Begroting 2022-2025 (29092021).pdf

Stichting Citymanagement Teylingen Deze stichting heeft als doel het economische functioneren van de kernen van de gemeente Teylingen te stimuleren. Voorheen lag de focus van de stichting op de drie dorpscentra. Nu wil zij er ook zijn voor de ondernemers in het buitengebied en op de bedrijventerreinen. Citymanagement heeft bovendien een actieve en verbindende rol gekregen bij het verduurzamen van de lokale economie. Op basis van de goedgekeurde centrumvisie zal het convenant met de Stichting Citymanagement worden aangepast. Ruïne van Teylingen als parel De ruïne van Teylingen is een icoon van onze gemeente. Ons streven is om de ruïne en de omliggende terreinen aantrekkelijk te maken, zodat de inwoners van Teylingen, de regiorecreant en de nationale toerist kunnen genieten van deze bijzonder plek uit de Nederlandse geschiedenis. Om de ambitie verder in te kleuren inventariseert de gemeente welke partij(en) met creatieve ideeën en respect voor de geschiedenis de locatie kan ontwikkelen tot een aantrekkelijke, recreatieve plek.

62

Trends en ontwikkelingen Economie In het Interbestuurlijk Programma (IBP) wordt gesproken over regionale economie als versneller. Hiermee wordt de ambitie uitgesproken te werken aan regionale economische structuurversterking. De Economische Agenda Duin- en Bollenstreek heeft een vergelijkbare doelstelling: het versterken van de regionale economie zonder dat het ten koste gaat van de woonaantrekkelijkheid. In 2018 is de Economic Board Duin- en Bollenstreek geïnstalleerd om de doelstellingen van de agenda te behalen. In 2022 wordt een nieuwe uitvoeringsagenda ontwikkeld met de Triple Helix partners. De lokale economie in het algemeen, en de detailhandel in het bijzonder, staan onder druk. Structurele ontwikkelingen, zoals de opkomst van online winkelen en verdere internationalisering van productieprocessen, hebben gevolgen voor de lokale economie. We zien dat terug in een vermindering van het aantal winkels en leegstaande panden op bedrijventerreinen. Als gevolg van de corona-crisis staat de lokale economie extra onder druk. Ten aanzien van de bedrijventerreinen zien we weer meer vraag naar bedrijfsruimte ontstaan, waarbij de kwaliteit van de bedrijventerreinen een punt van aandacht is.

Toekomst van de Bollenstreek De komende jaren zet de schaalvergroting in combinatie met de krimp van het totale aantal bedrijven in de bollensector door; veel bedrijven gaan steeds meer specialiseren. Ook blijft de komende jaren de focus liggen op duurzaam bodembeheer. Door meer rotatie van gewassen ontstaat meer vraag naar areaal dat geschikt is voor bloembollen. Deze ontwikkelingen leggen een (nog) grotere druk op het ruimtegebruik in de streek. Met de oprichting van Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM) is in 2009 gestart met het optimaal inrichten van de beschikbare ruimte in de streek. Desondanks zien we de afgelopen jaren een trend dat telers meer en meer hectares in andere gebieden opzoeken voor hun teelt. Om de economische positie van de Greenport te versterken is in 2019 de stichting Greenport Duin- en Bollenstreek opgericht. Binnen deze stichting werken onderwijs, overheid en ondernemers samen. De sector ziet de Bollenstreek nog altijd als haar bakermat vanwege de aanwezigheid van kennispartners (KAVB, BKD, Hobaho e.a.), toeleveranciers, de band met Keukenhof en de nabijheid van kennisinstituten (Leiden, Delft, Amsterdam) en onderwijsinstellingen (Wellant, Hogeschool Leiden, Hogeschool Inholland). Arbeidsmigranten De arbeidsintensieve agrarische bedrijfstak (bollenteelt) leidt tot een toestroom van arbeidsmigranten.

Dit veroorzaakt verschillende knelpunten, zoals het niet-deelnemen aan onze lokale samenleving en illegale of slechte huisvestingssituaties. Dit vraagt om een integrale afweging die leidt tot oplossingen voor integratie en huisvesting, waarbij het evenwicht ten opzichte van de andere doelgroepen in stand moet blijven. Bestaande beleidsterreinen werken samen aan een integrale aanpak. Recreatie en toerisme De samenleving vraagt in toenemende mate om goede recreatiegebieden. Mensen hebben de behoefte om dicht bij huis te recreëren. De noodzaak groeit om deze vraag in regionaal verband op te pakken en om onze doelen ten aanzien van recreatie en toerisme te kunnen bereiken. We werken hieraan in de Duin- en Bollenstreek, Leidse Ommelanden, het Hollands Utrechts Plassenberaad en in Holland Rijnland. Door natuur te combineren met extensieve recreatie kunnen natuurgebieden worden versterkt en behouden blijven voor de toekomst. De ontwikkelingen in de agrarische en recreatieve sector hebben invloed op de invulling van het buitengebied en bieden kansen voor (uitbreiding van) recreatieve activiteiten.

63

2.3.1 Lokale economie Wat willen we bereiken? Doel: Bevorderen van toerisme in alle maanden van het jaar Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving O11a

O11b

O9b

O9c

O9d

We geven bij inkooptrajecten lokale ondernemers zo veel als juridisch mogelijk de kans op gunning. Uitwerking 2022 (e.v.) : Tijdens inkooptrajecten geven we lokale ondernemers zoveel als juridisch mogelijk de kans op gunning. Hierbij volgen we de procedures die zijn opgenomen in de aanbestedingsprocedures. We voeren een analyse uit van de regeldruk in Teylingen. Uitwerking 2022 (e.v.) : Vanuit de contactfunctionarissen wordt aandacht besteed aan nut en noodzaak van regels. Indien nodig worden er voorstellen gedaan voor verbetering waarbij de betreffende stakeholders betrokken worden. Samen met onze partners, en in samenhang met regionale ontwikkelingen, wordt een visie op verblijfsrecreatie opgesteld. Uitwerking 2022 (e.v.): In 2022 gaan we aan de slag met het uitvoeringsprogramma van de visie. Voor ambities en projecten op het gebied van recreatie en promotie werken we samen binnen de werkgroep kansen voor Warmond. Uitwerking 2022 (e.v.): We werken verder aan meerdere initiatieven vanuit de werkgroep. Zo wordt voor een aantal voorstellen de mogelijkheid van cofinanciering onderzocht (o.a. Kaagboeien, Laadinfrastructuur voor boten en Boodschappensteiger). Het behoud, het benutten en het verder ontwikkelen van ons erfgoed heeft onze aandacht. De ruïne van Teylingen is hiervan een voorbeeld (we willen deze als parel van Teylingen en de Duin- en Bollenstreek ontwikkelen).

De tuinen van de ruïne bieden mogelijkheden om onze identiteit als Bollenstreek te bestendigen en daarnaast jaarrond toeristisch en cultureel aanbod aan te bieden. Uitwerking 2022 (e.v.): We geven uitvoering aan de vastgestelde uitvoeringsstrategie. De inventarisatie van partners welke het terrein gaan ontwikkelen wordt concreter, en er wordt gekeken naar aanvullende potentiële kostendragers. Gestart wordt met een procedure om de bestemming van de locatie aan te passen.

64

Wat willen we bereiken? Doel: Een integrale visie voor alle centra waarin beleven centraal staat Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving O6

We ontwikkelen drie centrumvisies, waarin staat wat fysiek-ruimtelijk en beleidsmatig nodig is om ambities rond onze centra te verwezenlijken. Als onderdeel van de drie centrumvisies wordt een detailhandelsvisie opgesteld. Uitwerking 2022 (e.v.): We geven uitvoering aan de uitvoeringsprogramma van de Centrumvisie voor de drie kernen Voorhout, Sassenheim en Warmond. We voeren een evaluatie uit over de convenantsperiode met Stichting Citymanagement. Op basis van de evaluatie beslissen we over een mogelijke voortzetting van het convenant vanaf 2023.

