2. iWKp_Bollenstreek_Kringmaatregelen_Katwijk_definitief 2022-04-04.pdf
Tekst van het document
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
INTEGRAALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEKERKINGSVERBAND Module maatregelen zuiveringskring KATWIJK 4 APRIL 2022
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 1
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
Bijschrift figuren op het voorblad:
1
2
3
4
1Duin en kust Katwijk 2Zuivering Katwijk 3Stedelijk gebied Teylingen 4Gemeentehuis Oegstgeest
(bron: gemeente Katwijk) (bron: waterschap Rijnland) (bron: gemeente Teylingen) (bron: gemeente Oegstgeest)
COLOFON Samenwerkingspartners bij de totstandkoming van dit document:
Rijnland
Claus van der Zalm Jeffrey den Elzen Jelle de Lange Anna Koenis
Oegstgeest
n.v.t.
Teylingen
Rob Zegers
Katwijk
Dick Bakker
Noordwijk
Loek Verkleij Michiel Hierck Debbie Wiedijk
Arcadis
Rick Gerritsen Glenn Morvan
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 2
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
INHOUDSOPGAVE 1
2
INTEGRAAL WATERKETENPLAN (IWKP)
11
1.1
De veranderende wereld
11
1.2
Planopbouw
13
1.3
Grondbeginselen samenwerking waterketen Bollenstreek
13
1.4
GRP nieuwe stijl
14
1.5
Inwerkingtreding, duur, beëindiging of wijziging
14
1.6
Leeswijzer
15
ZORGPLICHT STEDELIJK AFVALWATER
17
2.1
Beschrijving Zuiveringskring
17
2.1.1
Beschrijving gemeentelijke riolering
17
2.1.2
Beschrijving transportsysteem Rijnland
18
2.1.3
Beschrijving AWZI
21
2.1.4
Aansluitpunten op de AWZI
21
2.1.5
Bijzondere aspecten binnen de zuiveringskring
22
2.2
Riolering
23
2.2.1
Ongerioleerde percelen
23
2.2.2
Nieuwbouw en aanpassingen
23
2.2.3
Functioneren systeem en verbetermaatregelen – Katwijk
24
2.2.4
Functioneren systeem en verbetermaatregelen – Teylingen
26
2.2.5
Functioneren systeem en verbetermaatregelen – Oegstgeest
28
2.2.6
Technische staat
29
2.2.7
Onderzoeksmaatregelen
31
2.3
Afvoer naar de AWZI
33
2.3.1
Afvalwaterhoeveelheden
33
2.3.2
Functioneren
36
2.3.3
Technische staat
37
2.3.4
Onderzoeksmaatregelen
37
2.4
AWZI
38 INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 3
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
3
4
2.4.1
Technologische toets AWZI
38
2.4.2
Technische staat
40
2.4.3
Onderzoeksmaatregelen
42
ZORGPLICHT HEMELWATER
43
3.1
Invulling gemeente Katwijk
43
3.1.1
Maaiveld
43
3.1.2
Riolering
44
3.1.3
Oppervlaktewatersysteem
45
3.1.4
Voorkomen van afvoer van oppervlaktewater naar de AWZI en veiligheid
45
3.1.5
Maatregelen
45
3.2
Invulling gemeente Teylingen
46
3.2.1
Maaiveld
46
3.2.2
Riolering
49
3.2.3
Oppervlaktewatersysteem
50
3.2.4
Voorkomen van afvoer van oppervlaktewater naar de AWZI en veiligheid
50
3.3
Invulling gemeente Oegstgeest
50
3.3.1
Maaiveld
50
3.3.2
Riolering
51
3.3.3
Oppervlaktewatersysteem
51
3.3.4
Voorkomen van afvoer van oppervlaktewater naar de AWZI en veiligheid
52
3.4
Onderzoeksmaatregelen
52
ZORGPLICHT GRONDWATER
54
4.1
Invulling gemeente Katwijk
54
4.1.1
Grondwater in Katwijk
54
4.1.2
Ambities op hoofdlijnen
54
4.1.3
Kennis en informatie over het grondwater in Katwijk
54
4.1.4
Verantwoordelijkheden voor het tegen gaan van grondwateroverlast
55
4.1.5
Beheersing van risico’s voor de omgeving bij uitvoeringsprojecten
57
4.1.6
Beheer en onderhoud gemeentelijke grondwatervoorzieningen
57
4.1.7
Maatregelen - actieplan
58
4.2
Invulling gemeente Teylingen
60
4.2.1
Inleiding
60
4.2.2
Grondwater(problemen) in Teylingen
61
4.2.3
Doelmatigheid grondwatermaatregelen
63
4.2.4
Voorkeursvolgorde grondwatermaatregelen
65
4.2.5
Voorkomen grondwaterproblemen bij nieuwbouw
66
4.2.6
Grondwateronderzoek bij overlastmeldingen
68
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 4
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
4.2.7
Grondwater bij openbare werken
69
4.2.8
(On)mogelijkheden infiltreren afstromend water
70
4.2.9
Grondwater bij werken door derden
71
4.2.10
Beheer gemeentelijke drainage- en infiltratiesystemen
71
4.2.11
Beheren grondwaterdata en -informatie
72
4.2.12
Achtergrond streefwaarden
73
4.2.13
Actieplan
74
4.3
Voorzieningen – Oegstgeest
76
4.3.1
Infiltratievoorzieningen
76
4.3.2
Grondwatersysteem
76
4.3.3
Knelpunten
76
4.3.4
Aanwezige voorzieningen
76
4.3.5
Functioneren voorzieningen
76
4.3.6
Technische staat
76
4.3.7
Klachten en meldingen
77
4.4
Voortgang invulling grondwaterzorgplicht bij waterpartners Bollenstreek
77
4.5
Onderzoeksmaatregelen
78
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 5
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
TABELLEN Tabel 1 - ontwerpgegevens afvalwatertransportgemalen (bron: OBS, tenzij anders aangegeven)
19
Tabel 2 - gegevens afvalwatertransportleidingen
20
Tabel 3 - kritieke tijd en ledigingstijd (bronnen: Geoweb en calamiteitenplan)
20
Tabel 4 – beheer- en onderzoeksmaatregelen gemeente Katwijk
25
Tabel 5 – Investeringsmaatregelen gemeente Katwijk
26
Tabel 6 - maatregelen gemeente Teylingen
28
Tabel 7 - maatregelen gemeente Oegstgeest
29
Tabel 8 – individuele onderzoeksmaatregelen riolering
32
Tabel 9- Afname afspraken per aansluitpunt in de huidige en toekomstige situatie
33
Tabel 10- Afvalwaterhoeveelheden per aansluitpunt in de huidige en toekomstige situatie
33
Tabel 11 - Discrepantie
35
Tabel 12- Capaciteitstoets
36
Tabel 13 - Onderzoeken aanvoer naar zuivering
38
Tabel 14 - Onderzoeken afvalwatertransportsysteem
38
Tabel 15 - capaciteitstoets AWZI Katwijk
39
Tabel 16 - Zuiveringsprestaties AWZI Katwijk 2017-2021
40
Tabel 17 - Meerjarenperspectief (MJP)
41
Tabel 18 - Onderzoeken afvalwaterzuivering
42
Tabel 19 – beheer en onderzoeksmaatregelen
45
Tabel 20 - investeringsmaatregelen hemelwatersystemen in de gemeente Katwijk
46
Tabel 21 – maatregelen hemelwatersystemen in de gemeente Teylingen
49
Tabel 22 – maatregelen hemelwatersystemen in de gemeente Oegstgeest
51
Tabel 23 - individuele onderzoeksmaatregelen hemelwater
53
Tabel 24 - iWKP onderzoeksmaatregelen hemelwater
53
Tabel 25 - Actieplan grondwater
59
Tabel 26. Streefwaarde minimale ontwateringsdiepte openbaar gebied in wijken.
64
Tabel 27. Acties waarvoor budget nodig is.
