2406-08987 Gemeente Teylingen Programmarekening 2023 incl controleverkl

37

Wat wilden we bereiken? Doel:

Er is een goed integraal voorzieningen- en dienstenaanbod verspreid over de wijken/kernen (o.a. ontmoeting, vervoer, dagbesteding)

Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving C1 In 2023 is het uitvoeringsprogramma ‘Thuis wonen‘ gemaakt. Hierin staan de ambities concreet benoemd. De uitvoering is ook gestart in 2023 samen met maatschappelijke partners en inwoners.

Stand van zaken jaarrekening In 2023 hebben we dagbesteding en een ontmoetingsplek via VTV gefaciliteerd en een gezonde lunch waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.

Wat wilden we bereiken? Doel:

Voor degenen die dat nodig hebben, is er hulp bij het meedoen

Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening D1 We maken in 2023 een Projecten uit het uitvoeringsprogramma Thuis preventieprogramma dak- en wonen, waarin we de ambities thuisloosheid zijn in 2023 concretiseren. De concrete uitgevoerd. Denk daarbij aan uitvoering start in 2023 samen met "Kamers met aandacht". In 2023 maatschappelijke partners en hebben we verder onderzocht hoe inwoners. dit programma uitgebreid kan Ook staan acties beschreven bij worden en hoe het een centrale plek opgave 7 Hulp bij meedoen. kan krijgen binnen het nieuwe uitvoeringsprogramma maatschappelijke zorg 2024. Wat wilden we bereiken? Doel:

Iedereen heeft een dak boven het hoofd. Niemand wordt op straat gezet.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving E1 We voeren het uitvoeringsprogramma Maatschappelijke Zorg ‘Omzien naar Elkaar’ uit.

Stand van zaken jaarrekening Binnen het uitvoeringsprogramma Maatschappelijke Zorg 'Omzien naar Elkaar' is in 2022 een preventieprogramma dak- en thuisloosheid opgesteld en vastgesteld. Dit programma is opgesteld aan de hand van drie uitgangspunten: 'wonen als basis', 'We zijn er vroeg bij' en 'Beleid en regelgeving sluit aan bij de

38

ondersteuningsvraag'. Aan dit programma is uitvoering gegeven en loopt door in 2024. Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening E2 We voeren het convenant Vanaf 1 januari 2023 is de ‘Regionale Samenwerking Maatschappelijke zorg Maatschappelijke Opvang Holland gedecentraliseerd, zo ook de opvang Rijnland’ uit voor dak- en thuisloze inwoners. Voor specialistische opvangvragen werken we samen met de andere Holland Rijnland gemeenten. Met de decentralisatie zijn de lokale gemeenten ook verantwoordelijk geworden voor inzet op preventie dakloosheid. E3 We laten de Intergemeentelijke De partijen werken volgens het Sociale Dienst (ISD), convenant. Zij werken volgens het woningcorporatie Stek, Meldpunt principe vroegsignalering, waardoor zorg en overlast van de GGD inwoners met één of twee maanden Hollands Midden werken met het huurachterstand snel in beeld zijn. convenant ‘Voorkomen huisuitzettingen bij huurachterstanden’. Wat wilden we bereiken? Doel:

Inwoners die een beroep doen op maatschappelijke zorg (maatschappelijke opvang en beschermd wonen) wordt passende ondersteuning geboden, bij voorkeur ambulant. De ondersteuning is gericht op het voorkomen van instroom in de maatschappelijke zorg en op herstel en uitstroom uit de maatschappelijke zorg.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening F1 Een transformatiemanager geeft In 2023 heeft de samen met de gecontracteerde transformatiemanager samen met aanbieders invulling en uitvoering de Duin en Bollengemeenten en de aan de gezamenlijk opgestelde zorgaanbieders gewerkt aan onder samenwerkingsovereenkomst. In meer een respijtvoorziening, 24/7 deze overeenkomst zijn onder oproepbaarheid en i een andere de transformatiedoelen, ontwikkelagenda . Deze punten zoals ambulante ondersteuning, worden onderdeel van een opgenomen. samenwerkingsovereenkomst. Dit loopt door in 2024. F2 We voeren het Per 2023 is de Maatschappelijke uitvoeringsprogramma Zorg gedecentraliseerd vanuit de Maatschappelijke Zorg uit ‘Omzien centrumgemeente Leiden naar de naar Elkaar’. afzonderlijke gemeenten. Gemeente Teylingen werkt nauw samen met de andere Duin- en Bollengemeenten. Het jaar 2023 was 39

een overgangsjaar, waarin alle nieuwe taken van de maatschappelijke zorg een plek moest krijgen. Vanuit de voorbereidingen op de decentralisatie zijn er verschillende activiteiten ingezet die gericht zijn om de instroom in de maatschappelijke zorg te voorkomen. Zoals het inzetten van bemoeizorg, de Wijk-GGD, GGZ in de wijk en de krachtcirkel. SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Overige samenwerkingspartners Intergemeentelijke Sociale Dienst Bollenstreek Stichting Welzijn Teylingen GR KDB (Provalu) Marenthe Hecht (voorheen RDOG Hollands Midden) Stek Holland Rijnland Langeveldsehof DSV Voor Ieder 1 Welzijnkwartier G4 Combibrug Activite Senioren Vereniging JoJo Lumen GGZ Rivierduinen de Brijder Stichting 's Heerenloo Stichting de Brug De Binnenvest Prodeba B.V. Cardea Jeugdzorg Stiching Arkin Silhouet Coaching Stichting de Haardstee Stichting Limor Stichting Leger des Heils Stichting de Steenrots

40

1.1.7 Hulp bij meedoen Wat wilden we bereiken? Doel:

Inwoners weten de weg te vinden naar hulp als zij die nodig hebben

Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening A1 We bouwen verder aan een Vanuit transformatiemiddelen laagdrempelige integrale toegang. hebben we ingezet op een kwaliteitsimpuls bij de lokale toegang, Stichting Voor ieder 1. Dit wordt gerealiseerd door inzet van een gedragswetenschapper en een kwaliteitsmedewerker. A2 We werken aan goede We hebben een sociale kaart verwijssystemen tussen zorg, gelanceerd, waarmee het makkelijk welzijn en maatschappelijk werk. wordt de weg te vinden naar hulp en ondersteuning en naar verenigingen en activiteiten. A3 Begin 2023 is de eerste versie van We hebben de sociale kaart in 2023 de digitale sociale kaart ingevoerd. ingevoerd voor de 6 pijlers van Hierin werken we een paar pijlers Positieve Gezondheid. van Positieve Gezondheid uit. De overige pijlers werken we uit bij de doorontwikkeling van de sociale kaart. Wat wilden we bereiken? Doel:

Inwoners die het nodig hebben krijgen snel en eenvoudig de juiste hulp

Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving B1 We gaan verder met het ontwikkelen van algemene en collectieve voorzieningen voor mensen met behoefte aan ondersteuning B2 We bouwen verder aan goede (afwegings)kaders zodat inwoners geen onnodige of te dure hulp krijgen.

B3

Bij de inzet van ondersteuning

Stand van zaken jaarrekening Dit is belegd binnen het Wonen, Welzijn en Zorg-programma en wordt in 2024 wijkgericht uitgevoerd. Voor ieder 1 kijkt tijdens een uitgebreid keukentafelgesprek integraal naar de hulpvraag en eigen mogelijkheden en regievoering. Er is in 2023 meer contact geweest met specialistische jeugdhulppartijen en er is meer gestuurd op afschaling wanneer mogelijk. Voor ieder 1 kijkt tijdens een

41

wordt het netwerk betrokken voor uitgebreid keukentafelgesprek een duurzaam resultaat integraal naar de hulpvraag. Daarbij verkennen zij de eigen mogelijkheden van het gezin en haar netwerk in ondersteuning en continuïteit. Wat wilden we bereiken? Doel:

Inwoners die hulp nodig hebben zijn tevreden over het resultaat van de hulp

Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving C1 We laten de cliënttevredenheid meten

Stand van zaken jaarrekening Intergemeentelijke Sociale Dienst Bollenstreek (ISD) heeft een cliënttevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Voor ieder 1 heeft in 2023 de voorbereidingen getroffen voor een cliënttevredenheidsonderzoek. Dit wordt in 2024 uitgevoerd.