Wat willen we bereiken? Doel: Sociaal en maatschappelijke verantwoord ondernemen Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving O7

Ondernemers kunnen een bijdrage leveren aan het bevorderen van ontmoeting en bestrijden van eenzaamheid. Vanuit het perspectief van maatschappelijk verantwoord ondernemen vragen wij hen om aandacht hiervoor, bijvoorbeeld door zich in te zetten voor activiteiten of evenementen die ontmoeting stimuleren. Uitwerking 2022 (e.v.): Dit is een continue actie.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Holland Rijnland

Overige samenwerkingspartners Economic Board Duin- en Bollenstreek Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek Stichting Monumentenbezit Regiogemeenten Toeristische ondernemers Promotie- / marketingorganisaties Inwoners Vastgoedeigenaren Provincie Zuid-Holland

65

2.3.2 Regionale economie Wat willen we bereiken? Doel: Bloei van bestaande bedrijventerreinen Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving O15

We bespreken in Holland Rijnland de behoeften die de subregio Duin- en Bollenstreek overstijgen. Uitwerking 2022 (e.v.): Dit is een continue actie.

Wat willen we bereiken? Doel: Het buitengebied blijft open en vitaal Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving O14

We geven onverminderd steun aan de herstructurering van de Greenport en ondersteunen GOM bij de invulling van de opgave. We participeren in de realisatie van de doelstellingen van de GOM op het gebied van het ontwikkelen van GOM-woningen, het tegengaan van verrommeling en het verbeteren van het landschap. Uitwerking 2022 (e.v.): Dit is een continue actie.

Wat willen we bereiken? Doel: Stimuleren werkgelegenheid door samenwerking te bevorderen Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving O5

We sluiten intentieovereenkomsten met werkgevers om arbeidsplaatsen te creëren. Naast reguliere arbeidsplaatsen gaat het ook om arbeidsplaatsen voor ouderen en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. We doen dit samen met overheden, ondernemers en onderwijs. We brengen hen samen om werkgelegenheid te stimuleren en initiëren. Uitwerking 2022 (e.v.): Via Holland Rijnland zijn we deelnemer geworden aan de Human Capital Agenda van de Economic Board Zuid-Holland. Via deze route en via de businesscase Onderwijs en Arbeidsmarkt van de Economische Agenda Duinen Bollenstreek worden verschillende projecten geïnitieerd. Op basis van de voortgang en initiatieven monitoren we of en welke lokale aanvullende projecten gewenst zijn.

66

O8

We geven onverminderd: ▪ Uitvoering aan het gebiedsprogramma Bloeiende Bollenstreek en regionale samenwerking in het kader van Leidse Ommelanden en het HollandsUtrechts Plassengebied (HUP) ▪ Steun aan de uitvoering van de businesscase Regiomarketing uit de Economische Agenda Duin- en Bollenstreek. Uitwerking 2022 (e.v.): Dit is een continue actie. Daarnaast: - Werken we verder aan bestaande en nieuwe projecten vanuit het huidige programma (B(l)oeiende Bollenstreek. Daarnaast bereiden we een nieuw recreatief-/groenprogramma voor de Duin- en Bollenstreek voor, samen met onze regiopartners. Voorbeelden van projecten zijn de ecologische verbindingszone Trekvaart, Entree A44 Sassenheim/Voorhout, Startlocatie Boerhaaveroute bij Nagelbrug. - Stellen we in HUP-verband een uitvoeringsprogramma op. - Verkennen we samen met de partners of er een nieuw programma voor de Leidse Ommelanden kan komen.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Holland Rijnland Greenport Ontwikkelingsmaatschappij B.V.

Overige samenwerkingspartners Economic Board Duin- en Bollenstreek Stichting Greenport Duin- en Bollenstreek Regiogemeenten Provincie Zuid-Holland

2.3.3 Verbonden partijen Voor informatie over de verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen.

67

2.3.4 Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Functiemenging Index die verhoudingswaarde aangeeft tussen banen en woningen Vestigingen (van Aantal per 1.000 bedrijven) inwoners in de leeftijd van 15 t/m 64 jaar

Realisatie Realisatie Begroting Begroting 2019 2020 2021 2022

NL

Bron

51 %

50,7%

51,9 %

51%

2020: LISA 53,2 %

139,3

125,7

121,7

125

2020: 135,2

LISA

Toelichting indicator Functievermenging De functiemenging index (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Toelichting indicator Vestigingen van (bedrijven) Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. nb: Gegevens zijn op moment van schrijven van deze programmarekening nog niet bekend. Indien de gegevens na het schrijven bekend worden kunt u deze vinden op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/

2.3.5 Kaderstellende stukken Lokale economie · Economische Agenda Duin- en Bollenstreek - visie en uitvoeringsagenda · Economisch Beleidsplan · Centrumvisie · Detailhandelsvisie Teylingen · Economische Agenda Greenport Duin- en Bollenstreek · Visie op recreatie en toerisme Regionale economie · Economische Agenda Duin- en Bollenstreek - visie en uitvoeringsagenda 'Samen Succesvol' · Economische Agenda Greenport Duin- en Bollenstreek · Visie op recreatie en toerisme

68

2.3.6 Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020

2021 na wijziging

2022

2023

2024

2025

Thema Bedrijventerreinen Fysieke bedrijfsinfrastructuur Totaal Bedrijventerreinen

-2

0

0

0

0

0

-2

Thema Lokale Economie Economische promotie

-129

-336

-276

-236

-236

-236

Totaal Lokale Economie

-129

-336

-276

-236

-236

-236

Thema Regionale economie Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische ontwikkeling

-66

-135

-139

-139

-139

-139

-1.735

-2.221

-1.133

-1.318

-1.558

-720

Totaal Regionale economie

-1.801

-2.356

-1.272

-1.457

-1.697

-859

Totaal lasten

-1.932

-2.692

-1.548

-1.693

-1.933

-1.095

Baten

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020

2021 na wijziging

2022

2023

2024

2025

Thema Lokale Economie Economische promotie

183

275

273

134

134

134

Totaal Lokale Economie

183

275

273

134

134

134

Thema Regionale economie Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische ontwikkeling

63

84

85

85

85

85

411

130

130

130

130

130

Totaal Regionale economie

474

214

215

215

215

215

Totaal baten

657

489

488

349

349

349

-1.274

-2.203

-1.062

-1.345

-1.585

-747

Saldo van baten en lasten Reserves

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020

Toevoegingen reserves

2021 na wijziging -272 0

Onttrekkingen reserves

408

Totaal reserves Saldo na resultaatbestemming

2022

2023

2024

2025

0

0

0

0

1.395

226

106

106

0

137

1.395

226

106

106

0

-1.137

-808

-836

-1.239

-1.479

-747

69

70

2.4 Programma 4. Duurzaam denken en doen Duurzaamheid staat - verbaal - hoog in het vaandel. Het is echter bij veel inwoners, ondernemers en organisaties nog niet doorgedrongen dat de klimaatcrisis een serieus probleem is, dat serieus aandacht vraagt, dat veel tijd kost om uitdagingen op te pakken en een veelvoud van investeringen vraagt. De klimaatcrisis maakt duidelijk dat het roer om moet. De grote opgaven waar we voor staan zijn onder andere: energie besparen, isoleren van woningen en bedrijfspanden, duurzame mobiliteit, kleinschalige Zon op dak - opwek, grootschalige duurzame opwek van energie, duurzame warmte, duurzame verstedelijking, klimaat adaptatie (meer groen, drainage, etc.), circulariteit en afvalscheiding. De verduurzamingsopgaven moeten we ‘ons eigen’ maken. Dit is niet iets van de overheid, niet van de politiek, niet van mij en niet van jou maar van ons allemaal. Samen maken we de toekomst en zetten we ons in om die opgaven aan te pakken met als doel een duurzaam Teylingen, voor de kinderen van onze (klein)kinderen. Speerpunten De belangrijkste speerpunten uit het programma Duurzaam denken en doen zijn:           