75
Tabel 28 - iWKP onderzoeksmaatregelen grondwater
78
Tabel 29 - objecten binnen de gemeente Katwijk
93
Tabel 30 – hoeveelheid aangesloten verhard oppervlak per type stelsel in de gemeente Katwijk
94
Tabel 31 - jaar van aanleg riolering gemeente Katwijk
94
Tabel 32- type objecten (mechanisch) binnen de gemeente Katwijk
94
Tabel 33 - opgave grondwatervoorzieningen gemeente Katwijk
94
Tabel 34- objecten vrij verval riolering binnen gemeente Teylingen
95
Tabel 35 – hoeveelheid aangesloten verhard oppervlak per type stelsel in Sassenheim
95
Tabel 36 – hoeveelheid aangesloten verhard oppervlak per type stelsel in Voorhout
95
Tabel 37 – hoeveelheid aangesloten verhard oppervlak per type stelsel in Warmond
95
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 6
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
Tabel 38 - jaar van aanleg riolering Teylingen
96
Tabel 39 – objecttypen mechanische riolering gemeente Teylingen
96
Tabel 40 - opgave grondwatervoorzieningen gemeente Teylingen
96
Tabel 41 - objecttypen vrij verval riolering gemeente Oegstgeest
97
Tabel 42 – hoeveelheid aangesloten verhard oppervlak per type stelsel in Oegstgeest
97
Tabel 43- jaar van aanleg vrij verval riolering gemeente Oegstgeest (peiljaar 2013)
97
Tabel 44 - objecten mechanische riolering gemeente Oegstgeest
98
Tabel 45 - opgave grondwatervoorzieningen gemeente Oegstgeest
98
Tabel 46 - woningbouwprogramma gemeente Katwijk
103
Tabel 47 - woningbouwprogramma gemeente Teylingen (Sassenheim)
104
Tabel 48 - woningbouwprogramma en aanpassingen gemeente Teylingen (Voorhout en Warmond)
105
Tabel 49 - woningbouwprogramma gemeente Oegstgeest
106
Tabel 50- niet aangesloten panden binnen gemeente Katwijk
116
Tabel 51 – Niet aangesloten panden binnen de gemeente Teylingen
117
Tabel 52 – niet aangesloten panden binnen de gemeente Oegstgeest
119
FIGUREN Figuur 1- Indeling in modules
13
Figuur 2- Aanvoergebied awzi Katwijk
17
Figuur 3 - transportsysteem naar AWZI Katwijk
19
Figuur 4 - luchtfoto AWZI Katwijk
21
Figuur 5 - belasting AWZI Katwijk
39
Figuur 6 – Bouwjaar per installatie onderdeel AWZI Katwijk
41
Figuur 7. Onderwerpen in het operationeel grondwaterbeheer (bron iconen: Freepik, Flaticon)
60
Figuur 8. Schematisatie van enkele hydrologische begrippen.
61
Figuur 9. Overzichtskaart van grondwateraandachtsgebieden in Teylingen. In blauw de aandachtsgebieden voor hoge grondwaterstanden, in groen/oranje de gebieden die kwetsbaar zijn bij het voorkomen van lage grondwaterstanden 63 Figuur 10. Streefwaarde voor maximale grondwaterstanden beneden het straatpeil ten opzichte van de kruipruimte en signaleringswaarde voor de minimale grondwaterstand beneden het oppervlaktewaterpeil, in bestaand bebouwd gebied met veenlagen (met een gangbaar profiel van de openbare weg ten opzichte van de woninghoogte). 65 Figuur 11. Schematische weergave streefwaarde grondwaterstand onder kruipruimtebodem bij nieuwbouwwoningen met dikke constructievloeren.
67
Figuur 12. Schematische weergave verschillende methodes voor de toepassing van infiltratie. Links op kleine diepte (bijvoorbeeld waterbergende wegfundering of infiltratiekratten, waar nodig gecombineerd met drainage). Rechts op grotere diepte (bijvoorbeeld met een IT-riool, of diepte-infiltratie met urban water buffer), eventueel gecombineerd met berging aan maaiveld. 71 Figuur 13. Voorbeeld van het verloop van de grondwaterstand bij openbaar terrein ten opzichte van particuliere percelen, in zandige gebieden.
73
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 7
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 8
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
BIJLAGEN BIJLAGE A EVALUATIE MAATREGELEN UIT VORIG GRP / BZP
79
BIJLAGE B KENGETALLEN GEMEENTELIJKE AREALEN
93
BIJLAGE C STROOMSCHEMA EN PROGNOSESCHEMA’S AFVALWATERSYSTEEM
99
BIJLAGE D OVERZICHT NIEUWBOUWPLANNEN EN UITBREIDINGEN
101
BIJLAGE E OVERZICHTSTEKENINGEN RIOLERINGSTELSELS GEMEENTEN
107
BIJLAGE F OVERZICHTSTEKENING WATERSYSTEEM EN RIOLERING RIJNLAND
112
BIJLAGE G OVERZICHT LOZINGSPUNTEN GEMENGDE EN VERBETERD GESCHEIDEN STELSELS
113
BIJLAGE H NIET AANGESLOTEN PERCELEN PER GEMEENTE
116
BIJLAGE I (MEER)JAARLIJKSE BEHEERACTIVITEITEN PER GEMEENTE
120
BIJLAGE J VERBETERINGEN, VERVANGINGEN, RENOVATIES EN REPARATIES PER GEMEENTE
126
BIJLAGE K GEMEENSCHAPPELIJKE ONDERZOEKSOPGAVE IWKP BOLLENSTREEK
143
BIJLAGE L DASHBOARD
150
BIJLAGE M AANVULLENDE INFORMATIE OVER TRANSPORTSYSTEEM
151
BIJLAGE N ONTWERPGRONDSLAGEN EN DIMENSIES PROCESONDERDELEN AWZI
153
BIJLAGE O PROCESBESCHRIJVING AWZI MET PROCESSCHEMA´S
155
BIJLAGE P TOELICHTING AANBOD ANALYSE SHEETS BZP’S BOLLENSTREEK
157
BIJLAGE Q ANALYSE BZP’S AWTS KATWIJK
159
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 9
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
BIJLAGE R OVERZICHT CONTACTPERSONEN BINNEN DE ZUIVERINGSKRING KATWIJK
166
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 10
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
1
INTEGRAAL WATERKETENPLAN (IWKP)
Het integrale Waterketenplan (iWKp) Bollenstreek is geschreven door de waterpartners binnen het samenwerkingsverband Bollenstreek. De waterpartners zijn de gemeenten Katwijk, Lisse, Noordwijk en Teylingen, het hoogheemraadschap van Rijnland en het drinkwaterbedrijf Dunea. De module Beleid beschrijft het beleid van de betrokken partijen voor de waterketen: de drinkwaterproductie en -distributie, de riolering én de AWZI. Dit is de beleidsbasis voor de modules met kringmaatregelen waarin de maatregelen voor de zorgplichten drinkwater, stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater zijn uitgewerkt. Een beschrijving van de verschillende zorgplichten en systemen is weergegeven in Bijlage A van de Beleidsmodule. Het waterketenplan is integraal, om de volgende redenen: • • • •
Het betreft de drinkwaterproductie met transport naar woningen en bedrijven, de riolering van meerdere gemeenten én de Afvalwaterzuiveringsinstallatie (AWZI) Maatregelen voor volksgezondheid, droge voeten en leefomgeving en milieu worden in dit plan nader op elkaar afgestemd; In het plan worden maatregelen benoemd, maar ook de financiële kanten geborgd door een bestuurlijke vaststelling van de budgetten; Vergunningen die betrekking hebben op de afvalwaterketen zijn hierdoor overbodig
1.1
De veranderende wereld
De waterketen is onderhevig aan en wordt beïnvloed door de veranderingen in de wereld. Veranderingen in de omgeving, de maatschappij, het vakgebied, het klimaat, de energietransitie en wetgeving verlangen dat ook de waterketen zich moet blijven ontwikkelen. Door deze veranderingen komt er veel af op de gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven. Binnen de waterwereld worden landelijk en internationaal een aantal speerpunten die betrekking hebben op veranderingen of aanpassingen in het speelveld onderkend:
Klimaatadaptatie De klimaatverandering kenmerkt zich door een geleidelijke gemiddelde temperatuurstijging. Dit heeft diverse gevolgen. We worden meer en meer geconfronteerd meer en heftigere regenbuien alsmede langere warme en droge periodes. Het gevolg is, dat we ons moeten voorbereiden op waterstress/overlast door heftige regen én ook op een tekort aan (grond)water in langdurige warme perioden. Andere gevolgen van klimaatverandering zijn hittestress, zeespiegelstijging en bodemdaling. Gemeenten en het hoogheemraadschap (zie het rapport “De Blauwe Lens”) ontwikkelen beleid en formuleren opgaven voor een klimaatbestendige ruimtelijke inrichting. Deze ruimtelijk inrichting zal zich als gevolg van de klimaatontwikkeling meer en meer moeten voegen naar de randvoorwaarden vanuit zowel het stedelijk als het regionaal-landelijke watersysteem inclusief drinkwater. De circulaire economie en duurzaamheid Ook in de waterketen is het in het kader van de ontwikkeling van de circulaire economie gewenst bij te dragen aan het circulaire gebruik van materialen. Ook het ontvlechten van schoon regenwater, grondwater en afvalwater maakt hier onderdeel van uit. Ook voor het drinkwater staat aan de vooravond van nieuwe ontwikkelingen. Uit warm afvalwater kan herwinbare energie worden teruggewonnen voor warmte én zelfs nieuw drinkbaar water te maken.
