
Hoofdstuk 5 Woonsferen. Overkoepelende identiteit Woonprogramma Stedenbouwkundige en architectonische samenhang De Vijver Stedenbouwkundige principes De Vijverrand Rand Dorpsweide Aan de Laan Dorpse Hoven Stedenbouwkundige principes De hoofdentree Aan een hof Aan de Buurtvaart Aan de Laan Aan de rand Waterrijk Stedenbouwkundige principes Aan een erf Aan de Laan De Gaard Stedenbouwkundige principes Aan de groenzone Aan de Laan De Haven Havenplein Appartementen
30 31 32 33 34 35 36 36 37 38 39 40 41 42 43 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54
Algemene beeldregels Kleur- en materiaalgebruik Kappen en kopgevels Veranda’s, stoepjes en voortuinen Zijtuinen en erfafscheidingen Bergingen, rolcontainers, installaties Privé-oevers Openbare oevers en kades Parkeerprincipes Objecten en nutsvoorzieningen
Hoofdstuk 7 Thema’s. Ecologie Langzaam verkeer HOV, Autoverkeer en parkeren Watersysteem Sport, spel en beweging Voorzieningen Duurzaam bouwen Colofon
56 57 58 60 61 62 63 64 65 66 67
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Inhoudsopgave
Hoofdstuk 6 Beeldkwaliteit.
68 70 72 74 76 78 80 81 82
3
4
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Inleiding
Hoofdstuk 1
Inleiding.
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Inleiding
Ligging van Voorhout in de Bollenstreek
Ni eu w
Bo ek h
or st
‘Schetstekening van den Boekhorst Polder’, 1904
Nieuw Boekhorst Opgave
Ambitie
Gebiedsvisie en beeldkwaliteitsvisie
In de Structuurvisie Teylingen 2030 wordt de opgave gesignaleerd om zorg te dragen voor een op lange termijn duurzame en aantrekkelijke woonomgeving in complete vitale kernen met een eigen identiteit, met voldoende geschikte woningen om te voorzien in de eigen behoefte en met de ruimtelijke mogelijkheid om een beperkte opvangfunctie te vervullen voor de regio.
De opdracht is om in lijn met de leidende principes van de Structuurvisie de locatie duurzaam, met voldoende recreatiemogelijkheden dichtbij huis en met versterking van de ruimtelijke kwaliteit te ontwikkelen. Gemeente Teylingen heeft de ambitie om met Nieuw Boekhorst een dorpse, groene en toekomstbestendige wijk te maken. Een wijk waarin de natuur en ecologie in balans is met het gebruik, waarin de klimatologische veranderingen robuust zijn ingepast en waarin gezond en prettig geleefd kan worden.
Dit document bevat zowel de gebiedsvisie voor deze nieuwe wijk, alsmede de visie op de beeldkwaliteit hiervan.
Nieuw Boekhorst wordt een wijk met circa 1.200 - 1.300 woningen. Zo’n grote wijk vraagt extra een zorgvuldige inpassing in de omgeving, met respect voor de omgeving en de ondergrond. Aan de andere kant vraagt een grote ontwikkeling ook om een bepaalde mate van flexibiliteit. De doorlooptijd van deze gebiedsontwikkeling is al snel 10 tot 20 jaar. In die tijd kan de behoefte aan type woningen veranderen.
De visie op de beeldkwaliteit wordt in de tweede helft van dit document neergezet (vanaf hoofdstuk 6). Op basis daarvan kan in de vervolgstap per deelgebied een stedenbouwkundige uitwerking worden gemaakt, in combinatie met een uitwerking van de beeldkwaliteitsvisie tot beeldkwaliteitsplan.
Nieuw Boekhorst is een van de strategische locaties om die woningbouwvraag op te vangen en bij te dragen aan de opgaven van Teylingen. In het collegeprogramma Teylingen Vitaal 2018-2022 is het tot ontwikkeling brengen van de locatie Nieuw Boekhorst bevestigd.
De gebiedsvisie vormt de basis van het bestemmingsplan en bevat de randvoorwaarden voor de stedenbouwkundige uitwerking van de deelgebieden. Hoofdstuk 5 vormt de overgang van de gebiedsvisie naar beeldkwaliteitsvisie, waarin onder andere ook het programma nader wordt gespecificeerd.
5
6
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst De locatie
Hoofdstuk 2
De locatie.
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst De locatie
groenstructuur waterstructuur ecologische hoofdstructuur recreatieve fietsroutes vaarroutes spoorlijn identiteitsdragers
24
fietsknooppunten
31
vaarknooppunten historisch lint strandwallen strandvlaktes
Ligging
Historisch landschap
Nieuw Boekhorst is een locatie in de Bollenstreek, gelegen tussen drie belangrijke watergangen: de Molentocht, de Leidsevaart en de Haarlemmertrekvaart. De noordoostgrens bestaat uit de spoorlijn Leiden - Haarlem. Met de ontwikkeling van de wijk Hooghkamer is ook de Noordelijke Randweg aangelegd, die de nieuwe noordwestelijke grens van Voorhout bepaald. Aan de zuidwestkant vormt de Molentocht de overgang van Nieuw Boekhorst naar het bestaande dorp.
West Nederland wordt gekenmerkt door een systeem van strandwallen en strandvlaktes. De landschappelijke structuur wordt gekenmerkt door zandruggen parallel aan de kust. De oude dorpen (zoals Voorhout en Noordwijk) zijn ontstaan op deze strandwallen. De zones daartussen zijn wat lager en natter. De zone tussen de Haarlemmertrekvaart en Molentocht is ongeveer het diepste punt van de strandvlakte. De slotenstructuur, haaks hierop is zeer kenmerkend voor dit landschap.
Naam Boekhorst is de naam van de polder, die oorspronkelijk tussen de Haarlemmertrekvaart, Leidsevaart, Voorhoutsche weg (nu Jacoba van Beierenweg) en de ‘s Gravendamseweg lag. Nieuw Boekhorst refereert naar de naam van deze polder.
De zone aldaar is al erg lang in de landelijke geschiedenis als vestigingsplek populair, juist door de zandruggen. Door het arme zand karakter, was er kleinschalige akkerbouw, maar ook veel onontgonnen land met veengebieden en
getijdengebieden. Later werd het ook als landgoederen zone erg kenmerkend, waarbij een landgoed volledig zelfvoorzienend moest zijn. Voor ieder landgoed waren zowel akkers nodig, ruimte voor vee en wild (o.a. damhert, konijn, fazant), maar ook (oude) bossen voor de houtvoorziening (brandhout, gereedschap en bouwmateriaal). Deze kleinschalige afwisseling, maar wel met langdurig eenduidig gebruik en beheer heeft weer effect en aantrekking op de soorten die er voorkomen. De volgende pagina vat de belangrijkste cultuurhistorische elementen van dit landschap samen.
7
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst De locatie
02
Strandwallen en strandvlaktes
Boerderijen en burchten
Trekvaart
•
zandige ondergrond vs venige ondergrond
•
strategische positie in het landschap
•
sterke landschappelijke structuur
•
droog milieu vs nat milieu (sloten en beken)
•
ensemble van gebouwen
•
belangrijke functie
•
zoete waterbel vs kwelwater
•
oprijlaan vanaf het lint
•
weg (jaagpad) langs de trekvaart
•
omsloten door bomen/houtwal, in geval van burcht ook met water en verdedigingsmuur
Cultuurhistorische waarden 02
8
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst De locatie
Dorpshart
Bollenvelden
Dorpsuitbreiding
•
hoge dichtheid
•
Voorhout is één van de ‘bloemendorpen’
•
Woonwijken rondom dorpslint
•
tegen elkaar aan
•
•
planmatige woonwijken na 1950/1960
•
licht gebogen weg
Bollenteelt zorgt voor welvaart en groei van Voorhout in de jaren ‘50 / ‘60
•
ontstaan van buurten
•
directe overgang gebouw - straat
•
zandige gronden zijn zeer geschikt voor bollenteelt
•
recreatie als onderdeel van wonen
•
stevige accenten
•
lange tijd veel bollenvelden in de regio rondom Voorhout
•
parken, verenigingen, fiets-, vaar- en wandelroutes en meer
•
voorzieningen
•
plekken voor ontmoeting
9
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst De locatie
Groene bestemmingen aan de noord- en westrand van Nieuw Boekhorst
Waternetwerk
Landgoed Nieuw Leeuwenhorst
De Molentocht
Regionale positie
Auto-ontsluiting
Koppeling recreatief netwerk
Fietsnetwerk
Auto-ontsluiting
In de ruimere landschappelijke context wordt Nieuw Boekhorst goed verbonden met recreatieve bestemmingen zoals Landgoed Offem, Nieuw Leeuwenhorst en Oud Leeuwenhorst. Fiets- en voetpaden vanuit Nieuw Boekhorst sluiten aan op bestaande routes.