Uitvoering geven aan het Energieakkoord Holland Rijnland, dat inmiddels is vertaald naar de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 De RES vertalen naar lokaal beleid middels het vaststellen van een Lokale Energiestrategie en de Transitie Visie Warmte In 2022 stellen we de uitvoeringsprogramma's warmte en energie op. Hierin werken we de ambitie(s) uit naar concrete projecten We versnellen waar mogelijk het opwekken van duurzame energie, lokaal en regionaal Plan Duurzame Ontwikkeling Teylingen 2020-2024 We nemen maatregelen in het kader van klimaatadaptatie op de terreinen waar dat nodig is Bij de afvalinzameling richten we ons op minimaal 75% afvalscheiding in 2022 en maximaal 120 kg restafval per inwoner per jaar Uitvoeringsprogramma Biodiversiteit wordt in najaar 2021 aan de raad aangeboden Beleidsplan Circulaire Economie volgt eind 2021 We spannen ons in voor subsidies en cofinanciering van duurzame doelstellingen We versterken onze strategische agenda in nauw overleg met inwoners, bedrijfsleven en de raad; we streven naar een maatschappelijk breed gedeelde basis voor de verdere duurzame ontwikkeling van de Teylingse gemeenschap Waar mogelijk en zinvol werken we nauw samen met de andere gemeenten in de regio Duin- en Bollenstreek

71

Trends en ontwikkelingen Maatschappelijk bewustzijn over het belang van duurzame ontwikkeling groeit De aandacht voor allerlei vormen van duurzame ontwikkeling groeit snel. Het onderwerp heeft een dominante plaats gekregen inclusief media-aandacht. Daarmee groeit het besef bij veel mensen dat actie noodzakelijk is, en dat die actie begint in het eigen huis, met het eigen gedrag. Gemeenten krijgen meer vragen. Meer mensen willen betrokken zijn bij acties, of hun mening geven over ontwikkelingen. Die ontwikkeling naar brede participatie is een belangrijke stap om een duurzame toekomst van en voor iedereen te ontwikkelen. Desondanks staan we pas aan het begin van deze ontwikkeling, die we moeten koesteren en versterken. De komende jaren geven we blijvend aandacht aan zowel kennis als handelingsperspectief en urgentie. Dat laatste is nodig om een duurzame ontwikkeling te versnellen. Duurzame ontwikkeling: belangrijk thema in de omgevingsvisie voor gemeente en gemeenschap Gemeenten ontwikkelen zich in een dynamische, snel veranderende omgeving. De grootste uitdaging nu is om als gemeente een nieuwe werkwijze aan te pakken via de omgevingsvisie, met de eigen gemeenschap. De positie van de gemeente verandert en de betrokkenheid van inwoners wordt groter. De komende jaren moet die ontwikkeling zich voltrekken.

In dat proces moet veel aandacht zijn voor duurzame ontwikkeling, juist omdat de omgevingsvisie ver vooruit moet kijken. Ons perspectief is belangrijk bij het maken van keuzes voor een duurzame toekomst, expliciet voor onze kinderen en ook hún kinderen. Daarom moeten we voor die duurzame toekomst fundamentele keuzes durven maken, tegen heilige huisjes schoppen en keuzes maken met een scherp oog voor wat onze gemeenschappelijke toekomst kan bedreigen. Dat veranderingsproces staat nog aan het begin, het is de grootste uitdaging voor iedere gemeente. Klimaat en energie: systematische uitwerking als basis voor toekomstige stappen De energietransitie vraagt een gestructureerde aanpak en een lange adem. De gemeenten hebben een belangrijke rol richting de eigen inwoners en bedrijven om de energietransitie op een voor iedereen haalbare en hanteerbare wijze te laten plaatsvinden. De uitwerking in een Regionale Energie Strategie (RES) en de lokale vertaling daarvan naar een Lokale Energie Strategie (LES) en Transitie Visie Warmte (TVW) moeten voor iedereen richting geven aan de uit te voeren acties, de rolverdeling, financiële aspecten en de ontwikkeling van een nieuwe ruimtelijke benadering, waarin ook het energielandschap een plaats kan vinden.

Toekomstgerichte bestuurskracht: samen werken aan gezamenlijke doelstellingen Duurzame ontwikkeling gaat niet over Teylingen alleen, veel uitdagingen zijn immers niet goed hanteerbaar voor een zelfstandige gemeente. Daarom is samenwerken, vanuit gemeenschappelijke doelen, met de bereidheid om het hogere doel vóór het lokale belang te laten gaan, een randvoorwaarde om duurzame ontwikkelingen tot stand te brengen. Teylingen werkt al intensief samen met Hillegom en Lisse, de Duin- en Bollenstreek en HollandRijnlandverband. Die samenwerkingen bieden de beste kans om samen grotere stappen te zetten dan dat iedere gemeente voor zichzelf kan zetten. Die uitvoeringskracht, ondersteund door een toekomstgerichte bestuurlijke samenwerking, biedt de beste kans voor een duurzame ontwikkeling die leidt naar een duurzame toekomst voor iedereen.

72

2.4.1 Duurzaamheid Wat willen we bereiken? Doel: De gemeentelijke organisatie geeft het goede voorbeeld Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving D10

D12

D17

We voeren de klimaatstresstest uit en nemen maatregelen daar waar de test onvoldoende scoort. Uitwerking 2022 (e.v.): Uitwerking van het maatregelenpakket klimaatadaptatie, de besluitvorming daarover en de start van de uitvoering vinden plaats in 2021-2022. We ontwikkelen meerjarenplannen om ons eigen vastgoed energieneutraal en gasloos te maken en sluiten daarbij aan bij het huidige planmatige onderhoud, zoals opgenomen in het Meerjarig Onderhoudsprogramma (MOP). Uitwerking 2022 (e.v.): We maken in 2021-2022 een analyse van de eerste tranche van gebouwen (eigen huisvesting) om te bepalen hoe we die gebouwen energieneutraal kunnen maken. De resultaten van deze analyse leggen we als keuze met een investeringsbeslissing voor aan de raad. Na goedkeuring starten we met de uitvoering. We sluiten aan bij de systematiek van gespreid Meerjarig Onderhoud voor het verduurzamen van gebouwen. Dit ter voorkoming van kapitaalvernietiging. Ter uitvoering van de op 4 juli 2019 aangenomen motie wordt een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor introductie van een CO2prestatieladder. Uitwerking 2022 (e.v.): In 2021 zal een advies worden voorgelegd over het al dan niet invoeren van een CO2-prestatieladder. Dit naar aanleiding van burgerinitiatieven hierover in drie gemeenten, en gericht op HLTsamen.

Afhankelijk van de besluitvorming zal het project om een CO2-prestatieladder in te voeren verder worden opgepakt.

73

Wat willen we bereiken? Doel: Duurzaamheidsmeter geeft inzicht in stand van zaken Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving D3

We voeren een duurzaamheidsmeter in als basis voor uitvoeringsplannen. Uitwerking 2022 (e.v.): Conform het plan Duurzame Ontwikkeling Teylingen 2020-2024 werken we aan een betere systematiek van monitoring, op basis van eigen en landelijk beschikbare informatie. Daarmee geven we inzicht in de activiteiten en resultaten van ons eigen werk, en laten we zien hoe Teylingen zich als duurzame gemeente ontwikkelt.

Wat willen we bereiken? Doel: Energietransitie door het benutten van verschillende energiebronnen Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving D2b

D5

Eén ambitie is om minimaal 100.000 zonnepanelen op bedrijfsdaken van Teylingse bedrijven te plaatsen. Uitwerking 2022 (e.v.): Dit is een continue actie. Door gemeentelijke ondersteuning bij de oprichting van Zon op Teylingen is hier een extra impuls aan gegeven. We stellen inventarisaties en plannen op om de inzet van alle duurzame vormen van energie in gemeentelijk en regionaal verband integraal in te zetten. Uitwerking 2022 (e.v.): De verdere uitwerking van een uitvoeringsprogramma Energietransitie volgt uit de opstelling en goedkeuring van de RES, TVW en LES. Daarbij hebben we ook nadrukkelijk aandacht voor energiebesparing.