Het beperken van de drinkwatervraag is recentelijk ook vastgelegd in wetgeving. Deze opdracht is ingegeven op het voorkomen van een tekort. Het verlagen van de drinkwatervraag zal in het bijzonder gekoppeld zijn aan de introductie van het hergebruik van licht verontreinigd drinkwater en/of het introduceren van vervangers zoals bijvoorbeeld regenwater. Beperken, bewust en zuinig omgaan met drinkwater is tevens opgenomen als randvoorwaarden van nieuwe sanitatie concepten. Omgevingswet (op nader te bepalen datum in te voeren) Wij zijn vanuit de waterketen voorwaardenscheppend voor de (stedelijke) waterbalans en de ruimtelijke inrichting. Daarbij voelen wij ons eigenaar voor de bereiding, inzameling en transport van hemelwater, afvalwater, grondwater en drinkwater én het zuiveringsbeheer. Onze invloed zit op het bieden van inzicht in deze stedelijke waterbalans. Wat gebeurt er bij bepaalde maatregelen en wat zijn onze mogelijkheden geredeneerd vanuit de watertaken. Het ontwikkelen van de klimaat adaptieve buitenruimte vereist een sturende bijdrage uit de waterketen. INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 11
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
Warmtetransitie De waterketen heeft grote bestaande belangen in de ondergrondse ruimte en effecten op de leefomgeving. Gemeenten, Rijnland en Dunea hebben een omvangrijk areaal aan ondergrondse en bovengrondse ruimte. Een ruimte die beperkt is en waarop een claim komt voor de energie- en warmtetransitie. Gemeenten staan voor de opdracht sturing te geven aan een optimaal gebruik van de ondergrondse ruimte. Voorkomen moet worden dat de waterketen wordt geconfronteerd met onnodige en buitensporige extra kosten door de afstemming bij de uitvoering van de maatschappelijke opgaven schoon (zoet)water, voldoende drinkwater, ordening in de ondergrond, klimaat, energie- en warmtetransitie. Burgerparticipatie Tot slot hebben ook de veranderende verhouding tussen burger en overheid én de omgang met materiaal, energie en afval met de invoering van de Omgevingswet en Nederland Circulair in 2050 een rol in de wijze waarop we ons werk doen. Al heeft het geen directe invloed op de productie, transport en zuivering van stedelijk water. Het bieden van inzicht en betekenisvolle informatie, is cruciaal in de communicatie onderling, naar collega’s intern en naar onze omgeving. Het biedt stevigheid bij afwegingen bij ruimtelijke ontwikkeling, wegbeheer en groenbeheer en kansen om het watervraagstuk zichtbaar te maken voor de samenleving (bewoners, bedrijven, etc.).
Vanuit deze veranderende wereld werken de vier gemeenten binnen de Bollenstreek met het hoogheemraadschap van Rijnland en drinkwaterbedrijf Dunea samen vanuit de 3 verschillende zuiveringskringen binnen deze regio. Vanuit de eigen autonomie van gemeenten, drinkwaterbedrijf en hoogheemraadschap zijn de strategische doelen meerledig: • •
Het versterken van de onderlinge samenwerking op gemeentelijk en regionaal niveau; Het verdiepen van de samenwerking tussen gemeenten en hoogheemraadschap binnen de verschillende zuiveringskringen. Nadruk in deze samenwerking ligt bij het vergroten van de Kwaliteit en het verminderen van de Kwetsbaarheid op een Kosteneffectieve wijze. Gebaseerd op onderling afgestemde maatregelen is dit iWKp een katalysator om de onderlinge samenwerking te versterken. Deze voor Nederland unieke vorm van samenwerking heeft meerdere speerpunten die zijn gebaseerd op het delen van gezamenlijke kennis en als cluster en waterpartner gezamenlijk stroomlijnen en regisseren van deze maatregelen. Er is bij de samenwerkingspartners een sterke ambitie om verder te gaan dan enkel een investering in waterkwaliteit en de zorgplichten. In dit beleidsstuk worden twee sporen gevolgd: 1. Het optimaliseren van de waterketen in relatie tot het watersysteem en de leefomgeving. Het streefbeeld is het zo min mogelijk vermengen van relatief schoon water met afvalwater en het loskoppelen van de waterketen van het watersysteem. 2. Het bevorderen van het doelmatig functioneren van de waterketen. Het streefbeeld is een zo groot mogelijke doelmatigheid en klantgerichtheid. We geven hierbij invulling aan de Rijksvisie, zoals opgenomen in het Nationaal Waterplan (NWP).
Door de grote lokale verschillen op bestuurlijk en geografisch vlak is het niet eenvoudig te komen tot een gezamenlijk visie op beleid. Dit iWKp geeft aanzet tot het ontwikkelen van een gezamenlijk visie. Lokale verschillen kunnen door samenwerken daarbij op natuurlijke wijze worden omgevormd tot gezamenlijk beleid of accenten per organisatie. Binnen het beheergebied van Rijnland bestaan 4 regio’s die allen op hun eigen manier een iWKp kunnen ontwikkelen. De diverse regio’s zullen elkaar versterken in de zoektocht naar die gezamenlijke visie.
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 12
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
1.2
Planopbouw
Het iWKp bestaat uit drie modules: Beleid, Kringmaatregelen en Financiële Verankering. De modules zijn ieder op zich zelfstandig leesbaar en dienen ieder hun eigen doel.
Figuur 1- Indeling in modules
In de beleidsmodule staat het beleid van drinkwaterbedrijf Dunea, de gemeenten Katwijk, Lisse, Noordwijk en Teylingen en van Rijnland voor de afvalwaterketen, opgesplitst in zowel de doelen volksgezondheid, droge voeten en leefomgeving als zorgplichten en bedrijfsvoering. Veel is al in de wet geregeld met de algemene regels. De wetgever heeft bewust de eindregie lokaal bij de beheerders van de afvalwaterketen gelegd. De Beleidsmodule volgt een raamwerk van logische checks en beschrijft het bijbehorende toetsingskader van doelen, functionele eisen, maatstaven en meetmethoden (DoFeMaMe). In de module Kringmaatregelen zijn per zuiveringskring (de rioolwaterzuivering en de daarop aangesloten gemeentelijke rioolstelsels) de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater uitgewerkt in maatregelen. Alle investeringen, vervangingen, onderhoudsmaatregelen, inventarisaties en onderzoeken en de (kosten)planning hierbij zijn samenhangend weergegeven. De module geeft ook aandacht aan de bedrijfsvoering aspecten waarmee het mogelijk wordt de afvalwaterketen te beheren ‘als ware het één systeem’. In de module Financiële Verankering zijn de hooflijnen van het iWKp samengevat. Elke partij (gemeenten en hoogheemraadschap) heeft zijn eigen document voor zijn aandeel in de afvalwaterketen. Deze module is het vertrekpunt én sluitstuk van het iWKp.
Hierin staan de lokale ambities voor kosten, kwaliteit en kwetsbaarheid (KKK) maar ook de benodigde heffing voor het realiseren van deze ambities.
1.3
Grondbeginselen samenwerking waterketen Bollenstreek
Tussen 2011 en 2021 hebben Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven in het Bestuursakkoord Water (BAW) gewerkt aan maatregelen voor een doelmatig waterbeheer. Deze doelmatigheid bestond uit het verbeteren van de kwaliteit, het beheersen van de kostenontwikkeling en het verlagen van de kwetsbaarheid door samen te werken. In 2021 is geconcludeerd dat de doelmatigheidswinst ruim is bereikt. Naast de behaalde doelmatigheidsdoelstellingen heeft de minister ook de verwachting INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 13
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
uitgesproken dat de samenwerking in de waterketen zich zal voortzetten.
Via dit integrale Waterketenplan Bollenstreek zetten de waterpartners in de Bollenstreek de samenwerking door. De toekomstvisie en samenwerking blijft daarbij gefundeerd op twee strategische pijlers die ook in het vorige plan golden: • •
We optimaliseren de waterketen: voorkomen dat schoon water wordt vermengd met afvalwater en ontvlechten de waterketen (riolen e.d.) en het watersysteem (regenwater, oppervlaktewater, grondwater e.d.) en we ontwikkelen de waterketen voor het beperken van het drinkwatergebruik. Met doelgerichtheid en klantgerichtheid beschermen we de publieke belangen, kennende de natuurlijke monopolies van de drinkwater- en afvalwatersector.
Uitgangspunt voor deze samenwerking en visie is een samenhangend en doelmatig waterbeheer en beleid.