Bovenstaande kaart toont het regionale fietsnetwerk. Recente vernieuwingen (deels nog in uitvoering) zijn onder meer de route langs de Haarlemmertrekvaart (noordwest oever), die via een nieuwe fietsbrug over de trekvaart wordt gekoppeld. Nieuw Boekhorst sluit via het fietspad langs de Noordelijke Randweg en de fietsroute over de Spoorlaan aan op dit netwerk.
Vanuit verkeersonderzoek is gebleken dat er één aansluiting vanaf de Noordelijke Randweg nodig is. Deze komt centraal in Nieuw Boekhorst binnen en zal al het autoverkeer van deze wijk afwikkelen. De capaciteit van de rotonde is hierop berekend.
Waternetwerk Een grote (recreatieve) kwaliteit van de locatie is de ligging aan de Leidsevaart en Haarlemmertrekvaart. Deze vaarten zijn rechtstreeks gekoppeld aan het regionale vaarwater, zoals de Kagerplassen en de haven van Katwijk. Het grootste deel van het water in Nieuw Boekhorst komt op ditzelfde waterpeil te liggen, waardoor je vanuit Nieuw Boekhorst over het water naar de omgeving kan. 10
Fietsverkeer
Nieuw Boekhorst wordt een fiets-vriendelijke wijk, met veilige en logische fietspaden die Nieuw Boekhorst zowel met de omgeving als met het centrum en station van Voorhout verbindt. Ook de route van Noordwijk naar station Voorhout wordt makkelijker.
Nieuw Boekhorst krijgt geen officiële doorkoppeling voor autoverkeer naar de bestaande wijk. Voor nood- en hulpdiensten is deze koppeling wel mogelijk.
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst De locatie
infrastructuur auto hoofdfietsroutes spoor treinstation busverbindingen en halte woningbouw voorzieningen cluster bedrijventerrein scholen sport natuurlijk gebied
Voorhout en omgeving, met functies en voorzieningen
Voorzieningen in de omgeving De bestaande dorpen, zoals Voorhout, Noordwijk en Noordwijkerhout hebben een beperkt, maar gevarieerd voorzieningenaanbod, passend bij een dorpse schaal. Deze zijn vooral geclusterd in de oude dorpskernen. Nieuw Boekhorst oriënteert zich vooral op dit bestaande aanbod. Er is ruimte voor een basisschool en een bescheiden aanbod aan voorzieningen en sport (bladzijde 80).
11
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst De locatie
Kasteel Boekenburg en de molen van de Boekhorsterpolder Een inventariserend veldonderzoek middels verkennende boringen en geofysisch onderzoek in het plangebied Nieuw-Boekhorst te Voorhout (gemeente Teylingen) G.H. de Boer & W.N.H. Laan
Historische beeld Kasteel Boekenburg / Boekhorst
586 Figuur 5.1 Advieskaart op basis van het verkennend en geofysisch onderzoek.
Advieskaart op basis van het verkennend en geofysich onderzoek Bron: Kasteel Boekenburg en de molen van de Boekhorsterpolder, Archol 20/07/2021.
Figuur 5.1 Advieskaart op basis van het verkennend en geofysisch onderzoek.
Archeologie en molens Archeologisch onderzoek De locatie Nieuw Boekhorst is onderzocht op archeologische waarden, zie daarvoor het document Kasteel Boekenburg en de molen van de Boekhorsterpolder; Een inventariserend veldonderzoek middels verkennende boringen en geofysisch onderzoek in het plangebied Nieuw-Boekhorst te Voorhout (gemeente Teylingen), Archol 20/07/2021.
12
Historische kaart Kasteel Boekenburg / Boekhorst
35
35
De belangrijkste resultaten uit dit onderzoek zijn: •
Kasteelterrein Boekenburg; voor bodemingrepen dieper dan 30 cm wordt aanvullend bodemonderzoek aanbevolen.
•
Molenplaats: nader onderzoek moet uitwijzen of in de bodem nog funderingsresten van de molen zijn. Bij bodemingrepen dieper dan 1 m is waarderend onderzoek nodig.
•
De vooraf gedefinieerde middelhoge archeologische verwachting (ten aanzien van de strandvlakte) is naar beneden toe bijgesteld tot een lage verwachting.
Kasteel Boekenburg Zowel kasteel Boekenburg als de Molenplaats bevinden zich aan de zuidoostkant van Nieuw Boekhorst, tussen de Molentocht en het bestaande dorp Voorhout. In de verdere planvorming wordt dit deel vrij gehouden van woonbebouwing, en zal dit deel onderdeel zijn van de gehele groenstructuur in Nieuw Boekhorst. Voor een klein deel, net aan de overzijde van de Molentocht moet nader (veld)onderzoek plaatsvinden alvorens het vrij te kunnen geven voor woningbouw. De historie van het kasteel kan een interessante aanleiding zijn als thematische invulling van het park.
onderzoek (Magsus en EMI)
Bijlage 2 Plan met controleboringen geprojecteerd op de interpretatiecontouren van het geofysisch onderzoek (Magsus en EMI)
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst De locatie
Gezicht op de ruïne van Kasteel Boekenburg, 1738
Vrijwaringszone in de locatie Nieuw Boekhorst, conform het vigerende bestemmingsplan. Bron: Ruimtelijkeplannen.nl
Plan met controleboringen geprojecteerd op de interpretatiecontouren van het geofysisch onderzoek (Magsus en EMI) Bron: Kasteel Boekenburg en de molen van de Boekhorsterpolder, Archol 20/07/2021. Molen van de Boekhorsterpolder
De Hoogewegsemolen
Molenplaats
Molenbiotoop Hoogewegsemolen
Aan het eind van de Molentocht, waar deze aansluit op de Leidsevaart, heeft vroeger een molen gestaan. Deze windmolen (grondzeiler) uit 1737 is in 1938 gesloopt. Daarvoor stond er al een molen die door een brand in 1736 verwoest werd. De molen werd gebruikt om de Boekhorsterpolder te bemalen. [Bron: molendatabase.org]
Net ten westen van het plangebied staat de Hoogewegsemolen. Deze wipmolen uit 1965 is nog in bedrijf en wordt als hulpgemaal bij extreme wateroverlast ingezet.
De voormalige locatie van de molen wordt in het nieuwe plan vrijgehouden van woonbebouwing. Ook wordt de historische loop van de Molentocht zoveel mogelijk terug gebracht.
De zogenaamde molenbiotoop van deze molen is een cirkel van 400 m tot het middelpunt van de molen (vrijwaringszone), waarbinnen beperking in hoogte van bebouwing en beplanting geldt. Hiermee wordt rekening gehouden in het plan voor Nieuw Boekhorst. Dit wordt ook opgenomen in het bestemmingsplan.
13
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst De locatie
Waarnemingen van de Rugstreeppad Bron: Gebiedsverkenning Nieuw Boekhorst; Quickscan natuur, Witteveen + Bos, 12 oktober 2020
Rugstreeppad
Compensatie
onmogelijk om de populatie duurzaam te laten voortbestaan. Om woningbouw mogelijk te maken zijn compenserende maatregelen nodig. De driehoek (de locatie in de punt tussen de spoorlijn en Haarlemmertrekvaart) wordt mede ingezet als compensatiegebied hiervoor.