Wat wilden we bereiken? Doel:

Veilig kunnen leven

Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening D1 We voeren de regiovisie voor de We voeren het regionale plan voor aanpak en bestrijding van huiselijk de aanpak en bestrijding van geweld en kindermishandeling uit. huiselijk geweld en kindermishandeling uit. De regiovisie 2019-2023 liep af in 2023. We hebben in 2023 samen met de regiogemeenten uit Hollands Midden een nieuwe regiovisie voor 2024-2028 opgesteld. SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Overige samenwerkingspartners Bureau Leerplicht (onderdeel van Holland Onderwijsveld Rijnland) Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) Intergemeentelijke Sociale Dienst Bollenstreek Voor ieder 1 (ISD) Kinderopvang organisaties GR KDB (Provalu) Bedrijfsleven Hecht (voorheen RDOG Hollands Midden) Sportaanbieders, sportstichtingen, Holland Rijnland Combibrug, Welzijn Teylingen Welzijnskwartier

42

SO Zorg HR en aanbieders Jeugdhulp Culturele organisaties en -verenigingen, zoals Bibliotheek Bollenstreek, kunstenaars, kunstcommissie, Cultuureducatiegroep, Kunstgebouw, Historische Verenigingen

43

1.1.8 Verbonden partijen Voor informatie over de verbonden partijen wordt verwezen naar de paragraaf Verbonden partijen.

44

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar Kinderen in % kinderen tot uitkeringsgezin 18 jaar Netto % werkzame arbeidsparticipati beroepsbevolking e t.o.v. totale beroepsbevolking Werkloze % 16 t/m 22 jongeren jarigen Personen met een Aantal per 10.000 bijstandsuitkering inwoners Lopende aantal Aantal per 10.000 re-integratievoor- inwoners van 15 – zieningen 64 jaar Jongeren met een % 12 t/m 21delict voor de jarigen rechter Jongeren met % van alle jeugdhulp jongeren tot 18 jaar Jongeren met % van alle jeugdbeschermin jongeren tot 18 g jaar Jongeren met % van alle jeugdreclassering jongeren van 12 tot 23 jaar Cliënten met een Aantal per 1.000 maatwerkarrange inwoners -ment Wmo

Realisatie Realisatie Begroting Realisatie 2021 2023 2022 2023

Banen

NL

Bron

682,1

698,7

A

A

2022: 825,4

LISA

3

nb**

B

B

2021: 6

CBS Jeugd

74,3

76,0

C

C

2022: 72,2

CBS

1

nb**

D

D

176,4

nb**

E

E

86,5

78,3*

F

F

2022: 197,7*

CBS

1

nb**

G

G

2021: 1

CBS jeugd

17

14,3

H

H

2022: 13,2

CBS

0,8

0,9

I

I

2022: 1,2

CBS

0,5

0,4

J

J

2022: 0,3

CBS

520

530

K

K

2022: 700

GMSD

2021: 2 2021: 431,2

CBS Jeugd CBS

A: In samenwerking met diverse partners binnen de arbeidsmarktregio Holland Rijnland werken we aan het snel en doeltreffend verbinden van vraag en aanbod aan elkaar. B: Streven is ervoor te zorgen dat kinderen door de inzet van voorzieningen vanuit o.a. bijstand en minimabeleid kunnen meedoen in de samenleving. C: Streven is het hoge niveau van arbeidsparticipatie vast te houden en verder omhoog te brengen door inwoners met en zonder arbeidsbeperking de mogelijkheid te bieden zich (door) te ontwikkelen en onbenut arbeidspotentieel in kaart te brengen en (terug) te verleiden naar werk. D: Het jongerenpunt zet zich in tegen jeugdwerkloosheid van jongeren zonder werk en/of startkwalificatie, door goed en laagdrempelig vindbaar en toegankelijk te zijn en daarnaast deze jongeren actief te benaderen. Streven is hen naar (terug) werk en/of opleiding te begeleiden.

45

E: De ontwikkeling van personen in de bijstand komt mede voort uit autonome (landelijke) ontwikkelingen. Streven is deze terug te dringen door de inzet van sociale activering en zodra er sprake is van arbeidsvermogen, actieve bemiddeling naar het sociaal ontwikkelbedrijf.

46

F. Streven is om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt via diverse ontwikkeltrajecten toe te leiden naar de arbeidsmarkt. Het sociaal ontwikkelbedrijf bedrijf geeft hier samen met de sociale dienst en het Werkgeversservicepunt Holland Rijnland invulling aan. G: Met de integrale zorg aan en begeleiding van jeugdigen streven we ernaar het aantal jongeren, dat na een delict voor de rechter komt, te verminderen. H: Streven is door de inzet van preventie, normalisering, vroegsignalering en het organiseren van passende zorg het percentage jongeren met jeugdhulp terug te dringen. I: Jeugdbeschermingsmaatregelen worden opgelegd door de rechter. Streven is de voorliggende zorg en hulp en de nazorg aan gezinnen te optimaliseren, waardoor het aantal jeugdbeschermingsmaatregelen afneemt. J: Jeugdreclasseringsmaatregelen worden opgelegd door de rechter. Streven is integrale zorg voor en begeleiding van jeugdigen, die in aanraking komen met de politie. Daardoor neemt het aantal jongeren met een jeugdreclasseringsmaatregel af. K: Samen met inwoners bekijken we welke beperkingen deze ondervindt. Met de inwoner wordt onderzocht in welke mate deze in staat is om zelf oplossingen te vinden voor die beperkingen. Dit kan door het inschakelen van het eigen netwerk (familie, vrienden, kennissen, kerk, vereniging etc.) en algemene voorzieningen die in de omgeving aanwezig zijn.

Is de conclusie dat de beperkingen niet zelf op te lossen zijn, dan wordt onderzocht of een maatwerkarrangement de oplossing is. Toelichting indicator Banen Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit gaat zowel om fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen met een baan per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 65 jaar. Toelichting indicator Kinderen in uitkeringsgezin Het percentage kinderen tot 18 jaar dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand bedoelen we hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWb, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz). Toelichting indicator Netto arbeidsparticipatie Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Toelichting indicator Werkloze jongeren Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV Werkbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de polisadministratie. Toelichting indicator Personen met een bijstandsuitkering Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWb, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015).

De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. Toelichting indicator Lopende re-integratievoorzieningen Het aantal re-integratie-voorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. 47

Toelichting indicator Jongeren met delict voor de rechter Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Toelichting indicator Jongeren met jeugdhulp Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzichte van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Toelichting Jongeren met jeugdbescherming Dit gaat over jongeren tot 18 jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst. In uitzonderlijke gevallen wordt de hulp of zorg voortgezet tot de leeftijd van 23 jaar. Toelichting indicator Jongeren met jeugdreclassering Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar).

Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie. Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. Toelichting indicator Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmogegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten. nb: Gegevens zijn op moment van schrijven van deze programmabegroting nog niet bekend.