1.4
GRP nieuwe stijl
Gemeenten en het hoogheemraadschap van Rijnland maken in dit iWKp afspraken op lokaal niveau en werken volgens deze procedures. • • • •
De procedure voor afvalwaterprognoses. Zie hiervoor Bijlage J van de Beleidsmodule. De procedure voor de het waterkwaliteitsspoor overstorten toetsing1. Zie Bijlage I van de Beleidsmodule. De toets op de provinciale normering voor wateroverlast, werknaam droge-voeten- toets. Zie Bijlage G van de Beleidsmodule. De toets voor ongerioleerde lozingen draagt bij aan doelmatige zorgplicht voor stedelijk afvalwater en vervangt, na wetswijziging, de ontheffingsaanvraag bij Gedeputeerde Staten. Zie Bijlage H van de Beleidsmodule.
Dit iWKp volgt de landelijke trend en is daarmee een ‘vGRP nieuwe stijl’. De landelijke trend is dat wetgeving wordt vereenvoudigd en publieke belangen in lokaal toegesneden afspraken worden geborgd in gezamenlijk opgestelde plannen. Deze vereenvoudiging zal in de toekomst verder worden ingevuld door het inwerking treden van de Omgevingswet. Gevolg van deze Omgevingswet is dat de GRP-verplichting per 2021 is vervallen. Het is de bedoeling om de verschillende watertaken op te nemen in een door de gemeente te ontwikkelen omgevingsvisie, te vertalen in een omgevingsplan en daaruit voortkomend een programma. De rioolheffing blijft als omslagbelasting bestaan voor het onderhoud en beheer van het gemeentelijk rioleringsstelsel. Een dergelijk heffing is vastgelegd in de verordening rioolheffing. Met de opbrengst rioolheffing financiert de gemeente de kosten voor inzameling, transport en zuivering van afvalwater. Ook de kosten voor het beheer van hemelwater en grondwater worden gedekt door de rioolheffing. Deze gemeentelijke heffing is alleen mogelijk als de gemeente beschikt over een door de raad vastgesteld beleidsplan met een financiële onderbouwing van de tarieven. Dit iWKp heeft voor de deelnemende gemeenten ook tot doel en opzet de rioolheffing voor de periode 2022-2026 te onderbouwen.
In de GRP’s wordt waar gewenst en mogelijk rekening gehouden met de belangen van de partner Dunea.
1.5
Inwerkingtreding, duur, beëindiging of wijziging
In het iWKp en in de verschillende bestuurlijke samenwerkingsovereenkomsten wordt naar de waterpartners uitgesproken dat er een meerwaarde wordt gezien in onderlinge samenwerking. Ter versterking van deze onderlinge samenwerking is het iWKp opgesteld, waarin de verschillende partijen vanuit de eigen autonomie het eigen waterbeleid in onderlinge samenhang vastleggen en vanuit deze samenhang kijken naar verbeteringen in de afvalwaterketen. Dit heeft geleid tot een beleidsmodule, kringmaatregelen (per zuiveringskring 1) en een financiële vastlegging per waterpartner. Het iWKp treedt in werking voor een individuele partij na vaststelling door de gemeenteraad of het algemeen bestuur van het hoogheemraadschap van Rijnland. Bij de vaststelling worden de drie modules gezamenlijk 1 Mits wordt voldaan aan de voorwaarden uit artikel 3.14 van het BLBI
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 14
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
vastgesteld. De looptijd van deze module is 5 jaar waarna nieuwe vaststelling plaats dient te vinden. Bij wijziging van inzicht kan tussentijds eventueel nieuwe vaststelling plaatsvinden en ook de kostendekkingsplannen kunnen na onderling overleg te allen tijde separaat worden vastgesteld, indien sprake is van vernieuwde inzichten. Op het iWKp is de Wet Milieubeheer van toepassing met bijbehorende advies- en vaststellingstermijnen.
1.6
Leeswijzer
Momentopname en dynamisch document Deze module is samengesteld op basis van informatie en inzichten die tijdens het opstellen van dit iWKp voorhanden waren en vormen een momentopname voor de bestaande situatie. In de komende jaren voeren de waterpartners in de Bollenstreek gezamenlijk de op de beleidsmodule gebaseerde en in deze module weergegeven maatregelen uit. Hierdoor ontstaan doorlopend nieuwe informatie en inzichten. Desgewenst kan deze module op basis van deze ontwikkelingen gedurende de komende planperiode actueel gehouden worden, en vormt daarmee een belangrijke bouwsteen voor het volgende iWKp in 2022.
Uitwerking zorgplichten per hoofdstuk In deze module wordt per hoofdstuk de technische aspecten van een zorgplicht behandeld; voor de waterstromen stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. De voorzieningen en activiteiten van de verschillende waterpartners die betrekking hebben op een zorgplicht zijn in het betreffende hoofdstuk beschreven. Ieder hoofdstuk beschrijft de aspecten van de zorgplicht in de volgorde van de betreffende waterstroom. Het hoofdstuk voor grondwater volgt een afwijkende indeling, wat is ingegeven door de grote lokale verschillen per gemeente en de mate waarin deze zorgplicht per waterpartner is uitgewerkt. Veel voorzieningen in de afvalwaterketen en beheeractiviteiten zijn niet toegeschreven naar één zorgplicht, maar dienen verschillende zorgplichten. Dit is uit oogpunt van efficiency, maar ook vanwege het feit dat verschillende waterstromen bedoeld of onbedoeld met elkaar vermengd zijn. De technische staat van alle rioleringsvoorzieningen is om deze reden centraal beschreven in het hoofdstuk voor de zorgplicht stedelijk afvalwater. Overzichten van voorzieningen en de beheeractiviteiten zijn centraal weergegeven in de bijlagen. In deze module heeft iedere zorgplicht betrekking op een specifieke waterstroom in pure of gemengde vorm.
(Als voorbeeld: de zorgplicht voor stedelijk afvalwater gaat over alle riolering waarmee afvalwater eventueel vermengd met hemelwater of grondwater wordt ingezameld. Dit omvat dus de gemengde riolering, vuilwaterriolering in gescheiden stelsels en mechanische riolering. De toetsing van het hydraulisch functioneren heeft in deze context alleen betrekking op droogweer omstandigheden en niet op maatgevende neerslagomstandigheden).
Toetsing aan DoFeMaMe De beheeractiviteiten van de waterpartners worden uitgevoerd volgens eigen beleid, wat verankerd is in de beleidsmodule van dit iWKp en de daaraan bijgevoegde DoFeMaMe. De toetsingen aan de DoFeMaMe en de resultaten daarvan als onderbouwing van de nieuwe beheeractiviteiten zijn niet in deze module integraal weergegeven.
Meerwaarde samenwerking – (Onderzoeks-) maatregelen op een rij Op operationeel niveau werken de waterpartners al langer samen in verbanden zoals SWWK, TKN++ etc, maar op strategisch niveau (beleid) en tactisch niveau (planvorming) is de samenwerking nog jong. Deze module van het iWKp is het eerste voor de Bollenstreek en legt voor de verschillende onderwerpen de werkwijzen van de verschillende waterpartners en de resultaten daarvan naast elkaar. Per onderwerp (paragraaf) is een samenvatting en overzicht gegeven van alle onderzoeksmaatregelen en uitdagingen op dat gebied. Dit biedt de waterpartners de mogelijkheid van elkaar te leren, aan elkaar op te trekken en waar mogelijk samen de schouders eronder te zetten. In Bijlage K is het actuele onderzoeksprogramma van de Bollenstreek opgenomen. Deze geeft een overzicht van onderzoeken voor de afvalwaterketen voor de planperiode van dit iWKp. Dit overzicht is voortgekomen uit 3 raamwerken voor Volksgezondheid, Droge Voeten en Leefomgeving/milieu en is aangevuld en geactualiseerd op basis van nieuwe inzichten die tijdens het opstellen van het vorig iAWKp en dit nieuwe iWKp zijn ontstaan. INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 15
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
Contactgegevens operationeel niveau Voorafgaand en bij het opstellen van dit iWKp zijn vele processen, maatregelen en beleid op elkaar afgestemd. Voor nog af te stemmen onderwerpen en delen van nieuwe inzichten die tijdens de komende planperiode kunnen ontstaan is het van belang dat de verschillende medewerkers van de waterpartners elkaar weten te vinden. In Bijlage R is een overzicht met contactgegevens opgenomen.
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 16
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
2
ZORGPLICHT STEDELIJK AFVALWATER
2.1
Beschrijving Zuiveringskring
De zuiveringskring van awzi Katwijk bestaat uit vier rioleringsgebieden:
Katwijk
Rijnsburg
Oegstgeest
Sassenheim
In Figuur 2 is het totale aanvoergebied voor deze zuiveringskring weergegeven.
Figuur 2- Aanvoergebied awzi Katwijk
In de AWZI Katwijk wordt het aangevoerde afvalwater uit de verschillende rioleringsgebieden gezuiverd, waarna het geloosd wordt op het Uitwateringskanaal ter hoogte van de Rijnlandkade in het industrieterrein ‘t Heen in Katwijk.