74

D6

D7

We nemen deel aan het regionale programma Energieakkoord en meer specifiek het programma Duurzame mobiliteit. Dit leidt op korte termijn tot maatregelen op het gebied van laadpaalinfrastructuur en deelauto’s. Bij het realiseren van extra laadpunten om elektrisch rijden te stimuleren, sluiten we aan bij de activiteiten (bijvoorbeeld laadkaart) die momenteel door Holland Rijnland worden uitgewerkt. Verder kijken we naar de mogelijkheden om in een aantal gevallen laadpalen te installeren in combinatie met AED’s. Naast elektrische voertuigen is ook de deelauto aan een opmars bezig. In Holland Rijnland-verband stellen we beleid op dat we lokaal verder kunnen invullen. Uitwerking 2022 (e.v.): In 2021 is het beleid voor openbare laadplaatsen voor elektrische auto’s vastgesteld en is gewerkt aan de totstandkoming van de plankaarten voor laadinfrastructuur. Op basis van het beleid en de plankaarten wordt in 2022 en de jaren daarna vervolg gegeven aan de implementatie van laadplekken, zodat er aan de groeiende behoefte kan worden voldaan. Ook in het kader van de RES Holland Rijnland en de LES, onderzoeken we waar en hoe laadlocaties voor bussen zijn in te richten (elektrificatie van het openbaar vervoer).

Duurzame maatregelen gericht op ‘minder autokilometers, meer fiets en openbaar vervoer’ werken we uit in het mobiliteitsplan en passen we toe bij gebiedsontwikkeling en bij de uitwerking van ruimtelijke plannen. We werken een plan uit voor het zorgvuldig (maatschappelijk) inpassen van duurzame energiebronnen in de openbare ruimte. Uitwerking 2022 (e.v.): De verdere uitwerking van een uitvoeringsprogramma Energietransitie volgt uit de opstelling en goedkeuring van de RES, TVW en LES. Daarbij hebben we ook nadrukkelijk aandacht voor energiebesparing.

75

Wat willen we bereiken? Doel: Uitvoeren van het Energieakkoord Holland Rijnland 2017-2025 Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving D1

We voeren het programma Energieakkoord Holland Rijnland uit samen met alle partnerpartijen. Uitwerking 2022 (e.v.): In 2021 worden de Regionale Energie Strategie, de Transitie Visie Warmte en de Lokale Energiestrategie verder uitgewerkt en vastgesteld. Het doorlopen van een participatieproces is een belangrijke randvoorwaarde. De resultaten zullen, nadat ze eind 2021 door de gemeenteraad zijn vastgesteld, in 2022 gaan leiden tot een uitvoeringsprogramma, waarin zowel gemeentelijke activiteiten als activiteiten met een participatief karakter - samen met inwoners, bedrijven of andere partijen - een plaats gaan krijgen.

Wat willen we bereiken? Doel: Van afval naar grondstof Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving D15

D16

Op basis van participatief afvalbeleid richten we de manier van afvalinzameling in om te komen tot minimaal 75% afvalscheiding in 2020 en maximaal 100 kilo restafval per inwoner per jaar. Uitwerking 2021 (e.v.): Vanaf 2021 wordt het nieuwe afvalbeleid ingevoerd. Op basis daarvan monitoren we (jaarlijks) het effect op het scheidingspercentage. We voeren educatieprojecten en voorlichtingscampagnes uit op het gebied van afval. Uitwerking 2022 (e.v.): Voorlichtingscampagnes zijn onderdeel van de jaarlijkse opruimacties op het gebied van (zwerf)afval.

76

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Holland Rijnland

Overige samenwerkingspartners Stichting Greenport Duin en Bollenstreek Hoogheemraadschap van Rijnland Lokale verenigingen Partners ter uitvoering van het energieakkoord Scholen Dunea Inwoners Aanbieders deelvervoerconcepten Aanbieders laadvoorzieningen

2.4.2 Verbonden partijen Voor informatie over de verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen.

2.4.3 Kaderstellende stukken · · · · · · · · · · · · ·

Plan en uitvoeringsprogramma Duurzame Ontwikkeling Teylingen 2020-2024 Regionale Energie Strategie Holland Rijnland Lokale Enerigie Strategie (na goedkeuring door de raad) Transitie Visie Warmte (na goedkeuring door de raad) Nationaal Energieakkoord (2013) Klimaatakkoord van Parijs (2015) Energieakkoord Holland Rijnland (2017) Nationale Klimaatakkoord (2018) Convenant Aardgasvrij (2018) Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie Rijksbrede programma Circulaire Economie Deltaplan Biodiversiteit Sustainable Development Goals VN

77

2.4.4 Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020

2021 na wijziging

2022

2023

2024

2025

Milieubeheer

-1.770

-1.727

-1.745

-1.745

-1.745

-1.745

Riolering

-2.022

-2.168

-2.100

-2.250

-2.250

-2.250

Afval

-3.261

-2.950

-2.940

-2.940

-2.940

-2.940

Thema Duurzaamheid

Begraafplaatsen en crematoria Totaal Duurzaamheid

-3

-6

-6

-6

-6

-6

-7.056

-6.851

-6.791

-6.941

-6.941

-6.941

Totaal lasten

-7.056

-6.851

-6.791

-6.941

-6.941

-6.941

Baten

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020

2021 na wijziging

2022

2023

2024

2025

Thema Duurzaamheid Milieubeheer

322

113

113

113

113

113

Riolering

2.958

3.107

3.162

3.263

3.263

3.263

Afval

5.047

4.372

4.372

4.372

4.372

4.372

Totaal Duurzaamheid

8.327

7.592

7.647

7.748

7.748

7.748

Totaal baten

8.327

7.592

7.647

7.748

7.748

7.748

Saldo van baten en lasten

1.271

741

856

808

808

808

Reserves

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020

Toevoegingen reserves

2021 na wijziging 0 0

2022

2023

2024

2025

0

0

0

0

Onttrekkingen reserves

100

40

0

0

0

0

Totaal reserves

100

40

0

0

0

0

1.372

781

857

809

809

809

Saldo na resultaatbestemming

78

79

2.5 Programma 5. Modern bestuur, invloedrijke inwoners Wij staan voor een daadkrachtig, actief en modern bestuur. Voor een betrokken gemeente die flexibel, deskundig en tijdig inspeelt op vragen van inwoners en ondernemers. Hiervoor hebben wij ons de afgelopen bestuursperiode actief ingezet door met een open houding het gesprek aan te gaan met onze inwoners, ondernemers en verenigingen. Dat doen we door persoonlijk contact met inwoners en ondernemers en met behulp van innovatieve instrumenten. Denk aan e-democratietools, platforms, apps, wijkmarkten en interactieve en digitale participatie waar sinds 2021 actief mee gewerkt wordt. Achteraf geven we inwoners een inhoudelijke onderbouwing van gemaakte keuzes en terugkoppeling over het doorlopen participatietraject. Het Programma Datagedreven Sturing (DgS) is gestart op 1 juli 2020 en kent een looptijd van drie jaar. Het opbouwen van de benodigde expertise en hulpmiddelen om de programmadoelen te realiseren, is voor 75% gereed. De eerste DgS-informatieproducten zijn opgeleverd en er is een goedgevulde ontwikkelagenda. De verwachting is dat medio 2022 (2 jaar na de start van het programma) de doelen uit het Programmaplan DgS zijn bereikt. HLTsamen beschikt dan over de expertise en voorzieningen om zelf informatieproducten te creëren, waar eerder externe partijen voor werden ingeschakeld.