Gebiedsverkenning Nieuw Boekhorst Quickscan natuur
Terra Ontwikkeling C.V. 12 oktober 2020
Ecologie Voor ecologie en biodiversiteit is dit gebied een bijzonder stukje, wat terug te zien is in diverse typische soorten op de locatie. Denk bijvoorbeeld aan de vele weidevogels die daar zitten, omdat de binnenduinrand uniek is voor wat betreft de bodemsamenstelling, historie in geografie en waterhuishouding. De rugstreeppad is een typische duinsoort, die vooral houdt van pioniersituaties en voedselarme ondiepe wateren bij vergraafbare grond. De meervleermuis en watervleermuis gebruiken onder andere de Haarlemmertrekvaart om van de kraamgebieden meer landinwaarts te trekken en naar de binnenduinrandbossen. In de nazomer vliegen ze richting de wintervertrekken, in onder meer bunkers en ijskelders elders in de duinen en binnenduinrand zone. Het gebied heeft ook voor andere biodiversiteit een grote waarde door de lokale omstandigheden, waar ze in meer of mindere mate jaarlijks gebruik van maken. Bijvoorbeeld vleermuizen, flora, diverse trekvogels, wintervogels, vlinders, wilde bijen en andere insecten. 14
Voor de locatie Nieuw Boekhorst is een Quickscan natuur gedaan: Gebiedsverkenning Nieuw Boekhorst; Quickscan natuur, Witteveen + Bos, 12 oktober 2020. Volgens dit onderzoek vragen met name de volgende groepen aandacht: •
Vleermuizen
•
Algemene (broed)vogels
•
Vogels (nesten)
•
Amfibieën: rugstreeppad
Met name de rugstreeppad vraagt nadere aandacht. De aanwezigheid van rugstreeppad binnen de grenzen van het plangebied is aangetoond. Binnen het plangebied zijn zowel geschikte voortplantingswateren als overwinteringsplekken aanwezig. Zodoende kan de rugstreeppad zijn gehele levenscyclus binnen het plangebied voltooien. Deze kikkersoort houdt van rust (geen mensen); het handhaven van de rugstreeppad binnen de wijk is daardoor
NNN - Natuurnetwerk Nederland Tussen de Noordelijke Randweg en de Haarlemmertrekvaart ligt een zone die onderdeel van het NNN is. De driehoek sluit hier ook direct op aan. Dit biedt mogelijkheden om binnen het plangebied goede en robuuste groenstructuren te maken die hierop aansluiten. Dit gebeurt onder meer al middels Faunabuizen die onder de Noordelijke Randweg lopen. Daarmee wordt uitwisseling van plant- en diersoorten makkelijk gemaakt en biedt dit kansen voor een grote biodiversiteit binnen Nieuw Boekhorst.
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst De locatie
M
NL A8 G+
d
Ge ho rm he sc id lu 1
2
te
og
ho m er ch rs
oo
)
(m
te
og
5
2. 2
)
(m 4
Integrale geluidskaart 7,5m Bron: Witteveen + Bos, 9 mei 2022
Geluid Nieuw Boekhorst wordt aan drie kanten geflankeerd door infrastructuur: de N444, de Noordelijke Randweg en de spoorlijn. Het verkeer hierop geeft een te hoge geluidbelasting om zonder maatregelen nieuwe bebouwing te kunnen realiseren. Om geluidoverlast te beperken worden op drie posities geluidschermen geplaatst. Deze schermen worden groen en voorzien van beplanting ingepast. De Noordelijke Randweg wordt reeds voorzien van geluidreducerend asfalt, deze mogelijkheid wordt ook onderzocht voor de provinciale weg N444. Een geluidscherm langs het spoor zal net als Hooghkamer een hoogte krijgen van 2 meter en heeft hiermee ook een positieve geluid-bijdrage voor een deel van de bestaande woningen aan de Spoorlaan.
Bij de positionering van de woningen wordt rekening gehouden met een buitenruimte aan de geluidluwe zijde van de bebouwing. Ondanks al deze inspanning zal nog steeds voor een deel van de woningen een hogere grenswaarde inzake geluid moeten worden aangevraagd.
15
16
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Visie
Hoofdstuk 3
Visie.
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Visie
De identiteit van Nieuw Boekhorst Ruimtelijke kwaliteit
Mens en natuur in balans
De gebiedsvisie beschrijft Nieuw Boekhorst als één wijk met een dorpse identiteit aan de rand van Voorhout. Het is de wens een toekomstbestendig leefmilieu met groen en water te realiseren, waarin een aanzienlijk woonprogramma met bijbehorende voorzieningen een plek krijgt. Gezien de omvang van het project en het bouwprogramma is daarom gekozen voor flexibiliteit in de uitwerking zonder het doel uit het oog te verliezen: het tot stand komen van een wijk met een eigen karakter.
De ontwikkeling heeft effect op de huidige waarden van het gebied, zowel qua landschappelijke als ecologische aspecten. De huidige waarden zijn niet allemaal in de zelfde vorm te behouden in de nieuwe situatie, maar bij het maken van een nieuwe wijk ontstaan er nieuwe kansen om de biodiversiteit te vergroten. Bij het maken van een nieuwe inrichting staat centraal dat Nieuw Boekhorst een langdurig prettige en gezonde leefomgeving is. Lokale karakterdragers zijn, met name in het raamwerk, zwaarwegend bij de ontwerp- en inrichtingskeuzes. Denk hierbij aan biotopen, flora & fauna. Nader onderzoek voor de precieze invulling hiervan is nog nodig. Het resultaat hiervan wordt benut bij het maken van keuzes in de nieuwe inrichting, als het gaat om een gezonde leefomgeving, klimaat, duurzaamheid en biodiversiteit.
De drager van Nieuw Boekhorst is een landschappelijk raamwerk. Daarbinnen is ruimte gevonden voor buurten met een variërend stedenbouwkundig en architectonisch karakter. Met deze opzet is gezocht naar een afwisselend geheel van groene openbare ruimte met kleinschalige woonbuurten, waartussen bebouwing van een grotere schaal is ingepast. De landschappelijke structuur met routes en bouwvelden is sturend voor de invulling van het bouwprogramma. De vertaling naar stedenbouwkundige en architectonische richtlijnen biedt ruimte voor samenhang en afwisseling. De visie is een leidraad. Deze bevat zowel uitgangspunten om de ontwikkeling aan te sturen als afwegingen om in de nadere uitwerking maatwerk te kunnen leveren. In de ontwikkeling moeten kwantiteit en kwaliteit samen op gaan. Het landschappelijke raamwerk, de stedenbouwkundige principes, de verkavelingsschetsen en de architectonische sferen zoals opgenomen in deze visie vormen een kader. In de uitwerking daarvan moet elke plek tot zijn recht komen en een bijdrage leveren aan de ruimtelijke kwaliteit van Nieuw Boekhorst als geheel. Eventuele afwijkingen van de visie moeten leiden tot vergelijkbare kwaliteit en identiteit.
Een inclusieve wijk Een inclusieve wijk is een duurzame en krachtige wijk. Een wijk die functioneert als betrokken samenleving waarin er naar je wordt omgekeken en waar je elkaar helpt of je nu oud bent of jong, vitaal of zorgbehoevend bent. Een inclusieve wijk moet groeien door de optimale voorwaarden te scheppen. In dit plan scheppen we de kaders om dit mogelijk te maken, op onder meer de volgende manieren: •
Verbinden en ontmoeten: Door een goed doordacht netwerk aan te leggen van verbonden fiets- en wandelroutes en openbare sportvoorzieningen op buurten wijkniveau, ieder met voldoende rustpunten en sporten spelaanleidingen, om te zorgen dat bewoners elkaar makkelijk kunnen ontmoeten.
•
Toegankelijkheid en sociale veiligheid: Toegankelijkheid
en sociale veiligheid zijn belangrijke voorwaarden om te kunnen meedoen. Iedereen moet gelegenheid hebben om zich, overal, op een veilige manier door Nieuw Boekhorst te kunnen bewegen. Daarom worden stedenbouwkundige uitwerkingen hieraan getoetst. •
Bewonersparticipatie: Door in te zetten op bewoners- en omgevingsparticipatie wordt de basis gelegd voor de inclusieve wijk die Nieuw Boekhorst moet worden. Deze participatie draagt er tevens aan bij dat Nieuw Boekhorst onderdeel wordt van Voorhout en de gemeente Teylingen. Op de onderdelen woonbehoefte, leef-behoefte en voorzieningen wordt hiertussen het evenwicht opgezocht.
•
Nieuw Boekhorst gaat specifieke voorzieningen aanbieden om te recreëren, te ontspannen en te ontmoeten. Hierbij wordt voor de jeugdige doelgroep de samenwerking opgezocht met de beleidsmakers en professionals, als ook de doelgroep zelf om voor hun behoefte het juiste te kunnen aanbieden.
Landschap - mens & gebruik - dorp De gebiedsvisie is opgebouwd uit drie lagen, die hierna toegelicht worden. Het landschappelijke raamwerk is de contramal die de dorpse buurten met elkaar verbindt. Het gebruik door de bewoners is daarin een integraal netwerk dat zowel door de buurten en de wijk loopt als verbindingen maakt met Voorhout en de omgeving.