Indien de gegevens na het schrijven bekend worden, kunt u deze vinden op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/ Indicator Absoluut verzuim

Relatief verzuim

Voortijdig schoolverlaters zonder

Eenheid Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % deelnemers aan het VO en MBO onderwijs

Realisatie Realisatie Begroting Realisatie 2023 2021 2022 2023

NL

Bron

3,2

3,3

L

L

2022: 4,2DU :4,2 O

11

10

L

L

2022: DUO 24

1,1

nb*

L

L

2021: DUO 1,9

48

startkwalificatie (vsv'-ers) L: Onze ambitie is in samenwerking met onderwijs, Voor ieder 1 en jeugdhulp leerlingen optimaal te begeleiden en daarmee het aantal verzuimers en voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv’ers) verder terug te dringen Toelichting indicator Absoluut verzuim Van absoluut verzuim is sprake als een leerplichtige jongere tussen de 5 en 16 jaar of een jongere van 16 of 17 jaar die valt onder de kwalificatieplicht niet is ingeschreven op een school of instelling en ook niet is vrijgesteld van de inschrijvingsplicht. Toelichting indicator Relatief verzuim Van relatief verzuim is sprake als een op een school ingeschreven leer- of kwalificatie plichtige jongere ongeoorloofd afwezig is. Toelichting indicator Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv'-ers) Het percentage van het totaalaantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. *nb: Gegevens zijn op moment van schrijven van deze programmabegroting nog niet bekend. Indien de gegevens na het schrijven bekend worden, kunt u deze vinden op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/Besluit-Begroting-en-Verantwoording/ Indicator

Eenheid

Realisatie Realisatie Begroting Realisatie NL 2021 2023 2022 2023

Bron

Nietsporters

Percentage nietGezondheidsen sporters op het 2020: nvt* nvt* quête (CBS, totaal aantal 49,2 RIVM) inwoners. * Onderzoek wordt 1 keer per 4 jaar uitgevoerd. De laatste meting is in 2020 gedaan.Het percentage in Teylingen was toen 43,2. Toelichting indicator Niet sporters Het percentage niet-wekelijkse sporters (minstens één keer per week) t.o.v. de totale bevolking van 19 jaar en ouder.

49

1.1.10 Kaderstellende stukken · Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs 2015 · Verordening Leerlingenvervoer · Ontwikkelagenda Regionale Educatieve Agenda D&B 2019-2023 · Onderwijsachterstandenbeleid Teylingen 2020-2023 · Nota Sport en bewegen 2018-2021 · Nota Sport en bewegen 2018-2021 uitvoeringsagenda · Nota herziening opzet sport- en cultuurregeling · Gezondheidsnota Teylingen positief gezond 2021 – 2024 · Evaluatie combinatiefuncties 2015 · Kadernota Wmo Bollen5 2015-2018 · Transformatieagenda Wmo en haar omgeving (2017-2018) · Regionaal beleidsplan transitie Jeugdzorg Holland Rijnland Hart voor de Jeugd · Sturingsplan Jeugdhulp Holland Rijnland 2018-2019 · Contourennota Servicepunt Werk Duin- en Bollenstreek · Investeren in de basis. Armoedebeleid Teylingen 2018-2021 · Integrale schuldhulpverlening: een ketenaanpak van preventie tot nazorg.

2017-2021 · Tarievennota maatschappelijke accommodaties · Doelenboom mantelzorg · Omzien naar elkaar, Uitvoeringsprogramma maatschappelijke zorg en beschermd wonen Duin- en Bollenstreek 2018-2020 · Algemene subsidieverordening 2017 · Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2020 · Verordening Jeugdhulp 2015 · Verordeningen Participatiewet · Gemeenschappelijke Regeling ISD Bollenstreek · Gemeenschappelijke Regeling Kust-, Duin- en Bollenstreek (MareGroep) · Gemeenschappelijke Regeling Regionale Dienst Openbare Gezondheid Hollands Midden GGD) · Gemeenschappelijke regeling Holland Rijnland · Programmaplan Jeugdhulpaanbod vanaf 2021 Duin & Bollenstreek · Regionaal Inkoopplan Jeugdhulp · Beleidskompas Bibliotheek Bollenstreek 2020-2023 · Beleidsnota kunst en cultuur Leren en meedoen! 2010-2012 · Kunst in de buitenruimte van Teylingen 2016 · Voorzieningennota voor sociaal-maatschappelijke en culturele organisaties: het Toetsingskader.

50

1.1.11 Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 Lasten

Rekening

Begroting

Begroting

Rekening

2022

2023

2023 na wijziging

2023

Thema 1. Vitaliteit Sportbeleid en activering

-390

-362

-590

-386

Sportaccommodaties

-2.391

-2.942

-3.188

-3.129

Volksgezondheid

-2.543

-2.449

-2.781

-2.623

-243

-231

-231

-254

-2.067

-1.930

-1.979

-1.905

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

-346

-406

-412

-412

Media

-825

-822

-953

-953

Musea

-60

-52

-56

-72

Cultureel erfgoed

-258

-243

-261

-205

Samenkracht en burgerparticipatie

-271

-256

-273

-277

-1.076

-1.418

-1.516

-1.327

Inkomensregelingen

-9.381

-8.078

-11.069

-9.744

Arbeidsparticipatie

-563

-446

-591

-521

WSW en beschut werk

-2.791

-2.593

-2.753

-2.734

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

-1.513

-1.090

-1.913

-1.943

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

-2.066

-2.119

-2.278

-2.252

Samenkracht en burgerparticipatie

-540

-539

-683

-660

-7.710

-7.680

-60

Geëscaleerde zorg 18-

-682

-764

Onderwijshuisvesting

-9

-7

Thema 2. Talentontwikkeling Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting

Thema 3. Zorg voor elkaar Samenkracht en burgerparticipatie Thema 4. Werk en inkomen

Thema 5. Opvoeden en opgroeien

Maatwerkdienstverlening 18-

-7

-7

Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf

-4.236

-4.272

Jeugdhulp begeleiding

-2.049

-3.856

Jeugdhulp behandeling

-131

-198

Jeugdhulp dagbesteding

-1.411

-1.464

Jeugdhulp zonder verblijf overig

-139

-140

Pleegzorg

-237

-258

Gezinsgericht

-379

-374

51

Jeugdhulp met verblijf overig

-1.267

-1.283

Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf

-28

-201

Gesloten plaatsing

-233

-294

Jeugdbescherming

-572

892

Jeugdreclassering

-67

-65

Thema 6. Thuiswonen Samenkracht en burgerparticipatie

-333

-1.539

Maatschappelijke- en vrouwenopvang WMO Beschermd wonen WMO

-7 -294

-215

-2.460

-904

-6.882

-4.402

Thema 7. Hulp bij meedoen Samenkracht en burgerparticipatie

-3.126

-1.527

Maatwerkdienstverlening 18+

-7.078

-7.290

Maatwerkvoorzieningen (WMO)