2.1.1
Beschrijving gemeentelijke riolering
Onderstaand zijn per gemeente het areaal aan rioleringsvoorzieningen voor stedelijk afvalwater beschreven. In Bijlage B is een getalsmatig overzicht gegeven van de aanwezige voorzieningen voor inzameling en transport van het afvalwater en hemelwater. Het stroomschema van de zuiveringskring en de prognoseschema’s zijn opgenomen in Bijlage C. In Bijlage D zijn overzichtstekeningen opgenomen van de rioleringsstelsels van de gemeenten.
Katwijk De dorpen Katwijk en Valkenburg voeren af naar de AWZI Katwijk. Het rioolwater wordt via een dubbel vijzelgemaal dat eigendom is van Rijnland opgevoerd naar de zuiveringslijn. In het dorp Rijnsburg wordt het rioolwater door een gemaal van Rijnland via een persleiding naar de zuivering gebracht. INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 17
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
Vanuit de buitengebieden wordt via drukriolering en vacuümriolering geloosd op de vrijverval stelsels. In het vBRP (2015) van gemeente Katwijk is een gedetailleerde beschrijving van de aanwezige voorzieningen per bemalingsgebied aangegeven.
Teylingen Kern Sassenheim De rioolstelsels in kern Sassenheim voeren het afvalwater af naar het hoofdgemaal aan de Schoonzorgseweg (van Rijnland). Deze brengt het afvalwater naar AWZI Katwijk. In Sassenheim is een verbinding met de riolering in Lisse. Tijdens bepaalde neerslagomstandigheden wordt overgestort op de riolering in Sassenheim Vanuit de buitengebieden wordt via drukriolering geloosd op de vrijvervalstelsels. Kern Voorhout De rioolstelsels in de kern Voorhout voeren het afvalwater af naar het hoofdgemaal aan de Boekenburglaan (van Rijnland). Deze brengt sinds 2012 het afvalwater naar AWZI Noordwijk. Op de gemengde rioolstelsels van Voorhout is de drukriolering van de buitengebieden aangesloten. Dit betreft de drukriolering in en rondom s’Gravendamseweg, Molentocht, Zuidelijke randweg, Sportlaan, Churchillaan, Rijnsburgerweg en de Torenlaan. Daarnaast voert een klein gemengd stelsel dat in particulier eigendom is af naar het gemende stelsel van Rijnsburgerweg. Dit particuliere gebied heeft een overstort. Kern Warmond De rioolstelsels in de kern Warmond voeren het afvalwater via het hoofdgemaal aan de Van den Woudestraat af naar de AWZI Leiden Noord. Op deze rioolstelsels is de drukriolering van de buitengebieden aangesloten.
Dit betreft de drukriolering in en rondom Koudehoorn, Zijldijk, Sweiland polder, Langebrug, Watertuin, Hofpolder Zwanenburg polder, en klein Hemmeerpolder.
Oegstgeest Gemeente Oegstgeest bestaat uit één (woon)kern. Deze woonkern wordt door het Oegstgeesterkanaal verdeeld in twee gebieden. Ten noorden en ten zuiden van het Oegstgeesterkanaal liggen in totaal achttien stroomgebieden. Deze stroomgebieden bestaan uit drukrioleringsgebieden, gescheiden rioolstelsels en gemengde rioolstelsels. Van de 18 stroomgebieden voeren 16 stroomgebieden uiteindelijk af via gemaal de Voscuyl naar de rioolwaterzuivering (AWZI) Katwijk. Stroomgebied nr. 16 voert af naar RWZI Leiden Noord. Het maaiveld kent met minder dan twee meter een geringe variatie in hoogte.
2.1.2
Beschrijving transportsysteem Rijnland
Er zijn binnen het afvalwatersysteem van de AWZI Katwijk drie eindgemalen in beheer van Rijnland; de rioolgemalen Rijnsburg, Oegstgeest en Sassenheim. Vanuit de drie Rijnlandse gemalen lopen persleidingen naar AWZI Katwijk. Gemaal Rijnsburg is aangesloten op de persleiding van gemaal Oegstgeest. De persleiding van gemaal Voorhout naar de AWZI Katwijk is nog steeds beschikbaar en kan dienen als koppelleiding. In Bijlage M is aanvullende informatie over het transportsysteem weergegeven.
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 18
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
Figuur 3 - transportsysteem naar AWZI Katwijk
In onderstaande tabellen zijn de ontwerpgegevens van de transportwerken weergegeven (Ontwerpcapaciteit uit vorig BZP (OBS) Vijzel kan worden opgetoerd naar 3.400 m3/h Tabel 1 - ontwerpgegevens afvalwatertransportgemalen (bron: OBS, tenzij anders aangegeven) en Tabel 2 gegevens afvalwatertransportleidingen)
• •
AWTG
Bouwjaar
Laatste renovatie
Ingestelde maximale capaciteit [m3/h]
St. opvoerhoogte [m]
b.o.b. [mNAP]
Katwijk Inf. vijzel
onbekend
2015
2.900 1),2)
onbekend
Rijnsburg
1976
2010
1.0001)
12
-3,54
Oegstgeest
1977
2015
1.8001)
onbekend
-3,22
Sassenheim
2016
n.v.t.
9021)
28
onbekend
Ontwerpcapaciteit uit vorig BZP (OBS) Vijzel kan worden opgetoerd naar 3.400 m3/h
Tabel 1 - ontwerpgegevens afvalwatertransportgemalen (bron: OBS, tenzij anders aangegeven)
Uitgangspunt is dat het inslagpeil onder of gelijk aan B.O.B. is ingesteld. De inslagpeilen worden nog afgestemd met de gemeenten. Alleen in overleg met gemeenten kan hiervan worden afgeweken.
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 19
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
Lengte
Afvalwatertransportleiding Bouwjaar
Materiaal
Rijnsburg
1976
AC
260
500
Oegstgeest
19972
AC
2.600
600-700
Sassenheim
1996
PE
Ca. 4.0003
560
effluentleiding
1975
Gew. beton
volgt
1.600
[m]
Diameter [mm]
Tabel 2 - gegevens afvalwatertransportleidingen
Op basis van de prognose gegevens (DWA), pompcapaciteit en de berging in het hoofdrioolstelsel achter het gemaal zijn de theoretische kritieke tijd en ledigingstijd bepaald.
Theoretische
Werkelijke kritiek tijd (uur)
Kritieke tijd (uur)
Theoretische ledigingstijd (uur)
Katwijk Inf. vijzel
14
7
Volgt
Rijnsburg
35
12
Volgt
Oegstgeest (incl. LUMC)
9
6
Volgt
Oegstgeest (excl. LUMC)
21
5
Volgt
Sassenheim
30
10
Volgt
AWTG
4
Tabel 3 - kritieke tijd en ledigingstijd (bronnen: Geoweb en calamiteitenplan)
De kritieke tijd en ledigingstijd zijn in 2015 theoretisch berekend. Sindsdien wil Rijnland de gegevens updaten (compleet maken) en toetsen aan de praktijk. In 2021 is een proces beschreven om de kritieke tijd per AWTG te bepalen in een praktijk toets, ambitie is minimaal 15 AWTG`s per jaar te beproeven. Met de gegevens uit die toets kan ook de werkelijke onderdrempel berging van het stelsel getoetst worden, welke een indicatie is voor de werkelijke ledigingstijd. Het proces van praktijkproeven vindt per gemeente plaats in het samenwerkingsverband waarbij de statische en dynamische gegevens van het aanvoerend stelsel en AWTG gebruikt worden. De voorbereiding en uitvoering van deze praktijkproeven hebben daarnaast een meerwaarde omdat door de nauwe samenwerking het complete stelsel in samenwerking onder de loep wordt genomen. Fouten in 2 Bron onbekend 3 Toelichting beheerder 4 kan gemeten worden na inrichting meetnet in een droge periode (onderzoek o.b.v. nog op te zetten
procedure, wat een onderzoeksmaatregel is actie Rijnland gemeenten worden getrokken INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 20
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
gegevens of defecten in het stelsel (zoals bijvoorbeeld een onbekende inprikker, een grotere lozing of lekkende riolering) zijn voorbeelden van ‘bijvangst’ van het in praktijk bepalen van de kritieke tijd.
2.1.3
Beschrijving AWZI
De AWZI Katwijk is in 1975/1997 in bedrijf genomen. In 2015 is de beluchting aangepast naar hybride beluchting en biologische fosfaatverwijdering. De AWZI is ontworpen volgens het ULBAS- principe (Ultra Laag Belast Actief Slib) met een biologische capaciteit van 220.000 i.e. (150g TZV/dag) en een hydraulische capaciteit van 6.900m 3/h. In Bijlage N zijn de ontwerpgrondslagen en de dimensionering van de verschillende procesonderdelen weergeven. Een uitgebreidere beschrijving met processchema is opgenomen in Bijlage O.