17
Structuurkaart voor Nieuw Boekhorst
18
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Visie
parkzone
speel/ ontmoetingsplek
parkzones
woonveld
erf
laan
NNN-zone
centrale buurtplek
fiets
hofje
straat
ontmoeting in hofjes,
voetganger
erven, straatjes
Historische verankering
Inpassing in het bestaande weefsel
Ruimte voor beweging
Centraal ontmoetingspunt
Eigen, overkoepelende identiteit
Kenmerkende buurten, 5 woonsferen
Land
Mens & gebruik
Dorp
Landschappelijke onderlegger
Ruimte voor de bewoners
Dorps
De richting van de strandvlakte tussen Noordwijk en Voorhout is goed zichtbaar in de Haarlemmertrekvaart en de Molentocht. Tussen deze twee blauwe structuren wordt een nieuwe toegevoegd: de Buurtvaart. Deze vormt de landschappelijke ruggegraat van Nieuw Boekhorst.
Het groene raamwerk krijgt een ruime maat, om sport & spel, beweging en ontmoeting goed te kunnen faciliteren. Dit draagt bij aan een kwalitatieve, gezonde en toekomstbestendige wijk. Een verfijnd netwerk van fiets- en looproutes verbinden vele speel- en ontmoetingsplekken. Het grootste deel van de hoofdstructuur is autovrij, waardoor je je op een prettige en veilige manier door de wijk kan bewegen. De ruggegraat hierin is de Buurtvaart; een fietsroute langs de vaart komt uit op het schoolplein.
Voorhout is een dorp in de randstad. Enerzijds kleinschalig maar ook hogere bebouwing. Het dorpse, gezellige en sociale karakter van Voorhout is een belangrijk gemeengoed, dat ook in deze wijk de uitstraling bepaalt. Dit karakter uit zich in een prettige mix van laagbouw (overwegend 1 of 2 lagen met een kap) en een aantal appartementengebouwen. Nieuw Boekhorst is onderverdeeld in kleinschalige buurtjes (bijvoorbeeld straatjes, erven en hoven) die uitnodigen om naar buiten te gaan om te sporten, spelen of elkaar te ontmoeten.
In de strandvlakte is de richting haaks hierop sterk aanwezig, door de vele sloten en vaarten. In Nieuw Boekhorst komt deze richting terug als stevige groenruimtes, met ruimte voor sport, spel en beweging.
Groen Het karakter van Nieuw Boekhorst is daarmee bovenal groen. Brede groenzones, royale watergangen en veel bomen vormen het bindweefsel tussen de woonvelden. Het groen krijgt maat en ruimte, waardoor de bebouwing ondergeschikt blijft. De groenstructuur is tevens een prettige plek om aan te wonen. Het groen-blauwe raamwerk vloeit door de wijk en zorgt voor een steeds wisselende kijkrichting of perspectief. Dit geeft een gevarieerde beleving als je door de wijk rijdt, fietst of loopt.
Centraal ontmoetingspunt
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Visie
water
Centraal in de wijk komt een plek voor heel Nieuw Boekhorst. Een hart voor de wijk, met een haventje, enkele buurtvoorzieningen en een beschutte verblijfs- en ontmoetingsplek aan de haven.
De groen-blauwe structuur is bepalend voor het algemene beeld van de wijk. De bebouwing en architectuur is ingetogen, zodat deze ondergeschikt aan het groen is. Dit ingetogen karakter is verfijnd met subtiele variatie, zodat het zeker niet saai of eentonig wordt.
Aansluiting op de omgeving
Woonsferen
Nieuw Boekhorst sluit goed aan op haar omgeving, zowel het bestaande Voorhout als het landschap uit de omgeving. Bestaande structuren en routes lopen logisch door en verbinden zo bestaand met nieuw.
De grootte van de wijk vraagt om wisselende sferen en identiteiten, om daarmee geen uniforme wijk te krijgen. Het raamwerk deelt Nieuw Boekhorst op in verschillende buurten, die in vijf herkenbare woonsferen ontworpen worden. 19
20
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Landschappelijk raamwerk
Hoofdstuk 4
Landschappelijk raamwerk.
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Landschappelijk raamwerk
Landschappelijk raamwerk Het groen-blauwe raamwerk is essentieel voor Nieuw Boekhorst. Deze structuur is bepalend voor de sfeer en het karakter van Nieuw Boekhorst en zal daarmee in grote mate de identiteit bepalen. Daarnaast vormt dit het bindweefsel tussen de diverse woonbuurten.
Sport & spel, beweging en ontmoeting Het raamwerk dient een aantal doelen. Het openbare groen concentreert zich met name in deze zone, waardoor het een belangrijke functie vervult voor sport & spel, beweging en ontmoeting. Doorgaande verbindingen voor langzaam verkeer lopen voornamelijk door dit gebied.
Klimaatbestendige wijk
Ecologisch netwerk
Het raamwerk zorgt ervoor dat Nieuw Boekhorst een klimaatbestendige wijk wordt. Een groot deel van het nieuwe oppervlaktewater, welke nodig is als compensatie voor de toename van het verhard gebied, wordt hierbinnen aangelegd, de rest kan elders worden gecompenseerd. Dit vormt tevens een interessant waternetwerk, die via de trekvaarten gekoppeld is aan het regionale vaarnetwerk.
Tenslotte zorgt het raamwerk voor een ecologische structuur, waarbinnen vogels, insecten en kleine zoogdieren eenvoudig door de wijk kunnen. Dit netwerk sluit ook aan op groene structuren in de omgeving, zowel naar Voorhout als naar het omringende landschap. Binnen elk onderdeel zijn doelsoorten genoemd; dat is een diersoort die specifieke eisen stelt aan de leefomgeving. Op het moment dat die condities in orde zijn, is het gebied automatisch ook geschikt voor vele andere soorten.
De concentratie van groen met ruimte voor grote bomen zorgt voor verkoeling van de wijk, zodat het ook in hete periodes een prettig klimaat geeft.
Het raamwerk is onderverdeeld in een aantal onderdelen die hierna per stuk worden toegelicht.
21
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Landschappelijk raamwerk
Doelsoorten
Blauwe reiger
Oeverzwaluw
Referentie begeleidende bebouwing langs de Buurtvaart
Natu
urvrie
ndeli
jk talu
d plasberm
De Buurtvaart
22
Principedoorsnede over de Buurtvaart
Identiteit
Natuurwaarden
Bebouwing
De Buurtvaart (ca 31.300 m2) is een doorgaande blauw-groene structuur, de ruggegraat van Nieuw Boekhorst. De hele zone is minimaal 40 m breed, waarvan circa 20 m water. Door deze groenzone loopt een vrijliggend fietspad en een voetpad. De Buurtvaart kenmerkt zich door mix van open en dicht beplante gebieden, die het samen een parkachtig en weids karakter geeft. Het karakter is een overwegende transparant en open gebied. De Buurtvaart verbreedt zich tot een vijver aan het zuidwestelijke uiteinde.
De openbare oever van de Buurtvaart wordt natuurvriendelijk vormgegeven, met een rijke gradiënt van nat naar droog. Het doorgaande profiel van de vaart en groenzone is belangrijk als verbinding voor de flora en fauna.
De bebouwing begeleidt de Buurtvaart, de woningen nodigen uit tot een een prettige, sociale interactie met de gebruikers van de groenzone.
Ongeveer in het midden vormt een haventje het hart van de wijk. Rondom de haven zijn enkele voorzieningen gesitueerd, in combinatie met een pleintje voor Nieuw Boekhorst.
Sport, spel en verblijf in deze zone heeft een informeel karakter, bestaande uit een variëteit van kleine zitplekken (beschut, in de zon, aan het water). Spelen vindt op een natuurlijke manier plaats, door speelaanleidingen die tot de verbeelding spreken.
De beplanting bestaat uit overwegend lokale, inheemse soorten en bevat een duidelijke gelaagdheid (kruiden heesters - bomen), belangrijk voor de biodiversiteit.
Sport, spel en verblijf
Rondom de haven zorgt een gesloten bebouwingswand voor een zowel luw als zonnig verblijfsklimaat. De drie appartementengebouwen langs de Buurtvaart zijn herkenbaar als een familie, zie ook bladzijde 54. Aan de overzijde van de Buurtvaart zijn achtertuinen gesitueerd; bij deze tuinen is de uitstraling en beeldkwaliteit extra van belang, zie ook bladzijde 64. Deze privéoever zal daarom projectmatig worden aangelegd publiekrechtelijk beperkt worden om wildgroei te voorkomen.