-476

-540

-541

-473

Toegang en eerstelijnsvoorszieningen

-619

-532

-993

-739

Geëscaleerde zorg 18+

-28

-31

Hulp bij het huishouden WMO

-2.789

-2.835

Begeleiding WMO

-2.716

-2.949

Dagbesteding WMO

-1.007

-1.059

-611

-597

-60.643

-55.090

Overige maatwerkarrangementen WMO Totaal lasten Baten

-47.385

-45.886

Rekening

Begroting

Begroting

Rekening

2022

2023

2023 na wijziging

2023

Thema 1. Vitaliteit Sportbeleid en activering

82

0

172

166

Sportaccommodaties

304

218

826

805

Volksgezondheid

101

25

334

367

Openbaar basisonderwijs

0

2

2

0

Onderwijshuisvesting

25

14

14

20

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

195

170

170

208

Media

25

25

61

63

Musea

142

172

172

165

Cultureel erfgoed

59

41

41

66

Samenkracht en burgerparticipatie

23

87

47

47

Thema 2. Talentontwikkeling

Thema 3. Zorg voor elkaar

52

Samenkracht en burgerparticipatie

0

28

67

73

5.667

5.978

7.622

6.058

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

517

164

689

728

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen

30

3

0

0

Samenkracht en burgerparticipatie

38

55

55

45

Maatwerkdienstverlening 18-

0

0

18

0

204

1.374

0

0

Maatschappelijke- en vrouwenopvang WMO

0

0

149

169

Beschermd wonen WMO

0

0

2.294

1.678

Samenkracht en burgerparticipatie

3.438

446

4.737

4.823

Toegang en eerstelijnsvoorszieningen

28

0

0

22

Totaal baten

10.878

8.802

17.470

15.503

Saldo voor resultaatbestemming

-36.508

-37.086

-43.171

-39.588

Thema 4. Werk en inkomen Inkomensregelingen Thema 5. Opvoeden en opgroeien

Thema 6. Thuiswonen Samenkracht en burgerparticipatie

Thema 7. Hulp bij meedoen

Reserves

Rekening

Begroting

Begroting

Rekening

2022

2023

2023 na wijziging

2023

Toevoegingen reserves

-7.353

-1.690

-333

-1.218

Onttrekkingen reserves

7.346

1.034

3.671

1.569

-6

-656

3.339

352

-36.514

-37.742

-39.832

-39.236

Totaal reserves Saldo na resultaatbestemming

53

1.2 Programma 2 Leefomgeving Wij staan voor een schone en veilige, groene en duurzame leefomgeving. Voor ouderen en jongeren, voor ondernemers en kwetsbaren, voor gezinnen en alleenstaanden. Kortom: voor iedereen. Ons uitgangspunt is een sociaal inclusieve samenleving. In 2023 hebben we gewerkt aan het opstellen van een omgevingsvisie. Dit doen we samen met inwoners, ondernemers en instellingen. We bedenken met elkaar hoe we de fysieke leefomgeving van Teylingen graag zien, nu en in de toekomst. Teylingen is een aantrekkelijke woongemeente, waarin de vraag naar woningen blijft toenemen. We sluiten aan bij de woonbehoefte van inwoners en blijven bouwen in de vrije sector, betaalbare huur en koop en de (sociale) huur. We dagen marktpartijen uit om met nieuwe woonconcepten te komen om snel en flexibel woonruimte te realiseren, ook voor spoedzoekers en bijzondere doelgroepen. Bij een goed woonklimaat horen ook voldoende groen, recreatiemogelijkheden dicht bij huis en een open landschap met aandacht voor biodiversiteit. Tot 2030 zijn er voldoende woonplannen om aan de woningbehoefte te voldoen. Voor nieuwe plannen sturen we actief op het voldoen aan de Regionale Woonagenda Holland Rijnland. Deze is op 28 juni 2023 vastgesteld. We hechten belang aan leefbare en levendige wijken en een goede bereikbaarheid.

Met de lokale middenstand en onze inwoners slaan we de handen ineen om onze winkelcentra gezellig, aantrekkelijk, vitaal en levendig te houden. De Noordelijke Randweg Voorhout is in 2022 opgeleverd. Hierdoor wordt het mogelijk het centrum van Voorhout autoluw te maken. Ook hebben we aandacht voor goede parkeervoorzieningen. Het thema veiligheid krijgt een steeds prominentere rol op de gemeentelijke agenda. Of het nu gaat om de gemeentelijke rol bij de bestrijding van de georganiseerde misdaad of de veiligheid op straat, in de winkelgebieden en in de directe woonomgeving. Daarom hebben we een strategisch veiligheidsplan opgesteld.

Speerpunten De belangrijkste speerpunten waar in 2023 in het programma Prettig wonen voor iedereen aan is gewerkt, zijn:  Centrumvisie voor de drie kernen  Omgevingsvisie voor de gemeente Teylingen  Bouw van betaalbare koop- en huurwoningen en sociale huurwoningen voor onze woningzoekenden  Ruimte voor nieuwe woningconcepten  Duurzaam en energieneutraal bouwen  Groene inrichting en recreatieve voorzieningen in en rond de wijk  Versterking van de biodiversiteit  Integraal veiligheidsplan Trends en ontwikkelingen

54

Ondermijning Weerbaarheid tegen ondermijning van de democratische rechtsorde is een belangrijk thema, zowel landelijk als lokaal. Duidelijk is dat de wereld om ons heen in hoog tempo verandert en dat de problematiek steeds complexer wordt. Dit vraagt om een andere, integrale manier van werken en het aanbrengen van focus. Omgevingswet De komst van de Omgevingswet betekent voor de overheid een verandering in het denken over de (fysieke) leefomgeving. Een belangrijk verschil tussen de Omgevingswet en de 'oude manier van werken' is dat niet langer allerlei sectoraal beleid op elkaar wordt gestapeld (zoals parkeernormen, structuurvisies, detailhandelsbeleid en woonbeleid) maar dat wordt uitgegaan van integrale gebiedsontwikkeling. Zaken zoals klimaatadaptie, erfgoed, mobiliteit, biodiversiteit en veiligheid worden betrokken bij een integrale afweging. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Wonen De vraag naar woningen is onverminderd hoog, het aanbod van koopwoningen is laag en de huizenprijzen zijn hoog, maar de marktomstandigheden zijn onzeker. In de huursector zijn de wachtlijsten voor een sociale huurwoning lang en ze lopen nog steeds op. In zowel de koop- als huursector is een groot tekort aan betaalbare woningen. Bijbouwen blijft urgent, omdat het woningtekort de komende jaren nog verder zal oplopen.

Door de krapte op de woningmarkt staat de situatie voor bepaalde groepen onder druk. Starters, spoedzoekers, kwetsbare groepen en huishoudens met lage en middeninkomens vinden moeilijk een betaalbare woning. De Rijksoverheid neemt meer regie om de impasse op de woningmarkt te doorbreken. Met de Nationale Woon- en Bouwagenda en bijbehorende programma’s stuurt zij op voldoende woningen voor iedereen, betaalbaarheid en kwaliteit. In maart 2023 hebben Rijksoverheid, provincie, gemeenten en corporaties de Regionale realisatieagenda Wonen Holland Rijnland getekend. Daarin is de ambitie opgenomen om 30.500 woningen te bouwen tot 2030, waarvan 2/3e in het betaalbare segment (30% in de sociale huur en 35% middeldure huur en/of betaalbare koop). Op 1 juli 2023 is de Wet goed verhuurderschap van kracht geworden. Met ingang van 1 januari 2024 heeft de gemeente Teylingen het verplichte meldpunt voor klachten over ongewenst verhuurgedrag, De vernieuwde Regionale Woonagenda Holland Rijnland is medio 2023 vastgesteld en beschrijft de afspraken over woningbouw in onze regio. Voor de subregio Noord (Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk) is de opgave 6.500-7.500 woningen.

Klimaat In het Interbestuurlijk Programma (IBP) zijn het Rijk en de decentrale overheden overeengekomen om gezamenlijk te streven naar een CO2-reductie van 49% in 2030. Het in juni

55

2019 door het Rijk gepresenteerde Klimaatakkoord bevat concrete maatregelen om deze doelstelling te halen. Dit betekent dat we de komende jaren allerlei veranderingen moeten inpassen in de leefomgeving op het gebied van duurzaamheid.

56

1.2.1 Veiligheid Wat wilden we bereiken? Doel: Prettig leven door minder hinder en overlast Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving A1 Teylingen blijft zich (in (boven)regionaal verband) inzetten voor de inwoners om hinder en overlast door vliegverkeer terug te dringen.

A2

A3

Stand van zaken jaarrekening Ook in 2023 heeft Teylingen zich in (boven)regionaal verband ingezet tegen de hinder en overlast door vliegverkeer. Echter, zijn de mogelijkheden om invloed uit te oefenen Uitwerking 2023 (e.v.): beperkt, daar de spelregels op Per 2022 bestaat de bestuurlijke kolom landelijk niveau vast staan. met BRS (Bestuurlijke Regiegroep Schiphol; 56 gemeenten/4 provincies) en het Interbestuurlijk overleg (Minister I&W, delegatie BRS). Daarnaast staat de Maatschappelijke kolom met Maatschappelijke Raad Schiphol i.o. (vaste deelnemers) en bewoners/verenigingen/groeperingen. Tussen beide kolommen wil het ministerie I&W participatie uitvoeren door bijvoorbeeld een klankbordgroep onderzoek te laten doen. Vanuit deze overleggen en het Cluster Zuidwest continueren wij onze inzet om hinder en overlast ten gevolge van vliegverkeer te beperken en geven wij een krachtig geluid vanuit dit gebied richting de luchtvaartsector en de minister. Ons doel is meer hinderbeperkende maatregelen te laten nemen. Vanuit het uitgangspunt meten is weten zien we kansen (Smart City) voor bijvoorbeeld het in kaart brengen van fijnstof en verkeersstromen. In 2021 zijn we van start gegaan met het traject Datagedreven sturen. In 2020 is hiertoe het Programmaplan Datagedreven sturing tot stand gekomen en door de raad goedgekeurd.