Vanaf dat moment is het ontwikkelen van DgS-informatieproducten een standaarddienst van team Informatisering & Automatisering (I&A). Onder het huidige programma kan I&A deze DgS-diensten nog aanbieden tot 1 juli 2023. Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 kunnen de nieuwe besturen gezamenlijk hun ambitieniveaus op het gebied van DgS bepalen. Dat zou zich kunnen beperken tot het in stand houden van het dan bereikte DgS-volwassenheidsniveau. Maar het is bijvoorbeeld ook denkbaar dat op bepaalde beleidsterreinen (binnen grenzen van privacy & ethiek) meer wordt ingezet op zaken als kunstmatige intelligentie, voorspellende algoritmen of ‘Smart City’-toepassingen. Aandacht voor thema's als overheidsparticipatie en de burgerbegroting leidt tot een andere positionering van het openbaar bestuur. Er wordt meer ruimte geboden aan de samenleving, waardoor taken en verantwoordelijkheden verschuiven. Dat vraagt om een nieuw evenwicht. Dit jaar hebben we stappen gezet in de richting van een burgerbegroting. Het veranderproces dat gepaard gaat met de inrichting en vormgeving van de burgerbegroting, fungeert als vliegwiel in het cultuurveranderingstraject dat we met elkaar voorstaan. De intrede van de Wet open overheid (Woo) moet ervoor gaan zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar en uitwisselbaar is.

Ook moet de Woo ervoor dat overheidsinformatie eenvoudig en goed wordt ontsloten en goed wordt gearchiveerd. Om aan de wet te voldoen, is een inventarisatie noodzakelijk. Deze geeft inzicht in de uitgangssituatie en wat er nodig is om te voldoen aan de Woo. Naar verwachting is het hiervoor toegekende budget vanuit de rijksoverheid toereikend. Op basis daarvan zullen we een start maken in 2022 met de basis. Zo volgen we de wettelijke fasering van de Woo. Hierin zullen we gezamenlijk optrekken met de regiogemeenten. Bij ruimere middelen en mogelijkheden kan een hoger ambitieniveau worden gekozen.

80

    

Speerpunten De belangrijkste speerpunten uit het programma Modern bestuur, invloedrijke burgers zijn: Participatie is uitgangspunt bij beleidsvorming, bijvoorbeeld via co-creatie en de pilot burgerbegroting Moderne vormen van dienstverlening: op maat en digitaal Datagestuurd werken in combinatie met een maatschappelijke discussie over de grenzen ervan We zetten financiële reserves in voor maatschappelijk rendement We voeren een omgevingsanalyse uit die inzicht geeft in onze bestuurskracht Trends en ontwikkelingen Regionale samenwerking: gebiedsgericht werken In 2021 is onder de vlag “Wat ertoe doet” ambtelijke en bestuurlijk gewerkt aan een intensivering van de samenwerking tussen de Duin- en Bollenstreek-gemeenten. Enerzijds met de bedoeling om de bestuurlijke drukte in onze regio te verminderen en anderzijds om ons samen te verbinden met een gemeenschappelijke uitvoeringsagenda op de thema’s die ons verbinden. En waarvan uitvoering op Duin- en Bollenstreek-niveau het meest effectief is. In het vierde kwartaal van 2021 gaan wij met de raad in gesprek over deze voorgenomen samenwerking in Duin en Bollenstreek-verband, inclusief de daaraan gekoppelde uitvoeringsagenda (concept). De verdere intensivering van de samenwerking op Duin- en Bollenstreek niveau heeft geen directe financiële consequenties.

Bij het gezamenlijk optrekken in de uitvoeringsagenda is het uitgangspunt dat bestaande beschikbare middelen worden ingebracht in het gezamenlijke uitvoeringskader. Veranderende rol van de overheid: van representatie naar participatie Burgerinitiatieven zijn populair. Via eigen initiatieven, participatie en co-creatie hebben inwoners invloed op het beleid en de dienstverlening. Deze ontwikkeling vraagt om een andere verhouding tussen gemeente en inwoners: de gemeente stelt zich terughoudend op en is een gelijkwaardige partner van initiatiefnemers uit de gemeente. Dienstverlening, communicatie en participatie raken steeds meer met elkaar vervlochten. Samenwerken in Governanceteams Op basis van de nota Verbonden Partijen van mei 2018 en het advies vanuit de bijeenkomst met de Raad voor het Openbaar Bestuur (2016) heeft het presidium van de gemeenteraad Teylingen besloten te gaan werken met vier governanceteams. Elke team richt zich op een van de vier verbonden partijen (HLTsamen, Holland Rijnland, Omgevingsdienst West-Holland en de Intergemeentelijke Sociale Dienst Bollenstreek). Doel van de governanceteams is vanuit de gemeente meer sturing te krijgen op de verbonden partijen. De governanceteams bestaan uit twee raadsleden (de zogenaamde raadsrapporteurs), de betrokken portefeuillehouder, de betrokken ambtenaren en de griffie.

Afgesproken is in 2019 en 2020 te werken met deze governanceteams en de werking ervan daarna te evalueren. Stand van zaken Interbestuurlijk Programma (IBP) De Algemene Ledenvergadering van de Vereniging Nederlandse Gemeenten heeft in juni 2018 ingestemd met de programmastart van het IBP. In het IBP werken gemeenten, Rijk, provincies en waterschappen aan negen maatschappelijke opgaven en een aantal overkoepelende thema’s. We

81

willen het IBP versterken en het gedachtengoed van het IBP gebruiken in de interbestuurlijke (regionale) samenwerking. Datagedreven sturing Moderne technieken, dataverzameling en data-analyse bieden mogelijkheden om meer inzicht te krijgen in de kenmerken van wijken en buurten. Daardoor is meer maatwerk mogelijk. Datagedreven sturing vraagt om zorgvuldige afwegingen vooraf. Gemeente Teylingen wil voorloper zijn als het gaat om datagedreven besturen. Datagedreven Sturing helpt bij het inzichtelijk maken van ontwikkelingen en beleid. In HLTsamenverband is binnen het driejarige Programma Datagedreven Sturing (DgS) een robuuste onderzoeksvoorziening ontwikkeld. Deze heeft al diverse informatieproducten opgeleverd, o.a. monitoren op het gebied van Jeugdzorg, Ondermijning en Arbeidsmigranten. In 2022 wordt ingezet op het verder uitbouwen van een aantal informatieproducten, en het ontwikkelen van nieuwe producten zoals een Monitor Duurzame Ontwikkeling en een Monitor Strategisch Personeelsmanagement. Op diverse beleidsterreinen wordt de slag gemaakt van ‘beschrijvend’ (bv. ‘wat waren afgelopen jaren de wachttijden voor zorgtype X’) naar ‘voorspellend’ (bv. ‘hoe zullen vraag, aanbod en wachttijden zich vermoedelijk ontwikkelen’) zodat DgS ook echt kan ondersteunen in beleidsontwikkeling.

Communicatie Proactieve communicatie met onze partners, zoals burgers, bedrijven, verenigingen en instellingen, draagt bij aan de ontwikkeling van een representatieve democratie naar een participatieve democratie. Een goede inzet van communicatiekanalen is daarbij belangrijk. Regionale samenwerking De gemeente werkt steeds meer samen met partijen via gemeenschappelijke regelingen.

82

2.5.1 Regionale samenwerking Wat willen we bereiken? Doel: Investeren in bestuurlijke samenwerking Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving M16

We onderhouden, investeren in en bouwen aan een stevige bestuurlijke samenwerkingsrelatie met: onze bestuurlijke partners in de Duin- en Bollenstreek, de gemeente Haarlemmermeer, Holland Rijnland, de MRA en MRDG en externe maatschappelijk partners. Uitwerking 2022 Het investeren in een stevige bestuurlijke samenwerkingsrelatie heeft onze continue aandacht. We vervolgen het reeds ingezette traject om in gezamenlijkheid met de raad te komen tot een strategische visie/agenda voor Teylingen en een gezamenlijke HLT-agenda. Met deze strategische (lange termijn) agenda kunnen we meer inhoudelijke focus aanbrengen in onze samenwerkingsrelatie met onze partners.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Holland Rijnland HLTsamen

Overige samenwerkingspartners Metropoolregio Amsterdam (MRA) Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRRDH) Regiogemeenten Provincie Zuid-Holland Schiphol

83

2.5.2 Dienstverlening Wat willen we bereiken? Doel: Omslag naar een digitale overheid met daadkracht en korte doorlooptijden Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving M20

We versterken de één-loketfunctie met het doel het onze klanten zo eenvoudig en makkelijk mogelijk te maken. Daarmee werken we aan een daadkrachtige dienstverlening. Uitwerking 2022 e.v. In 2022 werken we verder aan het werken in Serviceformules.