Bosuil
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Landschappelijk raamwerk
Doelsoorten
Boomkruiper
Molentocht
Sport- en spelobjecten van natuurlijke materialen
Het Boekenburger bos
Principedoorsnede over het Boekenburger bos
Identiteit
Natuurwaarden
Sport, spel en verblijf
Het Boekenburger bos (ca 32.700 m2) vormt een groene verbinding langs de Molentocht, op de overgang tussen Nieuw Boekhorst en het bestaande dorp.
De relatief dichte en bossige beplanting vormt het leef- en fourageergebied van diverse vogels, kleine zoogdieren en insecten. De ligging aan de Molentocht zorgt voor een belangrijk waterelement door het park, met een natuurvriendelijke oever.
De functie van het Boekenburger bos is in belangrijke mate recreatief (ongeorganiseerde sport). Sport- en spelelementen voegen zich op een logische en natuurlijke manier in het gebied, gekoppeld aan een of meerdere routes. Naast de doorgaande fiets- en voetgangersverbinding zijn er ook informele struinpaden.
Deze plek wordt ingericht als een bossig, natuurlijk ogend gebied, met ook bezonde plekken en bermen. De naam Boekenburger bos is geïnspireerd op voormalig kasteel Boekenburg, welke op deze locatie gestaan heeft. In de uitwerking van dit groengebied wordt bij de inrichting een verwijzing naar deze historie gemaakt, bijvoorbeeld door een uitkijktoren gecombineerd met sport- en spelelementen.
De beplanting is opgebouwd in zoom - mantel - bos, bestaande uit lokale, inheemse soorten. Het bos is relatief nat, met vochtminnende soorten.
23
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Landschappelijk raamwerk
Doelsoorten
Bruin zandoogje
Zwartkop
Begeleidende, uitnodigende woningen aan de Dorpsweide
De Dorpsweide Identiteit
Natuurwaarden
Sport, spel en verblijf
De Dorpsweide (ca 5.700 m2) is een open, weideachtig landschap tussen drie deelgebieden in. De naam weide verwijst tevens naar het oorspronkelijke landschap.
De open weide met verspreide bomen vormt een belangrijke ecologische verbinding door het plan. Het open karakter is belangrijk voor vele soorten insecten. De verspreidstaande bomen zijn belangrijke steppingstones voor vogels en vleermuizen.
De Dorpsweide biedt ruimte aan een onderdeel van het ongeorganiseerde sporten. Juist sportveldjes zijn gezien het open karakter erg op zijn plek.
Dit gebied huisvest, samen met het Boekenburger bos het ongeorganiseerde sportprogramma. Het landschapstype tussen het Boekenburgse Bos en de Dorpsweide hoeft geen harde knip te zijn, maar kan ook een vloeiende overgang zijn. Het landschap is open met solitaire bomen en boomgroepen, zodat er volop ruimte is voor het sportprogramma. De basis bestaat uit bloemrijk gras, met waar nodig uitgemaaide plekken.
24
Principedoorsnede over de Dorpsweide
Bepaalde plekken kunnen natter worden (wadi), met een ruige groene inrichting.
Door de Dorpsweide loopt een belangrijke fietsroute, die Voorhout, via het Boekenburgse bos verbindt met de sportvelden en aansluit op de doorgaande fietsroute langs de Noordelijke Randweg.
Bebouwing De bebouwing grenzend aan de Dorpsweide is hierop geörienteerd en weerszijden vormen een duidelijke samenhangende architectonische eenheid. De bebouwingswanden begeleiden de verspringende ruimte. Verblijfsplekken in de voortuin zorgen voor interactie met en sociale controle op het park.
Gewone eekhoorn
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Landschappelijk raamwerk
Doelsoorten
Egel
Prettige zit- en verblijfsplekken
De middelste parkzone
Principedoorsnede over de middelste parkzone
Identiteit
Natuurwaarden
Bebouwing
De middelste parkzone (ca 10.000 m2) heeft een natuurlijk, parkachtig karakter met een afwisseling van open en dichter beplante gebieden.
Het gevarieerde karakter met open en dichte plekken biedt zowel een schuilplaats als een fourageergebied voor insecten, vogels en kleine zoogdieren.
Het park ligt in de zichtas van de auto-entree van de wijk en toont daarbij direct het groene karakter van Nieuw Boekhorst. Belangrijk bij de inrichting is dan ook dat bij binnenkomst van de wijk per auto een mooi doorzicht is naar de Buurtvaart en verder. Het karakter is daarom ook halfopen en kan goed een voortzetting zijn van de identiteit van de groenzone langs de Buurtvaart.
In deze zone zullen ook wadi’s worden opgenomen en natuurvriendelijke oevers langs de watergangen.
De bebouwing langs de middelste parkzone heeft voorkanten naar het park en zorgt daarmee voor zowel sociale interactie als sociale controle. Waarbij de bebouwing rondom de Dorpsweide samen een architectonische eenheid vormt, mede gezien de bredere maat van de groenzone en het eigen karakter van de haven vooral zaak dat de wederzijdse bebouwing goed met elkaar in balans is.
Sport, spel en verblijf De middelste parkzone wordt een prettige verblijfplek, zoals je van een park mag verwachten. De programmering met sport en spel is beduidend minder dan in de Dorpsweide en het Boekenburgse bos, waardoor er juist ruimte is voor ligweides en prettige zit- en ontmoetingsplekken in het groen. Een doorgaande fietsroute verbindt de Haven met Voorhout, een directe fietsverbinding naar het centrum en station.
25
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Landschappelijk raamwerk
Doelsoorten
Kleine watersalemander
Vroege glazenmaker
Informele speelplekken op en langs het water
Het Oeverpark
Principedoorsnede over het oeverpark
Identiteit
Natuurwaarden
Sport, spel en verblijf
Het Oeverpark (ca 11.300 m2) loopt parallel aan een doorgaande watergang van het gemaaltje naar de Haarlemmertrekvaart.
Het natte karakter wordt bereikt door het een relatief laag maaiveldpeil aan te houden. Wadi’s, kleine poelen, flauwe oevers en microreliëf passen bij uitstek in deze zone en zorgen daarmee voor een ideaal leefgebied voor vochtminnende plant- en diersoorten. Amfibieën (salemanders, kikkers), riet- en watervogels zullen het hier erg naar hun zin hebben.
Het natte karakter van het Oeverpark biedt ook aanleiding om de speelaanleidingen op een veilige manier aan het water te koppelen. Dit kan heel informeel, bijvoorbeeld een vlonderpad om op avontuur door het rietlandschap te gaan. De iets hogere en drogere plekken zijn juist weer een aanleiding voor een speeltoestel of zitplek.
Het park heeft een nat, open karakter, met geclusterde bomen en veel typische moerasplanten.
Tegen het park, aan de kant van de Gaard loopt een langzaamverkeersroute die aansluit op de Spoorlaan, die ingericht wordt als fietsstraat.
Bebouwing Net als bij de Dorpsweide en de centrale parkzone heeft het Oeverpark woningen met de voorkant naar deze zone.
26
Hommel
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Landschappelijk raamwerk
Doelsoorten
Gewone dwergvleermuis
Ingetogen, begeleidende bebouwing langs de Laan
De Laan
Voorstel hoofdsoort van de laan: Niet-druipende linde (Tilia americana ‘Nova’)
Identiteit
Natuurwaarde
De Laan is de hoofdroute door Nieuw Boekhorst en verbindt alle woonbuurten met elkaar. De Laan heeft een groen profiel met aan weerszijden een groenstrook met bomen.
De Laan is een belangrijke ecologische structuur voor vleermuizen, vogels en insecten. Door niet voor één boomsoort, maar een mix van drie soorten te kiezen, worden monoculturen voorkomen. Dat vermindert het risico op plagen of grootschalige uitval drastisch, daarnaast verhoogt een mix aan soorten de biodiversiteit.
De Laan is onderverdeeld in drie delen: •
De inprikker vanaf de rotonde (ca 60 m1)
•
De hoofdlus (ca 1.590 m1)
•
De twee uiteinden (ca 380 + 660 m1).
Per deel bestaan de bomen uit een mix van drie op elkaar afgestemde boomsoorten qua grootte, groeisnelheid en textuur.