Mogelijkheden voor genoemde informatie(technologie) kunnen vanuit dit traject verder geïnventariseerd worden. Als het gaat om burenoverlast en Buurtbemiddeling is conform de aantasting van het woongenot, richten afspraken met alle partijen

57

wij ons in eerste instantie op het empoweren van mensen om zelf en met elkaar oplossingen te bedenken. Als dat niet meer lukt en er sprake is van ernstige aantasting van het woongenot, zijn wij er om te helpen (bijvoorbeeld via mediation).

A4

voortgezet. Wordt in 2024 voortgezet

Uitwerking 2023 (e.v.): In 2023 investeren wij verder in de inzet van professionele buurtbemiddeling. We inventariseren de mogelijkheden en relevantie voor specifieke bronmetingen van de luchtkwaliteit en indien mogelijk bekijken we of er (aanvullende) lokale maatregelen zijn die we kunnen nemen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Uitwerking 2023 (e.v.): Deze actie wordt jaarlijks uitgevoerd.

58

Wat wilden we bereiken? Doel:

Veilig Teylingen door samenwerking en handhaving

Wat hebben we daarvoor gedaan? Activitei Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening t B1 In participatie met inwoners en In december 2023 is het Integraal gebaseerd op de strategische veiligheidsbeleid 2024-2027 door verkenning hebben wij het Integraal de raad vastgesteld. De prioriteiten Veiligheidsbeleid 2020-2023 zijn ondermijning, jeugd en opgesteld. Vanuit dit beleid werken veiligheid, zorg en veiligheid, we met jaarplannen: de digitale veiligheid en Veiligheidsjaarplannen. In het verkeersveiligheid. In maart 2024 veiligheidsbeleid wordt nauw wordt het Veiligheidsjaarplan 2024 samengewerkt met het sociaal door het college vastgesteld. domein, zowel beleidsmatig als vanuit casuïstiek.

B2

B3

Uitwerking 2023 (e.v.): Wij blijven uitvoering geven aan de veiligheidsjaarplannen. Tegelijk gaan wij in 2023, samen met inwoners, ondernemers en gemeenteraad, aan de slag met het opstellen van het nieuwe Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027. Actualiseren APV

Eind 2023 is de APV vastgesteld door de raad

Uitwerking 2023 (e.v.): Gewijzigde en nieuwe wetgeving, jurisprudentie en maatschappelijke ontwikkelingen maken dat het wenselijk is de Algemene Plaatselijke Verordening periodiek te actualiseren. We stellen jaarlijkse Wij blijven uitvoering geven aan handhavingsuitvoeringsprogramma’ het s op waarin, naast de reguliere handhavingsuitvoeringsprogramm werkzaamheden zoals geprioriteerd a. in het handhavingsbeleid, ook de projecten als Arbeidsmigranten, handhaving Buitengebied, en het nieuwe uitstallingenbeleid beschreven worden. Uitwerking 2023(e.v.): Wij blijven uitvoering geven aan het handhavingsuitvoeringsprogramma. Tegelijk gaan wij in 2023 aan de slag met het opstellen van het nieuwe

59

Handhavingsbeleid 2024-2027. Wat wilden we bereiken? Doel:

Het signaleren, voorkomen en aanpakken van (georganiseerde) ondermijnende criminaliteit. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening C1 Speerpunten 2023: Aanpak van In 2023 is het informatiebeeld en hennepteelt en drugshandel, het bijbehorend plan van aanpak sluiten van maatschappelijke drugscriminaliteit opgeleverd. Door coalities, focus op sleutelpersonen de politie is een nieuwe gebiedsscan en het, voorkomen van jonge opgesteld. De beide documenten aanwas. geven goede handvatten voor de aanpak van drugscriminaliteit. Tevens is ons Damoclesbeleid aangepast, waardoor we meer en eerder mogelijkheden hebben om panden te sluiten. We hebben voorbereidende gesprekken gevoerd voor de mogelijke implementatie van het project Dealbreakers dat zich richt op het voorkomen van jonge aanwas in de drugscriminaliteit. In 2024 gaan we in ieder geval al van start met een aantal preventieve activiteiten die onderdeel uitmaken van dit project. Om de awareness rond drugscriminaliteit bij onze inwoners te vergroten, hebben we het afgelopen jaar twee publiekscampagnes rond dit thema gehouden.

C2

Signalen zijn opgepakt en uitgewerkt, lopende casuïstiek is, al dan niet in RIEC verband, gecontinueerd en waar mogelijk afgesloten. Signaleren: o.a. preventief toezicht In het afgelopen jaar hebben in en integrale controles, samenwerking met interne en (door)ontwikkelen datagedreven externe partners 2 integrale werken en blijvend investeren in controles plaatsgevonden in awareness d.m.v. trainingen en Teylingen, waarvan 1 preventieve (publieks)campagnes. (Knock & Talk). De (door)ontwikkeling van 60

datagedreven werken heeft onze continue aandacht. Zo zijn we als pilot gemeente betrokken geweest bij de doorontwikkeling van het dashboard van het RIEC dat veel waardevolle informatie bevat over risicofactoren en de mate waarin de verschillende verschijningsvormen van ondermijning zich voordoen in onze gemeente. Deze informatie speelt een belangrijke rol in de prioriteitstelling voor de inzet van capaciteit. Om de awareness rond (signalen van) ondermijnende criminaliteit bij onze medewerkers te vergroten, zijn we een interne campagne gestart. (roadshow, updates intranet, op maat gemaakte trainingen en elearning ingekocht (in 2024 wordt deze uitgerold)

C3

Voorkomen: verder bouwen aan een weerbare organisatie en -

Tevens hebben we de Straatsignaal app geïntroduceerd, een instrument waarmee medewerkers op een laagdrempelige manier signalen kunnen melden. De bewustwordingscampagne loopt door in 2024. Om de awareness rond (signalen van) ondermijnende criminaliteit bij

61

samenleving, d.m.v. een preventieve aanpak (arbeidsuitbuiting en jonge criminele aanwas,, KVO) en barrières opwerpen in beleid (zoals APV en BIBOB-beleid).

onze medewerkers te vergroten, zijn we een interne campagne gestart. In dit kader heeft onder andere de zogenaamde Roadshow vanuit het RIEC plaatsgevonden, hebben we op regelmatige basis informatie geplaatst op intranet, hebben diverse teams een op maat gemaakte training ontvangen en hebben we een e-learning ingekocht voor medewerkers en bestuurders die begin 2024 uitgerold wordt. Om de awareness rond (signalen van) ondermijnende criminaliteit bij onze inwoners te vergroten, hebben we een tweetal publiekscampagne rond drugshandel gehouden.

C4

C5

Om ondermijnende criminaliteit nog meer te voorkomen, is ons Bibob beleid uitgebreid. Waar eerst enkel vergunningen met betrekking tot de Drank- en horecawet werden getoetst, kijken we nu bijvoorbeeld ook naar vergunningsaanvragen voor casino's en huisvesting voor arbeidsmigranten. Tevens is ons Damoclesbeleid aangepast, waardoor we meer en eerder mogelijkheden hebben om panden te sluiten. Verder werken aan kwalitatieve In 2023 is een beeldvormende sessie huisvesting van arbeidsmigranten in de raad gehouden. In 2024 zal een met aandacht voor opiniërend en besluitvormende informatiepositie, controles voorstel aan de gemeenteraad veiligheid (in samenwerking met voorgelegd worden om uiteindelijk brandweer) en eventuele te komen tot een plan van aanpak. handhaving bij strijdig gebruik. Aanpakken: gerichte aanpak van casuïstiek, branche- en gebiedsgerichte aanpak, aanpak van hennepteelt en drugshandel en uitvoeren van integrale projecten (o.a. RIEC/LSI).