M21

M22

M23

M24 M26

We bouwen het systeem van sneltoetscriteria uit om afhandeltermijnen van aanvragen te minimaliseren. Uitwerking 2022 (e.v.): Voor eenvoudige en standaardproducten maken we een Snelserviceformule. We communiceren proactief met onze klanten via alle kanalen. Klanten worden niet doorgestuurd, maar direct geholpen. Uitwerking 2022 e.v. De klantinteractie ontwikkelen we verder in lijn met de ontwikkeling van de Newsroom: een plek waar we continu monitoren wat er over de gemeente wordt gezegd. Daar spelen we proactief op in. Zoveel mogelijk producten en diensten worden gedigitaliseerd en geautomatiseerd, waarbij de processen LEAN worden gemaakt. We attenderen onze klanten op de digitale dienstverleningsmogelijkheden en verleiden hen hiertoe. Uitwerking 2022 (e.v.): Binnen het programma ‘Regie op Kanalen’ werken we het digitaliseren en automatiseren van de producten en diensten uit. We meten de klanttevredenheid stelselmatig en regelmatig en stellen zo nodig de dienstverlening bij op grond van de uitkomsten. Het digitaal maken van onze dienstverlening biedt kansen en mogelijkheden. Via data-analyse kunnen ontwikkelingen inzichtelijk en soms voorspelbaar worden gemaakt, waardoor we proactief kunnen handelen bij het opstellen en uitvoeren van servicegericht beleid. Daarbij stellen we onszelf ook ethische vragen.

Willen we wel alles wat technologisch kan ook daadwerkelijk doen? En welke (zelfopgelegde) grenzen willen of moeten we daarbij in acht nemen? De ethische afwegingen worden gemaakt volgens de De Etische Data Assistent (DEDA) procedure. Uitwerking 2022 e.v. Via het programma datagestuurd werken willen we de dienstverlening meer gaan meten. Dit wordt verder uitgewerkt. We streven naar maximale digitalisatie en blijven toegankelijk voor doelgroepen die digitaal niet uit de voeten kunnen. Middels het meten van klanttevredenheid, halen we de mening van onze klanten op.

84

Wat willen we bereiken? Doel: We ondersteunen initiatieven van (groepen van) inwoners en/of ondernemers, vanuit een positieve grondhouding (ja, mits…) en onderzoeken de kansen om initiatieven mogelijk te maken. Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving M30

Inzetten contactfunctionarissen voor wijken, verenigingen en ondernemers en bij overheids- en buurtparticipatie (Ontwerpformule en Ontwikkelformule). Voor bouwprojecten en het betrekken van de omgeving daarbij, wordt de Omgevingsmanager ingezet.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen

Overige samenwerkingspartners Inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) instellingen.

2.5.3 Participatie Wat willen we bereiken? Doel: Iedere inwoner mag ons uitdagen Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving M7

We geven ruimte aan Right to Challenge. Uitwerking 2022 (e.v.): Door het vervallen van het budget voor de plustaak communicatie., komt de ondersteuning vanuit Team Communicatie voor right To challenge te vervallen vanaf 2021.

M9

We stemmen gezamenlijk verantwoordelijkheden af bij het oppakken en uitvoeren van initiatieven; hierbij spelen goed luisteren naar elkaar en gezamenlijk komen tot oplossingen een belangrijke rol. "Elke inwoner mag en kan meedenken" is onze ambitie. Dit biedt ruimte voor het aandragen van initiatieven vanuit inwoners, ondernemers en verenigingen. Deze initiatieven worden opgepakt als onderdeel van het participatieproces en worden zoveel mogelijk binnen het reguliere werk opgepakt. De opzet van de wijkmarkten is gewijzigd zoals met de raad besproken.

85

Wat willen we bereiken? Doel: Inwoners denken vóóraf mee over beleid Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving M2

We stemmen rollen en verantwoordelijkheden tussen college, raad, organisatie en inwoners af in het kader van participatie en we schenken hierbij specifiek aandacht aan verwachtingsmanagement. We koppelen de inhoudelijke onderbouwing van gemaakte keuzes en het doorlopen van het participatietraject terug aan initiatiefnemers. Vanuit het programma participatie wordt er verder gewerkt aan het samenstellen van een participatiebeleid waarin visie en werkwijzen staan opgenomen voor (reguliere) participatie en participatie als onderdeel van de Omgevingswet. Hierin wordt beschreven hoe en wanneer inwoners kunnen meedenken bij het samenstellen van gemeentelijk beleid en hoe zij initiatieven kunnen aandragen. Samen met de raad gaan we aan de slag om vanuit de kracht van ieders rol en de opgave goede stappen te zetten in participatie. Binnen het participatiebeleid komt dit alles samen.

M3

Daarnaast wordt er omgevingsgericht gewerkt. In elke fase van beleidsontwikkeling zoeken wij actief naar wat inwoners belangrijk vinden. Dit doen we door de inwoners (ondernemers en organisaties) op te zoeken, te stimuleren om mee te denken en te laten weten welk effect de inbreng op het resultaat heeft gehad. Zo blijven wij aansluiten op de samenleving. De ontwikkelopgave participatie voor de organisatie is de afgelopen periode in beeld gebracht en daarvoor is een traject uitgestippeld. Dit heeft geleid tot een programma participatie waarbinnen meerdere projecten een rol spelen. Participatie onder de Omgevingswet loopt in 2022 door en geeft antwoord op de vraag wie, wanneer en op welke wijze we de omgeving moeten betrekken bij aanpassingen in de fysieke leefomgeving. Dit geldt voor zowel initiatiefnemers van buiten de gemeente als de gemeente als initiatiefnemer voor beleid zelf. Waarschijnlijk wordt de Omgevingswet medio 2022 van kracht. Dan zullen er duidelijke afspraken en tools beschikbaar zijn rondom participatie. Het project digitale participatie dat in 2021 is ingezet wordt in 2022 verder uitgerold en beheerd. Sinds 2020 wordt er op het digitale vlak geëxperimenteerd met verschillende mogelijkheden om inwoners te kunnen

86

laten participeren. Het streven is te komen tot hybride werkvormen (zowel digitaal als fysiek) zodat een zo groot mogelijke doelgroep benaderd en bevraagd kan worden. De raad wordt nauw betrokken bij deze stappen. Ook wordt er vanuit het programma participatie in 2021 en 2022 verder gewerkt aan de opstelling van een breed participatiebeleid. Het beleid bestaat uit een (bestuurlijke) visie en methodes (het hoe). Door samen met de raad, colleges, inwoners, collega gemeenten en de werkorganisatie in gesprek te gaan over de reeds opgedane kennis en ervaringen en nieuwe ontwikkelingen, wordt het beleid samengesteld. Dit geeft vervolgens input voor de participatieverordening (vervanger inspraak verordening) die mogelijk verplicht wordt.

M4

M6

De pilot burgerbegroting wordt in 2021 afgerond. De raad besluit op basis van de uitkomsten of en in welke vorm de burgerbegroting wordt voortgezet. De kindergemeenteraad blijft behouden. Uitwerking 2022 (e.v.): De griffie organiseert de kindergemeenteraad conform afspraken.

Wat willen we bereiken? Doel: Samen problemen oplossen Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving M11

We denken en helpen mee als partijen er onderling niet uitkomen.

M13

We lossen gezamenlijk problematiek in de wijk op (preventieve handhaving middels mediation).