De onderlaag bestaat uit robuuste heesters en vaste planten. De onderlinge afstand tussen de bomen in de Laan is circa 12 meter. Per wegdeel worden de 3 soorten in gelijke verhouding aangeplant.
zijn voor hommels en andere insecten een belangrijke bron van nectar en stuifmeel. Naast de Lindes zijn er per deel van de laan 2 andere soorten, die qua vorm, grootte en groeisnelheid op elkaar zijn afgestemd. Op deze manier kan elk deel van de laan een eigen accent in kleur krijgen.
Bebouwing De bebouwing aan de laan heeft een belangrijke doorgaande en begeleidende functie van de hoofd autostructuur door de wijk. Belangrijk hierin is dat dit als geheel eenheid, rust en ingetogenheid uitstraalt. De bebouwing is met voorkanten, of goed ontworpen zijkanten aan de Laan gericht.
Voor de bomen wordt één hoofdsoort gekozen, die in alle profielen terug komt. Voorstel is om hiervoor een nietdruipende lindesoort te kiezen (Tilia americana ‘Nova”). Lindes 27
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Landschappelijk raamwerk
Doelsoorten
Rugstreeppad
Ooievaar
zone 1 zone 5 zone 4 zone 3 zone 2
De Driehoek
Zonering van de verschillende percelen in de Driehoek
De Driehoek (ca 60.000 m2) valt buiten het feitelijke woningbouw ontwikkelgebied van Nieuw Boekhorst, maar is wel integraal meegenomen in de planvorming. Een belangrijke reden hiervoor is dat deze zone ingezet wordt als compensatie van het leefgebied van de rugstreeppad. Daarnaast geeft het ruimte voor de verplaatsing van de oogsttuin, die nu in het ontwikkelgebied ligt.
Natuurwaarden in combinatie met extensieve recreatie
1.
Parallel aan de Haarlemmertrekvaart ligt een zone van 30 m breed, die onderdeel van het NNN is (NatuurNetwerk Nederland)
2.
De eerste twee percelen vanaf de Randweg wordt een oogsttuin, ca 15.400 m2
3.
Het volgende perceel vormt de overgang van oogsttuin naar waardevol graslandschap, ca 6.700 m2
4.
De volgende twee percelen behouden het agrarisch gebruik en krijgen de bestemming [Agrarisch Waardevolle Graslanden} (extensief beheerd grasland, 2 x per jaar maaien), ca 16.200 m2
5.
Het laatste hoekje wordt specifiek ingericht voor de rugstreeppad, met poelen, ca 3.500 m2
Identiteit De Driehoek is ruimtelijk gezien een overhoek tussen de trekvaart, spoorlijn en Noordelijke Randweg. In de opzet van dit deel wordt de oorspronkelijke landschappelijke structuur als basis genomen, met watergangen haaks op de trekvaart. Dit wordt verder geaccentueerd door takkenrillen en bomenrijen in deze zelfde richting te zetten. De Driehoek is onderverdeeld in een aantal zones, zie ook de kaart hierboven. 28
Oogsttuin (zone 2) Principedoorsnede over een deel van de Driehoek (parallel aan de Haarlemmertrekvaart)
Overgangszone (zone 3)
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Landschappelijk raamwerk
Oogsttuin (zone 2 en 3)
Paddenpoel (zone 1, 3 en 5)
Grasland met natuurwaarden (zone 4)
Oogsttuin (zone 2 en 3)
Recent aangelegde NNN-zone tussen trekvaart en Randweg (tpv rotonde) (zone 1)
Uitgemaaid wandelpad door grasland (zone 4)
Natuurwaarde
De overgangszone tussen de oogsttuin en grasland heeft een hybride inrichting, deels als oogsttuin en deels met poelen, optimaal voor padden.
Sport, spel en verblijf
De NNN-zone is primair ingericht op diverse dieren- en plantensoorten en niet toegankelijk. De inrichting bestaat uit moerassige plekken met zeggesoorten, takkenrillen (goede overwinteringsplek voor o.a. rugstreeppadden) en watergangen met natuurvriendelijke oevers. De ‘rommeligheid’ van de oogsttuin met randjes, hoekjes en vele soorten beplanting is een ideale leefomgeving voor zowel insecten, amfibieën en vogels. Onder andere de rugstreeppad kan hier goed overwinteren. De watergangen krijgen op de bezonde oever een flauw, natuurvriendelijk talud.
Het grasland blijft in agrarisch gebruik, maar wordt extensief beheerd (2x per jaar maaien). Daardoor is het zeer interessant voor zowel weidevogels als insecten. Door dit grasland worden wandelpaden uitgemaaid, zodat er vanuit de oogsttuin een ommetje gelopen kan worden. Voor landbouwverkeer is het grasland bereikbaar door een halfverhard (gras)pad, langs de NNN-zone en bereikbaar vanaf de Noordelijke Randweg. De laatste zone is optimaal ingericht voor de rugstreeppad met poelen.
De Driehoek is een extensief gebied. Sport en spel wordt hier niet gefaciliteerd, maar zowel educatief als recreatief is het een interessante plek om vanuit Nieuw Boekhorst een ommetje te lopen, door de oogsttuin, het grasland en langs de NNN-zone.
Parkeren Ten behoeve van de oogsttuin worden er 5-10 parkeerplekken gereserveerd in de Gaard, bereikbaar vanaf de Spoorlaan. Vanaf deze parkeerplek is de Oogsttuin via het fietspad te benaderen. Bij de oogsttuin zelf is geen parkeerplek (enkel toegankelijk voor landbouwverkeer en laden-lossen).
29
30
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Hoofdstuk 5
Woonsferen.
•
Het landschappelijke raamwerk vormt de basis.
•
Dorps karakter, buurtgevoel.
•
Architectuur heeft een ingetogen sfeer, ondergeschikt aan het groen.
•
Verrassend in detaillering en subtiele accenten.
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Overkoepelende identiteit
Overkoepelende identiteit De contramal van het landschappelijk raamwerk zijn de woonbuurten. De buurten hebben elk een eigen identiteit terwijl ze ook gezamenlijk een wijk vormen.
Dorps Voorhout is een dorp in de randstad. Enerzijds kleinschalig maar ook hogere bebouwing. Het dorpse, gezellige en sociale karakter van Voorhout is een belangrijk gemeengoed, dat ook in deze wijk de uitstraling bepaalt. Dit karakter uit zich in een prettige mix van laagbouw (overwegend twee lagen met een kap) en een aantal appartementengebouwen. Nieuw Boekhorst is daarom onderverdeeld in kleinschalige buurtjes (bijvoorbeeld straatjes, erven en hoven) die uitnodigen om naar buiten te gaan om te sporten, spelen of elkaar te ontmoeten.
Ingetogen
Woonsferen
De architectuur is in de basis rustig en ingetogen van karakter, onderschikt aan het groen. Verbijzonderingen en mooie details zijn daarin zeker passend en noodzakelijk, maar dienend aan dit ingetogen karakter.
Binnen de overkoepelende identiteit zijn vijf herkenbare woonsferen uitgewerkt: •
De Vijver
•
Dorpse Hoven
De architectuur draagt bij aan een prettige interactie met de openbare ruimte, door een open uitstraling van de gevel. De overgang naar het openbaar gebied is zacht, met bijvoorbeeld groene voortuintjes, stoepjes of pergola’s, om daarmee de voorkanten te activeren.
•
Waterrijk
•
De Gaard
•
De Haven
Verrassend
Binnen de woonsferen is een aantal eenheden benoemd, die een duidelijke samenhang in architectuur hebben. Soms overschrijden deze een woonsfeer. Deze eenheden en de beeldkwaliteit daarvan zijn nader beschreven.
De detaillering zorgt voor een verrassende architectuur met verfijning en subtiele variatie, zodat de ingetogenheid niet saai of eentonig wordt. Bescheiden accenten in de architectuur breken grotere eenheden op, zonder daarbij de boventoon te voeren of alle aandacht op te eisen.