Taak is ondergebracht in C1.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Veiligheidsregio Holland Midden (VRHM)

Overige samenwerkingspartners Politie

62

Regeling omgevingsdienst West-Holland (ODWH)

Zorgpartners Brandweer Voorieder1 Veiligheidshuis Hollands Midden Brijder Halt OM RIEC Belastingdienst Welzijnskwartier Reclassering onderwijs woningcorporatie Jeugdbescherming West

63

1.2.2 Mobiliteit Wat wilden we bereiken? Doel: Continue verbetering en monitoring van auto-, fiets- en OV-bereikbaarheid. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening A1 Vaststellen en uitvoeren van het Het mobiliteitsplan is vastgesteld in uitvoeringsprogramma mobiliteit 2023. Het bijbehorende als een onderdeel van het uitvoeringsprogramma is in Mobiliteitsplan dat wordt ingepast voorbereiding. in de beleidscyclus van de Omgevingswet. In het uitvoeringsprogramma worden maatregelen voorgesteld voor 2022 en verder. A2 Actualiseren van de verkeers- en De verkeers- en parkeertellingen zijn parkeertellingen in het najaar van uitgevoerd in de periode november 2022 (tweejaarlijkse jaarlijkse 2022 t/m april 2023. Deze gegevens actualisatie). worden gebruikt voor het opstellen van het uitvoeringsprogramma behorend bij het mobiliteitsplan. A3 Het opstellen van een actueel en Het geactualiseerde parkeerbeleid is gedragen parkeerbeleid eind december 2023 ter inzage gelegd. Vaststelling van het parkeerbeleid wordt voorzien in 2024. Wat wilden we bereiken? Doel: Continue verbetering en monitoring van verkeersveiligheid en vermindering ongevallen langzaam verkeer.

Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening B1 Op basis van een tweejaarlijkse Deze zullen worden uitgevoerd in ongevallenrapportage stellen we 2024. een werkplan op om met prioriteit de ongevallenlocaties proactief aan te pakken B2 Samen met scholen werken we aan Dit is een doorlopende taak. de inrichting van veilige schoolomgevingen B3 We continueren onze inzet op Dit is een doorlopende taak. gedragscampagnes B4 Om de verkeersveiligheid voor Dit is een doorlopende taak. voetgangers te vergroten hebben we specifiek oog voor het verbeteren van verkeersveiligheid op voetgangersoversteekplaatsen (zebrapaden) B5 Verbeteren verkeersveiligheid Hier wordt aandacht besteed in het spoorwegovergang Voorhout kader van de projecten Spoorzone Voorhout en centrumvisie Teylingen 64

Wat wilden we bereiken? Doel: Continue verduurzaming en monitoring van de verduurzaming van mobiliteit. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening C1 Structurele aandacht voor de Dit is een doorlopende activiteit. positie van de voetganger door het Aan Looproutes buiten de bieden van voldoende ruimte, bebouwde kom, wordt aandacht veilige oversteekmogelijkheden en besteed in het kader van het veilige en leuke looproutes, ook wandelnetwerk. buiten de bebouwde kom C2 Structurele aandacht voor de Dit is een doorlopende activiteit. positie van fietsers, door het bieden van voldoende ruimte en het verder uitbreiden en verbeteren van het bestaande fietsnetwerk C3 Verbeteren van de OVDe werkzaamheden voor de HOV verbindingen door de realisatie route Noordwijk-Schiphol zijn deels van HOV-routes, het verbeteren uitgevoerd (bijvoorbeeld van overstapmogelijkheden op de Oosthoutlaan, Voorhout). stations en het uitbreiden van de Maatregelen in Sassenheim worden fietsparkeercapaciteit bij de voorbereid. stations. De mogelijkheden voor fietsparkeren zijn op de stations van Voorhout en Sassenheim. Bij station Sassenheim is in september 2023 een bewaakte fietsenstalling geopend.

C4 Het verder vergroten van de Eind 2023 zijn 15 locaties door het oplaadmogelijkheden voor college aangewezen voor de elektrische voertuigen door het ontwikkeling nieuwe uitbreiden van de oplaadmogelijkheden. Deze locaties laadinfrastructuur. worden in 2024 aan een laadpaalexploitant toegewezen. Wat wilden we bereiken? Doel: Betere ontsluiting van de Greenport Duin- en Bollenstreek. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening D1 Wij zorgen dat de gemeentelijke Dit is een doorlopende opgave die belangen goed ingebracht worden wordt opgepakt binnen de in de verschillende processen en strategische agenda Duin- en projecten die spelen rondom het Bollenstreek en het project verbeteren van de bereikbaarheid Mobiliteit Noordelijke Duin- en van de noordelijke Duin- en Bollenstreek. In november 2023 is Bollenstreek, zodat er tot een een startnotitie ondertekend. evenwichtig maatregelenpakket voor de korte en middellange termijn besloten kan worden en de

65

D2

uitvoering voorbereid kan worden. We kijken hierbij ook naar de mogelijkheid van cofinanciering vanuit het Rijk via de versnellingsopgave Woningbouw. Actief uitvoering geven aan de Samen met de andere gemeenten Regionale Strategie Mobiliteit. binnen Holland Rijnland wordt uitvoering gegeven aan de Regionale Strategie Mobiliteit. Een voorbeeld hiervan is het werken aan het Doorfietsroutenetwerk Holland Rijnland.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Holland Rijnland

Overige samenwerkingspartners Andere regio partners Provincie Zuid-Holland OV-bedrijven (o.a. t.b.v. realisering HOV) ROV VVN Gemeenten Duin- en Bollenstreek, Haarlemmermeer Vervoerregio Amsterdam Provincie Noord-Holland

66

1.2.3 Wonen Wat wilden we bereiken? Doel: Voorzien in de lokale en (boven)regionale woningbehoefte (kwantitatief en kwalitatief). Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening A1 Jaarlijks voeren we het meerjarige Er zijn tot 2030 voldoende woningbouwprogramma woningbouwplannen om aan de Teylingen uit en monitoren dit om woningbehoefte te voldoen. Voor tijdig te kunnen bijsturen. nieuwe plannen wordt actief gestuurd om deze te laten voldoen aan de Regionale Woonagenda Holland Rijnland die op 28 juni 2023 is vastgesteld. A2

A3

Jaarlijks stemmen we de De afspraak met de provincie is dat programmering en fasering van de we in de periode van 2021 tot en met woningbouwproductie regionaal 2030 regionaal netto 30.500 af, om in de regio het gewenste woningen toevoegen. Subregionaal woningbouwprogramma te (Noord: Hillegom, Lisse, Noordwijk realiseren. en Teylingen) is de opgave 6.500 7.500 woningen. De gemeente Teylingen neemt hiervan circa 1/3e voor haar rekening. Er is een planvoorraad tot en met 2030 van ruim tweeduizend woningen We zetten in op een mix van Bij nieuwbouwprojecten maken we woningen voor – waar mogelijk met ontwikkelende partijen Teylingse – starters, gezinnen en afspraken over een gedifferentieerde senioren, zodat de doorstroming mix van woningen, binnen alle verder op gang wordt gebracht segmenten, in lijn met het middels een verhuisketen. Daarbij Woonprogramma. Een deel van deze hebben we oog voor andere woningen is bestemd voor doelgroepen zoals spoedzoekers. (specifieke) aandachtsgroepen. De verdeling van sociale huurwoningen gaat via de in juni 2023 vastgestelde Regionale Huisvestingsverordening die met ingang van 2024 geldend is. In samenwerking met Stek zetten we lokaal maatwerk in voor specifieke woningzoekenden met een lokale binding, in het bijzonder jongeren en senioren.

Zo wordt lokaal maatwerk ingezet om ouderen voorrang te geven in de toewijzing van sociale huurwoningen met een label voor senioren als zij een eengezinswoning achterlaten. Ook is in samenwerking met Stek in 2023 een doorstroomadviseur aangesteld. Dit

67

draagt bij aan de doorstroming, zodat de eengezinswoning daarna (passend) beschikbaar komt voor een gezin. Wat wilden we bereiken? Doel: Beschikken over actueel woonbeleid in samenwerking met betrokken partners. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving B1 We voeren het woonprogramma 2020-2024 ‘Evenwicht op de woningmarkt' uit. Het woonprogramma sluit aan op de omgevingsvisie en geeft inzicht in de ambities, doelstellingen en prioriteiten.