Figuur 4 - luchtfoto AWZI Katwijk
De AWZI Katwijk bestaat uit de volgende hoofdprocesonderdelen: • • • • • • • • • • •
ontvangwerk; roostergoedverwijdering; zandvanger; selector; anaerobe tanks; beluchtingstanks; nabezinktanks; retourslibgemaal; slibindikkers; mengtank; slibontwatering.
2.1.4
Aansluitpunten op de AWZI
Katwijk Het afvalwater van de dorpen Katwijk en Valkenburg komt onder vrij verval in een verzamelput vlak buiten het terrein van de AWZI. Van daaruit gaat het afvalwater met twee leidingen naar de ontvangstkelder. De uitmondingen van deze leidingen, die zijn voorzien van afsluiters, zijn het overnamepunt.
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 21
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
Het rioolwater van de bemalingsgebieden van het dorp Rijnsburg stroomt onder vrij verval naar de AWTG Rijnsburg. De uitmonding van de vrij verval leiding in de ontvangstkelder van dit AWTG is het overnamepunt. Van hieruit wordt het afvalwater verpompt naar de ontvangstkelder van de AWZI-Katwijk. Ook het rioolwater van Rijnsburg Noord ('buitengebied') wordt rechtstreeks via een rioolgemaal naar de verzamelput vlak buiten het terrein van de AWZI verpompt.
Teylingen Het rioolwater van de bemalingsgebieden in Voorhout wordt via twee aansluitpunten geloosd in de ontvangkelder AWTG Voorhout en afgevoerd naar AWZI Noordwijk. De aansluitpunten zijn technisch gedefinieerd als de afsluiters in de rioolleidingen voordat deze uitmonden in de ontvangkelder. De implicaties hiervan zijn weergegeven in de maatregelenmodule voor zuiveringskring Noordwijk. Het rioolwater vanuit de bemalingsgebieden Sassenheim worden in het hoofdbemalinggebied verzameld en via de ontvangkelder van AWTG Sassenheim afgevoerd naar AWZI Katwijk. Het aansluitpunt is technisch gedefinieerd als de afsluiter in de rioolleiding voordat deze uitmonden in de ontvangkelder. Het rioolwater vanuit de bemalingsgebieden Warmond worden in het hoofdbemalinggebied verzameld en via de ontvangkelder van AWTG Warmond afgevoerd naar AWZI Leiden Noord. Het aansluitpunt is technisch gedefinieerd als de afsluiter in de rioolleiding voordat deze uitmonden in de ontvangkelder.
Oegstgeest Het rioolwater vanuit de bemalingsgebieden van Oegstgeest wordt in het hoofdbemalingsgebied verzameld en via het aansluitpunt verzameld in de ontvangkelder van het rioolgemaal Oegstgeest. Van hieruit wordt het afvalwater getransporteerd naar de AWZI Katwijk. De uitmonding van de vrijverval leiding in de ontvangkelder is het overnamepunt.
2.1.5
Bijzondere aspecten binnen de zuiveringskring
Naast de reeds genoemde stedelijke omgeving en de daarbij behorende belastingen hebben ook een aantal andere bijzondere aspecten invloed op het zuiveringsproces. Deze worden in deze paragraaf behandeld.
LUMC Ook het LUMC (Leids Universitair Medisch Centrum) loost afvalwater op AWZI Katwijk. Binnen het project “Verg(h)ulde pillen” is onderzoek gedaan naar de belasting van het water met geneesmiddelen. Hieruit blijkt dat ca. 44% van de vracht aan de in het afvalwater aanwezige geneesmiddelen afkomstig is van het ziekenhuis. Hierbij gaat het voor een groot deel om röntgencontrastmiddelen. De komende jaren heeft Rijnland de ambitie stappen te maken in de aanpak van dergelijke milieuvreemde stoffen. Er wordt gekeken naar zowel maatregelen bij de bron als end-of-pipe technieken op awzi’s. Op awzi Leiden Noord worden sinds 2022 aanvullend medicijnresten verwijderd. De verdeling van het afvalwater van het Bioscience Park in Leiden, waar ook het LUMC is gevestigd, tussen awzi Katwijk en awzi Leiden Noord wordt op dit moment verder onderzocht.
Zwemwaterkwaliteit (EU Zwemwater-richtlijn) Voor het verbeteren van de zwemwaterkwaliteit aan de Katwijkse kust om aan de eisen voor de EUzwemwaterrichtlijn te voldoen, kunnen maatregelen nodig zijn. Naar de mogelijkheden hiervoor wordt onderzoek gedaan door betrokken partijen. Gemeente, Rijkswaterstaat, provincie Zuid-Holland en Hoogheemraadschap van Rijnland vormen samen het platform, dat over deze zaak overleg voert. In kader van dit iWKp zijn nog geen specifieke maatregelen bekend gericht op de vuilbelasting afkomstig uit: RWZI Katwijk, gemeente Katwijk of het achterland. Wel continueert gemeente Katwijk deze planperiode haar afkoppelbeleid. Hiermee wordt in elk geval de verbetering van de zwemwaterkwaliteit in positieve zin beïnvloedt door minder overstorten vanuit het gemengde riool. Gemeente Katwijk verwacht, dat daarnaast nog extra maatregelen nodig zijn én anticipeert op uitvoeringsmaatregelen in de periode 2024-2026.
Visievorming zuiveringskring Katwijk Binnen de zuiveringskring ligt het woningbouwproject Valkenhorst. Hier willen de waterketenpartners naar anders omgaan met het gebruik van drinkwater (Nieuwe Sanitatie). Het uitgangspunt is om zo het afvalwater INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 22
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
zo min mogelijk te verdunnen én zo veel mogelijk drinkwater te besparen o.a. door volledig afkoppelen van hemelwater en hergebruik van matig verontreinigd afvalwater. Bij doorzetting van het concept Nieuwe Sanitatie in het bestaande gebied wordt de efficiency van het zuiveringsproces beter én komt de toekomst van valorisering van afvalwater dichterbij. Met het afvalwater kunnen dan producten worden gemaakt zoals plastic’s, struviet, energie en mogelijk zelfs (laagwaardig) drinkwater. Gemeenten en hoogheemraadschap zullen pas daarop inzetten indien er een wenkend perspectief is. Dit onderwerp wordt geagendeerd en geïnitieerd vanuit de waterketen, waarna zuiveringskring Katwijk dit als een pilot kan oppakken.
2.2
Riolering
2.2.1
Ongerioleerde percelen
In deze paragraaf worden de al dan niet aangesloten panden op de riolering weergegeven. Een algemene beschrijving is opgenomen in deze paragraaf, terwijl de opgave van de verschillende panden is opgenomen in de Bijlage H. In huidige situatie wordt nog gebruik gemaakt van de begrippen smalle en brede afvalwaterzorgplicht, terwijl in deze planperiode onderzoeken naar ongerioleerde percelen plaats vinden via de procedure ongerioleerde lozingen, zoals beschreven in de beleidsmodule.
Gemeente Katwijk Alle binnen de gemeente Katwijk gelegen panden zijn aangesloten op de riolering, met uitzondering van de 16 percelen die zijn genoemd in Bijlage H. De gemeente hanteert een voorkeursvolgorde voor aansluiting: allereerst rioleren tenzij de kosten disproportioneel zijn. Verwachting is dat het grootste deel van deze panden in de komende planperiode worden aangesloten op de riolering. Hiervoor zijn middelen gereserveerd; € 212.000 voor 2022. Een aantal lozingen komen te vervallen. Eén lozing wordt niet gerioleerd. Hierover is consensus met Rijnland (brief 15.043114 van 7 mei 2015). De gemeente Katwijk hanteert de smalle zorgplicht voor IBA’s en septictanks. Alle nieuwbouw wordt op kosten van de eigenaar op de riolering aangesloten.
Gemeente Teylingen Binnen de gemeente Teylingen zijn alle panden aangesloten op de riolering, behalve de panden genoemd in Bijlage H. De gemeente heeft aangegeven in de komende planperiode de panden aan te sluiten die zijn opgenomen in Bijlage H. De gemeente Teylingen hanteert de smalle zorgplicht.
Gemeente Oegstgeest In Oegstgeest zijn nog 30 percelen niet aangesloten op de riolering. Dit zijn voornamelijk percelen in het nog te ontwikkelen gebied Nieuw-Rhijngeest. De gemeente Oegstgeest neemt jaarlijks een overzicht op van deze percelen in haar operationeel plan. De gemeente Oegstgeest hanteert de smalle zorgplicht.