Eenheden en beeldkwaliteit
De deelschetsen per stedenbouwkundige en architectonische samenhang zijn bedoeld om de rooilijnen aan te geven, de typologie kan nog variëren. Voor alle beeldregels geldt dat er vanaf mag worden geweken, mits hetzelfde doel en vergelijkbare kwaliteit behaald worden. Deze toetsing gebeurt door de supervisor. 31
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Woonprogramma Duur 18%
Middelduur 29%
Woonprogramma
Sociaal (huur) 30%
Bereikbaar (incl. sociale koop) 23%
Appartementen 37% Eengezinswoningen 63%
Woonprogramma: 1.200 - 1.300 woningen Ontwikkelgebied: ca 393.500 m²(woonvelden + hoofdstructuur, exclusief de Driehoek) Dichtheid: ca 31 wo/ha (totale dichtheid, inclusief hoofdstructuur) Dorpse Hoven
De Vijver Dure koop (3kap, 2kap, vrijst) 15%
Dure koop (3kap, 2kap, vrijst) 5% Meergezins 40%
Rijwoningen (soc/huur/koop) 45%
De Vijver ca 120 - 125 wo ca 20.750 m² ca 60 wo/ha
Meergezins 30%
Waterrijk
De Haven
Meergezins 20%
Dure koop (3kap, 2kap, vrijst) 20%
Dure koop (3kap, 2kap, vrijst) 45%
Rijwoningen (soc/huur/koop) 65%
Rijwoningen (soc/huur/koop) 35% Meergezins 100%
Dorpse Hoven ca 465 - 505 wo ca 77.250 m² ca 60 wo/ha
De Gaard
Waterrijk ca 320 - 335 wo ca 91.750 m² ca 35 wo/ha
De Haven ca 60 - 90 wo ca 6.250 m² ca 100 wo/ha
Meergezins 45%
Rijwoningen (soc/huur/koop) 35%
De Gaard ca 235 - 245 wo ca 39.000 m² ca 60 wo/ha
Het woningaantal en de dichtheid zijn indicatieve, afgeronde getallen, bedoeld om de verschillen in beeld te brengen. Het bestemmingsplan is hierin leidend. De dichtheid is binnen het woonveld, dus exclusief de hoofdstructuur.
Woonprogramma Woonprogramma en woonbibliotheek
Dichtheid per woonsferen
Het woonprogramma voor Nieuw Boekhorst bestaat uit 1.200 - 1.300 woningen, onderverdeeld in 4 categoriën (sociaal, bereikbaar, middelduur en duur). Ruim 1/3e deel van het woningaanbod bestaat uit appartementen.
De vijf woonsferen, zoals verderop nader toegelicht, hebben elk een eigen dichtheid en programmaverdeling ten gevolge. Dit is mede bepalend voor de identiteit hiervan. Het verschil in dichtheid en woningtype is hierboven indicatief aangegeven.
Binnen deze hoofdcategoriën kunnen diverse woningtypes uitgewerkt worden.
32
Dorpse Hoven De Gaard Waterrijk De Vijver De Haven
Woonsferen A
aan de rand
B
aan de Laan (Dorpse Hoven)
C
aan de Buurtvaart
D
Entree
E
aan de Laan (De Gaard)
F
aan de Groenzone
G
Havenplein
H
aan de Laan (Waterrijk)
I
Aan de Laan (De Vijver)
J
Aan de Vijver
K
Aan de Dorpsweide
L
Aan een hof
M
Aan een erf
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Woonsferen
Stedenbouwkundige en architectonische samenhang Samenhang
De rand
De Dorpsweide
Binnen een woonveld kan de sfeer en uitstraling van de bebouwing variëren. Daarnaast zijn er ook sferen die een groter gebaar omvatten en daarom in verschillende woonsferen doorlopen. Deze belangrijkste eenheden zijn in bovenstaande kaart weergegeven. Deze eenheid en samenhang wordt bij de diverse woonbuurten nader omschreven.
Nieuw Boekhorst presenteert zich aan de Noordelijke Randweg met een rustig en eenduidig front (A).
De Dorpsweide (K) grenst aan 3 woonsferen, met fronten gericht op deze parkruimte. Met name hier is het van belang dat deze fronten samen een architectonisch geheel vormen.
De Vijver, Buurtvaart en Haven De rand rondom de vijver (J) omsluit het begin van de Buurtvaart en is op het water geörienteerd.
De Laan
De bebouwing langs de Buurtvaart (C) vormt een samenhangend, vriendelijk front die de buurtvaart begeleidt.
De hoofdlus van de Laan is opgedeeld in drie eenheden: de entree vanaf de rotonde (D), het deel van de laan door Dorpse Hoven (B), het deel door Waterrijk (H). Daarnaast is er een deel door De Vijver (I) en door de Gaard (E).
De bebouwing rondom de haven (G) is een herkenningspunt in de wijk en vormt een sterke eenheid. Deze neemt, gezien de functie voor de gehele wijk een bijzondere plek in en krijgt daarom extra aandacht.
De Gaard De Gaard heeft een interne groenzone (F). De omliggende bebouwing vormt samen een geheel.
Hoven en erven Zowel de Hoven (L) als de Erven (M) komen meerdere keren voor. Elk hof is qua opzet en principe gelijk, maar toch individueel herkenbaar. Hetzelfde geldt voor de erven. 33
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Kernkwaliteiten •
Wonen in een groene, waterrijke setting: aan de vijver en aan de dorpsweide.
•
Vijver met openbare oevers en doorlopende route voor voetgangers.
•
Groengebieden zijn autovrij
De Vijver Aan de zuidwestkant verbreedt de Buurtvaart zich tot een vijver. Deze vijver vormt het hart van de woonbuurt; een centrale plek met openbare, groene oevers waar aan gewoond wordt. Het fietspad langs de Buurtvaart loopt door tot aan het schoolplein en vormt zo het eind van de interne fietsstructuur. De overkoepelende identiteit van deze woonbuurt wordt grotendeels bepaald door de groene en waterrijke setting van de vijver zelf en de Dorpsweide. Een rustig ensemble van woningen met kappen rondom deze plekken zorgt voor een informele sfeer. 34
De buitenrand van deze buurt, richting de Noordelijke Randweg en de N444 is wat steviger. De school met daarop appartementen ligt in deze rand en accentueert zowel de hoek van de wijk als een van de eindes van de Buurtvaart.
De principekaart hieronder in combinatie met de uitgangspunten in het gekleurde vlak rechts geven de basisprincipes aan voor de stedenbouwkundige opzet.
•
Voorkanten naar de vijver, de Laan en de groenzone
•
Hoogteaccent (appartementen) aan het einde van de vijver
•
Inpassing van de school
Verkeer en parkeren •
Parkeren naast of aan de achterkant van de woningen en aan de Laan
Groen •
Publieke oevers rondom de vijver, doorgaand voetpad
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Stedenbouwkundige principes
Bebouwing
5
appartementengebouw (max aantal bouwlagen, inclusief school)
35
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Verdraaiing van de rooilijn en een buitenruimte met veranda’s
Massa • •
2 lagen + kap Geen 3-laagse fronten richting de Vijver
Massa
Rooilijn
• •
•
1 of 2 lagen + kap Geen 3laagse fronten richting de Dorpsweide
Rooilijn • •
Rooilijn volgt de contour vijver Verandering van richting wordt opgevangen door een richtingverandering van de blokken
Accenten met kopgevel/dwarskap
De Vijverrand
Rand Dorpsweide
Doel
Doel
Het doel van de beeldregels voor de Vijverrand is om de ruimte rondom de vijver een duidelijk geheel te laten vormen. Een doorgaande, publieke oever langs het water, met daarachter voorkanten van woningen is hierbij essentieel.
Het doel van de beeldregels voor de rand Dorpsweide is om deze ruimte een duidelijk geheel te laten vormen. De overzijde valt deels in woonsfeer Dorpse Hoven en deels in woonsfeer Waterrijk, dus deze regels gelden daar ook voor.
Het schoolplein en de ligging van school met appartementen daaraan doet mee in de groene en publieke zone langs de Buurtvaart.
De Dorpsweide is autovrij, de woningen staan hieraan met geknikte fronten. Interactie tussen woning en groenruimte is essentieel, zowel ruimtelijk als sociaal. Om dit laatste te bereiken zijn de woningen uitnodigend aan de voorzijde en voorzien van een privé verblijfsplek.
De woningen aan de vijverrand hebben een privé verblijfsplek met een veranda, pergola of luifel.