B2

B3

Stand van zaken jaarrekening Binnen de kaders van het woonprogramma is in 2023 inzet gepleegd om te komen tot een goede mix van nieuwbouwwoningen waarbij voor alle doelgroepen aandacht is geweest. Er zijn in 2023 in totaal 109 nieuwbouwwoningen gerealiseerd voor starters, gezinnen, senioren en andere aandachtsgroepen. Voor de toewijzing van nieuwbouwwoningen in het sociale segment is lokaal maatwerk toegepast. We actualiseren de Regionale De Regionale Woonagenda Holland Woonagenda en het Rijnland is op 28 juni 2023 Woonprogramma 2020-2024 in lijn vastgesteld. In maart 2023 is de met de nationale Woon- en regionale woondeal getekend. Bouwagenda, de programma's en Beiden zijn in lijn met de nationale actielijnen om in te spelen op de Woon- en Bouwagenda. Het ontwikkelingen op de Woonprogramma 2020-2024 wordt woningmarkt. De actualisatie van in 2024 geactualiseerd om aan te het Woonprogramma sluit aan bij sluiten op nieuwe wet- en de beleidscyclus van de op te regelgeving, nieuw beleid en de stellen omgevingsvisie. beleidscyclus van de omgevingsvisie. We gaan actief in gesprek met onze De prestatieafspraken 2022 zijn in partners en sluiten met Stek en de 2023 met betrokken partijen Huurdersbelangenvereniging geëvalueerd.

Halverwege het jaar Bollenstreek meerjarige zijn de afspraken voor 2023 prestatieafspraken over gemonitord en is op de ingeslagen betaalbaarheid, voldoende route verder gewerkt. In het tweede woningen voor diverse halfjaar van 2023 zijn met Stek en de doelgroepen, duurzame woningen, Huurdersbelangenvereniging HBVB wonen met zorg en de huisvesting de prestatieafspraken voor 2024 van bijzondere doelgroepen. We vastgesteld, deze zijn in lijn met de voeren deze uit en monitoren ze. eerdere afspraken en het woonprogramma 2020-2024. De pilot om een doorstroommakelaar aan te stellen is succesvol afgerond. Partijen zien de toegevoegde waarde van het structureel inzetten van een doorstroommakelaar in 68

Teylingen.

B4

We implementeren nieuwe taken Op basis van de nationale Woon- en volgend uit de nationale Woon- en Bouwagenda en de regionale Bouwagenda en regionale realisatieagenda wordt de woondeals. De rijksoverheid maakt gemeente verantwoordelijk voor via de provincie prestatieafspraken een aantal wettelijke taken. Op basis met gemeenten om te komen tot van de Wet goed verhuurderschap is een gemeentelijke inzet. eind 2023 het wettelijke meldpunt ingevoerd.

Wat wilden we bereiken? Doel: Een passend woningaanbod voor alle doelgroepen. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving C1 In nieuwbouw, binnen de bestaande woningvoorraad en door het bevorderen van doorstroming faciliteren we voor iedereen een passende, duurzame en betaalbare woning in veilige en leefbare wijken. C2 We gaan op zoek naar, en staan open voor, flexibele woonconcepten en geclusterde woonvormen, zodat ouderen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen.

C3

Stand van zaken jaarrekening In 2023 hebben we ons ingezet om woningen op te leveren en nieuwe plannen te ontwikkelen om starters en doorstromers in alle leeftijdscategorieën te voorzien van passende woonruimte.

Initiatieven worden beoordeeld binnen het woonprogramma 20202024. Op de locatie Langeveld en in Nieuw Boekhorst onderzoeken we met partijen wat de mogelijkheden zijn voor dergelijke woonconcepten en -vormen. Eind 2023 is de aanvraag omgevingsvergunning door Stek ingediend voor 40 tijdelijke woningen ‘Teydelijk’. We actualiseren in 2023 de De regionale regionale huisvestingsverordening huisvestingsverordening is op 28 Holland Rijnland zodat er een juni 2023 vastgesteld door het transparant verdeelsysteem is dat Algemeen Bestuur van Holland inspeelt op de huidige sociale Rijnland. De verordening is per 1 woningmarkt. januari 2024 in werking getreden. Op basis van de eind 2023 vastgestelde gewijzigde

69

C4

In 2023 krijgen we inzicht in de huisvestingsopgave voor arbeidsmigranten/internationale werknemers zodat we beter kunnen sturen op de huisvesting van deze doelgroep.

Huisvestingswet wordt regionaal een traject gestart om te bezien of verdere aanpassingen gewenst zijn. In 2023 is een beeldvormende sessie gehouden voor de raad. In 2024 zal een opiniërend en besluitvormend voorstel worden aangeboden aan de raad.

Wat wilden we bereiken? Doel: Een toekomstbestendige woningvoorraad op basis van de lokale energiestrategie. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening D1 Jaarlijks zetten we in op In 2023 zijn diverse activiteiten verduurzaming van de bestaande uitgevoerd om energiebesparing te woningvoorraad en realisatie van stimuleren in de bestaande duurzame nieuwbouw volgens het woningvoorraad. Hierbij is invulling uitvoeringsprogramma gegeven aan de projecten vanuit ‘Duurzaamheid’, zodat de Uitvoeringsprogramma woonvoorraad toekomstbestendig Energietransitie 2022-2026 wordt. (Bouwjarenaanpak, Buurkrachtaanpak, Ondersteunen VvE’s, etc.). Voor de realisatie van duurzame nieuwbouw wordt DGO gehanteerd. D2

Jaarlijks verstrekken we De gemeente heeft de ambitie om in duurzaamheidsleningen waarmee 2050 energieneutraal te zijn. Om tegen gunstige voorwaarden inwoners te stimuleren bij het energiebesparende maatregelen verduurzamen van de woning, in en aan de woning gefinancierd verstrekken we kunnen worden. duurzaamheidsleningen via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). In Teylingen is met een totaal van € 2.000.000 aan gemeentelijke middelen een revolverend duurzaamheidsfonds gevormd. In 2023 heeft u aanvullend € 500.000 beschikbaar gesteld.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Holland Rijnland

Overige samenwerkingspartners Woningcorporatie Stek Huurdersbelangenvereniging Bollenstreek Huurders Holland Rijnland Zorgaanbieders Holland Rijnland Wonen

70

71

1.2.4 Implementatie Omgevingswet Wat wilden we bereiken? Doel: Via de instrumenten van de Omgevingswet werken we aan een veiligere en gezondere fysieke leefomgeving, waarbij duurzaamheid voorop staat. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening A1 Opstellen van een omgevingsvisie In 2023 is er vervolg gegeven aan in een participatief proces, waarbij het proces omgevingsvisie vraagstukken, opgaven en Teylingen. In januari heeft het ambities voor de gezonde en college voor de omgevingsvisie een veilige fysieke leefomgeving koersnotitie vastgesteld. geïntegreerd worden afgewogen Op basis van deze koersnotitie is en vastgelegd. De centrumvisie opnieuw het gesprek aangegaan wordt meegenomen. met de brede samenleving. Dit heeft geleid uiteindelijk geleid tot een concept ontwerp omgevingsvisie, die het college in december 2023 ter opiniërende bespreking aan de gemeenteraad heeft aangeboden. Wat wilden we bereiken? Doel: Optimale dienstverlening. Daar waar nodige een traject van cultuurverandering bij bestuurders en ambtenaren. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening B1 Voortzetten organisatie van De Omgevingswet is per 1 januari bijeenkomsten en proeftuinen 2024 in werking getreden.