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen

Overige samenwerkingspartners Inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) instellingen

87

2.5.4 Communicatie Wat willen we bereiken? Doel: Excellente en innovatieve communicatie versterkt dialoog met inwoners Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving M1

We onderhouden en verstevigen persoonlijke contacten met inwoners en ondernemers. Hierbij maken we gebruik van innovatieve instrumenten als edemocratietools, platforms, apps, flitspeilingen en het burgerpanel. We weten wat er speelt in de gemeente en wat inwoners bezighoudt. Daarom optimaliseren we de omgevingscommunicatie o.a. met een dagelijkse online monitoring van de omgeving via de Newsroom en inzet van de methodiek van omgevingsgerichte communicatie. En we spelen in op de mogelijkheden van inzet van nieuwe communicatiemiddelen (na WhatsApp, Instagram komen nieuwe mogelijkheden). Uitwerking 2022(e.v.): In 2021 hielden we een 2-meting communicatie. De resultaten van dit onderzoek nemen we mee in het optimaliseren van ons communicatiebeleid. Zodat we de juiste doelgroepen, op het juiste moment met de juiste boodschap kunnen bereiken. Het beleidsplan voor 2022 wordt nog aan de raad voorgelegd en besproken met de raad.

M5

M8

Het college stelt voor om in het beleidsplan van 2022 de communicatieve prioriteiten (thema’s/onderwerpen) centraal te stellen. Deze prioriteiten worden integraal uitgewerkt in de organisatie, zodat voor inwoners de samenhang helder is zij een (nog) beter beeld krijgen van wat de gemeente doet. We geven ruimte aan de jeugd en betrekken hen (structureel) bij meedenken in vormen die hen aanspreken. Uitwerking 2022 (e.v.): Het betrekken van jongeren wordt zoveel mogelijk binnen het reguliere werk opgepakt. Wat we doen is het betrekken van jongeren via Instagram. We hebben ook een redelijke groep jongeren in het team Teylingen en werken op onderdelen samen met de Denktank. We communiceren in eenvoudige taal, zodat ook de jongere lezers onze berichten begrijpen. De burgemeester doet regelmatig Instagram livesessies over diverse onderwerpen. We dragen zorg voor actieve interactie tussen de inwoners, ondernemers, verenigingen en de gemeente over ideeën en (mogelijke) initiatieven in de samenleving. Uitwerking 2022 (e.v.): De huidige werkwijze van de newsroom blijft bestaan net als de omgevingsanalyses rondom bestuurlijke en communicatieprioriteiten. Contacten met stakeholders worden binnen het reguliere werk opgepakt. Om sneller te weten hoe inwoner over iets denken, houden we flitspeilingen. Social media gebruiken we nog meer voor interactie, in plaats van meer zenden.

88

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen HLTsamen

Overige samenwerkingspartners Digipanel

2.5.5 Verbonden partijen Voor informatie over de verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen.

2.5.6 Beleids- en prestatie-indicatoren Beleidsindicatoren Indicator Formatie Bezetting Externe inhuur

Eenheid Fte per 1.000 inwoners Fte per 1.000 inwoners Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

Apparaatskosten Kosten per inwoner Overhead % van totale lasten * Eigen gegevens

Realisatie Realisatie Begroting Begroting 2021 2019 2020 2022

Bron

Zie

Zie Zie Zie begroting begroting begroting begroting GR HLTsamen € 41 3,6%

GR GR HLTsamen HLTsamen € 36 3,2%

€ 46 2,2%

GR

* * *

HLTsamen € 46 2,2%

* *

Toelichting indicator Formatie Het gaat hier om de toegestane formatie in fte van het ambtelijk apparaat van de organisatie op peildatum 1 januari. Uitgangspunt is het vastgestelde formatieplan, dus niet de werkelijke bezetting. Het gaat om formatieplaatsen, ongeacht of die worden ingevuld door iemand met een vaste aanstelling, een tijdelijke aanstelling of nog openstaand in de vorm van een vacature. 1 fte is gelijk aan een 36-urige werkweek. Toelichting indicator Bezetting Het gaat hier om het werkelijk aantal fte dat werkzaam is, dus niet om de toegestane formatieve omvang uit het formatieplan. Terugkijkend naar een begrotingsjaar wordt de werkelijke bezetting berekend. Conform de definitie van Vensters voor Bedrijfsvoering is uitgegaan van de gemiddelde bezetting in dat begrotingsjaar (door het gemiddelde te nemen van de werkelijke bezetting op 1 januari en op 31 december). Toelichting indicator Externe inhuur Onder externe inhuur wordt verstaan: het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt.

89

Toelichting indicator Apparaatskosten Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) zijn de noodzakelijke financiële middelen voor het inzetten van personeel (salarissen), organisatie-, huisvestings-, materieel-, automatiseringskosten e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken. Apparaatskosten zijn dus alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie, exclusief griffie en bestuur. Toelichting indicator Overhead De overheadkosten betreffen alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Prestatie-indicatoren Naam Indicator

Eenheid

Realisatie Realisatie Begroting Begroting 2019 2020 2021 2022

Kwalitatief goede woningen: woningen: uitvoering Wet WOZ: 3,2 % 1,5 % Het percentage In % nietnietbezwaren tegen WOZwoningen: woningen: beschikking naar 4,3 % 2,5 % maximaal 3% in 2015 Kwaliteitsniveau huidige dienstverlening handhaven: Klanttevredenheid Tussen de 1 en 8,9 ** meten middels 10 GovMetric (gemiddeld cijfer bezoek gemeentehuis) Kwaliteitsniveau huidige dienstverlening handhaven: Tussen de 1 en * 7,1 Klanttevredenheid 10 (gemeentelijke dienstverlening)

Bron

3%

De Waarderingskamer

8,5

8,5

Klanttevredenheidsmonitor GovMetric****

7,1

7,1

***

3%

* In 2019 heeft Teylingen niet meegedaan aan het onderzoek van Waarstaatjegemeente. ** In verband met de coronapandemie en het voornemen om dit op een andere manier te meten, zijn in 2020 de GovMetric zuilen uit de gemeentekantoren weggehaald. Er zijn daarom geen jaarcijfers van 2020. *** Waarstaatjegemeente.nl (cijfer directe dienstverlening). **** We zijn voornemens om de klanttevredenheid op een andere wijze te onderzoeken. Dit wordt eind 2021 /begin 2022 nader onderzocht.

90

2.5.7 Kaderstellende stukken Regionale samenwerking · Meer samenleving, meer verbinding: Kadernota Communicatie en uitvoeringsprogramma 2018 · Raadsprogramma Vitaal Teylingen 2018-2022 · Collegewerkprogramma Vitaal Teylingen 2018-2022 · Kadernota 2020-2023 · Mei circulaire gemeentefonds, juni 2019 · Bedrijfsplan HLT Samen en gemeenschappelijke regeling, maart 2016. · Beleidsnota verbonden partijen 2018 · Rapport 'Wisselwerking, naar een betere wisselwerking tussen gemeenteraden en de bovengemeentelijke samenwerking', december 2015, Raad voor het Openbaar Bestuur Dienstverlening · Raadsprogramma Vitaal Teylingen 2018-2022 · Collegewerkprogramma Vitaal Teylingen 2018-2022 · Kadernota 2020-2023 · Mei circulaire gemeentefonds, juni 2019 · Bedrijfsplan HLT Samen en gemeenschappelijke regeling, maart 2016. · Beleidsnota verbonden partijen 2018 · Rapport 'Wisselwerking, naar een betere wisselwerking tussen gemeenteraden en de bovengemeentelijke samenwerking', december 2015, Raad voor het Openbaar Bestuur Participatie · Meer samenleving, meer verbinding: Kadernota Communicatie en uitvoeringsprogramma 2018 · Raadsprogramma Vitaal Teylingen 2018-2022 · Collegewerkprogramma Vitaal Teylingen 2018-2022 · Kadernota 2020-2023 · Mei circulaire gemeentefonds, juni 2019 · Bedrijfsplan HLT Samen en gemeenschappelijke regeling, maart 2016.