36
•
Rooilijn volgt de contour van de Dorpsweide Verandering van richting wordt opgevangen door een richtingverandering van de blokken
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Accent met dwarskap met doorlopende daklijst
Massa
Horizontaliteit
•
Bebouwing begeleidt de Laan, door: • Doorlopende daklijst (over de verschillende eenheden) • Doorgaande plint (ca 50 cm) in afwijkende tint en/of metselverband
•
2 lagen + kap of 3 lagen plat (excl appartementen) Bebouwing begeleidt de Laan
Lage haag als erfafscheiding van de voortuin
Aan de Laan Doel Het doel van de beeldregels voor de Laan is dat deze een duidelijk geheel te laten vormen. De bebouwing aan de Laan heeft een sterk begeleidend karakter. Juist die continuïteit moet zichtbaar zijn in de architectuur. Het begeleidende karakter wordt her en der verbijzonderd door bijvoorbeeld een dwarskap of verspringing in de rooilijn. De woningen hebben voortuinjes met een haag, die meedoen in het groene profiel van de Laan. 37
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Kernkwaliteiten •
Compact woongebied met dorpse, autovrije hoven
•
Dorps front langs de Buurtvaart
•
Doorlopende publieke groenzone met speel- en verblijfsplekken langs de Buurtvaart
•
Hoofdentree van Nieuw Boekhorst
Wonen een autovrij hofje
Interessante hoeken van de bouwblokken
Dorpse Hoven Dorpse Hoven kenmerkt zich door een serie intieme, autovrije hoven, De Laan slingert door dit deelgebied en geeft af en toe een kleine inkijk naar deze plekjes. Elk hof kan een eigen karakter krijgen; samen vormen ze via steegjes en straatjes een kralenketting om (te voet) doorheen te dwalen. Aan de buitenrand vormt Dorpse Hoven een uitnodigend front richting de Noordelijke Randweg. Langs de Buurtvaart begeleidt de bebouwing deze. Dorpse hoven is een compact woongebied, een wisseling met kappen en 3laags plat is hier goed op z’n plek. 38
Dorpse Hoven is een relatief compact gebied met veel activiteit in de publieke ruimte. Juist de hoeken van de blokken zijn daarom belangrijk en krijgen extra aandacht. Kopgevels hebben een open uitstraling en zijtuinen richting het openbaar gebied zijn in combinatie met de berging robuust vormgegeven, in aansluiting op de architectuur van de woning. Belangrijk binnen de hoven is de hoofdentree van de wijk vanaf de rotonde. Deze bepaalt het eerste beeld de wijk in, met een doorzicht naar de Buurtvaart en zicht op het havenblok. Deze entreezone behoeft bijzondere aandacht om tot een kwalitatieve uitwerking te komen.
De principekaart hieronder in combinatie met de uitgangspunten in het gekleurde vlak rechts geven de basisprincipes aan voor de stedenbouwkundige opzet.
•
Omsloten hoven, met verbijzondering in de hoeken
•
Begeleidende fronten aan de Laan en Randweg
•
Begeleidend front langs de Buurtvaart
•
Verspringende rooilijnen
Verkeer en parkeren
Voor wat betreft de hoogtes van de appartementengebouwen geld een inspanningsverplichting om te onderzoeken of het ruimtelijk verantwoord is om nog een laag hoger te gaan.
•
Parkeren tussen de achterkant van de woningen
Groen •
Groene autovrije hoven, grote speel- en verblijfskwaliteit
•
Delftse stoepen in de hoven.
•
Steegjes, poortjes en routes tussen hoven en parkeren
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Stedenbouwkundige principes
Bebouwing
5 5
7
7
5
appartementengebouw (max aantal bouwlagen)
parkeerveld bij de haven extra aandacht voor groene kwaliteit steeg tussen hof en parkeerhof
39
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Ruimtelijke impressie mogelijke uitwerking vanaf de rotonde richting de Buurtvaart
Markante, begeleidende bebouwing langs de entree.
De hoofdentree Doel Het doel van de beeldregels voor de hoofdentree is dat deze een duidelijke en kwalitatieve eenheid vormt. De hoofdentree is de plek waar iedereen per auto de wijk binnenkomt. Het eerste beeld van de wijk is daarmee bepalend. Hier ligt een grote ontwerpopgave op zowel stedenbouwkundig, landschappelijk als architectonisch vlak. De exacte positionering en hoogte van de appartementengebouwen wordt hierin meegenomen.
40
De uitstraling van de entree representeert het dorpse karakter van de wijk, te veel stedelijkheid in de uitstraling moet worden vermeden. De bebouwing en bebouwingskoppen hebben voorkanten en uitstraling richting de entree. Vanaf de rotonde is er direct een lang doorzicht naar de Buurtvaart. Langs de zichtas staan - wisselend rechts en links - drie appartementengebouwen. (Aan de rotonde, bij de haven en aan de Buurtvaart). Het havenblok is zichtbaar vanaf de rotonde, deze kop wordt markant vormgegeving, als inleiding naar het totale havenblok.
Massa
Omsluitend gebaar
•
•
•
2 lagen + kap of 3 lagen plat (excl appartementen) Bebouwing omsluit de hoven
•
Wonen aan een autovrij, groen hofje
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Omsluiting van een hof kan op verschillende manieren vormgegeven worden
Bebouwing vormt een omsluitend gebaar rond het hof Hoeken van het hof zijn duidelijk gedefinieerd door bebouwing
Bebouwing als omsluitend gebaar rondom het hof
Aan een hof Doel Het doel van de beeldregels voor de Hoven is dat elk hofje een prettige samenhang gaat vormen. De hoven vormen per stuk een eenheid. Tussen de hoven onderling is variatie wenselijk, om daarmee elk hof een eigen identiteit te geven.
De hofjes zijn overwegend groen vormgegeven, met speel- en verblijfskwaliteit. Elk hof bevat een of meerdere beeldbepalende bomen. Zij- en achtertuinen die aan het hof (of de doorgang daar naartoe) grenzen, zijn robuust en deels gebouwd vormgegeven, in aansluiting op de architectuur van de woning (zie ook bladzijde 62).
De hofjes zijn autovrij en zo groen mogelijk. De bebouwing zorgt voor een prettige, intieme ontsluiting van het hof. De woningen zijn hierop georiënteerd. De voorkant van de woning gaat een directe relatie aan met het hof, bijvoorbeeld door een stoepje met zitbank. 41
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Massa
Rooilijn
Duidelijke fronten richting de Buurtvaart, met dwarskappen, muurkapellen of 3laagse laagse bebouwing
Een doorlopende rooilijn over de verschillende blokken begeleidt de Buurtvaart • Verandering van richting wordt opgevangen door een richtingverandering van de blokken • Geen verspringingen in de rooilijn
Duidelijke fronten richting de Buurtvaart.
Aan de Buurtvaart Doel Het doel van de beeldregels voor de Buurtvaart is om deze zone een duidelijk geheel te laten vormen. De bebouwing langs de Buurtvaart begeleidt het vloeiende verloop van de vaart met groenzone. Gezien de schaal van de Buurtvaart heeft de bebouwing duidelijke fronten richting het water, met dwarskappen of drielaagse bebouwing. De doorgaande openbare zone langs het water nodigt uit tot interactie met de woningen. De voorruimte van de woning speelt hier op in, door middel van een pergola, veranda of luifel. De Haven is een verbijzondering van deze zone, die verderop apart behandeld wordt. 42
Zachte overgang woning-buurtvaart met een privézone aan de gevel
Horizontaliteit
•
Bebouwing begeleidt de Laan, door: • Doorlopende daklijst (over de verschillende eenheden) • Doorgaande plint (ca 50 cm) in afwijkende tint en/of metselverband
•
2 lagen + kap of 3 lagen plat (excl appartementen) Bebouwing begeleidt de Laan
Gebieds- en beeldkwaliteitsvisie Nieuw Boekhorst Woonsferen
Massa
Massa
Kaprichting
•
Veel ‘frontale’ uitstraling naar de randweg, langskappen worden vaak doorbroken, bijvoorbeeld door: • Kopgevel / dwarskap • Muurkapel • verspringing van 3 laags plat naar 2 laags kap
•
2 lagen + kap of 3 lagen plat (excl appartementen) Bebouwing begeleidt de Randweg
Horizontaliteit wordt benadrukt door details
Dwarskapen richting de Randweg
Aan de Laan
Aan de rand
Doel
Doel
Het doel van de beeldregels voor de Laan is dat deze zone een duidelijk geheel gaat vormen.
Het doel van de beeldregels voor de rand is om Nieuw Boekhorst hiermee een eenduidige uitstraling richting de Noordelijke Randweg te geven, aan weerszijden van de rotonde.
De bebouwing aan de Laan heeft een sterk begeleidend karakter. Juist die continuïteit moet zichtbaar zijn in de architectuur. De woningen hebben voortuintjes met een haag, die meedoen in het groene profiel van de Laan.