Er is een voor ambtenaren, bestuurders, strategisch adviseur binnen samenwerkingspartners en Strategie en Projecten benoemd die initiatiefnemers om de nieuwe de effecten die het werken met de manier van werken structureel te nieuwe wet heeft op de HLT borgen. organisatie signaleert en gaat borgen in overleg met betrokken teams en directie. B2 Verder door ontwikkelen van en Verder doorontwikkeling van de werken met serviceformules serviceformules is geborgd binnen uitgaande van één-loket-gedachte( programma 4. Dienstverlening. zie programma 4 Dienstverlening). B3 Kaders ontwikkelen hoe we Verdere vormgeving van (overheids(overheids-) participatie onder de ) participatie is opgepakt vanuit Omgevingswet gaan vormgeven Strategie en Projecten in (zie programma 4 Participatie). samenwerking met planvorming en communicatie. En loopt door in 2024. Het participatiebeleidskader is vastgesteld door de gemeenteraad. B4 Uitvoeren van het strategisch Het communicatieplan communicatieplan. inwerkingtreding Omgevingswet is uitgevoerd. B5 Aanpassen competentieprofielen Met de inwerkingtreding van de medewerkers. Omgevingswet 2024 zijn bij direct 72

betrokken teams zoals Vergunning verlening en planvorming competenties aangepast, dit traject loopt nog door in 2024. Wat wilden we bereiken? Doel: Een digitale ontsluiting van gegevens en infrastructuur, die aansluit op het landelijke Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) passend bij de invoering van de Omgevingswet. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening C1 Kennisuitwisseling en Dit is gerealiseerd samenwerking met partners. C2 Pilots met aansluiting op landelijke Afgerond digitale stelsel Omgevingswet. C3 Noodzakelijke IT-architectuur Afgerond (applicaties en gegevens) realiseren om nieuwe processen te ondersteunen.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Holland Rijnland Omgevingsdienst West-Holland GGD Veiligheidsregio Hollands Midden

Overige samenwerkingspartners Provincie Zuid-Holland Hoogheemraadschap van Rijnland

73

1.2.5 Gebiedsontwikkeling Wat wilden we bereiken? Doel: Integrale duurzame gebiedsontwikkeling in lijn met de structuurvisie ‘Duurzaam Bloeiend 2030' en de centrumvisie. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening A1 In de geest van de Omgevingswet Aan de gemeentelijke intaketafel en stimuleren en faciliteren van omgevingstafel worden initiatieven initiatieven en plannen die en plannen beoordeeld vanuit de bijdragen aan de ambities en structuurvisie en de centrumvisie opgaven van de structuurvisie en vanuit de faciliterende 'ja, mits' centrumvisie. De structuurvisie gedachte van de Omgevingswet. Dit wordt herijkt in het proces van de is een continu proces. De beide omgevingsvisie. document zijn geïntegreerd in de concept ontwerp Omgevingsvisie 2040 'Een florerende toekomst voor Teylingen'. A2 Invullen van eigen grondposities, Bij het ontwikkelen van eigen zoals Langeveld, Nieuw Boekhorst, grondposities (Bloementuin, Bloementuin en Stationslocatie Langeveld, Nieuw Boekkorst, De Voorhout. Duurzaamheid en/of Waaier, Station Voorhout) wordt betaalbaarheid staan hierbij (pro)actief en in samenwerking met voorop. marktpartijen en Woonstichting Stek uitwerking gegeven aan de ambities op het gebied van duurzame en betaalbare woningbouw. Periodiek wordt over de voortgang in deze projecten gerapporteerd.

A3 We zetten in op een kader voor In 2023 is DGO nog wel gebruikt bij duurzame gebiedsontwikkeling projecten, maar er is niet actief op (DGO) bij gesprekken en gestuurd. In 2024 wordt dit verder onderhandelingen met opgepakt onder het programma initiatiefnemers, duurzaamheid. projectontwikkelaars en bedrijven. Met het DGO streven we naar de hoogst mogelijke ambities voor duurzame gebiedsontwikkelingen. Daarbij staan de thema's energietransitie, warmtetransitie, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, natuur en milieu, gezondheid en veiligheid en circulaire economie centraal.

SAMENWERKINGSPARTNERS Verbonden partijen Greenport Ontwikkelingsmaatschappij B.V. (GOM)

Overige samenwerkingspartners Woningbouwcorporaties Projectontwikkelaars Bedrijven Particuliere initiatiefnemers

74

75

1.2.6 Openbare ruimte en duurzaamheid Wat wilden we bereiken? Doel: Samen zorgen voor een schone, gezonde, veilige en toekomstbestendige woon- en leefomgeving voor alle gebruikers. Wat hebben we daarvoor gedaan? Activiteit Activiteit omschrijving Stand van zaken jaarrekening A1 We gaan verder met het In 2023 is er uitvoering gegeven aan integreren van alle opgaven in het het door de raad vastgestelde Plan actualiseren en uitvoeren van Duurzame Ontwikkeling. En zijn de beleid, projecten, beheer en eerste stappen gezet naar een uitvoeringsprogramma’s. integraal programma duurzaamheid met de focus op fysieke leefomgeving. In 2023 is er tevens een nieuwe manager gestart voor team Beheer en Ontwikkeling. Eén van zijn kerndoelen is verbetering van integrale samenwerking tussen assets. A2 In 2023 gaan we verder met het In 2023 is er een nieuwe manager optimaliseren van gestart voor team Beheer en assetmanagement Ontwikkeling. Eén van zijn (kapitaalgoederen) als kerndoelen is verbetering van basisprincipe voor beheer en integrale samenwerking tussen onderhoud van kapitaalgoederen. assets. Dit houdt in: • Optimaliseren en harmoniseren van de data van onze kapitaalgoederen. • Opleidingen assetmanagement. • Optimaliseren en harmoniseren van de werk- en beleidsprocessen. A3 We voeren het beleid c.q. Conform vaststelling is hier uitvoeringsprogramma ‘Spelen, uitvoering aan gegeven.

Dit is ook Sport en Bewegen in de terug te zien in het groot onderhoud buitenruimte’ uit. van speelplekken. Bij de aanpak van speelplekken worden grijze tegels en kunstgras daar waar mogelijk vervangen voor gras of een andere natuurlijke oplossing. A4 We zorgen voor gerichte We informeren en enthousiasmeren communicatie aan de inwoners inwoners voor het groener maken over hun eigen invloed op de van hun woonomgeving via de leefomgeving (bijvoorbeeld over campagne 'Alle tuinen groen' met de de trias energetica, acties, Tegel eruit, planten erin, Fiets milieuvervuiling, geluidsoverlast zoekt groen, GroenDoenPlein, en vergroening ten behoeve van Tuinambassadeurs en NK waterberging). Tegelwippen. Ook is de campagne "Heel Teylingen blij, 1.000 bomen erbij" samen met de Rotary uitgerold met als resultaat dat er al bijna 700 bomen in particuliere tuinen terecht

76

A5

A6

A7

zijn gekomen en dat de overige bomen in 2024 zullen worden uitgedeeld. Als gemeente geven we het goede voorbeeld en delen de projecten die we zelf duurzaam uitvoeren en waarmee we de biodiversiteit en klimaatadaptatie bevorderen. Voorbeelden van uitgevoerd projecten zijn o.a. Vergroening Rijksstraat in samenwerk met de Akzo en het vergroenen van Teylingerhof in Sassenheim. En in Warmond de vergroening van de Matenesseselaan en in Voorhout vervanging van de bomen Boekenburglaan en vergroening Lisdoddehof. We leveren een bijdrage aan een In 2023 is gewerkt aan de evaluatie (mogelijk) nieuw van het vorige programma. gebiedsprogramma voor de Duin- Besluitvorming hierover vindt plaats en Bollenstreek aan de hand van in 2024. de visie ‘Rijke Groenblauwe Deze evaluatie moet de basis vormen voor een eventueel nieuw Leefomgeving’ van de provincie programma. Zuid-Holland. We actualiseren het 'Beleidsplan Ter opvolging van het 'Beleidsplan Civiele kunstwerken' (bruggen en civiele kunstwerken 2019-2023' is viaducten). Daarbij verkennen we een concept 'Beheerplan civiele de opties in materiaalgebruik: zo kunstwerken 2024-2028' opgesteld milieuvriendelijk mogelijk, met als waarin de genoemde uitgangspunt circulariteit, duurzaamheidsaspecten zijn duurzame productie en meegenomen. Dit plan wordt nog productengebruik en lage CO2 afgestemd op de 'Omgevingsvisie voetafdruk.