· Beleidsnota verbonden partijen 2018 · Rapport 'Wisselwerking, naar een betere wisselwerking tussen gemeenteraden en de bovengemeentelijke samenwerking', december 2015, Raad voor het Openbaar Bestuur Communicatie · Raadsprogramma Vitaal Teylingen 2018-2022 · Collegewerkprogramma Vitaal Teylingen 2018-2022 · Kadernota 2020-2023 · Mei circulaire gemeentefonds, juni 2019 · Bedrijfsplan HLT Samen en gemeenschappelijke regeling, maart 2016. · Beleidsnota verbonden partijen 2018 · Rapport 'Wisselwerking, naar een betere wisselwerking tussen gemeenteraden en de bovengemeentelijke samenwerking', december 2015, Raad voor het Openbaar Bestuur

91

2.5.8 Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020

2021 na wijziging

2022

2023

2024

2025

Thema Dienstverlening Beheer overige gebouwen en gronden Burgerzaken

-518

-425

-430

-430

-429

-427

-1.749

-1.171

-1.062

-1.108

-1.108

-1.108

Totaal Dienstverlening

-2.267

-1.596

-1.492

-1.538

-1.537

-1.535

Thema Regionale samenwerking Bestuur

-2.227

-2.101

-2.149

-2.149

-2.149

-2.149

Totaal Regionale samenwerking Totaal lasten

-2.227

-2.101

-2.149

-2.149

-2.149

-2.149

-4.494

-3.697

-3.641

-3.687

-3.686

-3.684

Baten

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020

2021 na wijziging

2022

2023

2024

2025

Thema Dienstverlening Beheer overige gebouwen en gronden Burgerzaken

298

51

822

331

72

72

383

640

640

640

640

640

Totaal Dienstverlening

681

691

1.462

971

712

712

Bestuur

52

58

58

58

58

58

Totaal Regionale samenwerking Totaal baten

52

58

58

58

58

58

733

749

1.520

1.029

770

770

-3.760

-2.948

-2.122

-2.658

-2.916

-2.913

Thema Regionale samenwerking

Saldo van baten en lasten Reserves

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020

Toevoegingen reserves

2021 na wijziging 0 0

Onttrekkingen reserves

0

Totaal reserves Saldo na resultaatbestemming

2022

2023

2024

2025

-750

0

0

0

282

208

104

0

0

0

282

-542

104

0

0

-3.760

-2.665

-2.664

-2.554

-2.916

-2.913

92

9

2.6 Algemene dekkingsmiddelen Alle baten en lasten die samenhangen met de programma’s worden direct op het desbetreffende programma geboekt. De baten in algemene middelen bestaan uit doeluitkeringen, specifieke rijksvergoedingen, huuropbrengsten en dergelijke. Dit onderdeel van de begroting volgt uit artikel 8 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In Algemene dekkingsmiddelen staan de volgende onderwerpen:  Lokale heffingen  Algemene uitkering uit het Gemeentefonds  Dividenden  Saldo financieringsfunctie  Overige algemene dekkingsmiddelen Verder heeft de gemeente diverse inkomsten waarvan de besteding niet gebonden is. Dit zijn de zogenoemde algemene dekkingsmiddelen. Deze baten zijn niet aan een concreet programma toe te rekenen. Artikel 8 van het BBV schrijft voor dat, naast de begroting van lasten en baten per programma, ook een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien wordt opgenomen. Lokale heffingen Dit zijn gemeentelijke belastingen die geen directe relatie hebben met een bepaalde gemeentelijke taak, de besteding is niet geoormerkt. De onroerendezaakbelasting en de precariobelasting vallen hieronder. Dit geldt niet voor de rioolrechten, afvalstoffenheffing, leges, en marktgelden. Deze worden op de desbetreffende programma’s verantwoord en zijn geoormerkt voor deze lasten.

We verwijzen naar de paragraaf Lokale heffingen voor een uitgebreidere toelichting. Algemene uitkering uit het gemeentefonds In de begroting is rekening gehouden met de effecten van de meicirculaire 2021. Voor de berekening van de algemene uitkering 2022 is rekening gehouden met de verwachte stijging van het aantal inwoners en de woningen per 1 januari 2022. De decentralisaties zijn voor een deel opgenomen in de algemene uitkering, op termijn worden alle decentralisaties opgenomen in de berekeningen van de algemene uitkering. Dividenden We ontvangen dividend van Alliander en de Bank voor Nederlandse Gemeenten (BNG). Bedragen x €1.000 Dividenden Realisatie Begroting Begroting 2020 2021 2022 e.v. Alliander 656 796 796 Bank voor Nederlandse Gemeenten (BNG) 73 85 85 Totaal dividend 729 881 881

94

Saldo financieringsfunctie In de vernieuwde BBV zijn de regels over rentetoerekening gewijzigd. De notitie Rente van de Commissie BBV geeft in een stellige uitspraak aan, dat er niet meer rente mag worden toegerekend dan de werkelijke rentelasten. Er is geadviseerd geen rente meer toe te rekenen aan eigen vermogen (voorheen bespaarde rente). We berekenen in Teylingen over investeringen. Het renteresultaat in bedraagt € 0. Mutatie reserves Per programma is vermeld wat de mutaties op de reserves zijn. Een aantal mutaties is niet toe te wijzen aan een programma en worden daarom hier verantwoord.

95

2.6.1 Algemene dekkingsmiddelen Wat willen we bereiken? Doel: Een duurzaam sluitende begroting Wat gaan we daarvoor doen? Activiteit Activiteit omschrijving M14

Uitgangspunt is dat de woonlasten (OZB, afvalstoffenheffing, rioolrecht en precario) niet stijgen met meer dan de inflatiecorrectie. We zoeken een oplossing voor de afschaffing van het precario, met als randvoorwaarde dat de woonlasten niet stijgen. Bij onvoorziene financiële tegenvallers in de komende jaren hanteren we de volgende uitgangspunten: 1. We zorgen voor extra inkomsten (zonder dat dit ten laste komt van inwoners en bedrijven); 2. We ruilen oud voor nieuw (oud beleid inruilen voor nieuw beleid); 3. We verminderen kosten, zowel incidenteel als structureel; 4. In incidentele, exceptionele en/of onvoorziene gevallen zetten we een deel van de vrije algemene reserve in. Uitwerking 2022 e.v. Het doel is een duurzaam structureel sluitende begroting 2022-2025. Dit is nu gelukt voor 2022, maar vanaf 2023 is het financiële meerjarenperspectief niet sluitend. De financiële tekorten lopen vanaf 2023 en 2025 op naar ca. € 3 miljoen. In 2024 hebben wij een groter tekort van € 3,8 miljoen.

M15

In maart 2022 zijn de gemeenteraadsverkiezingen, waarna een nieuwe raad en een college zal worden samengesteld. Het huidige college wil de komende maanden een overzicht opstellen met mogelijkheden waar uitgaven verminderd kunnen worden en waar extra inkomsten kunnen worden gegenereerd. Dit overzicht zal tegelijk gereed zin met de met de strategische verkenningen die door HLTsamen worden opgesteld. Beide producten zijn daarmee input voor de coalitieonderhandelingen. Binnen een jaar hebben we kaders opgesteld voor het benutten van de reserves voor maatschappelijke doeleinden (2019). Uitwerking 2022 e.v. Het benutten van de reserves moet in het grotere geheel van de balans tussen de 5 financiële kengetallen* worden beoordeeld. Met name de kengetallen netto-schuldquote en solvabiliteit spelen een onderdeel in de beoordeling van de hoogte van de algemene reserve. Aan de hand van een opiniërend memo inzet algemene reserve is de raad hierover geïnformeerd. Daarin nodigt het college de raad uit om daarover met elkaar in gesprek te gaan over de hoogte van de algemene reserve en de invulling van het begrip maatschappelijk rendement. In 2022 stellen we een visie op het beleid rondom de algemene reserve op. *= Netto-schuld quote, solvabiliteit, structurele exploitatieruimte, belastingcapaciteit en grondexploitatie.

96

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen HLTsamen Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Duin- en waterbedrijf Zuid-Holland (Dunea) Alliander N.V.

Overige samenwerkingspartners

97

2.6.2 Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 Lasten

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020

2021 na wijziging

2022

2023

2024

2025

Thema Algemene middelen Treasury

-653

-575

-561

-561

-561

-561

Overhead

-10.094

-12.189

-12.742

-12.576

-12.466

-12.461

Overige baten en lasten

-167

661

750

669

506

661

OZB woningen

-291

-251

-251

-251

-251

-251

OZB niet-woningen