2.2.2
Nieuwbouw en aanpassingen
De uitbreidingen en inbreidingen voor de komende planperiode, aanpassingen en de gevolgen voor de afvalwaterprognoses zijn tussen de gemeenten en Rijnland afgestemd. In deze module zijn de voor deze planperiode voorziene in- en uitbreidingen weergegeven en is aangegeven welke stelselkeuzes zijn gemaakt. Voor zover van toepassing zijn afwijkingen op het beleid beschreven. Bijlage C toont de prognoseschema’s per gemeente welke een overzicht geven van de totale afvalwaterhoeveelheden per bemalingsgebied in de nulsituatie (2014 of 2015). Bijlage D toont de afvalwaterprognoses als gevolg van aanpassingen aan de stelsels, zoals afkoppelen, en door nieuwbouw bij in- en uitbreidingen die met Rijnland zijn afgestemd. Dit zijn de meest recente gegevens, welke nog volgens de procedure afvalwaterprognoses verwerkt worden in de afvalwaterprognoses. INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 23
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
Aanvullende onderdelen Verbeterd gescheiden stelsels kunnen wellicht worden omgebouwd tot gescheiden stelsels. In onderstaande kaart zijn de kansen voor de zuiveringskring Katwijk weergegeven.
2.2.3
Functioneren systeem en verbetermaatregelen – Katwijk
Hydraulisch en vuiltechnisch functioneren Het hydraulisch en vuiltechnisch functioneren van de riolering is in 2015 in beeld gebracht en beschreven in het vBRP uit 2015. In dit kader is een herinventarisatie van verharde oppervlakken en drempelhoogten van overstorten uitgevoerd. De aanbevelingen uit dit vBRP, die nog open staan, zijn: • • •
Te onderzoeken of en hoe de niveaumetingen ter plaatsen van het vijzelgemaal Katwijk en het eindgemaal Rijnsburg Zuid (beide eigendom van Rijnland) kunnen worden geïntegreerd in het meetsysteem van de gemeente Katwijk (dit wordt bij het herzien van het meetplan meegenomen). In 2022 wordt de 2e rioolzinker onder het Katwijks kanaal door opgeleverd, waardoor Katwijk bedrijfsmatig minder risico loopt bij falen én beter kan sturen op de beschikbare berging in het riool. Onderzoek te doen naar het aangesloten afvoerend oppervlak op het hemelwaterstelsel van ’t Heen om de oorzaak van het geconstateerde verschil tussen model en praktijk te kunnen verklaren (inventarisatie dakaansluitingen). Planjaar 2022.
Met de realisatie van alle maatregelen uit het vBRP 2015, waaronder het afkoppelen, is de vuiluitworp met ca. 30% gemeentebreed vermindert. De gemeente Katwijk heeft tot 2021 ruim 49 ha verhard oppervlak afgekoppeld van de gemengde riolering. Dit heeft significant bijgedragen aan de emissiereductie. In het nieuwe vBRP 2024 wordt dit nader onderbouwd inclusief de impact van in- en uitbreiding van het aantal woningen (toename verharding). INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 24
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
Het veranderend klimaat en de waterkwaliteit bij de badplaatsen na spuien uit het Uitwateringskanaal blijven echter aanleiding geven om verdergaand af te koppelen. Het veranderend klimaat o.a. extreme klimaatbuien en verdroging is zelfs een reden om anders om te gaan met regenwater. In de klimaatadaptatiestrategie van gemeente Katwijk is afgesproken om regenwater in de bodem vast te houden, voordat het wordt afgevoerd naar het oppervlaktewater. In een nieuw vBRP klimaatproof (2024) gaat hierop in en zullen nieuwe maatregelen worden aangekondigd boven de al geprogrammeerde maatregelen tot 2027. Een aantal gemalen van vuilwater en verbeterd gescheiden stelsels hebben een grotere pompcapaciteit dan de norm. Vooral vanuit de verbeterd gescheiden stelsels wordt hierdoor meer hemelwater naar de AWZI vervoerd dan volgens het beleid wenselijk is. In de komende planperiode wordt van 4 gemalen de capaciteit teruggebracht naar de norm.
Praktijkervaringen Veel voor Katwijk berekende knelpunten worden in de praktijk door de gemeente herkend en door metingen bevestigd. In 2015 is de waterkwaliteitstoets voor externe overstorten uitgevoerd, waarbij tijdens een veldbezoek 10 overstorten zijn bezocht. Hierbij zijn over het algemeen geen visuele verontreinigingen waargenomen. De waterkwaliteit van de Rijnsburgervliet blijft een punt van aandacht. Via periodieke metingen van de waterkwaliteit (zuurstof trajectmetingen) worden de effecten van de reeds uitgevoerde en geprogrammeerde maatregelen gemonitord. Beeld is dat door het opschonen van de duiker een positief effect heeft en dat bij verdere verbetering van de waterkwaliteit een doorspoelgemaal waarschijnlijk niet nodig is.
Beheer- en onderzoeksmaatregelen In Tabel 4 zijn maatregelen die specifiek zijn gericht op het functioneren van het systeem van de gemeente Katwijk samengevat. Deze overlappen deels de onderzoeksmaatregelen uit paragraaf 2.2.7 die in regionaal verband worden opgepakt. Maatregel
AWZI
Inventariseren dakaansluitingen ’t Heen (opsporen oorzaak verschil model / praktijk)
Jaar
Effect
2022
Doelmatige inzameling Relatie BRP Klimaatproof
Meten maximale capaciteit rioolgemalen (bij verschillende opvoerhoogten)
2023
Overstortdrempelhoogte 1. Meten actuele overstortdrempelhoogte 2. Checken aan de beleidsregels van de keur
2022
BRP Klimaatproof 3. Actualiseren inventarisatie verhard oppervlak per rioolbemalingsgebied 4. Bepalen afgekoppeld oppervlak 5. Opstellen DWAAS en HAAS 6. Kwetsbare panden bij afvalwater en hemelwater
2023-2024
Gezamenlijk onderzoek (OAS): fase 1 en 2
2024-2025
Doelmatige inzameling
Inzicht op risico op instroom oppervlaktewater (negatieve overstorten)
Inzicht in hydraulisch functioneren en kwetsbaarheden van de woon- en leefomgeving door bij hevige neerslag die wordt verwacht volgens de nieuwe KNMI scenario’s (2023).
Tabel 4 – beheer- en onderzoeksmaatregelen gemeente Katwijk
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 25
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
Verbetermaatregelen In Tabel 5 zijn de gezamenlijk vastgestelde maatregelen in het kader van de zorgplicht voor afvalwater samengevat. Voor een deel van de projecten geldt dat de middelen aanwezig zijn, maar dat nog nadere interne en externe afstemming nodig is voor de precieze bepaling van de scope. De planningen van de ondergrondse infrastructuur vraagt vanuit doelmatigheid en maatschappelijke opgaven zoals: warmtetransitie en klimaatadaptie geen ‘solistische’ werkhouding. Maatregel
AWZI
aanleg 2e zinker (incl. aansluitingen op bestaande rioolstelsel) Verv. mech elec BBB Ten Brugghenstraat/Sandtlaan Afkoppelen Hoftuinplein
Jaar 2020 - 2022
Vervanging mech. Elect BBB Eikenlaan Afkoppelen Zeeheldenbuurt
Emissiereductie / risicobeperking
2022
2022
Bovengronds afkoppelen Moleneind en verlengen persleiding naar Collegiantenstraat
Effect
Klimaatadaptatie: Verminderen afwentelen regenwater
2022
2023
2022-2024
IGA Cleijn Duin
2022-2025
IGA Kalkoven
2022-2026
IGA ’t Jogt
2022-2025
IGA Frederiksoord aanleggen DITriool
2022-2024
Groen van Prinstererweg
Fase - Bepalen scope in afstemming; 1,2 mio geraamd
Fase - Bepalen scope in afstemming; 1,5 mio geraamd
Schutterswei
IGA Overduin: De Waal en Malefijtlaan - secrataris Varkenvisser Sterrenbeeld
IGA Hoornes
2024-2025
Fase - Bepalen scope in afstemming; 2,0 mio geraamd
2025-2031
Fase - Bepalen scope in afstemming; 4,2 mio geraamd
2029
Fase - Bepalen scope in afstemming; 3,1 mio geraamd
2030-2040
Fase - Bepalen scope in afstemming; 8,0 mio geraamd
Tabel 5 – Investeringsmaatregelen gemeente Katwijk
2.2.4
Functioneren systeem en verbetermaatregelen – Teylingen
Hydraulisch en vuiltechnisch functioneren Het hydraulisch en vuiltechnisch functioneren van de riolering is in beeld gebracht en beschreven in het Masterplan riolering Teylingen uit 2019. In dit kader is zijn de basisgegevens (zowel het afvoerend oppervlak INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 26
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
als de riolering) geactualiseerd en is het rekenmodel opnieuw opgebouwd. Aanvullend hierop is een stedelijk watersysteemmodel opgebouwd, waarin de onderdelen riolering, kolken, maaiveld (AHN3) en oppervlaktewater zijn geïntegreerd. Voor controle op betrouwbaarheid is het model gevalideerd aan de hand van gemeten waterstanden in de riolering en de door Rijnland in Hydronet beschikbaar gestelde neerslagdata en door Rijnland gemeten oppervlaktewaterstanden in Sassenheim en Warmond (in Voorhout is geen meetpunt). Het hydraulisch functioneren bij normale en extreme neerslag is beschreven in paragraaf 3.2. Voor specifiek de berekening van de vuiluitworp zijn de geactualiseerde afvoerende oppervlakken verdeeld over een 1D-strengenmodel. Uit de toets op het vuiltechnisch functioneren in 2019 blijken bij alle stelsels geen grote verschillen met de toets uit 2014. De berekeningen bevestigen dit. In Sassenheim vormt het BBB Essenplein door de grote overstorthoeveelheden nog steeds een knelpunt voor de waterkwaliteit. Het BBB Essenplein zelf functioneert naar behoren. Sassenheim: • Bij de Menneweg ontbreekt een gemengde overstort. In het rekenmodel is op deze locatie een HWAoverstort. Vermoeden is dat bij de aanleg van het HWA-stelsel de gemengde overstort is opgeheven.
• De overstort bij het Essenplein heeft veruit de grootste overstorthoeveelheden, wat in de praktijk ook een knelpunt vormt voor de waterkwaliteit en vraagt om een aanpak. Voorhout: • De overstort bij de Rijnsburgerweg stort volgens de nieuwe toets beduidend minder veel en vaak over. In de huidige situatie is het wegoppervlak niet meer op de gemengde riolering aangesloten, waardoor het aangesloten verhard oppervlak is gehalveerd. Warmond: • De overstortfrequentie, en -hoeveelheden van nagenoeg alle overstorten nemen af door de afname van afvoerend oppervlak als gevolg van afkoppelen. Het hydraulisch functioneren tijdens droogweeromstandigheden is niet getoetst. Wel zijn de afstroming en verloren berging als onderdeel van de gegevens- en modelcontrole getoetst en voldoen.
Raakvlakken Naast het feit dat de kernen Katwijk, Rijnsburg, Sassenheim en Oegstgeest het afvalwater naar dezelfde zuivering afvoeren is een deel van de stelsels van Sassenheim en Lisse via een overstortverbinding met elkaar verbonden. Het stelsel van de kern Lisse stort tijdens hevige neerslag over naar Sassenheim. Deze situatie is doelmatig en goed afgestemd.
Praktijkervaringen • • •
•
In de gemeente Teylingen zijn in de vrijvervalriolering geen knelpunten in het hydraulisch functioneren tijdens droogweeromstandigheden. Bij de stelsels van Voorhout en Warmond zijn geen emissieproblemen bekend. In Sassenheim vormt het BBB Essenplein door de grote overstorthoeveelheden nog steeds een knelpunt voor de waterkwaliteit. Dit uit zich door de geregelde lozingen in vissterfte, stankoverlast en zichtbaar vuil water. De afvoer van de drukriolering in de Boekhorsterweg te Warmond is ontoereikend en dient verbeterd te worden.
Tijdens de komende planperiode wordt de procedure waterkwaliteitspoor als periodiek terugkerende controle nogmaals doorlopen. Tijdens deze procedure kunnen nieuwe praktijkervaringen aan het licht komen.
INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 27
MAATREGELEN ZUIVERINSKRING KATWIJK
Verbetermaatregelen In het “Masterplan riolering Teylingen” is richting gegeven voor maatregelen. In aanvulling hierop zijn diverse oplossingsvarianten uitgewerkt en beschreven in de “Notitie wateroverlast Lindenlaan” Deze richten zich vooral op het (op termijn) kunnen opheffen van de overstort bij het Essenplein en de wateroverlast bij de Lindenlaan / Platanenlaan (toelichting en maatregelen in paragraaf 3.2.2). Maatregel
AWZI
Vergroten diameters (Kagertuinen, Essenlaan en Kagerdreef) richting andere lozingspunten dan overstort Essenplein en afkoppelen omgeving Essenlaan (tot 60%)
Katwijk
Jaar
Effect
2030-2032
Beperking vuilemissie vijverpartij bij Essenplein en beperken wateroverlast Lindenlaan.
Afkoppelen omgeving Essenlaan (tot 60 %)
Katwijk
2030-2040
Beperking vuilemissie vijverpartij bij Essenplein en beperken wateroverlast Lindenlaan.
Uitvoeren varianten 1, 4 en 5 volgens “Notitie wateroverlast Lindenlaan” 1. Var. 1: Verwijderen pomp Kagersingel 2. Var. 4 : Verhogen van interne overstorten 3. Var. 5: stroomgoot naar Kagersingel
Katwijk
2023
Beperking vuilemissie vijverpartij bij Essenplein en verminderen wateroverlast Lindenlaan.
Aanpassen drukriolering Boekhorsterweg te Warmond (aanleg nieuw pompgemaal en persleiding)
Noordwijk
2022
Verbetering afvoer afvalwater
Tabel 6 - maatregelen gemeente Teylingen
2.2.5
Functioneren systeem en verbetermaatregelen – Oegstgeest
De in deze paragraaf weergegen informatie is afkomstig uit het vorig iAWKp van 2016 en in kader van het dit nieuwe iWKp niet geactualiseerd. De gemeente Oegstgeest verantwoordt haar zorgplichten in het iWKp van de Leidse regio.
Hydraulisch en vuiltechnisch functioneren In dit iWKp zijn de laatste inzichten in het hydraulisch en vuiltechnisch functioneren van de riolering van Oegstgeest niet verwerkt. De onderstaande inzichten en maatregelen komen uit het vorig iAWKp. Het hydraulisch en vuiltechnisch functioneren van de riolering is in beeld gebracht en beschreven in het BRP uit 2012. In dit kader is een herinventarisatie van verharde oppervlakken en putmetingen uitgevoerd. De gemeente Oegstgeest voldoet ruimschoots aan de basisinspanning. Vanuit deze optiek zijn geen verbeteringen voorzien. De procedure waterkwaliteitsspoor overstorten moet nog worden doorlopen. De verloren berging per bemalingsgebied bedraagt minder dan 10%, behoudens Haaswijk 2. Op een aantal locaties in het rioolstelsel bedraagt de verloren berging per streng meer dan 25% van de inhoud. Aanbevolen wordt om voor deze locaties de beschikbare inspectiegegevens te vergelijken met de mate van verloren berging. Indien in de praktijk geen overlast of hinder van de verloren berging wordt ondervonden, wordt geadviseerd om hier geen maatregelen te nemen. Voor gemeente Oegstgeest zijn voor de komende jaren geen uitbreidingen gepland. Het project nieuw Rhijngeest is op dit moment in uitvoering. In dit project wordt een gescheiden rioleringsstelsel aangelegd. In de berekeningen is rekening gehouden met de droogweerafvoer van deze uitbreiding.
Door de uitgevoerde afkoppelinspanningen en de uitbreidingen blijkt de geïnstalleerde pompovercapaciteit van de gemalen niet te voldoen aan de gestelde normen. Er wordt hierdoor meer hemelwater dan nodig verpompt naar de zuivering. Plaatselijk is de pompovercapaciteit lager dan de norm. Onderzocht wordt in INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 28
MAATREGELEN ZUIVERINGSKRING KATWIJK
welke mate de pompovercapaciteiten in overeenstemming kunnen worden gebracht met de norm capaciteiten.
Praktijkervaringen Het hoogheemraadschap krijgt regelmatig meldingen binnen over de oppervlaktewaterkwaliteit. Het betreft vooral klachten over stank, drijfvuil en ratten. Deze lijst met klachten (vanaf 2007 tot maart 2012) is ter kennisgeving meegenomen in de analyse van de resultaten die zijn opgenomen in het BRP. De procedure waterkwaliteitsspoor overstorten is geprogrammeerd voor 2016. Knelpunten worden hierin echter niet verwacht, aangezien in de riolering al veel knelpunten zijn opgelost.
Verbetermaatregelen In het BRP zijn de voor de komende planperiode voorgenomen maatregelen beschreven. In het BRP zijn ook maatregelen die nog niet als no-regret beschouwd kunnen worden beschreven. Met Rijnland worden deze nader onderzocht en eventueel alsnog geprogrammeerd. Onderstaand zijn de (no-regret) maatregelen in het kader van de zorgplicht voor afvalwater samengevat. Maatregel
AWZI
Optimaliseren pompovercapaciteit van gemalen en herverdeling poc